Gửi L. K.
Joseph Brodsky
33
Thay vì như người ta, muốn “xem nó ăn uống ra làm sao, có cao thêm được tí nào, so với năm ngoái”, thường là bằng cách, cầm cục vôi hay cục phấn, bắt đứa bé đứng sát tường, thẳng người lên tao coi, rồi làm dấu, rồi gật gù - cha tôi, vào ngày sinh nhật của thằng bé, bèn lôi nó ra bao lơn, và làm một ‘bô’ hình. Những bức hình như thế, đều có cái nền, là quảng trường khu phố, mà trung tâm của nó, là Nhà Thờ, The Cathedral of the Savior of Her Imperial Majesty’s Tranfiguration Batallion. Vào những năm chiến tranh, hầm mộ nhà thờ được dùng làm hầm trú ẩn tránh bom, và những lần phi cơ dội bom mẹ tôi bắt tôi chui xuống đó, ở trong một cái hộp lớn đầy những dòng chữ tưởng nhớ. Có thể coi đây là một ân sủng, hoặc món nợ của tôi, đối với Chính Thống Giáo. Và điều này liên quan tới hồi nhớ.
Toà nhà thờ, là một kiến trúc cổ điển sáu tầng, chung quanh có một cái vườn đáng nể, đầy những cây sồi, chanh lá cam, phong, và là sân chơi của tôi những năm sau chiến tranh, và tôi vẫn còn nhớ những lần mẹ tôi ra tóm cổ thằng bé (má tôi đẩy, còn thằng nhóc trì lại, miệng la, hét: một ẩn dụ về sự hiểu lầm [độc giả Xóm Cầu Mới của Nhất Linh chắc còn nhớ cảnh nước lụt, phải đưa lợn sơ tán lên nhà trên, anh cu Tí đánh lừa con vật “ngu như lợn”, bằng cách thay vì kéo lên nhà, thì xoay con vật ngược đầu trở lại, rồi nắm đuôi kéo về phiá chuồng...], và kéo tôi về nhà, bắt phải làm cho xong mớ bài tập. Cũng nhớ như in như vậy, là cảnh mẹ tôi, ông tôi, và cha tôi, ở lối đi nhỏ hẹp trong vườn, cố tập cho thằng bé đi xe đạp hai bánh [một ẩn dụ về một mục đích chung - nói theo mấy ông nhà văn vi xi, về “nghĩa cả” - hay là một ẩn dụ về sự chuyển động]. Ở tường phiá sau, về phiá đông nhà thờ, được che phủ bằng một tấm kính dầy, là một bức tranh lớn, mờ mờ, trình bầy cảnh Biến Hình [Tranfiguration]: Chúa Giê Su bay trên không, bên dưới là đám tông đồ sững sờ lui lại. Chẳng ai có thể giải thích cho tôi ý nghĩa của cảnh đó; ngay cả bây giờ, tôi không nghĩ là tôi đã nắm bắt hoàn toàn. Có rất nhiều những đám mây ở trong bức tranh, và một cách nào đó, tôi gán ghép chúng với khí hậu thời tiết trong vùng.
34
Bao quanh khu vườn, là một hàng rào bằng gang đen, với những cây cột cách đều nhau, là những khẩu cà nông lộn ngược nòng. Đây là những chiến lợi phẩm của binh lính thuộc Tiểu Đoàn Biến Hình [the Tranfiguration Battallion], trong cuộc chiến Crimean War với người Anh. Thêm vào cảnh sắc đó, là những nòng súng, trên một cái bệ đá, nối với nhau bằng những sợi dây sắt nặng, và trẻ con thường chơi trò nguy hiểm, hè nhau tung đi tung lại, lắc lên lắc xuống những sợi sên này, và khi mất đà, hoặc lỡ trớn, chúng té lộn tùng phèo xuống đám hoa oải hương ở bên dưới, hoặc để nghe những tiếng lenh keng. Chẳng cần phải nói, chơi với hàng rào gang, thú thì cũng thú, nhưng sao bằng bên trong nhà thờ, chỉ nội ngửi cái mùi nhang khói của nó, ấy là chưa kể nhiều trò tĩnh hơn nhiều, so với lay sợi xích. “Nhìn mấy cái kia kìa"”cha tôi hỏi, tay chỉ mấy mối nối những sợi sên. “Chúng làm con nhớ tới cái gì nào"”. Tôi lúc đó học lớp hai, và cu cậu trả bài: “Chúng giống như một cái hình tám góc”. “Đúng rồi”, cha tôi nói. “Nhưng con biết hình tám góc là biểu tượng cho cái gì nào"” “Những con rắn”. “Gần đúng thôi. Chúng là biểu tượng của sự vô cùng”. “Vô cùng gì chứ, bố"”. “Cái đó thì con phải hỏi ở kia kìa.” Ông nói, nhe răng cười, còn tay thì chỉ về phía nhà thờ.
35
Tuy nhiên cũng chính ông, giữa ban ngày ban mặt, tóm thằng con, ở giữa ngay mặt lộ, hỏi, cớ chi mà giờ này lang thang ở đây, lại trốn học hả" Và khi nghe thằng con ấp úng, con đau răng quá, bèn tức tốc đưa thằng con tới bệnh viện răng, và thế là tôi phải trả giá cho những lời nói dối của mình, bằng hai giờ khủng khiếp. Và cũng chính ông, đứng về phía thằng con khi nó bị đưa ra Hội Đồng Sư Phạm, và đề nghị tống ra khỏi trường vì vi phạm kỷ luật. “Làm sao ông lại bênh nó, ông, một người mặc đồng phục của Quân đội chúng ta!”. “Hải Quân, thưa Bà.” “Và tôi bảo vệ thằng bé, vì tôi là cha nó. Đâu có gì là ngạc nhiên trong chuyện này. Ngay cả loài vật còn bảo vệ con của chúng. Ngay cả Brehm cũng nói vậy.” “Brehm" Brehm" Tôi…. Tôi sẽ báo cáo Chính Uỷ đơn vị của ông”.
[còn tiếp]
NQT dịch
tanvien.net
Joseph Brodsky
33
Thay vì như người ta, muốn “xem nó ăn uống ra làm sao, có cao thêm được tí nào, so với năm ngoái”, thường là bằng cách, cầm cục vôi hay cục phấn, bắt đứa bé đứng sát tường, thẳng người lên tao coi, rồi làm dấu, rồi gật gù - cha tôi, vào ngày sinh nhật của thằng bé, bèn lôi nó ra bao lơn, và làm một ‘bô’ hình. Những bức hình như thế, đều có cái nền, là quảng trường khu phố, mà trung tâm của nó, là Nhà Thờ, The Cathedral of the Savior of Her Imperial Majesty’s Tranfiguration Batallion. Vào những năm chiến tranh, hầm mộ nhà thờ được dùng làm hầm trú ẩn tránh bom, và những lần phi cơ dội bom mẹ tôi bắt tôi chui xuống đó, ở trong một cái hộp lớn đầy những dòng chữ tưởng nhớ. Có thể coi đây là một ân sủng, hoặc món nợ của tôi, đối với Chính Thống Giáo. Và điều này liên quan tới hồi nhớ.
Toà nhà thờ, là một kiến trúc cổ điển sáu tầng, chung quanh có một cái vườn đáng nể, đầy những cây sồi, chanh lá cam, phong, và là sân chơi của tôi những năm sau chiến tranh, và tôi vẫn còn nhớ những lần mẹ tôi ra tóm cổ thằng bé (má tôi đẩy, còn thằng nhóc trì lại, miệng la, hét: một ẩn dụ về sự hiểu lầm [độc giả Xóm Cầu Mới của Nhất Linh chắc còn nhớ cảnh nước lụt, phải đưa lợn sơ tán lên nhà trên, anh cu Tí đánh lừa con vật “ngu như lợn”, bằng cách thay vì kéo lên nhà, thì xoay con vật ngược đầu trở lại, rồi nắm đuôi kéo về phiá chuồng...], và kéo tôi về nhà, bắt phải làm cho xong mớ bài tập. Cũng nhớ như in như vậy, là cảnh mẹ tôi, ông tôi, và cha tôi, ở lối đi nhỏ hẹp trong vườn, cố tập cho thằng bé đi xe đạp hai bánh [một ẩn dụ về một mục đích chung - nói theo mấy ông nhà văn vi xi, về “nghĩa cả” - hay là một ẩn dụ về sự chuyển động]. Ở tường phiá sau, về phiá đông nhà thờ, được che phủ bằng một tấm kính dầy, là một bức tranh lớn, mờ mờ, trình bầy cảnh Biến Hình [Tranfiguration]: Chúa Giê Su bay trên không, bên dưới là đám tông đồ sững sờ lui lại. Chẳng ai có thể giải thích cho tôi ý nghĩa của cảnh đó; ngay cả bây giờ, tôi không nghĩ là tôi đã nắm bắt hoàn toàn. Có rất nhiều những đám mây ở trong bức tranh, và một cách nào đó, tôi gán ghép chúng với khí hậu thời tiết trong vùng.
34
Bao quanh khu vườn, là một hàng rào bằng gang đen, với những cây cột cách đều nhau, là những khẩu cà nông lộn ngược nòng. Đây là những chiến lợi phẩm của binh lính thuộc Tiểu Đoàn Biến Hình [the Tranfiguration Battallion], trong cuộc chiến Crimean War với người Anh. Thêm vào cảnh sắc đó, là những nòng súng, trên một cái bệ đá, nối với nhau bằng những sợi dây sắt nặng, và trẻ con thường chơi trò nguy hiểm, hè nhau tung đi tung lại, lắc lên lắc xuống những sợi sên này, và khi mất đà, hoặc lỡ trớn, chúng té lộn tùng phèo xuống đám hoa oải hương ở bên dưới, hoặc để nghe những tiếng lenh keng. Chẳng cần phải nói, chơi với hàng rào gang, thú thì cũng thú, nhưng sao bằng bên trong nhà thờ, chỉ nội ngửi cái mùi nhang khói của nó, ấy là chưa kể nhiều trò tĩnh hơn nhiều, so với lay sợi xích. “Nhìn mấy cái kia kìa"”cha tôi hỏi, tay chỉ mấy mối nối những sợi sên. “Chúng làm con nhớ tới cái gì nào"”. Tôi lúc đó học lớp hai, và cu cậu trả bài: “Chúng giống như một cái hình tám góc”. “Đúng rồi”, cha tôi nói. “Nhưng con biết hình tám góc là biểu tượng cho cái gì nào"” “Những con rắn”. “Gần đúng thôi. Chúng là biểu tượng của sự vô cùng”. “Vô cùng gì chứ, bố"”. “Cái đó thì con phải hỏi ở kia kìa.” Ông nói, nhe răng cười, còn tay thì chỉ về phía nhà thờ.
35
Tuy nhiên cũng chính ông, giữa ban ngày ban mặt, tóm thằng con, ở giữa ngay mặt lộ, hỏi, cớ chi mà giờ này lang thang ở đây, lại trốn học hả" Và khi nghe thằng con ấp úng, con đau răng quá, bèn tức tốc đưa thằng con tới bệnh viện răng, và thế là tôi phải trả giá cho những lời nói dối của mình, bằng hai giờ khủng khiếp. Và cũng chính ông, đứng về phía thằng con khi nó bị đưa ra Hội Đồng Sư Phạm, và đề nghị tống ra khỏi trường vì vi phạm kỷ luật. “Làm sao ông lại bênh nó, ông, một người mặc đồng phục của Quân đội chúng ta!”. “Hải Quân, thưa Bà.” “Và tôi bảo vệ thằng bé, vì tôi là cha nó. Đâu có gì là ngạc nhiên trong chuyện này. Ngay cả loài vật còn bảo vệ con của chúng. Ngay cả Brehm cũng nói vậy.” “Brehm" Brehm" Tôi…. Tôi sẽ báo cáo Chính Uỷ đơn vị của ông”.
[còn tiếp]
NQT dịch
tanvien.net
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình