Hôm nay,  

Bài Học Ukraine

10/04/202216:05:00(Xem: 4608)
ukraine flag art

GS Nguyễn Mạnh Hùng

I. Trâu chậm uống nước đục:

Năm 1991 khi Liên Bang Xô Viết tan rã, một số thành viên của Liên Xô tuyên bố độc lập trong đó có Lithuania và Ukraine.
Lithuania theo chính sách thân Tây phương ngay từ đầu, và gia nhập Minh Ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) trong đợt mở rộng NATO lần thư hai năm 2004, nhưng không bị Nga phản ứng.

Trong khi ấy, Ukraine bắt đầu bằng chủ trương trung lập, thiết lập quan hệ đối tác quân sư giới hạn với Nga và khối Thịnh Vượng Chung thuộc Liên Xô cũ (Commonweath of Independent States), và đến năm 1994 mơi bắt đầu có quan hệ đối tác với NATO.

Năm 2012 Ukraine ký tắt hiệp ước gia nhập Liên Hiệp Âu Châu (Ukraine-European Union Association Agreement. Nhưng năm 2013 Tổng Thống thân Nga Yanukovych lại ngưng thi hành hiệp ước ấy và chủ trương cộng tác kinh tế với Nga. Hành động này đưa đến cuộc nhiều cuộc biểu tinh và bạo loạn khiến ông phải bỏ xứ sang Nga tỵ nạn.

Năm 2014, Tổng Thống mới Poroshenko ký phần hợp tác kinh tế vơi EU. Nga phản ứng bằng viêc Nga chiếm đóng Crimea, và giúp phe ly khai ơ Donetsk và Lukhansk tuyên bố độc lập. Năm 2019, Ukraine tu chính án Hiến Pháp xác định mục tiêu chiên lược là gia nhâp NATO và EU, nhưng chưa được NATO thu nhận thi năm 2022 bị Nga tấn công.

II. Sự quan trọng của lãnh đạo:

1. Lãnh đạo chia rẽ làm quốc gia mất thời cơ: Phần mô tả trên cho thấy sư chia rẽ giữa Yanukovych và phe chông đối khiến Ukraine mất cơ hội gia nhập EU và tiến hành hợp tác kinh tê rồi chính trị với EU, thắt chặt quan hệ với NATO mà không bị Nga phản ứng mạnh.

2. Lãnh đạo thống nhất và có tài làm tăng sức mạnh quốc gia và lôi kéo sư trợ giúp của thê giới: Sư can đảm, quyết tâm, và khả năng của Tổng Thống Zelensky huy đông toàn dân và quân đội chiến đấu kiên cường khiên thế giới cảm phục và muốn trợ giúp. Trong khi ây, Tổng Thống thất cử Yushchenko đang bị tố cáo tham nhũng không bỏ chạy mà còn mặc áo giáp đứng giữa thủ đô Kyiv với quân đội, tuyên bố đoàn kết quốc gia và kêu gọi thế giới giúp Ukraine.

III. Già néo đứt giây:

Năm 2014, Nga theo đuôi mục tiêu giới hạn, chiếm Crimea (như kiểu Do Thái chiếm đỉnh Golan của Syria) và giúp Donetsk và Luhansk tuyên bô độc lập với Ukraine (như trương hợp Abkhazia và Nam Ossetia sau cuộc chiên tranh Georgia năm 2008). Mà không bị Tây Phương phản ứng mạnh.
Nhưng năm 2022, Nga đi xa hơn, muốn biến Ukraine thành một thuôc quốc, tái lập phần nào liên bang ba nước cũ là Nga-Belarus-Ukraine nên bị cả Ukraine lẫn NATO chông đối mãnh liệt.

