Hôm nay,  

Bài Học Ukraine

10/04/202216:05:00(Xem: 5049)
ukraine flag art

GS Nguyễn Mạnh Hùng

I. Trâu chậm uống nước đục:

Năm 1991 khi Liên Bang Xô Viết tan rã, một số thành viên của Liên Xô tuyên bố độc lập trong đó có Lithuania và Ukraine.
Lithuania theo chính sách thân Tây phương ngay từ đầu, và gia nhập Minh Ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) trong đợt mở rộng NATO lần thư hai năm 2004, nhưng không bị Nga phản ứng.

Trong khi ấy, Ukraine bắt đầu bằng chủ trương trung lập, thiết lập quan hệ đối tác quân sư giới hạn với Nga và khối Thịnh Vượng Chung thuộc Liên Xô cũ (Commonweath of Independent States), và đến năm 1994 mơi bắt đầu có quan hệ đối tác với NATO.

Năm 2012 Ukraine ký tắt hiệp ước gia nhập Liên Hiệp Âu Châu (Ukraine-European Union Association Agreement. Nhưng năm 2013 Tổng Thống thân Nga Yanukovych lại ngưng thi hành hiệp ước ấy và chủ trương cộng tác kinh tế với Nga. Hành động này đưa đến cuộc nhiều cuộc biểu tinh và bạo loạn khiến ông phải bỏ xứ sang Nga tỵ nạn.

Năm 2014, Tổng Thống mới Poroshenko ký phần hợp tác kinh tế vơi EU. Nga phản ứng bằng viêc Nga chiếm đóng Crimea, và giúp phe ly khai ơ Donetsk và Lukhansk tuyên bố độc lập. Năm 2019, Ukraine tu chính án Hiến Pháp xác định mục tiêu chiên lược là gia nhâp NATO và EU, nhưng chưa được NATO thu nhận thi năm 2022 bị Nga tấn công.

II. Sự quan trọng của lãnh đạo:

1. Lãnh đạo chia rẽ làm quốc gia mất thời cơ: Phần mô tả trên cho thấy sư chia rẽ giữa Yanukovych và phe chông đối khiến Ukraine mất cơ hội gia nhập EU và tiến hành hợp tác kinh tê rồi chính trị với EU, thắt chặt quan hệ với NATO mà không bị Nga phản ứng mạnh.

2. Lãnh đạo thống nhất và có tài làm tăng sức mạnh quốc gia và lôi kéo sư trợ giúp của thê giới: Sư can đảm, quyết tâm, và khả năng của Tổng Thống Zelensky huy đông toàn dân và quân đội chiến đấu kiên cường khiên thế giới cảm phục và muốn trợ giúp. Trong khi ây, Tổng Thống thất cử Yushchenko đang bị tố cáo tham nhũng không bỏ chạy mà còn mặc áo giáp đứng giữa thủ đô Kyiv với quân đội, tuyên bố đoàn kết quốc gia và kêu gọi thế giới giúp Ukraine.

III. Già néo đứt giây:

Năm 2014, Nga theo đuôi mục tiêu giới hạn, chiếm Crimea (như kiểu Do Thái chiếm đỉnh Golan của Syria) và giúp Donetsk và Luhansk tuyên bô độc lập với Ukraine (như trương hợp Abkhazia và Nam Ossetia sau cuộc chiên tranh Georgia năm 2008). Mà không bị Tây Phương phản ứng mạnh.
Nhưng năm 2022, Nga đi xa hơn, muốn biến Ukraine thành một thuôc quốc, tái lập phần nào liên bang ba nước cũ là Nga-Belarus-Ukraine nên bị cả Ukraine lẫn NATO chông đối mãnh liệt.

IV. Hậu quả bất lường (unintended consequences):

Khi Nga xâm lăng Ukraine, Tổng Thống Putin có thể cho rằng Nga có khả năng chế ngự Ukraine môt cách dễ dàng, biến nước này thành một nước thân hữu nếu không phải là một chư hầu dưới sư chi phối của mình, làm suy yếu NATO, và gây chia rẻ giữa Mỹ với các đồng minh Âu châu. Ông không ngờ vấp phải sự chống trả kiên cường của Ukraine và khả năng của Tổng Thống Zelensky vận động đươc sự trơ giúp cụ thể và hữu hiệu của NATO và Hoa Kỳ.
Điều không lường thư nhất là khả năng lãnh đạo của Zelensky và sư tranh đấu cuơng cường của quân đội và nhân dân Ukraine khiến Nga không thực hiện được mục tiêu tiên khởi của mình.

Điều không lường thứ hai là phản ứng mạnh của Mỹ-NATO khiến Nga thiệt hại nặng vì bị chê tài kinh tế, cô lập chính trị, và biến nhà lãnh đạo Nga thành một mẫu người tàn bạo, đáng ghét, và khó chơi trên thế giới, ít nhất là ở Âu Châu.

Điêu không lường thứ ba là thay vi làm suy yếu Âu Châu hành động của Nga lại có hậu quả cảnh tỉnh các nước dân chủ Âu Châu vê hiểm họa Putin khiến NATO đoàn kết hơn, và khuyến khích Mỹ can dự trở lại. Thay vì tiếp tục rút bớt quân, Mỹ đã gửi thêm 5,000 quân đến Ba Lan và 7,000 quân đến Đức. Tổng số quân Mỹ ở Âu châu tăng từ 60,000 đến 100,000. Chủ Tich Tham Mưu Liên Quân của Mỹ còn đề nghị lập thêm các “căn cứ thường xuyên” (permanent bases) ở các nước Baltic và Ba Lan, ngay sát nách Nga. Trong khi ấy, NATO quyệt đinh khai triển Lục Lương Phản Ứng Câp Thời (Rapid Response Forces) đến các nước Đông Âu, đặc biêt Slovakia. Đức đổi ngược chính sách từ hòa hoãn với Nga sang chống đối, ngưng dư án ông dẫn khi đốt Nord Stream 2, gửi vũ khi cho Ukraine, và gấp rút tăng ngân sách quốc phòng.

Điều không lường thứ tư là cuôc xâm lăng trắng trợn và thô bạo của Nga đã khiến Phần Lan và Thụy Điển, những nước có truyền thống phi liên kết, phải tính đến chuyện gia nhập NATO mở ra triển vọng một đợt nới rộng NATO lần thứ ba, môt điều mà Nga muốn tránh.

V. Thân phận nhược tiểu:

Những nước nhược tiểu lọt vào vùng tranh chấp giữa các cường quốc, nhất là lại ở cạnh môt nước lớn thường khó có khả năng chọn lựa đường lối ngoai giao theo ý muốn. Phần Lan (giáp biên giời vơi Nga) và Áo (giáp ranh với các nước thuôc khối Warsaw Pact) đều theo chính sách trung lập trong thời Chiến Tranh Lạnh để xoa dịu Liên Xô.

Ukraine ngay lúc tuyên bố độc lập năm 1991 cũng theo đuổi chính sách trung lập. Năm 1994, để đổi lại việc cùng với Belarus và Kazakhstan chuyển nhượng cho Nga số vũ khi nguyên tử đang có trên nươc họ, ba cường quốc nguyên tử --Nga, Anh, Mỹ-- qua Bản Ghi Nhớ Budapest (Budapest Memorandum), phải cam kết tôn trọng chủ quyền và vẹn toàn lãnh thô cũa ba nước ấy. Tuy nhiên, đây chỉ là môt cam kết lỏng lẻo. Sự thay đổi chính sách của Ukaine từ trung lập sang mục tiêu gia nhập NATO vào thời điểm không thuận lợi là một trong những lý do khiến Nga xâm lăng Ukraine.
Khi cuộc chiến trở nên bất phân thăng bại và Ukraine bị tàn phá nặng nề, Zelensky phải ngỏ ý châp nhận theo chính sách trung lâp và không gia nhập NATO với điều kiện một số thành viên NATO phải cam kết bảo vê sự trung lập ấy và cho phép Ukraine gia nhập EU.

Giáo Sư Nguyễn Mạnh Hùng

Đại Lễ Vu Lan PL.2565 năm 2021 đúng vào ngày Rằm Tháng Bảy Âm Lịch năm Tân Sửu, nhằm ngày Chủ Nhật 22-8-2021 nên số đông các chùa tại Nam California đều long trọng tổ chức Đại Lễ Vu Lan trong đó có Chùa Liên Hoa do Trưởng Lão HT. Thích Chơn Thành, Đệ Nhị Thượng Thủ Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam trên Thế Giới, Viện Chủ Chùa Liên Hoa; Chùa Hoa Ngiêm do HT. Thích Pháp Tánh Viện Chủ, Tu Viện Linh Ứng do Thượng Tọa Thích Minh Hạnh Viện Chủ, Chùa Khánh Hỷ do Thượng Tọa Thích Pháp Tánh Viện Chủ, Chùa Phổ Linh do Ni Sư Thiền Tuệ Viện Chủ…
Trường Thẩm Mỹ Advance Beauty College Gaden Grove, số 10121 Westminster Ave, Thành Phố Garden Grove, CA 92843, đã tưng bừng tổ chức lễ mãn khóa Niên học 2021 cho hơn 100 học viên các ngành thẩm mỹ, Nail, Tóc. Đây là buổi lễ đầu tiên được tổ chức ngoài trời sau mùa Đại dịch Covid-19. Buổi lễ đã được tổ chức vào lúc 05 giờ chiều Thứ Sáu ngày 20 tháng 08 năm 2021 tại sân trường Advance Beauty College. Tham dự buổi lễ ngoài các Thầy, Cô giáo, các phụ huynh cùng 100 học viên tốt nghiệp và các học viên đang theo học tại trường.
Tổng Thống Biden phải nói với Trung Quốc rằng hễ TQ gây chiến, sẽ có nghĩa là Mỹ tham chiến và công nhận độc lập tức khắc cho Đài Loan. Đó là lời nhà chiến lược Joseph Bosco -- từng giữ chức Giám đốc các vấn đề Trung Quốc trong Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ từ 2005 tới 2006 và là Giám đốc Châu Á Thái Bình Dương về trợ giúp nhân đạo từ 2009 tới 2010, bây giờ trong nhóm nghiên cứu của học viện Global Taiwan Institute.
Thủ lãnh của nhóm cực hữu Proud Boys đã bị kết án tù hơn 5 tháng hôm Thứ Hai, 23 tháng 8 năm 2021, sau khi thừa nhận rằng ông đã đốt biểu ngữ Black Lives Matter được lấy từ nhà thờ Da Đen lịch sử tại Thủ Đô Washington trong cuộc biểu tình ủng hộ Trump vào tháng 12 năm ngoái, theo bản tin của NBC News tường thuật hôm Thứ Hai. Henry Tarrio, được biết đối với các đồng đội là Enrique, đã bị bắt vào ngày 4 tháng 1 tại Thủ Đô Washington về một lệnh bắt nguồn từ một sự kiện xảy ra vào ngày 12 tháng 12.
Khoảng 6/10 người Mỹ nói rằng các học sinh và các giáo viên nên được yêu cầu đeo khẩu trang trong lúc ở trường, theo thăm dò từ The Associated Press-NORC Center thực hiện cho Public Affairs Research. Tỉ lệ tương tự nói rằng các giáo viên và các học sinh hội đủ điều kiện cũng nên được yêu cầu nhận chích ngừa Covid-19. Đeo khẩu trang là điểm gây tranh cãi khi các trường học ở Hoa Kỳ tái mở cửa giữa lúc số người bị lây nhiễm vi khuẩn corona gia tăng.
Ngũ Giác Đài nói rằng họ đã thêm căn cứ quân sự Hoa Kỳ thứ tư, tại New Jersey, vào 3 căn cứ khác – tại Virginia, Texas và Wisconsin – được chuẩn bị để tạm thời làm nơi ở cho những người Afghan mới đến. Thiếu Tướng Hank Williams, phó giám đốc phụ trách các hoạt động khu vực của Bộ Tham Mưu Liên Quân, đã nói với các phóng viên hiện có khoảng 1,200 người Afghans tại các căn cứ quân sự đó. 4 căn cứ này có sức chứa lên tới 25,000 người di tản. Những người Afghans di tản tiếp tục đến bên ngoài Phi Trường Quốc Tế Dulles của Thủ Đô Washington. Một xe buýt chở một số người mới đến từ phi trường Dulles tới nơi khác là một trong những trạm làm thủ tục trước khi họ tới những nơi ở mới tại Hoa Kỳ.
Phó Tổng Thống Kamala Harriss tới thăm Việt Nam, nên tặng quà gì cho chính phủ Việt Nam? Nếu là vaccine chống COVID-19, dĩ nhiên là thiết thực nhất. Tuy nhiên, Marc L. Busch, giáo sư chuyên ngành Ngoại giao kinh doanh quốc tế tại Học viện Ngoại giao Walsh School of Foreign Service tại đại học Georgetown University, đề nghị bà Harris nên tuyên bố công nhận VN là nền kinh tế thị trường (“market economy” status).
Xem lại “nguyên tắc thứ ba” của chúng ta, thấy ngay một cái định nghĩa bảnh hơn nhiều: “Di động là liên tục tiến về vùng chân không hoặc có áp lực thấp hơn áp lực hiện tại đang bao quanh mình”. Rõ ràng, đầy đủ, hàm chứa tất cả những yếu tố vật lý gây ra chuyển động. Vậy thì, khỏi cần trông cậy vào ai. Trong vườn chiều nay, ta vừa nhâm nhi cà phê vừa làm một vài thí nghiệm giản dị, dễ như trò chơi con trẻ, để khám phá thêm một huyền bí của đất trời.
Ngũ Giác Đài tuyên bố hôm Chủ Nhật rằng Bộ Trưởng Quốc Phòng Mỹ Lloyd Austin đã ra lệnh cho chỉ huy của Bộ Tư Lệnh Giao Thông Vận Tải Hoa Kỳ khởi động giai đoạn một của Đội Không Quân Dự Bị Dân Sự để giúp chở các công dân Mỹ, những người xin Visa Di Dân Đặc Biệt và những cá nhân dễ bị tổn hại khác ra khỏi Afghanistan. Chỉ thị của Austin sẽ kích hoạt 18 chuyến bay thương mại để giúp các nỗ lực di tản: 3 chuyến từ mỗi Hãng Hàng Không American Airlines, Atlas Air, Delta Air Lines và Omni Air; 2 chuyến từ Hãng Hàng Không Hawaiian Airlines; và 4 chuyến từ Hãng United Airlines.
Ít nhất 22 người đã thiệt mạng và nhóm cấp cứu đã tìm kiếm một cách tuyệt vọng hôm Chủ Nhật, 22 tháng 8 năm 2021, giữa lúc nhà cửa bị tàn phá và những mảnh vụn vung vãi đối với hàng chục người vẫn còn mất tích sau trận mưa phá kỷ lục khiến nước lũ dâng cao khắp Miền Trung tiểu bang Tennessee, theo bản tin của AP tường thuật hôm Chủ Nhật.
Lực lượng Hồi giáo Taliban lên nắm quyền tại Afghanistan không chỉ làm thay đổi triệt để hệ thống chính trị quốc nội mà còn tình hình an ninh khu vực và quốc tế.
Một gian thương trộn 10% đồng vào vàng rồi rao bán vàng nguyên chất sẽ bị bỏ tù về tội lừa đảo. Nhà nước in tờ giấy bạc 100 đồng nhưng giá trị chỉ còn lại 90 đồng nhưng lại gọi là 10% lạm phát (inflation, tức là tiền mất giá.) Nếu bạn đọc thay vì mua tivi 32 inch năm nay chờ thêm 2 năm mua tivi 50 inch lớn hơn, đẹp hơn mà giá lại rẻ hơn thì gọi là giảm phát (deflation, tức là hàng hóa mất giá.)
Cơn mưa phùn đêm qua còn đọng nước trên đường. Gió thu đã về. Lá vàng theo gió lác đác vài chiếc cuốn vào tận thềm hiên. Cây phong đầu ngõ lại chuẩn bị trổ sắc đỏ ối như mọi năm. Người đi xa từ những mùa thu trước, sẽ không trở về. Những người bạn lâu không gặp, thư gửi đi bị trả lại, nhắn tin điện thoại không thấy trả lời. Có lẽ cũng đã ra đi, không lời từ biệt. Đã có những cuộc ra đi rất lặng lẽ từ gần hai năm qua, không chỉ ở nơi đây, mà ở khắp toàn cầu. Ra đi bất ngờ, ra đi nhanh chóng. Không hoa tang. Không lễ nghi tôn giáo. Không lời ai điếu. Những túi bọc thi thể chất vội vào những thùng xe đông lạnh. Những thi hài quấn vải hoặc cuộn trong manh chiếu được chất trên những giàn củi, hỏa thiêu. Những chiếc quan tài được chôn lấp vội vàng trên đất công, với bia mộ đơn giản, không hình ảnh, ghi tên tuổi của một người già bệnh hay một người trẻ cường tráng, một người quyền quý hay một người bần cùng vô danh… Tất cả những người ra đi ấy, từ những nơi chốn khác nhau, thành thị hay
Bản tin AFP, CNA và Reuters cho biết Phó Tổng Thống Hoa Kỳ Kamala Harris đã tới Singapore hôm Chủ Nhật, mở đầu chuyến đi thăm Đông Nam Á để tái bảo đảm cam kết của Mỹ với hòa bình và ổn định cho khu vực. Có vẻ như để trấn an Trung Quốc, Ngoại Trưởng Singapore trả lời thông tấn CNA rằng Singapore mong muốn hai siêu cường Mỹ-TQ sẽ tin cậy nhau để cùng giữ hòa bình, hợp tác trong cạnh tranh vì thịnh vượng và ổn định cho thế giới.
Với các lá phiếu đang bắt đầu gửi tới các cử tri đã ghi danh bầu cho cuộc bầu cử truất phế thống đốc California, những người muốn giữ Thống Đốc Gavin Newsom tại chức sẽ có một câu trả lời thẳng thắn cho câu hỏi đầu tiên của lá phiếu về việc có nên truất phế thống đốc Dân Chủ nhiệm kỳ đầu tiên hay không: Không [No]. Sự việc trở nên rắc rối một chút trên câu hỏi thứ hai của lá phiếu, mà hỏi cử tri – bất luận họ đã trả lời câu hỏi thứ nhất thế nào – để chọn người thay thế Newsom tiềm năng từ 46 ứng cử viên hợp lệ. Thống đốc và các lãnh đạo của đảng ông (Dân Chủ) nói với những người ủng hộ: hãy bỏ trống câu trả lời [thứ hai].
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.