Hôm nay,  

Tản thần văn thời mắc dịch

02/10/202210:21:00(Xem: 3888)
Phiếm

Hái_dừa


Đọc Sử Ký Tư Mã Thiên có đoạn Thái sử công viết đại ý rằng. Nhà nọ có cậu con trai thời trẻ ăn chơi phóng túng, trai gái dặt dìu chẳng may tửu sắc quá độ lâm trọng bệnh rồi chết. Đám tang anh ta người đưa tiễn rất đông toàn là phụ nữ trẻ có, già có, sồn sồn có, công nương quý phái đài các lầu vàng điện ngọc cũng có mà các cô thôn nữ làm lụng nơi nương rẫy thậm chí mấy cô ca nữ lầu hồng kỹ viện đến gái ăn sương bến xe xó chợ cũng rất nhiều. Bạn của phụ thân anh ta mới an ủi người cha già đang ủ rũ sau xe tang: Nhà ông thật có phúc huệ lớn cậu cả quy tiên mà người đưa đón có hàng vạn. Bậc công hầu khanh tướng không dễ có mấy ai. Nghe người ta khen tặng con mình ông ta không những không cám ơn còn mắng nhiếc con trai: Đồ bất hiếu tử ấy ông đừng nhắc nó làm gì, tôi hận nó mà còn sống tôi nọc đánh trăm roi cho bỏ cái tật quyến luyến đàn bà mà không lo làu thông kinh sử, không biết in năm bảy tập thơ để đời ngưỡng vọng như Lý, Đỗ, Thôi, Hàn. Đáng lẽ tôi không đưa đám nó nhưng nghĩ tình máu mủ mới đưa nó một thôi đường chứ trong bụng không muốn tí nào. Gặng hỏi mãi ông cụ mới thố lộ nội tình.Đấy ông xem người tới nhà quàn đưa đám toàn đàn bà con gái, các bậc trưởng giả lèo tèo vài người mà cũng là bọn thường ngày đàn đúm ăn chơi rượu chè cờ bạc với nó, có thấy ai trong ban biên tập các tờ báo lớn hay chủ biên các văn đàn nổi tiếng không? Điều đó chứng tỏ khi còn sinh thời hắn thi ân, ong bướm vật vờ đầu mày cuối mắt với bọn đàn bà thê thiếp mà không kính trọng bậc trưởng giả nên kiếp chết kiếp mất mà họ vẫn không thèm tống tiễn. Đám tang mà không có áo mũ cân đai, vét tông, tế, điếu, cáo phó, vòng hoa, của các bậc văn hào, thi bá trong văn bút, văn lâm đưa đám thì nó chẳng là tiện dân là gì. Nói xong ông nhìn lên trời khóc ngất rồi thổ huyết lai láng. Bà con láng giềng xúm lại khuyên giải hồi lâu mới nguôi ngoai.

 

(Đọc đến đây kẻ hèn sực nghĩ cuộc trần thân đời mình bỗng dưng lạnh toát sống lưng về cái tội in mấy tập thơ toàn thơ tình không có những bài thơ ca tụng đức độ tài ba của các bậc công hầu khanh tướng ở lưỡng viện quốc hội danh vang bốn biển uổng một đời cầm bút làm thơ tản thần vội mở ngay laptop làm một lúc chín bài thơ thời sự chính trị gắn thẻ cho các bậc facebooker trưởng giả trong làng văn cả hải ngoại lẫn trong nước còn một mớ thơ tình gói đến bảy lớp giấy nilon đào sâu chôn chặt đưới gốc khế sau nhà chờ ngày quang phục tình ca.)

 

N g u y ễ n H à n C h u n g có thơ rằng:


Bạn có bằng lòng không?

 

 Kết bạn trên facebook

các bậc học giả ít
giới tài nữ quá nhiều
in thơ năm bảy tập
toàn trị thơ tình yêu

 

Đáng căng nọc mà đánh

kẻ quyến luyến má hồng

xa các bậc tôn trưởng

viết phê bình nghiên cứu
làm sao thơ có thể
phục vụ nhiều nhơn dân


Sách xưa dạy như thế
ta lấy làm tủi thẹn
ra gốc khế sau nhà
đào sâu và chôn chặt
không để lòi chữ ra

Mai đây đi tàu suốt
tiễn biệt thơ tản thần
không lẽ chỉ tài nữ
mới thiệt là tri âm!

Bình ngắn của GSTS Sấu Mã:

Nhà thơ đang “tự vấn”. Nói bằng giọng của mình, về bất cứ điều gì mà chả quý. Ông Tản Đà vừa viết văn thuyết lý, vừa viết văn chơi đấy thôi. Thơ tình của huynh, dù bị gói trong mấy lớp nilon, vẫn cứ… thụ tinh được như thường. Huynh không moi lên, sẽ có người moi. Chả cứ gì giới nữ lưu. Không có thụ tinh, dòng đời đóng băng và chết ngắc à!

 

– Nguyễn Đức Mù Sương

Biết cụ từ lâu, nhưng chúng tôi không được vào lớp học của cụ, tuy vậy có nhiều lần thầy Nguyễn Đăng Thục, mời cụ thỉnh giảng ở đại học văn khoa Saïgon, chúng tôi đã được nghe những lời giảng giải, , những lời vàng ngọc của cụ, hôm đấy cụ nói về vấn đề “dinh tê”, là chỉ dậy cho thanh niên sinh viên tại sao lại có vấn đề dinh tê, là việc đi kháng chiến, rồi lại đổi ý về thành phố… đã lâu rồi, tôi vẫn nhớ lơ mơ là thầy giảng cặn kẽ từ đầu, từ ngôn từ… dinh là đi, là đi về (như trong câu: anh đưa nàng về dinh, vậy đó, vậy đó, phải đúng không, anh Nguyễn Viết Sơn?) còn tê là nhại theo chữ tây thời Pháp thuộc, ý nghĩa của chữ rentrée! Nếu tôi nhớ lơ mơ thì xin một chữ đại xá! Tại vì lâu quá lâu rồi.
William Shakespeare và Anne Hathaway thành vợ chồng vào năm 1582. Chàng mới mười tám tuổi, nàng hai mươi sáu và đang mang thai. Một năm sau, Susanna ra đời. Đến năm 1585, cặp song sinh Judith và Hamnet xuất hiện, khiến căn nhà nhỏ ở Stratford-upon-Avon đầy thêm tiếng trẻ. Trong khi Anne ở lại quê chăm con và giữ nếp nhà, Shakespeare phần lớn thời gian sống giữa London—cách Stratford gần trăm dặm—nơi ông theo đuổi sân khấu và chữ nghĩa. Những năm tháng ấy, ông vẫn đều đặn đi về, nhưng cuộc sống gia đình đa phần đặt trên vai Anne.
Nói đến thi ca “một thời” của Thầy thì khả năng nào để nói, chữ nghĩa nào để diễn đạt, và tư tưởng – tình cảm nào để thấu ý thơ. Thôi thì mình nói bằng tấm lòng chân thành, bằng chút ân tình quý kính mà Thầy trò một thời học tập, làm việc bên nhau. Do vậy, xin đừng bông đùa chữ nghĩa mà thất lễ. Tản mạn thi ca, người viết muốn nói đến vài ý thơ của Thầy đã rơi rớt đâu đó, ẩn núp dưới rặng chân mây, bên bờ vực thẳm, hay như là ủ mình nơi “không xứ” vượt thoát tử sinh của bậc Đại sĩ, mà hòa quyện với đời một thứ tình cảm thâm trầm, da diết của thi nhân.
LTS: Hòa Thượng Thích Tuệ Sỹ (1945-2023) là một học giả, nhà văn, nhà thơ, nhà phiên dịch Tam Tạng Kinh điển Phật Giáo của Việt Nam trong thời hiện đại. Thầy đã xuất bản hàng chục tác phẩm về Phật học, văn học và triết học. Thầy viên tịch vào ngày 24/11/2023 tại Chùa Phật Ân, Đồng Nai, Việt Nam. Việt Báo xin dành số báo đặc biệt kỳ này để tưởng niệm hai năm ngày Thầy viên tịch và cũng để tỏ lòng tri ân những đóng góp của Thầy cho nền văn hóa và văn học của Dân Tộc và Phật Giáo Việt Nam.
Với lòng kính cẩn và tri ân, xin được cùng hướng về vị Thầy chung của chúng ta: Hòa Thượng Thích Tuệ Sỹ, người đã một đời cống hiến cho sự nghiệp văn hoá, giáo dục và sự tồn vong của Chánh Pháp. Người là bậc Cao tăng, Thạc đức của Phật giáo Việt Nam. Người là hiện thân của Bồ-đề nguyện và Bồ-đề hành. Người là bậc Đại sĩ, bằng bi nguyện và hùng lực đã giữ vững con thuyền Đạo pháp trong lòng Dân tộc. Từ thuở thiếu thời, Người đã bộc lộ tài hoa, cốt cách và phẩm hạnh cao quý của Sa môn. Tuổi ba mươi đã phải khép lại những trang cảo thơm, lên rừng xuống biển, chịu lênh đênh cùng vận nước thăng trầm. Bản án tử hình không khiến Người dao động tâm tư, chỉ làm sáng thêm tinh thần “uy vũ bất năng khuất”. Tù đày và quản thúc không thể thay đổi được một người đã quyết tâm sống trọn vẹn với những giá trị mình đã lựa chọn.
Quán trọ là cõi tạm thế gian. Nẻo về là Niết-bàn lộ. Từ quán trọ đến Niết-bàn, nói xa thì muôn trùng vạn dặm của ba A-tăng-kỳ kiếp, mà nói gần thì chỉ cách nhau trong đường tơ kẽ tóc của một móng tâm. Tâm khởi động thì ở quán trọ. Tâm tịch lặng thì là Niết-bàn. Khi khởi tâm “nhớ nửa cung đàn” thì đang ở quán trọ. Nhưng hãy để ý chữ “nửa cung đàn” là cách ẩn dụ của nhà thơ Tuệ Sỹ. Nó diễn bày một cách tinh tế cảm thức siêu thoát của nhà thơ. Nhớ trọn cung đàn thì đó là thứ nhớ nhung bị vướng lụy của tình cảm phàm tình. Nhớ “nửa cung đàn” thì đó chỉ là dư âm lướt nhẹ qua tâm hồn rỗng lặng như cánh chim bay qua bầu trời xanh không để lại dấu vết gì. Thầy Tuệ Sỹ là người nghệ sĩ siêu thoát, như có lần nhà bình luận văn học Đặng Tiến đã viết về thơ của Thầy trong bài “Âm trầm Tuệ Sỹ”:“Thơ bao giờ cũng phản ảnh ba tính cách: môi trường xã hội trong lịch sử; ngôn ngữ trong những biến chuyển với thời đại; và tác giả, qua đời sống hàng ngày;
“Cụ tượng” – cái tên nghe vừa vụng, vừa ngang. Vụng, vì nó ngắt gọn một cách bất chấp quy phạm. Ngang, vì nó từ chối cả hệ thống gọi tên vốn dĩ đã quá đông đúc của nghệ thuật: nào “trừu tượng”, nào “biểu hiện”, nào “tối giản”. Bùi Chát không tham gia vào cuộc xếp loại ấy, anh chỉ muốn gọi đúng động tác của mình: cụ thể hóa những mảnh hỗn độn mù mờ bên trong.
Tôi không trừu tượng hóa thế giới hiện thực này. Khi vẽ, tôi chỉ cụ thể hóa những trừu tượng luôn có sẵn trong tôi. “Trừu tượng” đối với tôi không phải sự biến dạng hiện thực. Nó vốn tồn tại từ trước, trong những tầng hỗn độn mù mờ bên trong con người. Thứ đó không tên gọi, không hình dáng, như một khối đá chưa được đẽo gọt, một đám mây cuộn không thể nắm bắt. Khi vẽ, tôi chỉ làm công việc duy nhất: kéo nó ra ngoài, trao cho nó một hình thái bằng màu, bằng nét, bằng bố cục.
Mùa Thu ở Seattle hiện tại và mùa Thu ở làng Cau, tỉnh Thái Bình mấy mươi năm về trước cùng bềnh bồng trôi trong trái tim của một người di tản, như những con tằm qua bao bàn tay của người phụ nữ lao động thành tấm áo tơ đẹp như gấm trên nước Trung Hoa… mà người dệt lụa không bao giờ được mặc, và người mặc áo tơ tằm đó cũng không bao giờ biết được công lao và tài hoa của người làm nên sản phẩm quý đó.
Mỗi lần đến thăm, Cụ đều vui vẻ, minh mẫn, kể chuyện xưa, nụ cười hiền hậu và giọng nói ấm áp. Cụ thường bảo: “Nhà giáo là nghề, nhà văn là nghiệp.” Cái nghiệp dĩ văn chương ấy, với Cụ, là hành trình tu tập – văn là thiền, chữ là tâm. Văn chương Cụ Doãn là cõi thần thoại của chính cuộc đời này: nơi cô bé bán diêm, chú lính chì, hay người tù trong lao lý đều tỏa sáng bằng ánh sáng của lòng người tỉnh thức. Trong Khu Rừng Lau, Cụ từng viết: “Cách giữ nước hiệu nghiệm là phải phát triển ngay khu rừng văn hóa…”. Một lời nhắn gửi vượt thời gian – giữa đạo pháp và dân tộc.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.