IV. Hậu quả bất lường (unintended consequences):

Khi Nga xâm lăng Ukraine, Tổng Thống Putin có thể cho rằng Nga có khả năng chế ngự Ukraine môt cách dễ dàng, biến nước này thành một nước thân hữu nếu không phải là một chư hầu dưới sư chi phối của mình, làm suy yếu NATO, và gây chia rẻ giữa Mỹ với các đồng minh Âu châu. Ông không ngờ vấp phải sự chống trả kiên cường của Ukraine và khả năng của Tổng Thống Zelensky vận động đươc sự trơ giúp cụ thể và hữu hiệu của NATO và Hoa Kỳ.
Điều không lường thư nhất là khả năng lãnh đạo của Zelensky và sư tranh đấu cuơng cường của quân đội và nhân dân Ukraine khiến Nga không thực hiện được mục tiêu tiên khởi của mình.

Điều không lường thứ hai là phản ứng mạnh của Mỹ-NATO khiến Nga thiệt hại nặng vì bị chê tài kinh tế, cô lập chính trị, và biến nhà lãnh đạo Nga thành một mẫu người tàn bạo, đáng ghét, và khó chơi trên thế giới, ít nhất là ở Âu Châu.

Điêu không lường thứ ba là thay vi làm suy yếu Âu Châu hành động của Nga lại có hậu quả cảnh tỉnh các nước dân chủ Âu Châu vê hiểm họa Putin khiến NATO đoàn kết hơn, và khuyến khích Mỹ can dự trở lại. Thay vì tiếp tục rút bớt quân, Mỹ đã gửi thêm 5,000 quân đến Ba Lan và 7,000 quân đến Đức. Tổng số quân Mỹ ở Âu châu tăng từ 60,000 đến 100,000. Chủ Tich Tham Mưu Liên Quân của Mỹ còn đề nghị lập thêm các “căn cứ thường xuyên” (permanent bases) ở các nước Baltic và Ba Lan, ngay sát nách Nga. Trong khi ấy, NATO quyệt đinh khai triển Lục Lương Phản Ứng Câp Thời (Rapid Response Forces) đến các nước Đông Âu, đặc biêt Slovakia. Đức đổi ngược chính sách từ hòa hoãn với Nga sang chống đối, ngưng dư án ông dẫn khi đốt Nord Stream 2, gửi vũ khi cho Ukraine, và gấp rút tăng ngân sách quốc phòng.

Điều không lường thứ tư là cuôc xâm lăng trắng trợn và thô bạo của Nga đã khiến Phần Lan và Thụy Điển, những nước có truyền thống phi liên kết, phải tính đến chuyện gia nhập NATO mở ra triển vọng một đợt nới rộng NATO lần thứ ba, môt điều mà Nga muốn tránh.

V. Thân phận nhược tiểu:

Những nước nhược tiểu lọt vào vùng tranh chấp giữa các cường quốc, nhất là lại ở cạnh môt nước lớn thường khó có khả năng chọn lựa đường lối ngoai giao theo ý muốn. Phần Lan (giáp biên giời vơi Nga) và Áo (giáp ranh với các nước thuôc khối Warsaw Pact) đều theo chính sách trung lập trong thời Chiến Tranh Lạnh để xoa dịu Liên Xô.

Ukraine ngay lúc tuyên bố độc lập năm 1991 cũng theo đuổi chính sách trung lập. Năm 1994, để đổi lại việc cùng với Belarus và Kazakhstan chuyển nhượng cho Nga số vũ khi nguyên tử đang có trên nươc họ, ba cường quốc nguyên tử --Nga, Anh, Mỹ-- qua Bản Ghi Nhớ Budapest (Budapest Memorandum), phải cam kết tôn trọng chủ quyền và vẹn toàn lãnh thô cũa ba nước ấy. Tuy nhiên, đây chỉ là môt cam kết lỏng lẻo. Sự thay đổi chính sách của Ukaine từ trung lập sang mục tiêu gia nhập NATO vào thời điểm không thuận lợi là một trong những lý do khiến Nga xâm lăng Ukraine.
Khi cuộc chiến trở nên bất phân thăng bại và Ukraine bị tàn phá nặng nề, Zelensky phải ngỏ ý châp nhận theo chính sách trung lâp và không gia nhập NATO với điều kiện một số thành viên NATO phải cam kết bảo vê sự trung lập ấy và cho phép Ukraine gia nhập EU.

Giáo Sư Nguyễn Mạnh Hùng

Pechanga Resort Casino hân hạnh giới thiệu Đêm Nhạc "Best Wishes 2026" vào thứ Bảy, ngày 28 tháng 02 năm 2026, tại Trung Tâm Sự Kiện Pechanga Summit. Siêu sao nhạc pop tiếng Quảng Đông của Hồng Kông Lý Khắc Cần cùng Hồng Trác Lập và Thẩm Chấn Hiên sẽ chào đón Tết Nguyên Đán với những ca khúc kinh điển bất hủ.
Kỳ nghỉ lễ có thể là thời gian vui vẻ nhất trong năm, nhưng cũng tiềm ẩn những rủi ro nghiêm trọng về an toàn. Mỗi năm, có hơn 1,100 vụ cháy nhà bắt nguồn từ đồ trang trí ngày lễ. Và không chỉ dừng lại ở đó — khoảng 4,000 vụ tai nạn có liên quan đến dây nối dài, từ nguy cơ vấp ngã đến bỏng vì điện và giật điện. Kỳ nghỉ lễ là thời gian đặc biệt để tận hưởng khoảng thời gian bên cạnh người thân, chứ không phải để nằm viện vì bị thương. Hãy giúp gia đình quý vị tận hưởng mùa lễ trọn vẹn hơn bằng cách làm theo các lời khuyên an toàn dưới đây.
Năm 2026 hứa hẹn sẽ là một năm đáng nhớ cho những ai yêu thích bầu trời đêm, với hàng loạt sự kiện thiên văn ngoạn mục từ nhật thực toàn phần đến các trận mưa sao băng và sự xuất hiện rực rỡ của các hành tinh. Dưới đây là những sự kiện đáng chú ý nhất mà người yêu thiên văn không nên bỏ lỡ.
Ở Hoa Kỳ, ngay cả khi đã có bảo hiểm, không ít người bệnh vẫn không kham nổi tiền thuốc trong toa bác sĩ. Khoảng một phần năm người trưởng thành mỗi năm ít nhất một lần phải bỏ toa vì quá tốn kém, và cứ ba người thì có một người tìm cách “tiết giảm” như bẻ đôi thuốc uống dần hoặc tự ý đổi sang thuốc không cần toa – những cách làm có khi lại phương hại sức khỏe. Hai giáo sư dược học Sujith Ramachandran và Adam Pate, Đại học Mississippi, chuyên nghiên cứu về khả năng tiếp cận thuốc men tại Hoa Kỳ, cho rằng nếu nắm rõ luật lệ bảo hiểm và biết hỏi đúng chỗ ở nhà thuốc, người bệnh có thể giảm được khá nhiều phần phải móc túi.
Hoa Thịnh Đốn – Mùa cảm cúm tại Hoa Kỳ đang vào giai đoạn gay gắt. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) cho biết trong vài tuần gần đây, các ca nhiễm tăng nhanh ở nhiều tiểu bang, đặc biệt nơi có khí hậu lạnh. Bà Alicia Budd, trưởng toán giám sát cảm cúm của CDC, cho hay dịch bệnh năm nay khởi phát sớm và lan rộng bất thường. Từ đầu mùa tới nay, nước Mỹ đã ghi nhận trên bốn triệu người mắc, gần năm chục ngàn trường hợp nhập viện và gần hai ngàn tử vong. Trẻ em từ sơ sinh đến bốn tuổi là nhóm bị ảnh hưởng nặng nhất.
Trong rừng rậm Belize, các nhà khảo cổ phát hiện một mộ hoàng gia Maya khoảng 1.700 năm tuổi tại khu phức hợp Caana, trung tâm của thành phố cổ Caracol. Bên trong mộ có mặt nạ khảm ngọc và vỏ sò, đồ tùy táng bằng ngọc bích, cùng bộ xương của một người đàn ông lớn tuổi. Nếu đúng là mộ của vua Te K’ab Chaak – người sáng lập triều đại Maya tại Caracol – đây sẽ là phát hiện quan trọng giúp hiểu rõ hơn về lịch sử và tổ chức xã hội của người Maya thời kỳ cổ đại. Phát hiện này cũng cho thấy mối liên hệ giữa Maya và thành phố Teotihuacan ở Mexico thông qua các hiện vật như dao obsidian xanh.
--- Bethlehem rộn ràng Giáng Sinh sau hai năm im lặng vì chiến tranh Gaza. -- Đức Giáo hoàng Leo XIV: đối thoại thay vì chiến tranh trong thông điệp Giáng Sinh đầu tiên. -- Trump mở đầu Giáng Sinh bằng loạt bài tấn công người Somali, ca ngợi kinh tế và tố gian lận bầu cử. -- Hồ sơ Epstein phanh phui nghi vấn Trump liên quan vụ sát hại trẻ sơ sinh tại Lake Michigan. -- Dân biểu Cộng hòa: Hồ sơ Epstein mới chứng minh Trump và nội các nói dối. -- CBS: Lễ Vinh Danh Kennedy Center sụt khán giả kỷ lục sau khi Trump tuyên bố chủ trì. -- Trump đe dọa rút giấy phép phát sóng nếu đài truyền hình chỉ trích ông. -- Hội Nhi khoa Mỹ kiện Bộ Y tế vì cắt ngân sách chương trình trẻ em. -- Giáo hoàng Mỹ lên tiếng phản đối luật trợ tử tại quê nhà.. -- Vợ bị trục xuất trước khi kịp nhìn mặt chồng sắp chết trong trại giam ICE. -- Gia đình Virginia kiện Delta và KLM vì bị rệp cắn trên chuyến bay. -- Bắc Hàn phô trương tiến độ tàu ngầm nguyên tử, cảnh báo Nam Hàn và Mỹ...
LOS ANGELES (VB) -- Hai vợ chồng -- Alex Nguyen, 50 tuổi, và Sam Nguyen, 52 tuổi, cư trú ở Irvine (Quận Cam) đã nhận tội che giấu Sở Thuế IRS, không khai ít nhất 127 triệu đôla giao dịch tiền mặt. Báo National Jeweler hôm 24/12/2025 loan tin rằng một cặp vợ chồng kinh doanh vàng bạc đá quý ở khu phố trang sức Los Angeles đã nhận tội che giấu hàng trăm triệu đôla tránh khai ở các hồ sơ cho Sở Thuế vụ Mỹ.
Không rút tỉa được kinh nghiệm trong nhiệp kỳ I, Tổng Thống lại cho áp dụng chính sách thuế quan trong nhiệm kỳ II. Thuế quan một lần nữa lài gây thiệt hại đáng kể đến nông nghiệp Hoa Kỳ bằng cách gây ra các biện pháp trả đũa thuế quan, khiến hàng hóa Mỹ kém cạnh tranh hơn ở nước ngoài, thu hẹp thị trường xuất khẩu (như đậu nành sang Trung Quốc), tăng chi phí vật liệu và máy móc (phân bón, phụ tùng máy móc), xáo trôn thị trường và giảm lợi nhuận của nông dân, dẫn đến khó khăn tài chính nghiêm trọng. Chỉ có một số nhà sản xuất trong nước (như người nuôi tôm) được bảo vệ ngắn hạn khỏi hàng nhập khẩu.
Cựu Công tố đặc biệt Jack Smith nên bị điều tra vì năng lực yếu kém, chứ không phải vì ông đã “vũ khí hóa” hệ thống tư pháp. Đó là nhận xét của James D. Zirin, cựu Công tố khu vực Nam New York và hiện là tác giả các ấn phẩm pháp lý, viết trên báo The Hill hôm Thứ Ba, ngày 23 tháng 12/2025. Nội dung cho biết lẽ ra Bộ trưởng Tư Pháp Merrick Garland (thờ Biden) và cựu Công tố đặc biệt Jack Smith đã phải truy tố và đẩy Trump vào tù từ vài năm trước.
Theo báo The Nation Thailand từ Thái Lan. Trump đánh thuế quan bầm dập: Ngành sản xuất giày dép Việt Nam và Indonesia thê thảm. Thuế quan của Mỹ dưới thời Trump đang buộc các nhà sản xuất giày dép ASEAN phải xem xét lại đầu tư, với các dự án bị hủy bỏ ở Indonesia và các nhà máy ở Việt Nam đẩy nhanh quá trình tự động hóa. Trong khi đó, báo The Investor cho biết Panko Vina, một công ty Nam Hàn, chuyên về sản xuất may dệt tại Việt Nam tuyên bố đóng cửa, bỏ chạy khỏi Việt Nam sau 23 năm mở xưởng ở đây.
-- Phần Bị Bôi Đen Trong Hồ Sơ Epstein Dễ Dàng Được Khôi Phục. -- Chính Quyền Trump Đổi Chính Sách Bốc Thăm Thị Thực H-1B. -- Chánh Án Ủng Hộ Trump Về Mức Phí $100.000 Cho Thị Thực H-1B. -- Trump Gọi New York Times Là ‘Mối Nguy Hiểm Quốc Gia’. -- Tòa Buộc Trump Phải Khôi Phục Tiền Cứu Trợ Thiên Tai Cho Các Bang Dân Chủ. -- Châu Âu Phản Đối Các Biện Pháp Trừng Phạt Của Trump Đối Với Người Chống Thông Tin Sai Lệch. -- AFP: Tô Lâm Sẽ ‘Một Đít Hai Ghế’, Vô Tiền Khoáng Hậu?
Bộ Tư Pháp (DOJ) hôm Thứ Ba công bố đợt tài liệu thứ ba về vụ Jeffrey Epstein, bao gồm nhiều tài liệu có liên quan đến Donald Trump, tổng thống đương nhiệm của Mỹ. Đó là email từ một công tố viên, chứng minh rằng Trump đã đi trên phi cơ riêng của Epstein "nhiều lần hơn so với những gì đã công bố trước đây.”
J471. Mendaka Jātaka -- Chuyện một con chó và một con dê dựa vào nhau để sống. Tóm tắt: Đức Phật kể một câu chuyện về một con chó bị bắt quả tang ăn trộm thịt và một con dê bị bắt quả tang ăn trộm cỏ. Hai con vật đã lập một thỏa thuận hợp tác với nhau, vì biết rằng sẽ không ai nghi ngờ một con dê ăn trộm thịt hay một con chó ăn trộm cỏ. Chỉ có vị hiền nhân Mahosadha mới có thể làm sáng tỏ bí ẩn về việc chúng đã trở thành bạn bè như thế nào.
Tối Cao Pháp Viện (TCPV) hôm Thứ Ba 23 Tháng Mười Hai đã ngăn chặn, không cho Tổng thống Trump điều động hàng trăm binh sĩ Vệ binh Quốc gia đến Chicago. Trong một phán quyết không có chữ ký, TCPV đã bác bỏ yêu cầu khẩn cấp của chính quyền Trump, vốn cho rằng cần phải điều động quân đội để bảo vệ các đặc vụ liên bang tham gia thực thi luật nhập cư ở khu vực Chicago. Ba chánh án bảo thủ - Clarence Thomas, Samuel A. Alito Jr. và Neil M. Gorsuch - đã bày tỏ sự phản đối của họ, theo NYTimes.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.