Nguyễn Thị Khánh Minh ra mắt
Tập thơ Đêm, mừng sinh nhật
Phan Tấn Hải
Toàn cảnh buổi ra mắt. Đứng giữa là Nguyễn Thị Khánh Minh và Nguyễn Đức Cường.
Buổi ra mắt tập thơ “Đêm” của Nguyễn Thị Khánh Minh hôm Thứ Bảy 11/12/2021 tại quán Café N Te ở Fountain Valley, Quận Cam, cũng trùng hợp với sinh nhật của chị. Lời chúc lành buổi ra mắt tập thơ và lời chúc mừng sinh nhật không chỉ tới từ các bạn và các văn nghệ sĩ tham dự, nhưng cũng từ các bạn văn từ rất xa, từ Việt Nam, từ Canada và nhiều nơi khác gửi qua email tới thi sĩ Nguyễn Thị Khánh Minh.
Đặc biệt, bên cạnh thi tập “Đêm” cũng đồng thời ra mắt tuyển tập “Còn Chút Để Dành” của Nguyễn Thị Khánh Minh viết về Đỗ Hồng Ngọc – Đỗ Nghê. Nơi đây, xin nhắc rằng nhà thơ, nhà văn, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc thời còn là sinh viên đã làm thơ với bút hiệu Đỗ Nghê.
Lời phát biểu của các bạn văn trong buổi ra mắt thi tập “Đêm” rất mực nồng nhiệt. Người giữ vị trí MC là nhà thơ, bác sĩ Nguyễn Đức Cường, giới thiệu tổng quát, và mời Nguyễn Thị Khánh Minh lên tiếng. Nhà thơ nữ họ Nguyễn đã nói lời cảm ơn tất cả những người đã giúp thi tập ra đời, trong đó có những ở xa không tới được, như nhà thơ Trần Thị Nguyệt Mai ở miền Trung Tây Hoa Kỳ, nhà văn Tô Thẩm Huy và nhà thơ Nguyễn Xuân Thiệp từ Texas, nhà thơ Hoàng Xuân Sơn và nhà văn Hồ Đình Nghiêm từ Canada – và đương nhiên, cảm ơn các bạn văn trong vùng Quận Cam đã góp sức giúp, như nhà xuất bản Văn Học Press của Trịnh Y Thư, cũng như các bạn văn Nguyễn Thị Thanh Lương, Nguyễn Đức Cường, Lê Lạc Giao, Lê Giang Trần, Phan Tấn Hải, Nguyễn Lương Vỵ (đã đi xa)…
Cắt bánh sinh nhật. Từ trái: Khánh Minh, Thanh Lương, Nguyễn Đức Cường.
Trên bàn là tập thơ "Đêm" và tuyển tập "Còn Chút Để Dành..." Từ trái: Trịnh Y Thư, Thanh Lương, Khánh Minh, Thu Vàng, Nguyễn Đức Cường.
Nhà văn, dịch giả Trịnh Y Thư nhắc lời nhà thơ Du Tử Lê nói rằng “Nguyễn Thị Khánh Minh và thi ca là một cuộc hôn phối tuyệt mỹ.” Trịnh Y Thư nói thơ với Nguyễn Thị Khánh Minh là những giấc mơ hòa trộn, nơi đó đời sống đầy những lo âu nhưng chính nhờ Nguyễn Thị Khánh Minh ta mới thấy cái đẹp của cuộc đời.
Nhà văn Cung Tích Biền phát biểu rằng ông biết tới nhà thơ Nguyễn Thị Khánh Minh từ lâu, vì cậu của cô là bạn vong niên của ông, cũng như bạn khác là Nguyễn Tôn Nhan (đã đi xa) cũng thân với Khánh Minh. Cung Tích Biền nói, “Khánh Minh đi đứng nói cười đã là thơ rồi. Thơ Khánh Minh là ngôn ngữ, là con người. Khánh Minh sống vì thơ. Tất cả những cái khác chỉ là trôi nổi một đời…”
Nhà báo Phan Tấn Hải nói rằng ông rất trân trọng thơ của Nguyễn Thị Khánh Minh, rằng trong cương vị nhà báo, ông quen với rất nhiều người cầm bút cả gần và xa, nhưng tình riêng thì thân với nhà thơ Lê Giang Trần vì cũng từng làm việc trong làng báo Quận Cam, và bên cạnh đó thân nhất là với Nguyễn Lương Vỵ và Nguyễn Thị Khánh Minh. Ông nói, “Lòng tôi lúc nào cũng trân trọng các nhà thơ, trong đó đặc biệt là Nguyễn Thị Khánh Minh.”
