Hôm nay,  

Tháng Tư Đọc Thơ Tù

18/03/202200:00:00(Xem: 3629)
 
Chiến tranh và ngục tù là bi kịch đau thương nhất trong lịch sử loài người, nó là kinh nghiệm không được rút tỉa để học hỏi và ngăn chặn, cứ thế lặp đi lặp lại khắp nơi trên thế giới, đánh động mãi ký ức con người nên có thể nói rằng không có cuộc chiến và nhà tù nào trở thành quá khứ, nó luôn là hiện tại với dấu lệ và máu không ngừng chảy. Kinh nghiệm chiến tranh, nhà tù, cùng hệ lụy tang thương của nó như vết cắt hằn sâu trong tâm tư tình cảm con dân Việt nam, mà nhà văn Ngô Thế Vinh đã gọi - vết thương không bao giờ lành-, nó sừng sững ở đó, trên đất đá, trên thân thể, trong tâm hồn, trong sử lịch, mà trái tim và lương tâm con người mãi thúc thủ một câu trả lời.

Bây giờ là tháng tư, tháng của vết thương chưa kéo da non ấy, giở lại những trang thơ của những người lính Việt Nam Cộng Hòa viết trong trại tù-cải-tạo- như thể chúng ta đang mở băng dán vết thương, hẳn là sẽ rỉ máu, nhưng đồng thời cũng khơi chút hoài mong, rằng, thơ ấy sẽ có tác dụng như một thứ thuốc sát trùng làm vết thương nguôi ngoai. Bạn đọc sẽ thấy thể hiện nơi thơ của họ nỗi bi thương khiên nhẫn, những cõi mơ nương tựa, và họ đã xoay sở, đối diện, với những oan khốc của tù ngục bằng thứ khí giới mơ mộng hồn nhiên, nhân ái của trái tim thi sĩ. Và hiểu được vì sao họ sống sót.
 
Xin giới thiệu mảng thơ tù của: Nguyễn Xuân Thiệp – Thanh Tâm Tuyền – Trần Dạ Từ - Tô Thùy Yên, và một bài hành bi tráng của Cao Vị Khanh.
 
NGUYỄN XUÂN THIỆP
 
Điệu hoài hương xanh
 
đêm những vùng xanh châu thổ
dịu như một làn hơi men
bỗng bay rực trời đóm lửa
khi điệu kèn hồng rúc lên
 
đêm đưa ta lên miền bắc
với những chấm đèn trong mưa
một đi bóng nhà xa khuất
còn nghe đôi ngọn gió thu
 
khi ta đi lên miền bắc
nụ cười quên dưới trời xưa
trái tim đeo ngoài túi áo
như chuông trước cổ ngựa thồ
 
lưu thân đi trong trời đất
áo quần như gã hề điên
tóc râu dựng bờm cổ thụ
cõi người chợt lạ chợt quen
 
chân ta đi trên miền bắc
qua dăm thôn xóm buồn teo
đâu đám trẻ thơ bụng ỏng
trố đôi mắt buồn dõi theo
buổi chiều trắng bông chẩu rụng
rắc lên quán chợ quê nghèo
 
đi ta đi lên miền bắc
bóng ngày treo ngọn cây cao
buổi trưa tiếng gà hiu hắt
nhớ đầy dăm vạt áo nâu
có đêm sụp trờ mưa lớn
nghe trăm cỗ ngựa qua cầu
tưởng như những loài nấm đỏ
mọc trên thớ gỗ mục sầu
 
đi trên mùa thu đất bắc
nắng lên tưởng chín trái hồng
lá sen trong hồ đã chết
lòng ơi có nhớ cốm vòng
đâu những hội vui ngày trước
ai về dưới mái đình cong
giữa khuya nằm nghe tiếng ếch
trôi về từ một bãi sông
gió thu thổi bùng liếp cửa
bên tai ngỡ giục trống đồng
 
khi ta đi lên miền bắc
uổng công ngậm ngải tìm trầm
thấy con chim rừng sắc tía
nhả những hạt buồn trăm năm
 
ôi những ngày trên đất bắc
nhớ mùi trái chín phương nam
nhớ ơi đồng bông súng nở
ngọn rau con cá trong vàm
nhớ những cuộc tình sông nước
nửa đêm đứt một dây đàn
 
bao giờ giữa mùa thu biếc
cho ta về lại phương nam
nghe tiếng chim chuyền bụi ớt
tưởng chừng động bóng thời gian
hái những đọt mưa xanh ngắt
khi mùa thu rơi trên đầm
 
khi ta đi lên miền bắc
hồn đầy những sắc tạp âm
thổi chùm cỏ khô bay mất
ôi bóng mùa vui biệt tăm
 
1979 (Trại tù Cẩm Nhân-Yên Bái)
NXT
 
 
THANH TÂM TUYỀN

Thanh-Tam-Tuyen_Minh-họa-Chóe
Thanh Tâm Tuyền - Minh họa Chóe
 
Bài nhớ thi sĩ
 
Tặng già Ung
Gửi M.T.
 
Sáng nay thức giấc trong nhà giam
Anh nhớ những câu thơ viết thời trẻ
 
Bừng cháy trong lòng anh bấy lâu u ám quạnh quẽ
Ánh lửa mênh mang buồi tình đầu
 
Mưa bụi rì rào
Gió náo nức mù tối
 
Trễ muộn mùa xuân trên miền cao
Đang lay thức rừng núi biên giới
 
Đã qua đã qua chuỗi ngày lạnh lẽo, anh tự nhủ
Cũng qua cơn khô cạn khác thường
 
Tắt theo ngọn nắng chon von mê hoặc đầu óc quái gở
Từng thiêu đốt anh trên đồi, theo vào đêm dập vùi anh đớn đau
 
Từ lúc nào anh đứng trân trối cô đơn
Hôn ám trời sơ khai nhìn qua song cửa ngục
 
Hoang vu thơ hát lời lá cỏ heo hút
Dẫn anh về tận nẻo nguồn hừng đông lẩn lút
(Hừng đông Hừng đông ôi Hừng đông anh kêu khẽ cảm động muốn khóc
Mai, Mai xa, Mai như hoa, Mai hoa. Mai về tình thơ hôm nay)
 
Em có hay kẻ tội đồ biệt xứ một buổi về ngang cố quận
Xao xuyến ngây ngô hắn dò hỏi lớp bóng mờ tàng ẩn
 
Đêm vây hãm lụn dần
Thủ thỉ mưa ru ngày khốn đốn
 
Em, soi bóng em hồn nhiên ngược lối thời gian
Lặng lẽ anh gầy lửa tinh mơ đầm ấm.
 
(Lào Cai 5/77, Vĩnh Phú 1/78)
TTT
 
TRẦN DẠ TỪ
 
cám ơn dế mèn
 
Ai? Ai đó? Ai. Ai đó vừa kêu tôi
Ahaá, anh dế mèn
Đúng là anh dế mèn năm xưa
 
Ngày nào, đêm mưa
Một mùa giông tố
Có anh dế mèn phất phơ
Lạc vào cát sô
Đùa vui với người tù
Và người và dế và mưa gió
Cùng hát, hát vang hát vang xa
Khúc tình ca gió mưa
Ôi bài hát năm xưa.
Cám ơn, cám ơn em, dế mèn
Tiếng kêu vừa lạ lại vừa quen
Thịt xương đáy ngục xưa thức dậy
Lạnh một bên mà nóng một bên
 
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn
Bao nhiêu năm,
bài hát ấy ta không quên
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn.
TDT
 
TÔ THÙY YÊN

 
To-Thuy-Yen_Minh-họa-Chóe
Tô Thùy Yên - Minh họa Chóe

Tàu đêm (trích đoạn)
 
Tàu đi. Lúc đó, đêm vừa mỏi
Lúc đó, sao trời đã ngủ mê
Tàu rú. Sao ơi, hãy thức dậy
Long lanh muôn mắt tiễn tàu đi
 
Thức dậy, những ai còn sống đó
Nhìn ra nhớ lấy phút giây này
Tàu đi như một cơn giông lửa
Cuồn cuộn sao từ ống khói bay
…
Toa nêm lúc nhúc hồn oan khốc
Đèn bão mờ soi chẳng rõ ai
Ta gọi rụng rời ta thất lạc
Ta còn chẳng đủ nửa ta đây
…
Tàu đi như một cơn điên đảo
Sắt thép kinh hoàng va đập nhau
Ta tưởng chừng nghe thời đại động
Xô đi ầm ĩ một cơn đau
 
Ngồi đây giữa những phân cùng bụi
Trong chuyển dời xung xát bạo tàn
Ta trở thành than, thành súc vật
Tiếng người e cũng đã quên ngang
 
Ta nghe rêm nhói thân tàn rạc
Các thỏi xương lìa đụng chỏi nhau
Nghe cả hồn ta bị cán nghiến
Trên đường lịch sử sắt tuôn mau
 
Dường như ta chợt khóc đau đớn
Lệ nóng cường toan cháy ruột gan
Lệ chảy không ra ngoài khóe mắt
Nghẹn ngào đến cả tiếng than van
…
Đem thân làm gã tù lưu xứ
Xí xóa đời ta với đất trời
Ngàn dặm lìa tan tình cố cựu
Bàng hoàng thân thế cụm mây trôi
 
Đã mấy năm nay quằn quại đói
Thèm ăn như đứa trẻ con nghèo
Mẹ ơi, con nhớ thời thơ dại
Nhớ miếng ăn mà mẹ chắt chiu
 
Liệu còn một bữa cơm đầm ấm
Bên ánh đèn đoàn tụ vợ con
Chia xẻ chút tình cay mặn cũ
Miếng không ngon cũng lấy làm ngon
 
Tàu đi khoan xoáy sâu đêm thép
Tiếng nghiến ghê người, thác lửa sa
Lịch sử dường như rất vội vã
Tàu không đỗ lại các ga qua
…
Có lúc tàu qua những chiếc cầu
Sầm sầm những nhịp động đều nhau
Dưới kia con nước còn thao thức
Bát ngát dềnh lên bãi sậy sầu
…
Người bạn đường kia chắc vẫn thức
Mong tàu đi đến chỗ đêm tan
Có nghe lịch sử mài thê thiết
Cho sáng lên đời đã rỉ han
 
Tàu ơi, hãy kéo còi liên tục
Cho tiếng rền vang dậy địa cầu
Lay động những tầng mê sảng tối...
Loài người, hãy thức, thức cùng nhau
1980
TTY
 
CAO VỊ KHANH
 
BÀI HÀNH THÁNG TƯ
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Từ đêm vỡ tuyến lạc ven đô
Người thua trận chót đền trăm tuổi
Ta gánh thù sâu chốn hải hồ
Những tưởng mười năm đời sáng lại
Ta về bươi kiế́m miểng xương khô
Vét hết oan khiên người lỡ vận
Vùi sâu xóa dấu một hoang mồ
Ta đi rong khắp Nam cùng Bắc
Gom hế́t muôn ngàn vải tám thô
May đủ hai hàng cờ lá phướng
Treo lên trắng toát một cơ đô
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đủ lạnh một hương nguyền
Người thơm áo mới mùi hoa vải
Ta cứ u hoài một nỗi riêng
Đã quá xa xôi ngày thất tán
Biển xưa chừng lắng những con thuyền
Ôi trinh tiết gái ngoài hoang đảo
Chắc cũng nhạt nhòa chuyện đảo điên
 
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đánh đổi chuyện keo sơn
Người thân biệt xứ lên rừng núi
Kẻ ngóng đầu non đến mỏi mòn
Thư nhắn trên đầu trang giấy rách
“quên đi mà cứu trẻ măng non
mười năm thân đã mềm như lá
như xác ve sầu đã héo hon
bồng bế con ra ngoài cõi ngoại
giữ lấy giùm nhau chút mộng tròn”
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm giậu đổ nát bìm xanh
Mười năm thôn xóm thành hang ổ
Người sống như loài thú mọc nanh
Con lớn hoang đàng theo cỏ dại
Mẹ buồn như cái vạc sang canh
Mẹ gởi con đi ngoài biển lạnh
Bằng như cọng cỏ ném sau gành
Thuyền con mỏng mảnh trời đen kịt
Mẹ thức từng đêm mắt lạnh tanh
Con đi một sống trăm lần chết
Mẹ đứt từng khoanh ruột đoạn đành
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ngờ ngợ giữa chiêm bao
Ngày đi tóc rối còn đen mượt
Mắt sáng còn nguyên đốm lửa sao
Lòng đã dặn lòng chờ Câu Tiễn
Gom mộng bình sinh nối chí cao
Ai kẻ mài gươm về đấ́t cũ
Ai mang đoản kiếm nhập Tần sâu
Hẹn nhau xẻ núi dầu sạn đạo
Miễ̃̃̃n thấy cờ bay ải địa đầu
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm nếm đủ vị chua cay
Mười năm mòn lẳn đôi giày cỏ
Ngó lại xem còn mất những ai
Đất khách đãi nhau toàn mật đắng
Tâm giao chưa quá một đêm say
Người ơi ... đất nước mà rao bán
Thiên hạ muôn người sợ lấm tay
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ... một giấc mộng không thành
Người chờ cho hết đời cô quạnh
Ta đứng bên trời, lệ chảy nhanh
 
C A O V Ị K H A N H
tháng tư 1985
 

ĐAN MẠCH – Theo Tyra Grove Krause, trưởng nhóm dịch tễ học tại Viện State Serum ở Đan Mạch, biến thể Omicron của COVID-19 sẽ quét sạch tất cả các biến thể khác của vi rút và thế giới sẽ “có cuộc sống bình thường trở lại sau hai tháng nữa,” trang GreekReporter đưa tin ngày Thứ Ba, 4 tháng 1 năm 2022. Bà Krause cho biết, biến thể Omicron sẽ dẫn đến sự kết thúc của đại dịch COVID-19, dẫn chứng kết quả của một nghiên cứu mới ở Nam Phi, quốc gia chứng kiến ​​một trong những đợt bùng phát sớm nhất của Omicron. Trả lời trên kênh truyền hình Đan Mạch, bà Krause nói nghiên cứu mới của viện cho thấy nguy cơ phải vào bệnh viện do biến thể Omicron chỉ bằng một nửa so với biến thể Delta. Omicron sẽ tiếp tục làm gia tăng số ca nhiễm, sau đó sẽ giảm mạnh và rất nhanh.
WASHINGTON – Trong vụ bạo loạn ngày 6 tháng 1, Greg Pence có một vị trí thuận lợi hiếm hoi để mà “tọa sơn quan hổ đấu”, theo trang APnews đưa tin ngày Thứ Ba, 4 tháng 1 năm 2022. Khi những lời hò hét “Treo cổ Mike Pence” vang lên ở Điện Capitol, Dân Biểu Cộng Hòa từ Indiana và người em nổi tiếng của ông đã được Cơ quan An ninh (Secret Service) hộ tống khỏi Thượng viện ngay trước khi đám đông ủng hộ Donald Trump xông vào, với ý định ngăn phó tổng thống chứng nhận chiến thắng của ông Joe Biden.
HOA KỲ – Ủy ban Đặc biệt Hạ viện điều tra vụ bạo loạn tại Điện Capitol ngày 6 tháng 1 năm 2021 đã tiết lộ một loạt tin nhắn văn bản của Sean Hannity, cho thấy người dẫn chương trình Fox News có biết về kế hoạch lật lại kết quả bầu cử, và yêu cầu ông tự nguyện hợp tác điều tra, theo trang TheHill đưa tin ngày Thứ Ba, 4 tháng 1 năm 2022. Trong thư gửi cho Hannity, Ủy ban cho biết họ có “hàng tá tin nhắn văn bản mà ông đã gửi và nhận từ cựu Chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc Mark Meadows và những người khác liên quan đến cuộc bầu cử năm 2020, cùng những nỗ lực của cựu Tổng thống Trump nhằm lật ngược kết quả bầu cử.”
Để đưa ra cơ sở khoa học cho các thay đổi, cơ quan cho biết hơn 100 nghiên cứu từ 17 quốc gia chỉ ra rằng hầu hết sự lây lan xảy ra sớm khi một người mới bị nhiễm vi rút. CDC thừa nhận dữ liệu đến từ nghiên cứu được thực hiện khi biến thể Delta và các biến thể khác trước Omicron còn chiếm tỷ lệ số ca nhiễm cao nhất. Nhưng cơ quan cũng chỉ ra rằng các dữ liệu ban đầu, còn ít ỏi, từ Hoa Kỳ và Hàn Quốc, cho thấy thời gian từ khi tiếp xúc đến khi xuất hiện các triệu chứng đối với Omicron có thể ngắn hơn so với các biến thể trước đó.
QUẬN CAM (VB-4/1/2021) --- Bản thăm dò thực hiện bởi Associated Press và viện NORC của University of Chicago ghi nhận: 39% người Cộng Hòa thành niên tin rằng trận tấn công tòa nhà Quốc Hội ngày 6/1/2021 là cực kỳ bạo động hay rất bạo động. Bản thăm dò ghi sơ lược như sau: .- 39% Cộng Hòa nói trận tấn công tòa nhà Quốc Hội ngày 6/1/2021 là cực kỳ bạo động. - 32% Cộng Hòa nói chỉ là bạo động phần nào. - 29% nói không bạo động chút nào hay chỉ chút ít. - 87% người Dân Chủ nói bạo loạn ngày 6/1/2021 là cực kỳ bạo động hay rất bạo động. - 1% (chỉ 1%) Dân Chủ nói không bạo động chút nào hay chỉ chút ít. Tính chung: - 64% người trả lời nói trận tấn công tòa nhà Quốc Hội ngày 6/1/2021 là cực kỳ bạo động. - 14% nói không bạo động chút nào hay chỉ chút ít. - 71% nói Ủy Ban Điều Tra Bạo Loạn nên tiếp tục điều tra vụ bạo loạn (96% Dân Chủ, 41% Cộng Hòa). - 28% nói là chẳng nên điều tra làm chi. . --- Steve Bannon, cựu cố vấn của Trump, chỉ trích Trưởng Khối Thiểu Số Hạ Viện Kev
HOA KỲ – Một số hệ thống trường học trên khắp Hoa Kỳ đã kéo dài thời gian nghỉ lễ hoặc quay trở lại dạy học online vì số ca nhiễm COVID-19 tăng vọt, trong khi một số khác vẫn mở lại các lớp học trực tiếp vì ý thức rằng người dân sẽ phải học cách sống chung với vi-rút, theo trang APnews đưa tin ngày Thứ Hai, 3 tháng 1 năm 2022. Một bên là những lời cầu xin từ giáo viên vì sợ bị lây nhiễm, còn một bên là các bậc phụ huynh đang mong muốn cho con được đến lớp, các trường học ở các thành phố như Los Angeles, New York, Milwaukee, Chicago, Detroit, v.v…lâm vào thế khó xử vì biến thể Omicron.
Bộ Trưởng Tư Pháp New York đã gửi trát đòi điều trần đến cha con nhà Trump, bao gồm Donald Trump, con trai Donald Trump Jr và con gái Ivanka Trump, một phần của cuộc điều tra dân sự về các hoạt động kinh doanh của gia đình cựu tổng thống Hoa Kỳ, theo trang Reuters đưa tin ngày Thứ Hai, 3 tháng 1 năm 2022. Các trát đòi được gửi từ văn phòng của bà Bộ Trưởng Tư Pháp New York Letitia James, được tiết lộ trong hồ sơ đệ trình lên tòa án bang New York ở Manhattan hôm Thứ Hai, 3 tháng 1 năm 2022.
Phóng sự về những người không nhà ở Orange County, California của nhà báo/ doanh nhân Kiều Mỹ Duyên. Mời đọc. "Một giỏ quà gồm có một cái mền, hai hộp bánh ngọt, một ổ bánh mì nóng hổi, hai chai nước lọc và tấm lòng thương yêu người không nhà. Christina Kim Lê và tôi lên đường lúc trời còn ánh sáng, chạy từ đầu đường Westmisnter, Euclid về hướng Đông gặp đường Fairview, mắt của Christina rất tỏ, góc đường hay khu phố nào có bóng dáng của người không nhà thì Christina dừng xe lại, ngay góc phố gần thùng rác có 4, 5 người không nhà tựu tập. Họ nhận quà một cách vui vẻ, lập tức ăn bánh mì thịt ngay không chần chờ, tôi có cảm tưởng họ đói từ lúc nào. Nếu người no bụng không bao giờ ăn bánh mì một cách vội vàng và nhanh chóng như thế."
Mai hậu, nếu những nhà nhân chủng học tương lai khai quật được hài cốt của nhân vật này (hoặc tìm ra mấy đôi nạng sắt cùng những cái chân giả – nằm vương vãi giữa đống xà bần đổ nát, ở vườn rau Lộc Hưng – sau vụ cưỡng chế đất đai hồi năm 2019) họ “dám” sẽ kết luận rằng đó là dấu chỉ của nơi mà văn minh bắt đầu suy tàn, vào hồi thế kỷ XXI AD.
Những luật mới sau đây sẽ có hiệu lực bắt đầu từ ngày 1 tháng 1, 2022.
Claude AnShin Thomas đã bước từ chiến tranh tới Hòa Bình. Khi còn là một vị thành niên, thầy gia nhập quân đội Hoa Kỳ và được gửi vào tham dự Cuộc Chiến Việt Nam. Bây giờ, Claude là một nhà sư Phật Giáo và là một vị thầy nổi tiếng về Thiền tọa.
Tiếp tục loạt bài tài liệu lịch sử cuộc chiến Việt Nam của tác giả Đào Văn, căn cứ vào các tài liệu mới được giải mật gần đây. Việt Báo trân trọng giới thiệu.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.