Truyện
Anh chưa bao giờ cố gắng theo đuổi cô quá dài, trong tất cả những lần gặp mặt. Anh gọi điện cho cô, rất khuya, nói chuyện rất dài. Một lần ngay trước khi cô thi. Họ nói cười rúc rích. Cô thấy anh lạ. Lạ vì không rành tiếng Việt. Lạ vì cái tính bộc trực bông khơi, muốn gì nói nấy. Lạ vì quan điểm sống. Lạ về tất cả. Rất, rất lâu sau này, cô mới biết là chỉ cần một người đàn ông có thể gợi cho cô cảm giác “lạ” tức là họ đã đi được nửa đường đến trái tim cô, một trái tim cởi mở và tò mò một cách vô thức, ngây thơ háo hức ham vui ham mới mẻ như một đứa bé cho dẫu tuổi đời cứ tăng dần lên theo số hoa hồng nhận được vào ngày sinh nhật. Anh cứ cố gắng theo đuổi cô, chiều chuộng cô một chút, khi thấy cô không đáp trả điều gì thân mật hơn thì lại không chịu nổi, phải đi tìm một vài cô bạn gái khác, để thỏa mãn nhu cầu bản năng. Và vẫn gọi điên cho cô, kể là vừa đi chơi vui lắm, gặp nhiều cô gái lắm. Cô vẫn ngồi nghe, vẫn hớn hở bất cứ khi nào anh gọi điện. Trước khi anh bay về Thụy Sĩ, lần nào anh cũng dùng những đồng xu cuối cùng bỏ vào cái máy điện thoại xài tiền xu phổ biến hồi ấy ở sân bay Melbourne để gọi cho cô, trước khi boarding. Cô biết, đó là một trong những cách thức “cưa gái” mà anh học được trong sách vở nào đó. Sau này, cô có áp dụng ngược lại với một anh người yêu khác, và nghe rõ sự cảm động trong giọng nói của anh ấy. Chính xác mà, vì mình ngày xưa đã cảm động đến bao nhiêu, cô thầm nhủ.
Anh đã rủ cô đi chơi xa hai lần. Một lần, ở Úc. Đi Cairns. Cô không đi. Cô nghèo. Học bổng sinh viên, tuy dư tiền nhưng cô cố gắng chắt bóp gửi tiền cho gia đình. Và cô không biết xài tiền. Không dám xài tiền thì đúng hơn. Và nếu cô đã không dám nắm tay anh hay ngả đầu vào vai anh thì làm sao cô dám đi chơi xa với anh. Cho dù trong lòng vô cùng mong muốn. Để rồi, một năm sau, cô nhất quyết phải đi Cairns. Với một người bạn nam. Không phải bạn trai. Khi bạn đó chịu không nổi cảnh ngủ dưới đất trong cùng một căn phòng với cô và bỏ về nhà theo tiếng gọi tình yêu thì cô vẫn đi thơ thẩn trong cái thành phố biển đó mà tưởng tượng nó vô cùng thân thuộc vì một năm trước người con trai cô yêu đã đến đây vài ngày.
Một lần. Phú Quốc. Cô không đi được. Cô vừa chia tay một người yêu lúc đó. Cô vừa hết bệnh, ra khỏi bệnh viện, lập dập đi làm, chúi đầu trong một đống tài liệu và một chương trình huấn luyện nghiêm khắc. Anh dẫn cô và “lính” cô đi ăn. Anh hồn nhiên bảo anh tuổi con bò. Con bò. Năm nay, Tân Sửu. Ừ, năm nay anh đã bốn mươi tám tuổi. Có lẽ vì vậy, mà cô nhớ anh chăng. Cô không biết. Chỉ biết là, lần đó, cô cũng đã không thể đi Phú Quốc cùng anh. Vì cô không thể bỏ công việc này. Không thể vì anh. Khi anh bảo anh sẽ cưới vợ cuối năm nay, bên cạnh tô phở 2000 nghi ngút khói mà anh muốn đi ăn cho biết nơi Bill Clinton đã từng đến ăn khi đến Việt Nam, cô nghe đất trời sụp đổ. Tim rơi thêm một nhịp. Sét nổ trước mắt. Cô chớp mắt. Không thấy gì cả. Mất thêm mấy giây. Vẽ ra một nụ cười. Rồi cúi xuống bát phở. Rồi vẫn ngơ ra nghe anh nói cười tiếp tục. Như vậy, và vẫn bảo cô đi Phú Quốc với anh. Vẫn bảo cô lên phòng khách sạn với anh, mà cuối cùng, bảo vệ chặn họ lại bảo là đã quá giờ thăm viếng nên khách không được lên phòng. Cô không biết mình nên trách cái khách sạn năm sao có cái tên như truyền thuyết với những quy định ngặt nghèo đó hay nên cảm ơn nó. Khi cô còn trẻ, cô cảm ơn. Khi cô lớn hơn một chút, cô thầm tiếc “giá mà”. Bây giờ, cô lại ngậm ngùi "vì không đủ duyên thôi". Nhưng, vũ trụ vẫn thương ta, hay là, thương đàn ông, vì, nếu đã có chuyện gì giữa họ, có lẽ, cô đã hận đàn ông thêm nhiều đến bao nhiêu, cô nghĩ.
Cô đã từng dùng một đêm hôn một anh chàng khác đến từ Thụy Sĩ, cũng chỉ vì hai chữ Thụy Sĩ, vào một đêm giữa tháng mười hai một năm nào đó. Đã gửi cho anh ta một tấm thiệp nhẹ nhàng, nhận lại một email nhẹ nhàng, vài tấm ảnh, và kết thúc một chút lãng mạn vu vơ, một chút mơ mòng. Cô đã dùng tuổi trẻ của mình để yêu những tình cảm không kết quả lãng đãng như sương khói như vậy. Ký ức về anh đọng lại. Hôm nay cô gặp một anh chàng khác, hoàn toàn khác, nhưng anh ấy gợi nhớ đến anh. Không rõ vì sao. Vì lạ. Vì cô cảm được cái mềm yếu bên trong cái rắn rỏi, hay là vì cô tưởng tượng anh có phần mềm yếu bên trong cái rắn rỏi của bản thân. Cô có thể lầm. Lầm với anh. Và lầm với cả anh chàng chiều hôm nay nữa. Nhưng không quan trọng. Cô đã bước qua cái tuổi chất vấn dằn vặt mình vì một vài lầm lẫn, giờ có biết mình lầm cô vẫn chọn tiếp tục lầm lạc, đôi khi.
Cô đẩy cánh cửa, một cơn gió ào ngang. Những bông tuyết nhỏ li ti Bắc Mỹ trượt dài trên chiếc áo khoác màu trắng tuyết trơn tuột. Ngọn gió có mang theo covid? Ngọn gió thành Hồ phương Nam. Anh.
– Trần Hạ Vi
Tranh Đinh Trường Chinh.
Tháng hai.
Những ngày tháng hai, cô luôn nhớ anh da diết. Và cô không hiểu tại sao. Một số năm về trước, cũng vào một ngày tháng hai, cô đã bắt đầu một câu chuyện về anh trên blog của mình, tựa đề "Mối tình thứ nhất", nhưng với tính dông dài tỉ mỉ cố gắng ghi lại như nhật ký của mình cô chưa bao giờ kể được qua cái lần họ đi Crown xem phim với nhau, bộ phim "Một vụ giết người hoàn hảo" dù cô vẫn nhớ như in bầu trời Melbourne trắng nhợt lúc mười hai giờ đêm đó. Như nhớ cuộc điện thoại “sách vở” của anh sau khi đưa cô về nhà bằng taxi và lập tức gọi cho cô khi vừa đặt chân vào nhà mình để thể hiện là anh đang theo đuổi cô, theo lý thuyết anh học được từ quyển "Đàn ông sao Hỏa, đàn bà sao Kim" của John Gray. Như nhiều thứ trong đời cô, tạt ngang túm lấy thọt lét cô hoặc cọ quậy dựa vào tâm hồn mịn như nhung của cô trong một phút giây rồi lại im lặng chìm vào những ầm ào ồn ã bận bịu ngày thường cuộc sống. Anh là thế. Anh đã ghé qua đời cô, xuất hiện rất bất ngờ, biến mất bất ngờ, lại xuất hiện bất ngờ và lại biến mất. Anh còn xuất hiện một lần nữa, để cuối cùng là biến mất vĩnh viễn.
Đôi khi cô vẫn còn ngỡ ngàng. Có phải là vĩnh viễn. Cô đã nói gì sai ở email cuối cùng cô gởi cho anh. Rất đơn giản lúc đó cô bảo cô sẽ đi Thụy Sĩ và mong có thể gặp anh. Anh im lặng. Và từ đó không trả lời email cô nữa. Cô cũng không biết bây giờ anh có còn xài hộp mail đó nữa hay không. Qua bạn bè mình cô biết anh vẫn giữ liên lạc với người anh học cùng trường đã tình cờ giới thiệu cô với anh, nhưng không còn liên lạc với cô nữa. Thi thoảng đôi lần nhớ quá cô lên mạng tìm anh, thảng hoặc tìm được một thông tin anh tham gia một giải cầu lông-cờ vua nào đó, một tấm ảnh nhỏ xíu anh cười hiền hiền nhưng đã mập ra hơn nhiều so với anh chàng dong dỏng cao chuyên nói “chập cái, chập cái” và ngớ ra không hiểu bài thơ bậc vỡ lòng “làm anh khó lắm” mà cô đọc cho nghe. Cô tìm được một dòng tên anh trong một bảng sơ đồ của một công ty lớn đa quốc gia, anh vẫn làm ở đó đến giờ. Trưởng bộ phận kiểm toán nội bộ. Bạn cô bảo rằng vị trí đó ở tâp đoàn đó lương phải 500 ngàn franc Thụy Sĩ một năm. Cô cười. Ừ thì lương 500K/năm. Thì sao. Bạn cô ở Thụy Sĩ đã bảy năm, nhưng chưa bao giờ gặp anh dù Thụy Sĩ rất nhỏ. Cô bảo "chắc là không có đủ duyên". Cũng như cô, có lẽ duyên đã dứt từ khi cô dự định đi Thụy Sĩ lần thứ nhất, mà vẫn mãi là dự định.
Những cơn gió lạc loài của Châu Âu, giữa mùa covid, chở bao nhiêu con virus nhớ thương, chở đến cho cô một hoài niệm xa xăm về những ngày ngỡ ngàng trên sân trường đại học, từ một buổi gặp mặt định mệnh trên chiếc cầu lộng kính ba mặt vắt vẻo treo trên đầu hai con đường như một sợi dây văng, nối hai tòa nhà cũ kỹ trường Đại học M. ngày xưa, nhà T và nhà B. Cô, đứng đó, cùng anh, và anh bạn mà anh vẫn còn giữ liên lạc ấy, và nhìn mối tình trước đó của mình tung tăng đi cùng cô bạn gái bên dưới đường. Gần nhau quá, mà xa nhau quá. Như một đám rêu dĩ vãng mướt mềm vừa nhẹ nhàng chuồi khỏi tay cô hòa theo dòng nước uốn lượn chảy về cuối nguồn, còn cô bâng khuâng bám vào một tảng đá gồ ghề vững chãi nhô ra bên lòng suối. Bấu víu, tựa nương chăng.
Họ chưa bao giờ hôn nhau. Hơn thế, thậm chí, họ chưa bao giờ nắm tay nhau. Một lần đi mua áo veste, anh bảo "nếu người ta gặp em đi với anh như thế này, hỏi anh có phải bạn trai em thì sao?" Cô ấp úng "Không phải, em sẽ nói là bạn thôi." Nếu mà cô thông minh hơn một chút, nếu mà cô từng trải hơn một chút. Nếu mà cô bớt ngại ngùng bẽn lẽn một chút. Cô đã hiểu được anh, hiểu được cái ham muốn rừng rực từ cặp mắt nóng rẫy cạnh cô trong rạp chiếu phim Crown năm đó. Cô có lẽ chỉ cần ngả đầu vào vai anh, họ sẽ có một chuyện tình không biết mặn nồng bao lâu nhưng chắc cũng thấm đẫm nước mắt. Sau này cô nghĩ, với nhiều người con gái, có lẽ, khoảng cách giữa trinh trắng và từng trải chỉ nằm ở một cái nắm tay, hay một cái ngả đầu vào vai nhẹ nhàng như một hôm nào say nắng. Cô không biết, cô đã không dám. Cô sợ hãi. Cô không biết làm sao đối diện với tình cảm của mình. Có nhiều năm sau cô vẫn còn nhớ, tiếc, luyến thương và thầm thì “giá mà”, “giá mà”. Cô nói “giá mà” nhiều lắm, với nhiều cuộc tình lắm, nhưng có lẽ “giá mà” với anh là nhiều nhất, mối tình trong sáng nhất của cô, mối tình làm cho cô hẫng đi vài nhịp tim, nhiều lần.
Thụy Sĩ, từ đó, trở thành một đất nước thân thiết với cô. Xa lạ, mà gần gũi. Vì anh sống ở Thụy Sĩ. Vì anh đã từng đi vượt biên lúc 5 tuổi trên một con tàu không cơm ăn nước uống 3 ngày liền mà vẫn sống sót. Anh bảo "số mệnh cho anh sống để làm một điều gì đó to tát hơn." Cô tin là như thế. Bây giờ, anh có làm điều gì to tát hơn hay không, cô không biết được. Họ đã đi bên cạnh nhau một đoạn đời rất ngắn ngủi, anh đã viết vào lòng cô một dấu khắc không quên, cho dẫu, chỉ là một vết khắc vô hình.
Anh chưa bao giờ cố gắng theo đuổi cô quá dài, trong tất cả những lần gặp mặt. Anh gọi điện cho cô, rất khuya, nói chuyện rất dài. Một lần ngay trước khi cô thi. Họ nói cười rúc rích. Cô thấy anh lạ. Lạ vì không rành tiếng Việt. Lạ vì cái tính bộc trực bông khơi, muốn gì nói nấy. Lạ vì quan điểm sống. Lạ về tất cả. Rất, rất lâu sau này, cô mới biết là chỉ cần một người đàn ông có thể gợi cho cô cảm giác “lạ” tức là họ đã đi được nửa đường đến trái tim cô, một trái tim cởi mở và tò mò một cách vô thức, ngây thơ háo hức ham vui ham mới mẻ như một đứa bé cho dẫu tuổi đời cứ tăng dần lên theo số hoa hồng nhận được vào ngày sinh nhật. Anh cứ cố gắng theo đuổi cô, chiều chuộng cô một chút, khi thấy cô không đáp trả điều gì thân mật hơn thì lại không chịu nổi, phải đi tìm một vài cô bạn gái khác, để thỏa mãn nhu cầu bản năng. Và vẫn gọi điên cho cô, kể là vừa đi chơi vui lắm, gặp nhiều cô gái lắm. Cô vẫn ngồi nghe, vẫn hớn hở bất cứ khi nào anh gọi điện. Trước khi anh bay về Thụy Sĩ, lần nào anh cũng dùng những đồng xu cuối cùng bỏ vào cái máy điện thoại xài tiền xu phổ biến hồi ấy ở sân bay Melbourne để gọi cho cô, trước khi boarding. Cô biết, đó là một trong những cách thức “cưa gái” mà anh học được trong sách vở nào đó. Sau này, cô có áp dụng ngược lại với một anh người yêu khác, và nghe rõ sự cảm động trong giọng nói của anh ấy. Chính xác mà, vì mình ngày xưa đã cảm động đến bao nhiêu, cô thầm nhủ.
Anh đã rủ cô đi chơi xa hai lần. Một lần, ở Úc. Đi Cairns. Cô không đi. Cô nghèo. Học bổng sinh viên, tuy dư tiền nhưng cô cố gắng chắt bóp gửi tiền cho gia đình. Và cô không biết xài tiền. Không dám xài tiền thì đúng hơn. Và nếu cô đã không dám nắm tay anh hay ngả đầu vào vai anh thì làm sao cô dám đi chơi xa với anh. Cho dù trong lòng vô cùng mong muốn. Để rồi, một năm sau, cô nhất quyết phải đi Cairns. Với một người bạn nam. Không phải bạn trai. Khi bạn đó chịu không nổi cảnh ngủ dưới đất trong cùng một căn phòng với cô và bỏ về nhà theo tiếng gọi tình yêu thì cô vẫn đi thơ thẩn trong cái thành phố biển đó mà tưởng tượng nó vô cùng thân thuộc vì một năm trước người con trai cô yêu đã đến đây vài ngày.
Một lần. Phú Quốc. Cô không đi được. Cô vừa chia tay một người yêu lúc đó. Cô vừa hết bệnh, ra khỏi bệnh viện, lập dập đi làm, chúi đầu trong một đống tài liệu và một chương trình huấn luyện nghiêm khắc. Anh dẫn cô và “lính” cô đi ăn. Anh hồn nhiên bảo anh tuổi con bò. Con bò. Năm nay, Tân Sửu. Ừ, năm nay anh đã bốn mươi tám tuổi. Có lẽ vì vậy, mà cô nhớ anh chăng. Cô không biết. Chỉ biết là, lần đó, cô cũng đã không thể đi Phú Quốc cùng anh. Vì cô không thể bỏ công việc này. Không thể vì anh. Khi anh bảo anh sẽ cưới vợ cuối năm nay, bên cạnh tô phở 2000 nghi ngút khói mà anh muốn đi ăn cho biết nơi Bill Clinton đã từng đến ăn khi đến Việt Nam, cô nghe đất trời sụp đổ. Tim rơi thêm một nhịp. Sét nổ trước mắt. Cô chớp mắt. Không thấy gì cả. Mất thêm mấy giây. Vẽ ra một nụ cười. Rồi cúi xuống bát phở. Rồi vẫn ngơ ra nghe anh nói cười tiếp tục. Như vậy, và vẫn bảo cô đi Phú Quốc với anh. Vẫn bảo cô lên phòng khách sạn với anh, mà cuối cùng, bảo vệ chặn họ lại bảo là đã quá giờ thăm viếng nên khách không được lên phòng. Cô không biết mình nên trách cái khách sạn năm sao có cái tên như truyền thuyết với những quy định ngặt nghèo đó hay nên cảm ơn nó. Khi cô còn trẻ, cô cảm ơn. Khi cô lớn hơn một chút, cô thầm tiếc “giá mà”. Bây giờ, cô lại ngậm ngùi "vì không đủ duyên thôi". Nhưng, vũ trụ vẫn thương ta, hay là, thương đàn ông, vì, nếu đã có chuyện gì giữa họ, có lẽ, cô đã hận đàn ông thêm nhiều đến bao nhiêu, cô nghĩ.
Cô đã từng dùng một đêm hôn một anh chàng khác đến từ Thụy Sĩ, cũng chỉ vì hai chữ Thụy Sĩ, vào một đêm giữa tháng mười hai một năm nào đó. Đã gửi cho anh ta một tấm thiệp nhẹ nhàng, nhận lại một email nhẹ nhàng, vài tấm ảnh, và kết thúc một chút lãng mạn vu vơ, một chút mơ mòng. Cô đã dùng tuổi trẻ của mình để yêu những tình cảm không kết quả lãng đãng như sương khói như vậy. Ký ức về anh đọng lại. Hôm nay cô gặp một anh chàng khác, hoàn toàn khác, nhưng anh ấy gợi nhớ đến anh. Không rõ vì sao. Vì lạ. Vì cô cảm được cái mềm yếu bên trong cái rắn rỏi, hay là vì cô tưởng tượng anh có phần mềm yếu bên trong cái rắn rỏi của bản thân. Cô có thể lầm. Lầm với anh. Và lầm với cả anh chàng chiều hôm nay nữa. Nhưng không quan trọng. Cô đã bước qua cái tuổi chất vấn dằn vặt mình vì một vài lầm lẫn, giờ có biết mình lầm cô vẫn chọn tiếp tục lầm lạc, đôi khi.
Cô đẩy cánh cửa, một cơn gió ào ngang. Những bông tuyết nhỏ li ti Bắc Mỹ trượt dài trên chiếc áo khoác màu trắng tuyết trơn tuột. Ngọn gió có mang theo covid? Ngọn gió thành Hồ phương Nam. Anh.
– Trần Hạ Vi
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình