Truyện
Chàng tên Jerry, nhưng ngoại nàng kêu chàng là thằng Rỳ. Chàng cao lêu nghêu, da trắng tóc vàng mắt xanh. Chàng hay kể với nhà nàng về bà ngoại quá cố của chàng, cũng là người Việt Nam. Qua lời kể của Jerry, ai cũng cảm nhận được lòng yêu thương đằm thắm của chàng dành cho ngoại chàng.
Nàng tên Julie, nhưng ngoại nàng kêu nàng là con Lì. Nàng đứng vừa tới ngực chàng, da vàng tóc đen mắt nâu. Julie là cục cưng của ngoại nàng. Suốt thời thơ ấu cho đến bây giờ, ngoại luôn là người hùng và luôn là vùng vịnh bình yên của nàng trong những cơn sóng gió. Đời Julie nhiều sóng gió lắm, kể miết không hết. Sóng gió đầu tiên là việc lên năm tuổi nàng vẫn còn mặc tã. Chính ngoại là người kiên nhẫn giúp nàng vượt qua nỗi sợ hãi để vào restroom mà pee pee, poo poo. Việc ngoại cứu nguy mỗi lần nàng bị ba má phạt đứng im ở góc tường. Việc nàng bị mấy đứa trong lớp ăn hiếp, ngoại đã dắt nàng tới trường “mắng vốn”. Việc ngoại giúp Julie và Vivian làm hòa nhau.
Rồi sau đó là chuyện nước mắm và Jerry. Lần đầu tiên Jerry bước vào nhà nàng, gặp mọi người đang ăn hủ tiếu giò heo. Chàng được mời ngồi vào bàn. Nhưng chàng cứ ngần ngừ rồi lấy điện thoại ra. Và bỗng dưng chàng chỉ chén nước mắm:
– Cái nầy thúi.
Ba há to miệng, mắt trợn ngược, mặt xanh lè, tưởng bị mắc cổ vì cục giò heo. Jerry xém bấm 911. Má ho đúng chín cái, trề môi dài gần chín inches. Julie khóc hu hu chạy lòng vòng quanh bàn ăn. Ngoại cười ha ha, thong thả chấm cục giò vô chén nước mắm, thong thả thưởng thức:
– Nó đâu rành tiếng Việt, cũng như tao đâu rành tiếng Mỹ. Rỳ nè, mai mốt con sẽ thấy nước mắm có mùi thơm. Mèn ơi, ngon quá chừng ngon Rỳ ơi! Bữa ăn không có nước mắm coi như mất ngon đó con. Ngoại dặn nè, lần sau đừng te rẹt biểu ông Gồ dịch nghe con.
Còn chuyện tiếng Việt của Jerry. Sau lễ đính hôn, ba hỏi Julie:
– Cái “dzụ” tiếng Việt của Jerry tới đâu rồi con? Ba muốn rể của ba phải nói được tiếng Việt rành rọt.
– Dạ khá lắm ba.
– À, tuyệt đối không được kêu ba là you nghe chưa!
– Dạ.
Má:
– Ha ha... Cô Tám mới kể với má, cô tới gặp nó về bệnh mất ngủ. Nó hỏi cô: “Cô… cô... có thích đi chụp… chụp cái... cái đầu óc không? Cô có... có thích đi gặp cái... cái ông... ông bác sĩ buồn... buồn ngủ không?” Nó lắp bắp lâu lắm mới được chừng đó. Cô Tám thấy tội nghiệp quá, bác sĩ cứ nói tiếng Mỹ đi, tui hiểu mà. Nó trả lời: “Dạ... dạ... cô làm... làm ơn kiên nhẫn với... cháu. Cháu muốn... muốn tập nói tiếng Việt để được mau cưới con Julie.”
Nàng:
– Má ơi! Jerry nói được vậy là giỏi rồi!
Má nghiêm giọng:
– Nhưng má muốn nó giỏi hơn để xứng đáng đã từng là học trò của má.
Ngoại nãy giờ ngồi im quan sát tình thế, bỗng đằng hắng rồi chậm rãi:
– Bây được voi đòi tiên. Tao thấy con Lì mà lấy được thằng Rỳ là có phước lắm đó.
Nàng chạy tới ngồi trong lòng ngoại, hun ngoại cái chụt:
– Hoan hô ngoại. Ngoại là số một! Ngoại nè, Rỳ kêu: “Nhoại nhoại” nghe thiệt dễ thương ngoại hén.
Ngoại tiếp, vẫn chậm rãi và thêm phần nhấn mạnh từng tiếng nghe rất oai:
– Tao thấy trong mấy đứa theo con Lì, thằng Rỳ số một, không phải vì nó là bác sĩ mà tao khen. Rỳ hiền lành, lễ phép, biết điều ăn ở. Sở dĩ trước đây tao làm thinh vì không muốn ý kiến của tao ảnh hưởng tới quyết định của con Lì. Bây hiểu chứ? Bây không thấy từ hồi đeo con Lì, tết năm nào thằng Rỳ cũng đem về nhà nầy những cành mai rất đẹp đó sao? Nhà nó tận LA, lái xe cả tiếng đồng hồ xuống đây. Chỉ có sức mạnh của tình yêu thằng Rỳ mới chịu khó như vậy. Với lại, tại sao giữa biển người mênh mông trên xứ Mỹ nầy tụi nó bỗng gặp lại nhau rồi lại thương nhau? Duyên tiền định đó nghe bây.
*
Hồi lâu rồi, một người quen giới thiệu má Julie dạy tiếng Việt online qua Skype cho Jerry. Mỗi tuần hai buổi, mỗi buổi hai tiếng. Trước màn hình, bên nầy, má nàng ở Orange County; bên kia, Jerry, trên Los Angeles. Mỗi lần má dạy, nàng hay núp sau lưng má coi Jerry học. Jerry bấy giờ chừng chín mười tuổi, (cũng cỡ tuổi nàng), nghịch kinh khủng, lười học kinh khủng. Cứ chừng mươi phút, Jerry xin đi restroom, lâu thiệt lâu nó mới quay lại học. Có bữa nó than mỏi mắt, kéo cái áo lên trùm kín đầu. Có bữa webcam bỗng ngưng hoạt động, nó biến mất tiêu. Có bữa nó đánh máy trên ô “chat” rằng nó không nghe được gì hết. Má nàng biết tỏng tòng tong trò nghịch phá của thằng nhỏ nhưng rất kiên nhẫn, vẫn tiếp tục dạy cho nó. Ừm, mà cũng tại mẹ Jerry (cha Mỹ, mẹ Việt) trả lương má khá hậu hĩnh.
Thời gian đầu chưa quen, Julie thỉnh thoảng phải bò ra ngoài để cười cho đã vì Jerry đọc tiếng Việt ngộ đời lắm. Giọng Jerry ngang phè phè. Dấu nặng đọc lơ lớ như không dấu. Còn dấu hỏi dấu ngã thì không biết phải tả ra sao. Má, miệng đọc, tay giơ lên giơ xuống, sang phải sang trái, kiểu như nhạc trưởng, để góp phần luyện dấu cho Jerry.
Lần nọ, Jerry bỗng phát hiện có đứa núp sau lưng cô giáo. Sau thoáng ngạc nhiên thú vị, thằng nhỏ méo miệng, lè lưỡi, trợn mắt chọc con nhỏ. Con nhỏ tức cái mình cũng lè lưỡi trợn mắt méo miệng chọc lại thằng nhỏ. Cô giáo đuổi con nhỏ ra ngoài cho thằng nhỏ học. Nhưng Jerry, một tràng tiếng Anh xen vài tiếng Việt, đại khái xin cô giáo cho con nhỏ ở lại, nó sẽ ngoan, sẽ chăm học.
Giữ đúng lời hứa, Jerry chịu khó học và làm bài tập ở nhà. Cô giáo ra luật: Hai đứa phải nói chuyện với nhau hoàn toàn bằng tiếng Việt, nếu không nói được thì làm điệu bộ. Nhờ có Julie, Jerry tiến bộ rất nhanh. Nhưng chỉ chừng được một năm, Jerry không học nữa.
Năm tháng trôi qua, chuyện thằng Jerry đã đi vào quên lãng. Đâu ngờ, Jerry và Julie gặp lại nhau trong thư viện của trường UCLA. Chàng và nàng mừng mừng tủi tủi, dắt tay nhau ra ghế đá sân trường để tha hồ nhắc lại chuyện xưa. Ngồi mỏi, hai đứa nằm dài trên cỏ, say sưa cười cười nói nói đến nỗi quên cả việc phải vào lớp học. Từ đó chàng lẽo đẽo đi bên cạnh nàng, sung sướng vì lắp bắp được chút đỉnh tiếng Việt. Có lần xe nàng bị hư, chàng mừng rỡ đưa nàng về nhà. Chàng được gặp cô giáo dạy tiếng Việt mà hồi xưa chàng chỉ thấy trên màn hình máy tính.
Đặc biệt chàng được gặp bà ngoại của nàng. Chàng kinh ngạc tự hỏi, sao bà ngoại nàng giống bà ngoại chàng kinh khủng! Họ là chị em ruột? Chàng bèn đem tấm hình ngoại chàng cho ngoại nàng coi nhưng ngoại nàng nói không hề biết người trong ảnh.
*
Bữa đám cưới, lúc ra mắt đàng gái, Jerry nói bằng tiếng Việt một mạch suôn sẻ chứ không lắp bắp như thường lệ:
– Dạ thưa nhoại, dạ thưa ba má. Con cám ơn nhoại và ba má cho con con Julie. Con rất cám ơn cám ơn.
Tối đó, trong tiệc cưới ở nhà hàng, chú rể Jerry bỗng nhờ người hầu bàn kiếm cho chàng chén nước mắm! Chú rể, mặt hếch lên ra điều tự hào ta đây sành ăn nước mắm: “Bữa ăn không có nước mắm coi như mất nhon!” Cô dâu Julie cười toe, mặt vênh lên ra điều ta đây giỏi dạy chồng.
Sau tuần trăng mật, vợ chồng Julie về thăm ba má và ngoại. Bước vào cửa, Julie khoe liền:
– Ngoại ơi! Ba má ơi! Tết nầy Jerry sẽ hát bài Ngày Tết Quê Em để giúp vui trong chương trình ca nhạc của hội chợ Tết.
Mọi người há hốc. Kinh ngạc.
Ngoại:
– Có phải bài Tết Tết Tết Tết đến rồi…?
Julie tủm tỉm:
– Dạ đúng rồi ngoại.
– Lại cái trò nghịch ngợm hả Lì?
– Ngoại ơi, Jerry hát hay thiệt mà. Ông xã ròm ơi, hát cho ngoại với ba má nghe đi.
Jerry hí hửng ra đứng giữa nhà biểu diễn: Tết Tết Tết Tết đến rồi… Mọi người nín cười, vỗ tay khen nức nở. Ngoại nhanh nhẹn rút một nhánh hoa trong bình đem tặng ca sĩ Rỳ. Jerry xúc động ôm hun ngoại rồi cúi gập người cám ơn khán giả. Julie tỉnh queo:
– Ai bị bồ đá nằm liệt giường mà nghe Jerry hát là đứng dậy ngay, đúng không ngoại?
Ngoại trợn mắt nhìn Julie:
– Cái con Lì nầy...
Jerry quay sang vợ, ngơ ngác hỏi:
– Cái con Lì nầy, bồ đá nghĩa là gì hả?
*
– Bọn con dẫn ngoại đi sắm tết nhen ngoại.
Má:
– Nghe có lý đó con. Ba má bận làm dưa món, kiệu chua... Còn chuẩn bị gói bánh tét nữa.
Cặp vợ chồng mới cưới đưa ngoại lên tận chợ hoa LA để ngoại lựa mai. Đó là một trong những chợ hoa lớn nhất nước Mỹ, nằm trên đường Wall, trong khu downtown LA. Ngoại luôn miệng hít hà:
– Mèn ơi! Chợ rộng quá chừng rộng. Bông nhiều quá chừng nhiều. Cám ơn các cháu của ngoại.
Rồi ngoại săm soi lựa bốn nhánh mai trĩu nụ. Hai đứa năn nỉ. Ngoại ơi, ngoại lấy thêm đào, cúc, và nhiều loại hoa khác đi ngoại. Chất đầy cả xe truck cũng được. Hoa ở đây rẻ lắm ngoại à. Chúng con tặng ngoại mà. Ngoại đừng từ chối. Ngoại ơi ngoại nhận cho chúng con vui. Thì coi như chúng con mừng tuổi ngoại. A, tiền già của ngoại hả? Thì để mừng tuổi cho bọn con. Vậy nha ngoại. Dạ, dạ lát nữa mình sẽ ghé Bolsa.
Sắp Tết. Khu Little Saigon tưng bừng nhộn nhịp. Đường sá chật kín xe và đầy người đi bộ. Chợ Tết ở Phước Lộc Thọ đông vui chưa từng thấy. Nắng xuân tỏa sáng khắp nơi. Tiếng Việt rôm rả khắp nơi. Nhạc xuân rộn ràng khắp nơi. Tiếng cười, tiếng nói... Các gian hàng rực rỡ sắc màu, tràn ngập các loại kẹo mứt, bánh chưng, bánh tét, trái cây...
Ngoại ghé ngay vào gian đầu tiên, chọn mua xấp phong bì đựng tiền mừng tuổi in chữ Việt “Chúc mừng năm mới”. Ba bà cháu hòa trong dòng người nô nức sắm Tết. Ba bà cháu đều mặc áo dài. Bà lụm cụm, chậm chạp giữa hai đứa, nhưng miệng luôn mỉm cười hạnh phúc. Julie trong chiếc áo dài màu hồng vừa vặn thân hình nhỏ nhắn. Còn Jerry lêu nghêu với chiếc áo dài màu xanh biển ngắn cũn chưa tới gối. Mỗi đứa dắt một tay bà, thỉnh thoảng hai đứa mỉm cười nhìn nhau đắm đuối. Thỉnh thoảng hai đứa nhắc nhau: “Cẩn thận kẻo ngoại bị lạc.”
– Trương thị Kim Chi
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình