Hôm nay,  

Tháng Tư Đọc Thơ Tù

18/03/202200:00:00(Xem: 3743)
 
Chiến tranh và ngục tù là bi kịch đau thương nhất trong lịch sử loài người, nó là kinh nghiệm không được rút tỉa để học hỏi và ngăn chặn, cứ thế lặp đi lặp lại khắp nơi trên thế giới, đánh động mãi ký ức con người nên có thể nói rằng không có cuộc chiến và nhà tù nào trở thành quá khứ, nó luôn là hiện tại với dấu lệ và máu không ngừng chảy. Kinh nghiệm chiến tranh, nhà tù, cùng hệ lụy tang thương của nó như vết cắt hằn sâu trong tâm tư tình cảm con dân Việt nam, mà nhà văn Ngô Thế Vinh đã gọi - vết thương không bao giờ lành-, nó sừng sững ở đó, trên đất đá, trên thân thể, trong tâm hồn, trong sử lịch, mà trái tim và lương tâm con người mãi thúc thủ một câu trả lời.

Bây giờ là tháng tư, tháng của vết thương chưa kéo da non ấy, giở lại những trang thơ của những người lính Việt Nam Cộng Hòa viết trong trại tù-cải-tạo- như thể chúng ta đang mở băng dán vết thương, hẳn là sẽ rỉ máu, nhưng đồng thời cũng khơi chút hoài mong, rằng, thơ ấy sẽ có tác dụng như một thứ thuốc sát trùng làm vết thương nguôi ngoai. Bạn đọc sẽ thấy thể hiện nơi thơ của họ nỗi bi thương khiên nhẫn, những cõi mơ nương tựa, và họ đã xoay sở, đối diện, với những oan khốc của tù ngục bằng thứ khí giới mơ mộng hồn nhiên, nhân ái của trái tim thi sĩ. Và hiểu được vì sao họ sống sót.
 
Xin giới thiệu mảng thơ tù của: Nguyễn Xuân Thiệp – Thanh Tâm Tuyền – Trần Dạ Từ - Tô Thùy Yên, và một bài hành bi tráng của Cao Vị Khanh.
 
NGUYỄN XUÂN THIỆP
 
Điệu hoài hương xanh
 
đêm những vùng xanh châu thổ
dịu như một làn hơi men
bỗng bay rực trời đóm lửa
khi điệu kèn hồng rúc lên
 
đêm đưa ta lên miền bắc
với những chấm đèn trong mưa
một đi bóng nhà xa khuất
còn nghe đôi ngọn gió thu
 
khi ta đi lên miền bắc
nụ cười quên dưới trời xưa
trái tim đeo ngoài túi áo
như chuông trước cổ ngựa thồ
 
lưu thân đi trong trời đất
áo quần như gã hề điên
tóc râu dựng bờm cổ thụ
cõi người chợt lạ chợt quen
 
chân ta đi trên miền bắc
qua dăm thôn xóm buồn teo
đâu đám trẻ thơ bụng ỏng
trố đôi mắt buồn dõi theo
buổi chiều trắng bông chẩu rụng
rắc lên quán chợ quê nghèo
 
đi ta đi lên miền bắc
bóng ngày treo ngọn cây cao
buổi trưa tiếng gà hiu hắt
nhớ đầy dăm vạt áo nâu
có đêm sụp trờ mưa lớn
nghe trăm cỗ ngựa qua cầu
tưởng như những loài nấm đỏ
mọc trên thớ gỗ mục sầu
 
đi trên mùa thu đất bắc
nắng lên tưởng chín trái hồng
lá sen trong hồ đã chết
lòng ơi có nhớ cốm vòng
đâu những hội vui ngày trước
ai về dưới mái đình cong
giữa khuya nằm nghe tiếng ếch
trôi về từ một bãi sông
gió thu thổi bùng liếp cửa
bên tai ngỡ giục trống đồng
 
khi ta đi lên miền bắc
uổng công ngậm ngải tìm trầm
thấy con chim rừng sắc tía
nhả những hạt buồn trăm năm
 
ôi những ngày trên đất bắc
nhớ mùi trái chín phương nam
nhớ ơi đồng bông súng nở
ngọn rau con cá trong vàm
nhớ những cuộc tình sông nước
nửa đêm đứt một dây đàn
 
bao giờ giữa mùa thu biếc
cho ta về lại phương nam
nghe tiếng chim chuyền bụi ớt
tưởng chừng động bóng thời gian
hái những đọt mưa xanh ngắt
khi mùa thu rơi trên đầm
 
khi ta đi lên miền bắc
hồn đầy những sắc tạp âm
thổi chùm cỏ khô bay mất
ôi bóng mùa vui biệt tăm
 
1979 (Trại tù Cẩm Nhân-Yên Bái)
NXT
 
 
THANH TÂM TUYỀN

Thanh-Tam-Tuyen_Minh-họa-Chóe
Thanh Tâm Tuyền - Minh họa Chóe
 
Bài nhớ thi sĩ
 
Tặng già Ung
Gửi M.T.
 
Sáng nay thức giấc trong nhà giam
Anh nhớ những câu thơ viết thời trẻ
 
Bừng cháy trong lòng anh bấy lâu u ám quạnh quẽ
Ánh lửa mênh mang buồi tình đầu
 
Mưa bụi rì rào
Gió náo nức mù tối
 
Trễ muộn mùa xuân trên miền cao
Đang lay thức rừng núi biên giới
 
Đã qua đã qua chuỗi ngày lạnh lẽo, anh tự nhủ
Cũng qua cơn khô cạn khác thường
 
Tắt theo ngọn nắng chon von mê hoặc đầu óc quái gở
Từng thiêu đốt anh trên đồi, theo vào đêm dập vùi anh đớn đau
 
Từ lúc nào anh đứng trân trối cô đơn
Hôn ám trời sơ khai nhìn qua song cửa ngục
 
Hoang vu thơ hát lời lá cỏ heo hút
Dẫn anh về tận nẻo nguồn hừng đông lẩn lút
(Hừng đông Hừng đông ôi Hừng đông anh kêu khẽ cảm động muốn khóc
Mai, Mai xa, Mai như hoa, Mai hoa. Mai về tình thơ hôm nay)
 
Em có hay kẻ tội đồ biệt xứ một buổi về ngang cố quận
Xao xuyến ngây ngô hắn dò hỏi lớp bóng mờ tàng ẩn
 
Đêm vây hãm lụn dần
Thủ thỉ mưa ru ngày khốn đốn
 
Em, soi bóng em hồn nhiên ngược lối thời gian
Lặng lẽ anh gầy lửa tinh mơ đầm ấm.
 
(Lào Cai 5/77, Vĩnh Phú 1/78)
TTT
 
TRẦN DẠ TỪ
 
cám ơn dế mèn
 
Ai? Ai đó? Ai. Ai đó vừa kêu tôi
Ahaá, anh dế mèn
Đúng là anh dế mèn năm xưa
 
Ngày nào, đêm mưa
Một mùa giông tố
Có anh dế mèn phất phơ
Lạc vào cát sô
Đùa vui với người tù
Và người và dế và mưa gió
Cùng hát, hát vang hát vang xa
Khúc tình ca gió mưa
Ôi bài hát năm xưa.
Cám ơn, cám ơn em, dế mèn
Tiếng kêu vừa lạ lại vừa quen
Thịt xương đáy ngục xưa thức dậy
Lạnh một bên mà nóng một bên
 
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn
Bao nhiêu năm,
bài hát ấy ta không quên
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn.
TDT
 
TÔ THÙY YÊN

 
To-Thuy-Yen_Minh-họa-Chóe
Tô Thùy Yên - Minh họa Chóe

Tàu đêm (trích đoạn)
 
Tàu đi. Lúc đó, đêm vừa mỏi
Lúc đó, sao trời đã ngủ mê
Tàu rú. Sao ơi, hãy thức dậy
Long lanh muôn mắt tiễn tàu đi
 
Thức dậy, những ai còn sống đó
Nhìn ra nhớ lấy phút giây này
Tàu đi như một cơn giông lửa
Cuồn cuộn sao từ ống khói bay
…
Toa nêm lúc nhúc hồn oan khốc
Đèn bão mờ soi chẳng rõ ai
Ta gọi rụng rời ta thất lạc
Ta còn chẳng đủ nửa ta đây
…
Tàu đi như một cơn điên đảo
Sắt thép kinh hoàng va đập nhau
Ta tưởng chừng nghe thời đại động
Xô đi ầm ĩ một cơn đau
 
Ngồi đây giữa những phân cùng bụi
Trong chuyển dời xung xát bạo tàn
Ta trở thành than, thành súc vật
Tiếng người e cũng đã quên ngang
 
Ta nghe rêm nhói thân tàn rạc
Các thỏi xương lìa đụng chỏi nhau
Nghe cả hồn ta bị cán nghiến
Trên đường lịch sử sắt tuôn mau
 
Dường như ta chợt khóc đau đớn
Lệ nóng cường toan cháy ruột gan
Lệ chảy không ra ngoài khóe mắt
Nghẹn ngào đến cả tiếng than van
…
Đem thân làm gã tù lưu xứ
Xí xóa đời ta với đất trời
Ngàn dặm lìa tan tình cố cựu
Bàng hoàng thân thế cụm mây trôi
 
Đã mấy năm nay quằn quại đói
Thèm ăn như đứa trẻ con nghèo
Mẹ ơi, con nhớ thời thơ dại
Nhớ miếng ăn mà mẹ chắt chiu
 
Liệu còn một bữa cơm đầm ấm
Bên ánh đèn đoàn tụ vợ con
Chia xẻ chút tình cay mặn cũ
Miếng không ngon cũng lấy làm ngon
 
Tàu đi khoan xoáy sâu đêm thép
Tiếng nghiến ghê người, thác lửa sa
Lịch sử dường như rất vội vã
Tàu không đỗ lại các ga qua
…
Có lúc tàu qua những chiếc cầu
Sầm sầm những nhịp động đều nhau
Dưới kia con nước còn thao thức
Bát ngát dềnh lên bãi sậy sầu
…
Người bạn đường kia chắc vẫn thức
Mong tàu đi đến chỗ đêm tan
Có nghe lịch sử mài thê thiết
Cho sáng lên đời đã rỉ han
 
Tàu ơi, hãy kéo còi liên tục
Cho tiếng rền vang dậy địa cầu
Lay động những tầng mê sảng tối...
Loài người, hãy thức, thức cùng nhau
1980
TTY
 
CAO VỊ KHANH
 
BÀI HÀNH THÁNG TƯ
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Từ đêm vỡ tuyến lạc ven đô
Người thua trận chót đền trăm tuổi
Ta gánh thù sâu chốn hải hồ
Những tưởng mười năm đời sáng lại
Ta về bươi kiế́m miểng xương khô
Vét hết oan khiên người lỡ vận
Vùi sâu xóa dấu một hoang mồ
Ta đi rong khắp Nam cùng Bắc
Gom hế́t muôn ngàn vải tám thô
May đủ hai hàng cờ lá phướng
Treo lên trắng toát một cơ đô
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đủ lạnh một hương nguyền
Người thơm áo mới mùi hoa vải
Ta cứ u hoài một nỗi riêng
Đã quá xa xôi ngày thất tán
Biển xưa chừng lắng những con thuyền
Ôi trinh tiết gái ngoài hoang đảo
Chắc cũng nhạt nhòa chuyện đảo điên
 
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đánh đổi chuyện keo sơn
Người thân biệt xứ lên rừng núi
Kẻ ngóng đầu non đến mỏi mòn
Thư nhắn trên đầu trang giấy rách
“quên đi mà cứu trẻ măng non
mười năm thân đã mềm như lá
như xác ve sầu đã héo hon
bồng bế con ra ngoài cõi ngoại
giữ lấy giùm nhau chút mộng tròn”
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm giậu đổ nát bìm xanh
Mười năm thôn xóm thành hang ổ
Người sống như loài thú mọc nanh
Con lớn hoang đàng theo cỏ dại
Mẹ buồn như cái vạc sang canh
Mẹ gởi con đi ngoài biển lạnh
Bằng như cọng cỏ ném sau gành
Thuyền con mỏng mảnh trời đen kịt
Mẹ thức từng đêm mắt lạnh tanh
Con đi một sống trăm lần chết
Mẹ đứt từng khoanh ruột đoạn đành
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ngờ ngợ giữa chiêm bao
Ngày đi tóc rối còn đen mượt
Mắt sáng còn nguyên đốm lửa sao
Lòng đã dặn lòng chờ Câu Tiễn
Gom mộng bình sinh nối chí cao
Ai kẻ mài gươm về đấ́t cũ
Ai mang đoản kiếm nhập Tần sâu
Hẹn nhau xẻ núi dầu sạn đạo
Miễ̃̃̃n thấy cờ bay ải địa đầu
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm nếm đủ vị chua cay
Mười năm mòn lẳn đôi giày cỏ
Ngó lại xem còn mất những ai
Đất khách đãi nhau toàn mật đắng
Tâm giao chưa quá một đêm say
Người ơi ... đất nước mà rao bán
Thiên hạ muôn người sợ lấm tay
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ... một giấc mộng không thành
Người chờ cho hết đời cô quạnh
Ta đứng bên trời, lệ chảy nhanh
 
C A O V Ị K H A N H
tháng tư 1985
 

Chủ tịch Ủy Ban Nhân Dân Thành Hồ vừa ra văn bản lệnh tiêu hủy 29 bức tranh trong triển lãm cá nhân của họa sĩ Bùi Quang Viễn hay nhà thơ Bùi Phát, đồng thời phạt họa sĩ 25 triệu đồng. Lý do được đưa ra là triển lãm không có giấy phép. Quyết định xử phạt được ký bởi ông Dương Anh Đức, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, còn nêu rõ nếu vị hoạ sĩ không chấp hành việc tiêu hủy thì sẽ bị cưỡng chế, ngoài ra còn phải đóng tiền lời nếu chậm trễ nộp phạt hành chính. Theo nhà thơ Hoàng Hưng: "Có 2 điểm ko thể hiểu: 1. Gallery mời họa sĩ bày tranh thì gallery có trách nhiệm xin phép, sao lại phạt họa sĩ 25 triệu? 2. Không cho bày tranh thì thôi, sao lại buộc họa sĩ tiêu hủy hết 29 bức tranh là công sức sáng tạo và sở hữu riêng của họa sĩ?"
WASHINGTON - Tổng thống Biden hôm nay, thứ Ba ngày 16 tháng 8 đã ký một đạo luật được chờ đợi từ lâu nhằm giảm chi phí y tế, giảm phát thải khí nhà kính và tăng thuế đối với các tập đoàn và nhà đầu tư giàu có, là một dấu ấn kinh tế quan trọng của chính quyền Biden. “Đạo luật này là bước tiến lớn nhất về khí hậu từ trước đến nay”, Biden nói, sau khi thu hút được sự hoan nghênh nhiệt liệt từ đám đông ở Bạch Ốc với phần lớn là các phụ tá và đồng minh. Đạo luật, được Đảng Dân chủ đặt tên là Đạo Luật Giảm Lạm Phát, đầu tư 370 tỷ USD chi tiêu và tín dụng thuế vào các dạng năng lượng phát thải thấp để chống lại biến đổi khí hậu. Đồng thời dự luật này gia hạn trợ cấp bảo hiểm y tế liên bang, cho phép chính phủ thương lượng giá thuốc kê đơn cho người cao niên hưởng Medicare và dự kiến sẽ giảm thâm hụt ngân sách liên bang khoảng 300 tỷ đô la trong 10 năm.
Quan tòa liên bang là người đã chấp thuận lệnh lục soát khu dinh thự Mar-a-Lago của Trump sẽ mở một cuộc điều trần vào Thứ Năm tại tòa ở Florida để thảo luận các yêu cầu công bố bản khai có tuyên thệ làm nguyên do để lục soát mà có thể không được tiết lộ của các nhà điều tra, mà Bộ Tư Pháp đã chống lại việc công bố, theo CNN đưa tin hôm Thứ Ba, 16/8/2022.
HOA KỲ – Ian Peake, sinh viên y khoa của Trường Oklahoma đã dành 4 năm để quan sát, học hỏi từ các bác sĩ tại một phòng khám chuyên về phá thai ở thành phố Tulsa vì trường anh không cung cấp bất kỳ khóa học hay khóa đào tạo nào liên quan lĩnh vực phá thai, theo Reuters đưa tin ngày Thứ Hai, 15 tháng 8 năm 2022.
ATLANTA – Rudy Giuliani đang là mục tiêu của cuộc điều tra hình sự về những nỗ lực lật ngược kết quả cuộc bầu cử năm 2020 của cựu Tổng thống Donald Trump ở tiểu bang Georgia, theo APnews đưa tin ngày Thứ Hai, 15 tháng 8 năm 2022.
WASHINGTON – Bộ Tư Pháp đã phản đối việc tiết lộ bản tuyên thệ (affidavit) xin lệnh khám xét dinh thự của cựu Tổng thống Donald Trump ở Florida, cho rằng cuộc điều tra “liên quan đến tài liệu bảo mật cấp độ cao” và chứa thông tin nhạy cảm về các nhân chứng, theo APnews đưa tin ngày Thứ Hai, 15 tháng 8 năm 2022.
Nếu không “có vấn đề” thì tại sao phải bảo vệ Đảng, nhưng bảo vệ để làm gì?
“Tôi đã chưa bao giờ được báo cáo về bất cứ lệnh, thủ tục, chính sách nào như thế khi tôi vào làm việc,” theo Bolton cho biết, theo báo Times tường thuật. Ông cũng nói rằng ông không bao giờ được nói cho biết về một điều gì như vậy trong lúc ông làm việc tại Tòa Bạch Ốc thời Trump cũng như ông đã không nghe về điều như nào như thế. “Nếu ông ấy đã nói điều gì đó như thế, thì bạn phải nhớ điều đó, để mọi người biết nó có.” Bolton cũng nói với báo Times rằng có các phòng an toàn xây cho Trump tại Bedminster và Mar-a-Lago nơi các tài liệu nhạy cảm có thể được xem. Vì vậy, không có những tài liệu nào trong số đó đã được giải mật.
✱ NY Post: FBI đã thu hồi 11 bộ tài liệu mật,trong đó có một số tài liệu được đánh dấu là tuyệt mật ✱ Cựu TT Trump: họ có thể có nó bất cứ lúc nào họ muốn, không cần chơi trò chính trị,đột nhập vào Mar-a-Lago. ✱ Fox News: Lệnh khám xét cho phép FBI tịch thu “tất cả các tài liệu và hồ sơ cấu thành bằng chứng phạm tội hoặc các vật dụng khác sở hữu bất hợp pháp”. ✱ South Florida Court: Các tài liệu và hồ sơ cấu thành bằng chứng,̣ hàng lậu, do phạm tội mà có, sở hữu bất hợp pháp vi phạm vào các Điều khoản 18 U.S.C. SS 793, 2071, hoặc 1519 (Điều khoản 18 U.S.C. SS 793 luật gián điệp) ✱ Law & Crime: Tiểu mục (d, luật gián điệp) hình sự hóa việc cố ý lưu giữ và không giao tài liệu đó “theo yêu cầu” cho viên chức trách nhiệm. ✱ Luật sư Christina Bobb: Trái với tin đồn rằng camera an ninh đã bị tắt, ngược lại các máy camera an ninh tại Mar-A-Lago vẫn được bật lên suốt hầu hết thời gian các cuộc khám xét của FBI...
WASHINGTON – Một người đàn ông đã tự sát sau khi đâm xe, nổ súng gần Điện Capitol, theo Reuters đưa tin ngày Chủ Nhật, 14 tháng 8 năm 2022. Cảnh sát đã xác định được người đàn ông là Richard A. York III, 29 tuổi, ở Delaware. Cảnh sát Capitol cho biết trong một tuyên bố: “Vẫn chưa rõ lý do tại sao anh ta chọn lái xe đến Khu Capitol Complex.”
CAIRO – Hỏa hoạn xảy ra tại một nhà thờ Chính Thống Giáo Coptic ở thủ đô của Ai Cập vào sáng Chủ Nhật, khiến 41 người chết, trong đó có ít nhất 15 trẻ em, theo APnews đưa tin ngày Chủ Nhật, 14 tháng 8 năm 2022.
TAIPEI – Một phái đoàn các nhà lập pháp Hoa Kỳ đã đến Đài Loan trong một chuyến thăm 2 ngày và sẽ gặp Tổng thống Tsai Ing-wen, theo Reuters đưa tin ngày Chủ Nhật, 14 tháng 8 năm 2022.
Khoảng 63% vùng đất đai khắp Châu Âu và Anh Quốc đã được cảnh báo hay báo động hạn hán, theo cơ quan Quan Sát Hạn Hán Châu Âu cho biết hồi tuần trước – và số liệu được đưa ra trước khi Anh Quốc tuyên bố hạn hán tại 8 trong số 14 khu vực. Nhiều cảnh báo mới đang đưa ra mỗi ngày.
Các tài liệu này xác định 3 trọng tội liên bang mà Bộ Tư Pháp đang tìm kiếm như một phần của cuộc điều tra: - Vi phạm Đạo Luật Gián Điệp, - Cản trở công lý - Trọng tội trong việc xử lý các hồ sơ chính phủ Việc đưa vào các trọng tội cho thấy Bộ Tư Pháp có nguyên do chính đáng để mở cuộc điều tra vào những tội trạng đó khi họ đã thu thập bằng chứng trong cuộc lục soát. Không ai bị truy tố với một trọng tội nào cho đến lúc này.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.