Từ phải: Trịnh Y Thư, Thanh Lương, Lê Lạc Giao, Vũ Hoàng Thư và phu nhân, Tô Đăng Khoa (đứng sau), Khánh Minh, Thu Vàng.
Từ phải: Lê Chiều Giang, Thủy Hạnh, Thu Vàng (cầm đàn).
Trong những người tham dự bất ngờ có nhà văn Lê Chiều Giang lái xe từ San Diego tới. Hiện diện trong buổi ra mắt sách còn có Phạm Quốc Bảo, Yến Tuyết, Thu Vàng, Đặng Thơ Thơ, Nguyễn Thị Thanh Lương, Nguyễn Đức Cường, Tô Đăng Khoa, Lê Lạc Giao, Doãn Hưng (và phu nhân), Cung Tích Biền và Hoàng Thị Kim, Thùy Hạnh, Nguyễn Loan, Liên Hải, Tôn Nữ Thu Dung, Thu Vàng, Thân Trọng Mẫn…
Một người không tới được, là anh Năm Hiền (nhà biên khảo Nguyễn Hiền Đức) đã gửi qua email tấm hình Bùi Giáng ngồi bên Nguyễn Thị Khánh Minh, và bài của trang Gió O (nhà văn Lê Thị Huệ) phỏng vấn Nguyễn Thị Khánh Minh từ nhiều năm trước.
Trong bài phỏng vấn, với câu hỏi về cơ duyên "sinh hoạt với văn chương" được nhà thơ giải thích, trích bài của Lê Thị Huệ có nhan đề "Phỏng vấn Nguyễn Thị Khánh Minh, tiếng thơ nữ đương đại & vượt trội" một phần đoạn hỏi/đáp như sau:
.
“Lê Thị Huệ: Trước khi định cư ở Hoa Kỳ, bạn sinh hoạt với văn chương với trong nước thế nào?
Nguyễn Thị Khánh Minh: Tôi tốt nghiệp Cử nhân Luật ở Sài Gòn vào tháng 12 năm 1974. Tháng 4.1975 Sài Gòn thất thủ. Bao nhiêu cái mộng về văn chương của tôi phá sản. Thời đi học tôi thường tự bảo mình để thời gian góp một ít vốn liếng đầu óc, tiền bạc để thực hiện giấc mơ khi tốt nghiệp, tôi đã từng mơ làm một tạp chí riêng về văn thơ, một nhà xuất bản, sẽ đặc biệt hỗ trợ các nhà thơ, nhất là các nhà thơ trẻ, một nhà sách, sẽ để dành ra một nơi trưng bày Thơ cho các tác giả mà không lấy một phần trăm nào trên giá bán cũng như một đồng nào gọi là phí lưu kho, tôi đã mơ như vậy đó, và đùng một cái, tháng 4.1975, giống như con kiến chăm chỉ tha từng miếng ăn về đến tổ thì thấy tổ mình đã tan hoang. Tôi ngơ ngác, đang rất hăm hở cầm một đóa hoa đi đến nơi hẹn, tới nơi thì tàu đã chạy và người yêu đã ra đi. Những ước mơ của tôi cho tới bây giờ nghĩ lại tôi vẫn thấy nó chẳng khôi hài tí nào, nhưng bạn tôi có người đã nói thế. Mặc dù có thơ đăng báo từ năm 11 tuổi trên báo Ngàn Khơi (lúc nhà văn Chu Tử bắt đầu ra tờ báo này), tôi đã không đủ nội lực cũng như đam mê để bắt rễ được trong những sinh hoạt văn chương thời trước 1975, mà theo tôi bây giờ tìm đọc lại, thấy đó là thời kỳ thăng hoa cho các sinh hoạt văn học nghệ thuật, thời mà tôi thấy các bậc nhà thơ nhà văn đàn anh có được một không khí để sống cho những lý tưởng văn chương của mình. Họ làm nên một nền văn chương ở miền Nam cho đến 1975, gầy cho nó một chỗ đứng rực rỡ trong văn học Việt Nam.
Duyên để đến với những sinh hoạt văn chương ở trong nước, một quê nhà tôi vừa xa không bao lâu, không mặn mòi cho lắm, có lẽ do, một phần vì bệnh tật tôi không giao thiệp nhiều, một phần tôi cảm thấy một điều gì đó giống như là lạc lõng trong bầu không khí nhộn nhịp, không phải cái nhộn nhịp long lanh của một cái kính vạn hoa, không phải cái nhộn nhịp biết chừa chỗ cho cái im lặng của không vỗ tay. Vào thời điểm này dù gì cũng đã khác rất nhiều so với thời tôi in tập thơ đầu tiên, hồi đó, 1991, chỉ với câu thơ thế này: “Những bước chân cuồng quay/Gầm lên đòi đất hứa…” đã bị đục bỏ, mà tôi không được giải thích là tại sao. Sinh hoạt văn chương của tôi chỉ là in những tập thơ, lặng lẽ, cũng có thời cộng tác với một số bằng hữu để thực hiện một tạp chí văn chương là tờ Thời Văn, nhưng nó chết yểu." (hết trích)
Trong email cảm ơn bằng hữu, Nguyễn Thị Khánh Minh cho biết một số bạn văn không tới được vì gặp những bất ngờ, như anh Thành Tôn xe hư, trích email: “Lê Giang Trần tưởng là ngày 12 nên ngày 11 tàng tàng ngủ! Nhân đây Khánh Minh xin cảm ơn rất nhiều đến hai bạn xưa thời trung học, nhà văn Nguyễn Thi Thanh Lương, nhà thơ bác sĩ Nguyễn Đức Cường đã tổ chức cho Khánh Minh buổi Ra Mắt Sách và sinh nhật rất vui và trang trọng này. Khánh Minh được sống những giây phút hạnh phúc trong vòng tay bạn hữu.”
Trong Lời Tựa, nhà văn Tô Thẩm Huy viết về thơ Nguyễn Thị Khánh Minh: "Thế giới của “Đêm” trong thơ Khánh Minh trừu tượng những hình ảnh tươi mát ban đầu, chan chứa những ý tưởng tinh khôi, ẩn hiện những tâm tình thanh cao, diệu vợi. Thế giới ấy trước khi bước vào thật nên làm theo lời khuyên của Tagore mà tắm gội, tẩm mình bằng hương trầm, để đón vọng..." (Tựa, Đêm, trang 14)
Đứng, từ phải: Nguyễn Đức Cường, Khánh Minh, Trịnh Y Thư. Và ngồi: Cung Tích Biền và phu nhân (họa sĩ Hoàng Thị Kim).
Từ phải: Phạm Quốc Bảo, Khánh Minh và Tôn Nữ Thu Dung (bạn gặp lại sau nhiều thập niên), Lê Lạc Giao, Tô Đăng Khoa.
Nhà thơ Nguyễn Xuân Thiệp, với bài viết "Đọc thơ ĐÊM của Nguyễn Thị Khánh Minh" nơi trang 185-194 trong thị tập "Đêm" đã nhận định rằng bài thơ Khánh Minh viết về hình ảnh Tu viện Tây Tạng Larung Gar bị nhà nước Trung Quốc tàn phá là thơ đẹp nhất. Trích như sau:
.
"Và cũng buồn như thơ Khánh Minh viết về Larung Gar:
.
Đêm nay. Có giấc mơ ra đi không về nữa
Ôi giấc mơ Larung Gar lung linh từng đêm tuyết trắng
Ôi giấc mơ Larung Gar bi hùng trầm mặc
…
Từng lóng gỗ xương khô thiêm thiếp
Nhớ sớm hôm tắm lời kinh kệ
Nhớ áo vàng bay
Đêm nay. Ôi giấc mơ Larung Gar. Nhẫn nhịn rách
Đỉnh núi lời kinh mắt ngước
.
Đêm nay. Tro tàn sẽ cất cao tiếng hát
Đêm nay. Người đi người đi
Trái tim Larung Gar trên tay nhỏ máu
Nối dài đường sáng
Giấc mơ Larung Gar tỏa thơm
Từng hạt tràng rơi là từng hạt gieo mầm
Đồng cải hoa vàng thức dậy
Lời kinh bay
.
Thơ về Larung Gar là thơ đẹp nhất. Ta thấy những hình ảnh siêu thực trộn lẫn với thực tại, tạo nên cõi giới tâm linh với những đổ vỡ đầy đau đớn: lóng gỗ xương khô, lời kinh kệ, áo vàng bay, tro tàn tiếng hát, đồng cải hoa vàng… Một bài thơ hay ít thấy trong văn học Việt Nam thời hiện đại. Ôi, Larung Gar tu viện Phật Giáo lớn nhất, vẻ đẹp huyền bí của Tây Tạng đang sụp đổ dưới bóng đêm do bàn tay của CS Trung Quốc." (Nguyễn Xuân Thiệp, Lời Bạt trong thi tập Đêm của NTKM, trang 191-192.)
Nhà báo Phan Tấn Hải nhận định về thơ Nguyễn Thị Khánh Minh, trích: "Xin nói lời chân thật rằng, tự thơ Nguyễn Thị Khánh Minh không còn là những gì trừu tượng để phải suy nghĩ, lý luận. Thơ cô đã bước ra ngoài trang giấy, để trở thành một phần của cõi này. Thơ cô không còn là chữ, vì nhiều dòng chữ đã hóa thành hương nắng vương tóc và cầu xưa quá bước. Thơ cô không phải là nhạc, nhưng nhiều dòng chữ đã hóa thành gió biển rì rào trên từng trang giấy. Với lòng trân trọng, tôi đã ngồi rất mực tịch lặng để đọc thơ Nguyễn Thị Khánh Minh. Rất tịch lặng, tôi đọc. Kẻo làm vỡ hồn thơ." (Đêm, trang 182-183)
Sau đây là sơ lược tiểu sử và tác phẩm của nhà thơ Nguyễn Thị Khánh Minh:
Quê quán: Nha Trang - Hà Nội. Tốt nghiệp Cử Nhân Luật 1974, đại học Luật Khoa Saigon.
Thơ đã xuất bản:
- Tặng Phẩm, 1991 Nhà Xuất Bản Khánh Hòa, Việt Nam
- Trăm Năm, 1991, NXB Khánh Hòa, VN
- Tơ Tóc Cũng Buồn, 1997, NXB Văn Học, VN
- Đêm Hoa, 1999, NXB Văn Học, VN
- Những Buổi Sáng, 2002, NXB Trẻ, VN
- Bùa Hương, 2009, Ý Thức xuất bản, VN
- Hoa Mùa Cổ Tích, 2012, lưu hành trong vòng thân hữu
- Ký Ức Của Bóng, 2013, NXB Phố Văn và NXB Sống, Hoa Kỳ
- Bóng Bay Gió Ơi, Tản Văn, 2014, Hoa Kỳ
- Tản Văn Thi, NXB Văn Học Press 2018, Hoa Kỳ
- Ngôn Ngữ Xanh, NXB Văn Học Press 2019, Hoa Kỳ
- Đêm, NXB Văn Học Press 2021, Hoa Kỳ.
Sách khác:
- Danh Ngôn Đông Tây, song ngữ Việt-Anh, Việt-Pháp, 6 tập, NXB Văn Học 1999
- Tự Điển Việt Anh Hoa, hợp soạn cùng TV Nguyễn Duy Nhường, NXB Văn Hóa Thông Tin VN 2001
Thi tập "Đêm" và tuyển tập "Còn Chút Để Dành..."
Thi tập “Đêm” đã có bán trên BARNES & NOBLE. Ấn phí: US$20.00.
Xin bấm vào đường dẫn sau: https://www.barnesandnoble.com/ và gõ các chữ “nguyen thi khanh minh” rồi tìm.
Xin mời xem thêm hình của Vũ Hoàng Thư về buổi ra mắt tập thơ “Đêm”:
https://photos.app.goo.gl/USYTSb6DjoNshLfEA
.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình