(Thân tặng hội ảnh PSC)
Mùa Thu đêm mưa, phố cũ hè xưa, công viên lá đổ của thi sĩ Cung Trầm Tưởng dẫn tôi thăm Paris, viếng vườn Lục Xâm Bảo để ngồi quen ghế đá ngắm nhìn mùa Thu nơi đây. Rồi nhạc sĩ họ Trịnh với cây cơm nguội vàng, cây bàng lá đỏ đưa tôi về mùa Thu Hà Nội. Các nơi chốn này chỉ là những mùa Thu trong trí tưởng của thi ca và có lẽ không đâu tuyệt diệu bằng mùa Thu Vermont.
Vermont, một tiểu bang vùng Đông Bắc Hoa Kỳ, được xem là nơi chốn thể hiện mùa Thu trong mọi sắc thái, quyến rũõ hàng triệu du khách khắp nơi trên thế giới thăm viếng, thưởng lãm dấp dáng yêu kiều mùa Thu trần gian.
Xuống phi trường quốc tế Logan (Boston) mờ sương trời hừøng sáng, bốn người chúng tôi vội vã lên đường tìm nàng Thu Vermont. Đường lên thị trấn Stowe, nơi tạm trú, gần 4 giờ lái xe, bao hình ảnh mùa Thu ẩn hiệân trước mắt. Anh Vũ, người bạn trẻ trong đoàn đòi ngừng xe, muốn bắt lấy cơ hội thu nhận vài hình ảnh mùa Thu đầu tiên trên lối đi. Bác Hoa, một thành viên khác trấn an, cho rằng giáng Thu khắp nơi, cứ thong thả thưởng lãm.
Trời xế trưa, đoàn về đến khách sạn gia đình Von Trapp, ông là khởi đầu cho câu chuyện "The Sound of Music", nhiều người vẫn còn nhớ mối tơ vương giữa một bá tước góa vợ, người gốc Áo và nữ tu sắp rời bỏ tu viện vì lý do sức khỏe, bà đã giúp đỡ, dậy dỗ bầy con thơ dại của ông, rồi thành nhân duyên trong khung cảnh thế chiến thứ 2, lúc đó quân Đức đang chiếm đóng nước Áo. Hồ Ly Vọng thi vị hóa câu chuyện, giới yêu nghệ thuật điện ảnh thứ Bẩy một thời say mê.
Căn nhà chúng tôi nhìn ra cánh rừng đầy sắc Thu. Đến đây mới biết nơi chốn này là tâm điểm mùa Thu, du khách có cơ hội chiêm ngưỡng hương Thu qua khung của.
Bá tước Von Trapp đã đưa gia đình lập nghiệp vùng Stowe sau chiến tranh , họ đã chọn địa điểm đẹp nhất của thành phố Stowe để xây khách sạn và nhà nghỉ mát vì nơi đây nhỏ bé, nên thơ như quê hương ông. Mỗi căn nhà tạm trú của du khách đều nằm bìa rừng riêng biệt, núi đồi trùng điệp , bao quanh những cánh rừng thu phong (maple) muôn sắc, chen lẫn rặng thông già, mầu sắc tương phản tạo cho nàng Thu thêm rực rỡ.
Huyền thoại về gia đình Von Trapp và sự thành công của "The Sound of Music" đã biến nơi này thành địa đàng trần gian của mùa Thu, điểm thăm viếng, nghỉ ngơi cho du khách một năm bốn mùa.
Tiết trời Vermont ảnh hưởng cơn bão từ Florida kéo lên, cả nước Mỹ xụt xùi với những cơn mưa không ngớt. Trời ban trưa ảm đạm, tưởng chừng chiều tàn nắng cạn, buồn lòng kẻ đi săn hình như chúng tôi.
Tiếng mưa tí tách bên thềm, giờ này chúng tôi mới thấm bỏ lõ cơ hội đầu tiên ghi nhận hình ảnh mùa Thu. Ai trong chúng tôi cũng thất vọng thời tiết bất thường. Tự an ủi mình, nếu không có tác phẩm mùa Thu, chúng tôi cũng sẽ vui vẻ thành kẻ nhàn du, đi chơi Thu. Ôi cũng là một kinh nghiệm, đừng đánh mất cơ hội trong tầm tay cho những ai thường đi săn ảnh.
Tin tức thời tiết liên tục, không mấy thuận lợi trong nhiều ngày liên tiếp, nét mặt không vui, cũng may chúng tôi có một nơi cư trú khang trang, những bữa cơm chiều đầm ấm, đậm mùi quê hương được sửa soạn bởi một người trong đoàn, bù đắp phần nào nỗi thất vọng.
Sáng hôm sau, chụp gỡ cảnh chung quanh, lúc nắng, lúc mưa, lúc nổi gió, đoàn vẫn quyết định khởi hành 6 lộ trình trong vòng 1 tuần lễ đã vạch ra. Chúng tôi lên vùng Bắc Vermont, suôi theo những con đường làng của thị xã Newport, một nơi sát biên giới Gia Nã Đại, cách thành phố Montreal (Gia Nã Đại) 3 giờ lái xe, cố tìm những suối, thác, sông, hồ, những chiếc cầu gỗ có mái che (covered bridges), một kiến trúc khá đặc biệt của Vermont.
Hình ảnh lôi cuốn trong phim "The Bridges of Madison County" của nhà văn nổi tiếng Robert J. Walter, được trình chiếu khoảng năm 1995, về mối tình bất ngờ của nhà săn ảnh (Clint Eastwood) cho tờ National Geographic, lạc lõng nơi phố lạ, ông gặp người thiếu phụ vắng chồng (Maryl Streep), mối tình ngắn ngủi xẩy ra bên chiếc cầu gỗ có mái che tại quận Madison (Iowa). Kết đoạn chia ly trong cơn mưa tầm tã như chúng tôi đang hứng chụi. Chuyện phim đánh động trí tò mò, chúng tôi đã cố tìm ra những chiếc cầu thơ mộng tương tự như trong phim.
Từ cầu này qua cầu khác, hình ảnh thực tại không trữ tình như câu chuyện. Vị trí của những chiếc cầu thường nằm trơ vơ giữa dòng đời, cảnh trí gai góc cho người săn ảnh, cộng thêm bầu trời phủ đầy mây xám, săn ảnh cũng không xong, chúng tôi mất toi thêm một ngày đường, mọi người về tay không.
Sau này mới khám phá ra hai chiếc cầu gỗ sơn đỏ đầy huyền thoại, vẫn nhìn thấy trong sách báo nằm về phía cực Tây Nam Vermont, thuộc phạm vi thành phố Arlington, sát biên giơí bang Nữu Ước. Chiếc cầu gỗ đỏ nổi tiếng nhờ nằm trong khu sinh sống của nghệ sĩ nổi tiếng Norman Rockwell thường được giới săn hình chiếu cố, chiếc kia tọa lạc không xa về phía Tây Arlington, tỉnh Sunderland. Đường xa mờ mịt, trời mưa gió, mây giăng khắp lối, chúng tôi đành bỏ lỡ thăm viếng 2 cầu này.
Qua ngày thứ ba, thời tiết thay đổi, thuậân tiện đôi chút, chúng tôi đuổi theo mặt trời, săn nắng với hy vọng điều kiệân ánh sáng cho phép đoàn có cơ hội săn ảnh mùa Thu. Quyết định không theo lịch trình đã vạch sẵn, anh em đồng ý dừng bất cứ nơi chốn nào có mùa Thu, không còn "kiên phổ phút chờ". Khi trời hết nắng, đoàn lại dong duổi đường dài hun hút, tìm chân trời mới cho cảnh Thu.
Mùa Thu nơi nơi , ở mọi góc rừng, sắc vàng, đỏ, cam pha lẫn màu xanh từng rạng thông rừng, giao hòa khắp lối đi, biến mùa Thu Vermont trở thành thiên đàng của các mùa Thu chúng tôi đã từng đi qua.
Con đường đất vắng lặng, dẫn chúng tôi đến hàng Thu phong giao nhau, con suối róc rách bên đường, mặt hồ phẳng lặng phản ánh chiều Thu đã đền bù cho đoàn có những hình ảnh tiêu biểu nhất cho mùa Thu.
Từ khi nhìn ra "chân lý" không chờ đợi, chúng tôi tìm kiếm cảnh Thu trên đường đi, lối về, từ một góc rừng, bên cạnh dòng suối êm ả chạy qua cách đồng đầy cỏ heo may, đàn gia súc thong thả ăn cỏ ngoài đồng, khung cảnh an bình ít tìm thấy nơi nào thanh bình hơn.
Chúng tôi lặng nhìn cảnh trời thiên nhiên, con tạo đã ưu đãi Vermont trở thành thiên đàng của mùa Thu. Chẳng ai bảo ai trong chúng tôi, sủa soạn đồ nghề, dựng chân 3 càng, sắp đặt máy ảnh, chọn một góc cạnh, ghi nhận cho mình những hình ảnh mùa Thu tuyệt hảo hiện ra trước mắt.
Thong dong trên hương lộ đầy lá vàng, xuyên qua làng này đến làng nọ, những nghĩa địa buồn trơ vơ bên đường. Hồn thơ Đinh Hùng như máy động tim tôi, vần thơ tuổi học trò vẫn còn in sâu trong trí nhơ:ù
Trời cuối Thu rồi - em ở đâu "
Nằm trong bên đất lạnh chắc em sầu
Thu ơi! đánh thức hồn ma dậy
Ta muốn vào thăm nấm mộ sâu
Như bừng tỉnh, chúng tôi xin anh Vũ ngừng lại giây phút để tìm kiếm một chút hương Thu trong nghĩa trang bên đường. Anh đồng ý để bác Hoa và tôi có dăm phút tìm tác phẩm. Mộ Thu tuyệt như vậy, chỉ có một thời gian thật ngắn ngủi, chúng tôi cố tìm cho mình một góc cảnh để diễn tả mùa Thu nơi nghĩa trang mang nhiều ý nghĩa.
Tôi thầm ước, nếu có nàng tiên hiện xuống nghĩa trang trong chiếc áo đen, khăn quàng đỏ vắt ngang vai, ngồi bên góc mộ, đốt nén hương thời gian như tiếc mảnh đời đã qua. Cơn gió lay động hàng Thu phong, từng chiếc lá vàng rơi trong ánh chiều tàn, chiếc máy thu hình từ đằng xa ghi lại hình ảnh toàn hảo nơi mộ Thu, sẽ để lại trong tâm khảm người săn ảnh một ấn tượng sâu đậm.
Trở laiï thực tại, tôi chọn một khung trời hẹp, nơi đó chiếc cờ lay động trước gió, hàng bia mộ im lìm dọc theo hàng Thu phong, mầu lá vừa chuyển từ xanh qua vàng trong ánh chiều ảm đạm. Chụp xong một tấm, qua ảnh thứ hai chúng tôi hết giờ, lên xe trong nỗi niềm tiếc nhớ.
Những ngày còn lại, thời tiết lại đổi thay, kinh nghiệm giúp chúng tôi thích hợp với hoàn cảnhï. Lúc làm phó nháy, lúc trở thành khách nhàn du thưởng thức hương Thu còn sót lại từ những cánh rừng đi qua. Giáng Thu rực rỡ, yêu kiều đầu tuần, thời gian trôi qua mau chóng, những cơn mưa dai dẳng đêm Thu, núi rừng phủ làn sương tuyết, hàng cây lay động, cơn gió buốt lạnh, những chiếc lá Thu bắt đầu héo úa, tả tơi ngập lối đi. Rừng Thu biết phận như cô gái đương xuân, sớm độ chiều, ngậm ngùi cam phận đón nhận mùa đông khắc nghiệt sắp đến.
Vần thơ Hoài Khanh chợt đến trong tâm tưởng trước cảnh tàn Thu:
Đã chết mùa Thu em biết chưa"
Anh không khóc nữa để mong chờ
Buồn không chở nổi bao niềm nhớ
Rung rức đâu từ vạn cổ sơ
Chuyến đi săn hình kết thúc trong cảnh tàn Thu, chúng tôi đã chọn đúng thời điểm đẹp nhất vào hai tuần đầu trong tháng mười. Tuy tổ chưa đãi như lòng người mong muốn. Tiết Thu hòa điệu bão bùng từ nơi xa sôi nào đó, một kinh nghiêm khó tiên liệu cho chuyến đi.
Mỗi người trong đoàn thu nhặt được một số tác phẩm tiêu biểu nhất về mùa Thu Vermont. Bài học kinh nghiệm quí báu học được cho người săn ảnh, cần biết tận dụng bất cứ khoang khắc nào cho phép để ghi nhận những hình ảnh có thể chỉ xẩy ra trong giây chốc, rồi biến thành thiên thu. Dù thế nào đi nữa, Thu Vermont cũng vẫn là nơi đẹp nhất trần gian, chúng tôi hẹn lòng sẽ trở lại Vermont trong mùa Thu khác.
Mùa Thu đêm mưa, phố cũ hè xưa, công viên lá đổ của thi sĩ Cung Trầm Tưởng dẫn tôi thăm Paris, viếng vườn Lục Xâm Bảo để ngồi quen ghế đá ngắm nhìn mùa Thu nơi đây. Rồi nhạc sĩ họ Trịnh với cây cơm nguội vàng, cây bàng lá đỏ đưa tôi về mùa Thu Hà Nội. Các nơi chốn này chỉ là những mùa Thu trong trí tưởng của thi ca và có lẽ không đâu tuyệt diệu bằng mùa Thu Vermont.
Vermont, một tiểu bang vùng Đông Bắc Hoa Kỳ, được xem là nơi chốn thể hiện mùa Thu trong mọi sắc thái, quyến rũõ hàng triệu du khách khắp nơi trên thế giới thăm viếng, thưởng lãm dấp dáng yêu kiều mùa Thu trần gian.
Xuống phi trường quốc tế Logan (Boston) mờ sương trời hừøng sáng, bốn người chúng tôi vội vã lên đường tìm nàng Thu Vermont. Đường lên thị trấn Stowe, nơi tạm trú, gần 4 giờ lái xe, bao hình ảnh mùa Thu ẩn hiệân trước mắt. Anh Vũ, người bạn trẻ trong đoàn đòi ngừng xe, muốn bắt lấy cơ hội thu nhận vài hình ảnh mùa Thu đầu tiên trên lối đi. Bác Hoa, một thành viên khác trấn an, cho rằng giáng Thu khắp nơi, cứ thong thả thưởng lãm.
Trời xế trưa, đoàn về đến khách sạn gia đình Von Trapp, ông là khởi đầu cho câu chuyện "The Sound of Music", nhiều người vẫn còn nhớ mối tơ vương giữa một bá tước góa vợ, người gốc Áo và nữ tu sắp rời bỏ tu viện vì lý do sức khỏe, bà đã giúp đỡ, dậy dỗ bầy con thơ dại của ông, rồi thành nhân duyên trong khung cảnh thế chiến thứ 2, lúc đó quân Đức đang chiếm đóng nước Áo. Hồ Ly Vọng thi vị hóa câu chuyện, giới yêu nghệ thuật điện ảnh thứ Bẩy một thời say mê.
Căn nhà chúng tôi nhìn ra cánh rừng đầy sắc Thu. Đến đây mới biết nơi chốn này là tâm điểm mùa Thu, du khách có cơ hội chiêm ngưỡng hương Thu qua khung của.
Bá tước Von Trapp đã đưa gia đình lập nghiệp vùng Stowe sau chiến tranh , họ đã chọn địa điểm đẹp nhất của thành phố Stowe để xây khách sạn và nhà nghỉ mát vì nơi đây nhỏ bé, nên thơ như quê hương ông. Mỗi căn nhà tạm trú của du khách đều nằm bìa rừng riêng biệt, núi đồi trùng điệp , bao quanh những cánh rừng thu phong (maple) muôn sắc, chen lẫn rặng thông già, mầu sắc tương phản tạo cho nàng Thu thêm rực rỡ.
Huyền thoại về gia đình Von Trapp và sự thành công của "The Sound of Music" đã biến nơi này thành địa đàng trần gian của mùa Thu, điểm thăm viếng, nghỉ ngơi cho du khách một năm bốn mùa.
Tiết trời Vermont ảnh hưởng cơn bão từ Florida kéo lên, cả nước Mỹ xụt xùi với những cơn mưa không ngớt. Trời ban trưa ảm đạm, tưởng chừng chiều tàn nắng cạn, buồn lòng kẻ đi săn hình như chúng tôi.
Tiếng mưa tí tách bên thềm, giờ này chúng tôi mới thấm bỏ lõ cơ hội đầu tiên ghi nhận hình ảnh mùa Thu. Ai trong chúng tôi cũng thất vọng thời tiết bất thường. Tự an ủi mình, nếu không có tác phẩm mùa Thu, chúng tôi cũng sẽ vui vẻ thành kẻ nhàn du, đi chơi Thu. Ôi cũng là một kinh nghiệm, đừng đánh mất cơ hội trong tầm tay cho những ai thường đi săn ảnh.
Tin tức thời tiết liên tục, không mấy thuận lợi trong nhiều ngày liên tiếp, nét mặt không vui, cũng may chúng tôi có một nơi cư trú khang trang, những bữa cơm chiều đầm ấm, đậm mùi quê hương được sửa soạn bởi một người trong đoàn, bù đắp phần nào nỗi thất vọng.
Sáng hôm sau, chụp gỡ cảnh chung quanh, lúc nắng, lúc mưa, lúc nổi gió, đoàn vẫn quyết định khởi hành 6 lộ trình trong vòng 1 tuần lễ đã vạch ra. Chúng tôi lên vùng Bắc Vermont, suôi theo những con đường làng của thị xã Newport, một nơi sát biên giới Gia Nã Đại, cách thành phố Montreal (Gia Nã Đại) 3 giờ lái xe, cố tìm những suối, thác, sông, hồ, những chiếc cầu gỗ có mái che (covered bridges), một kiến trúc khá đặc biệt của Vermont.
Hình ảnh lôi cuốn trong phim "The Bridges of Madison County" của nhà văn nổi tiếng Robert J. Walter, được trình chiếu khoảng năm 1995, về mối tình bất ngờ của nhà săn ảnh (Clint Eastwood) cho tờ National Geographic, lạc lõng nơi phố lạ, ông gặp người thiếu phụ vắng chồng (Maryl Streep), mối tình ngắn ngủi xẩy ra bên chiếc cầu gỗ có mái che tại quận Madison (Iowa). Kết đoạn chia ly trong cơn mưa tầm tã như chúng tôi đang hứng chụi. Chuyện phim đánh động trí tò mò, chúng tôi đã cố tìm ra những chiếc cầu thơ mộng tương tự như trong phim.
Từ cầu này qua cầu khác, hình ảnh thực tại không trữ tình như câu chuyện. Vị trí của những chiếc cầu thường nằm trơ vơ giữa dòng đời, cảnh trí gai góc cho người săn ảnh, cộng thêm bầu trời phủ đầy mây xám, săn ảnh cũng không xong, chúng tôi mất toi thêm một ngày đường, mọi người về tay không.
Sau này mới khám phá ra hai chiếc cầu gỗ sơn đỏ đầy huyền thoại, vẫn nhìn thấy trong sách báo nằm về phía cực Tây Nam Vermont, thuộc phạm vi thành phố Arlington, sát biên giơí bang Nữu Ước. Chiếc cầu gỗ đỏ nổi tiếng nhờ nằm trong khu sinh sống của nghệ sĩ nổi tiếng Norman Rockwell thường được giới săn hình chiếu cố, chiếc kia tọa lạc không xa về phía Tây Arlington, tỉnh Sunderland. Đường xa mờ mịt, trời mưa gió, mây giăng khắp lối, chúng tôi đành bỏ lỡ thăm viếng 2 cầu này.
Qua ngày thứ ba, thời tiết thay đổi, thuậân tiện đôi chút, chúng tôi đuổi theo mặt trời, săn nắng với hy vọng điều kiệân ánh sáng cho phép đoàn có cơ hội săn ảnh mùa Thu. Quyết định không theo lịch trình đã vạch sẵn, anh em đồng ý dừng bất cứ nơi chốn nào có mùa Thu, không còn "kiên phổ phút chờ". Khi trời hết nắng, đoàn lại dong duổi đường dài hun hút, tìm chân trời mới cho cảnh Thu.
Mùa Thu nơi nơi , ở mọi góc rừng, sắc vàng, đỏ, cam pha lẫn màu xanh từng rạng thông rừng, giao hòa khắp lối đi, biến mùa Thu Vermont trở thành thiên đàng của các mùa Thu chúng tôi đã từng đi qua.
Con đường đất vắng lặng, dẫn chúng tôi đến hàng Thu phong giao nhau, con suối róc rách bên đường, mặt hồ phẳng lặng phản ánh chiều Thu đã đền bù cho đoàn có những hình ảnh tiêu biểu nhất cho mùa Thu.
Từ khi nhìn ra "chân lý" không chờ đợi, chúng tôi tìm kiếm cảnh Thu trên đường đi, lối về, từ một góc rừng, bên cạnh dòng suối êm ả chạy qua cách đồng đầy cỏ heo may, đàn gia súc thong thả ăn cỏ ngoài đồng, khung cảnh an bình ít tìm thấy nơi nào thanh bình hơn.
Chúng tôi lặng nhìn cảnh trời thiên nhiên, con tạo đã ưu đãi Vermont trở thành thiên đàng của mùa Thu. Chẳng ai bảo ai trong chúng tôi, sủa soạn đồ nghề, dựng chân 3 càng, sắp đặt máy ảnh, chọn một góc cạnh, ghi nhận cho mình những hình ảnh mùa Thu tuyệt hảo hiện ra trước mắt.
Thong dong trên hương lộ đầy lá vàng, xuyên qua làng này đến làng nọ, những nghĩa địa buồn trơ vơ bên đường. Hồn thơ Đinh Hùng như máy động tim tôi, vần thơ tuổi học trò vẫn còn in sâu trong trí nhơ:ù
Trời cuối Thu rồi - em ở đâu "
Nằm trong bên đất lạnh chắc em sầu
Thu ơi! đánh thức hồn ma dậy
Ta muốn vào thăm nấm mộ sâu
Như bừng tỉnh, chúng tôi xin anh Vũ ngừng lại giây phút để tìm kiếm một chút hương Thu trong nghĩa trang bên đường. Anh đồng ý để bác Hoa và tôi có dăm phút tìm tác phẩm. Mộ Thu tuyệt như vậy, chỉ có một thời gian thật ngắn ngủi, chúng tôi cố tìm cho mình một góc cảnh để diễn tả mùa Thu nơi nghĩa trang mang nhiều ý nghĩa.
Tôi thầm ước, nếu có nàng tiên hiện xuống nghĩa trang trong chiếc áo đen, khăn quàng đỏ vắt ngang vai, ngồi bên góc mộ, đốt nén hương thời gian như tiếc mảnh đời đã qua. Cơn gió lay động hàng Thu phong, từng chiếc lá vàng rơi trong ánh chiều tàn, chiếc máy thu hình từ đằng xa ghi lại hình ảnh toàn hảo nơi mộ Thu, sẽ để lại trong tâm khảm người săn ảnh một ấn tượng sâu đậm.
Trở laiï thực tại, tôi chọn một khung trời hẹp, nơi đó chiếc cờ lay động trước gió, hàng bia mộ im lìm dọc theo hàng Thu phong, mầu lá vừa chuyển từ xanh qua vàng trong ánh chiều ảm đạm. Chụp xong một tấm, qua ảnh thứ hai chúng tôi hết giờ, lên xe trong nỗi niềm tiếc nhớ.
Những ngày còn lại, thời tiết lại đổi thay, kinh nghiệm giúp chúng tôi thích hợp với hoàn cảnhï. Lúc làm phó nháy, lúc trở thành khách nhàn du thưởng thức hương Thu còn sót lại từ những cánh rừng đi qua. Giáng Thu rực rỡ, yêu kiều đầu tuần, thời gian trôi qua mau chóng, những cơn mưa dai dẳng đêm Thu, núi rừng phủ làn sương tuyết, hàng cây lay động, cơn gió buốt lạnh, những chiếc lá Thu bắt đầu héo úa, tả tơi ngập lối đi. Rừng Thu biết phận như cô gái đương xuân, sớm độ chiều, ngậm ngùi cam phận đón nhận mùa đông khắc nghiệt sắp đến.
Vần thơ Hoài Khanh chợt đến trong tâm tưởng trước cảnh tàn Thu:
Đã chết mùa Thu em biết chưa"
Anh không khóc nữa để mong chờ
Buồn không chở nổi bao niềm nhớ
Rung rức đâu từ vạn cổ sơ
Chuyến đi săn hình kết thúc trong cảnh tàn Thu, chúng tôi đã chọn đúng thời điểm đẹp nhất vào hai tuần đầu trong tháng mười. Tuy tổ chưa đãi như lòng người mong muốn. Tiết Thu hòa điệu bão bùng từ nơi xa sôi nào đó, một kinh nghiêm khó tiên liệu cho chuyến đi.
Mỗi người trong đoàn thu nhặt được một số tác phẩm tiêu biểu nhất về mùa Thu Vermont. Bài học kinh nghiệm quí báu học được cho người săn ảnh, cần biết tận dụng bất cứ khoang khắc nào cho phép để ghi nhận những hình ảnh có thể chỉ xẩy ra trong giây chốc, rồi biến thành thiên thu. Dù thế nào đi nữa, Thu Vermont cũng vẫn là nơi đẹp nhất trần gian, chúng tôi hẹn lòng sẽ trở lại Vermont trong mùa Thu khác.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình