Hôm nay,  

Bài Học Ukraine

10/04/202216:05:00(Xem: 4907)
ukraine flag art

GS Nguyễn Mạnh Hùng

I. Trâu chậm uống nước đục:

Năm 1991 khi Liên Bang Xô Viết tan rã, một số thành viên của Liên Xô tuyên bố độc lập trong đó có Lithuania và Ukraine.
Lithuania theo chính sách thân Tây phương ngay từ đầu, và gia nhập Minh Ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) trong đợt mở rộng NATO lần thư hai năm 2004, nhưng không bị Nga phản ứng.

Trong khi ấy, Ukraine bắt đầu bằng chủ trương trung lập, thiết lập quan hệ đối tác quân sư giới hạn với Nga và khối Thịnh Vượng Chung thuộc Liên Xô cũ (Commonweath of Independent States), và đến năm 1994 mơi bắt đầu có quan hệ đối tác với NATO.

Năm 2012 Ukraine ký tắt hiệp ước gia nhập Liên Hiệp Âu Châu (Ukraine-European Union Association Agreement. Nhưng năm 2013 Tổng Thống thân Nga Yanukovych lại ngưng thi hành hiệp ước ấy và chủ trương cộng tác kinh tế với Nga. Hành động này đưa đến cuộc nhiều cuộc biểu tinh và bạo loạn khiến ông phải bỏ xứ sang Nga tỵ nạn.

Năm 2014, Tổng Thống mới Poroshenko ký phần hợp tác kinh tế vơi EU. Nga phản ứng bằng viêc Nga chiếm đóng Crimea, và giúp phe ly khai ơ Donetsk và Lukhansk tuyên bố độc lập. Năm 2019, Ukraine tu chính án Hiến Pháp xác định mục tiêu chiên lược là gia nhâp NATO và EU, nhưng chưa được NATO thu nhận thi năm 2022 bị Nga tấn công.

II. Sự quan trọng của lãnh đạo:

1. Lãnh đạo chia rẽ làm quốc gia mất thời cơ: Phần mô tả trên cho thấy sư chia rẽ giữa Yanukovych và phe chông đối khiến Ukraine mất cơ hội gia nhập EU và tiến hành hợp tác kinh tê rồi chính trị với EU, thắt chặt quan hệ với NATO mà không bị Nga phản ứng mạnh.

2. Lãnh đạo thống nhất và có tài làm tăng sức mạnh quốc gia và lôi kéo sư trợ giúp của thê giới: Sư can đảm, quyết tâm, và khả năng của Tổng Thống Zelensky huy đông toàn dân và quân đội chiến đấu kiên cường khiên thế giới cảm phục và muốn trợ giúp. Trong khi ây, Tổng Thống thất cử Yushchenko đang bị tố cáo tham nhũng không bỏ chạy mà còn mặc áo giáp đứng giữa thủ đô Kyiv với quân đội, tuyên bố đoàn kết quốc gia và kêu gọi thế giới giúp Ukraine.

III. Già néo đứt giây:

Năm 2014, Nga theo đuôi mục tiêu giới hạn, chiếm Crimea (như kiểu Do Thái chiếm đỉnh Golan của Syria) và giúp Donetsk và Luhansk tuyên bô độc lập với Ukraine (như trương hợp Abkhazia và Nam Ossetia sau cuộc chiên tranh Georgia năm 2008). Mà không bị Tây Phương phản ứng mạnh.
Nhưng năm 2022, Nga đi xa hơn, muốn biến Ukraine thành một thuôc quốc, tái lập phần nào liên bang ba nước cũ là Nga-Belarus-Ukraine nên bị cả Ukraine lẫn NATO chông đối mãnh liệt.

IV. Hậu quả bất lường (unintended consequences):

Khi Nga xâm lăng Ukraine, Tổng Thống Putin có thể cho rằng Nga có khả năng chế ngự Ukraine môt cách dễ dàng, biến nước này thành một nước thân hữu nếu không phải là một chư hầu dưới sư chi phối của mình, làm suy yếu NATO, và gây chia rẻ giữa Mỹ với các đồng minh Âu châu. Ông không ngờ vấp phải sự chống trả kiên cường của Ukraine và khả năng của Tổng Thống Zelensky vận động đươc sự trơ giúp cụ thể và hữu hiệu của NATO và Hoa Kỳ.
Điều không lường thư nhất là khả năng lãnh đạo của Zelensky và sư tranh đấu cuơng cường của quân đội và nhân dân Ukraine khiến Nga không thực hiện được mục tiêu tiên khởi của mình.

Điều không lường thứ hai là phản ứng mạnh của Mỹ-NATO khiến Nga thiệt hại nặng vì bị chê tài kinh tế, cô lập chính trị, và biến nhà lãnh đạo Nga thành một mẫu người tàn bạo, đáng ghét, và khó chơi trên thế giới, ít nhất là ở Âu Châu.

Điêu không lường thứ ba là thay vi làm suy yếu Âu Châu hành động của Nga lại có hậu quả cảnh tỉnh các nước dân chủ Âu Châu vê hiểm họa Putin khiến NATO đoàn kết hơn, và khuyến khích Mỹ can dự trở lại. Thay vì tiếp tục rút bớt quân, Mỹ đã gửi thêm 5,000 quân đến Ba Lan và 7,000 quân đến Đức. Tổng số quân Mỹ ở Âu châu tăng từ 60,000 đến 100,000. Chủ Tich Tham Mưu Liên Quân của Mỹ còn đề nghị lập thêm các “căn cứ thường xuyên” (permanent bases) ở các nước Baltic và Ba Lan, ngay sát nách Nga. Trong khi ấy, NATO quyệt đinh khai triển Lục Lương Phản Ứng Câp Thời (Rapid Response Forces) đến các nước Đông Âu, đặc biêt Slovakia. Đức đổi ngược chính sách từ hòa hoãn với Nga sang chống đối, ngưng dư án ông dẫn khi đốt Nord Stream 2, gửi vũ khi cho Ukraine, và gấp rút tăng ngân sách quốc phòng.

Điều không lường thứ tư là cuôc xâm lăng trắng trợn và thô bạo của Nga đã khiến Phần Lan và Thụy Điển, những nước có truyền thống phi liên kết, phải tính đến chuyện gia nhập NATO mở ra triển vọng một đợt nới rộng NATO lần thứ ba, môt điều mà Nga muốn tránh.

V. Thân phận nhược tiểu:

Những nước nhược tiểu lọt vào vùng tranh chấp giữa các cường quốc, nhất là lại ở cạnh môt nước lớn thường khó có khả năng chọn lựa đường lối ngoai giao theo ý muốn. Phần Lan (giáp biên giời vơi Nga) và Áo (giáp ranh với các nước thuôc khối Warsaw Pact) đều theo chính sách trung lập trong thời Chiến Tranh Lạnh để xoa dịu Liên Xô.

Ukraine ngay lúc tuyên bố độc lập năm 1991 cũng theo đuổi chính sách trung lập. Năm 1994, để đổi lại việc cùng với Belarus và Kazakhstan chuyển nhượng cho Nga số vũ khi nguyên tử đang có trên nươc họ, ba cường quốc nguyên tử --Nga, Anh, Mỹ-- qua Bản Ghi Nhớ Budapest (Budapest Memorandum), phải cam kết tôn trọng chủ quyền và vẹn toàn lãnh thô cũa ba nước ấy. Tuy nhiên, đây chỉ là môt cam kết lỏng lẻo. Sự thay đổi chính sách của Ukaine từ trung lập sang mục tiêu gia nhập NATO vào thời điểm không thuận lợi là một trong những lý do khiến Nga xâm lăng Ukraine.
Khi cuộc chiến trở nên bất phân thăng bại và Ukraine bị tàn phá nặng nề, Zelensky phải ngỏ ý châp nhận theo chính sách trung lâp và không gia nhập NATO với điều kiện một số thành viên NATO phải cam kết bảo vê sự trung lập ấy và cho phép Ukraine gia nhập EU.

Giáo Sư Nguyễn Mạnh Hùng

Mì gói du nhập vào Việt Nam từ những năm 60 và đã trở nên khá phổ biến trong mọi tầng lớp của xã hội miền Nam. Mì gói còn được gọi là mì ăn liền, mì ramen, mì hành, mì cua, mì hai tôm, Kung Fu, Vifon, v,v…có thể được xem như fast food kiểu VN ăn ở nhà. Mì có nhiều dạng: gói, hộp, ly, tô. Nó là vị cứu tinh của những kẻ độc thân, của sinh viên, học sinh nghèo, của người quá bận rộn, của kẻ làm biếng nấu nướng mất công…và trong trường hợp vợ chồng bận gây lộn. Trong thực tế, mì gói thường dùng như một món ăn chơi cho đỡ dạ (snack)
Dân Biểu Liên Bang Hoa Kỳ Alan Lowenthal (CA-47), ngày hôm qua đã cùng với 8 vị Dân Biểu Hạ Viện Quốc Hội đệ trình một dự luật có tên là “Honor Our Commitment Act”, tạm dịch là Đạo Luật Tôn Trọng Lời Cam Kết Của Chúng Ta, nhằm giữ nguyên các quyền được bảo vệ hiện có của người Việt tỵ nạn tại Hoa Kỳ. Đạo luật này nếu được thông qua sẽ trì hoãn 24 tháng đối với các trường hợp của những người Việt có lệnh bị trục xuất khỏi Hoa Kỳ. Dự luật này dựa trên tinh thần của Bản Ghi Nhớ Mỹ-Việt (U.S.-Vietnam Memorandum of Understanding hay là MOU), được Hoa Kỳ và Việt Nam ký kết đồng ý sẽ không trục xuất về Việt Nam những người Việt đến định cư tại Mỹ trước năm 1995 và sau cuộc chiến Việt Nam.
Đó là câu hỏi được đặt ra sau mấy tháng đại dịch Covid-19 tấn công toàn thế giới với con số khoảng trên 100 ngàn người thiệt mạng ở Hoa Kỳ, bằng 1/3 con số 360 ngàn người trên toàn thế giới. Người ta bắt đầu nghiệm lại những bài học lịch sử có được từ những trận đại dịch trong quá khứ và nhận thấy dịch cúm Tây Ban Nha xảy ra năm 1918 và dịch cúm Covid-19 có rất nhiều điểm tương đồng. Dù khoảng cách thời gian khác tới hơn 1 trăm năm, con người đã tiến bộ hơn trong nhiều lãnh vực, lịch sử vẫn lập lại. Có lẽ các sử gia sẽ căn cứ vào sự giống và khác nhau của hai đại dịch mà chép sử. Dĩ nhiên trang sử có xác thực hay không tùy theo cái dũng của người viết sử, dám viết sự thật mà không sợ chết, không sợ sự uy hiếp của chính quyền đương đại. Giống như 3 anh em sử gia thời Xuân Thu, bị chém đầu vẫn viết sự thật.
Các viên chức y tế công cộng Quận Cam đã âm thẩm thực hiện việc đeo khẩu trang, nhưng Cảnh Sát Trưởng Don Barnes cho biết ông và các cảnh sát thì “không phải là cảnh sát đeo mặt nạ,” theo bản tin của Đài CBSLA cho biết hôm 28 tháng 5. Để có hiệu lực vào Thứ Bảy,Y Tế Công Cộng Quận Cam đưa ra yêu cầu che mặt bằng vải cho tất cả người dân và du khách ở những nơi công cộng, trong khi đến các cơ sơ kinh doanh, tại nơi làm việc hoặc nếu không thể duy trì khoảng cách vật lý ít nhất 6 feet so với mọi người những người không cùng gia đình của họ.
Toàn thể nhân loại đều đang hướng về Hương Cảng với ánh mắt lo âu cùng chia sẻ. Ngay cả báo giới của nước CHXHCNVN cũng vậy, cũng trích dịch từ những nguồn tin với ít nhiều hảo cảm dành cho những công dân ở hòn đảo nhỏ bé này: Theo South China Morning Post, giới chức sân bay Hong Kong đã hủy bỏ tất cả các chuyến bay kể từ 16h (giờ địa phương), đổ lỗi cho những cuộc biểu tình đã "làm gián đoạn nghiêm trọng" việc vận hành của sân bay, ngăn cản hành khách làm thủ tục check-in và kiểm tra an ninh.
Thành quả của cuộc trưng cầu dân ý này sẽ xác định rõ lập trường của người dân so với chính sách của Đảng Cộng Sản Việt Nam, chứng tỏ lòng yêu nước của một dân tộc kiên cường, phản ánh nguyện vọng thật sự của tuyệt đại đa số người Việt trước cộng đồng quốc tế, dằn mặt bè lũ Trung Cộng xâm lược và tạo khí thế cho việc đòi hỏi quyền tự quyết cho người dân.
Tiệm thẩm mỹ đã được phép mở cửa lại sau thời gian phải đóng cửa theo lịnh của chính phủ, để ngăn ngừa sự lan truyền đại dịch corona khủng khiếp, giết người hằng loạt trên khắp thế giới. Buớc qua giữa tháng năm, đại địch đã chậm lại và nhiều sinh hoạt xã hội từ từ được phép mở cửa một cách hạn chế theo vệ sinh chung
Chị ơi, sắp tới mùa hè rồi. Em thường mặc quần đùi cho mát mẻ, nhưng em hơi thấp người và thích mang giày cao. Giày dây hở ngón chân và cao khoảng 10cm (4 ins) có thích hợp không?
Những tiệm thẩm mỹ đóng cửa, ngưng cung cấp dịch vụ làm đẹp do lịnh của từng tiểu bang vì đại dịch corona, nay từ từ tái hoạt động. Mô hình mới cần phải sắp đặt trong những tiệm thẩm mỹ, có thể khái niệm trước khi mở cửa trở lại.
Vấn đề đóng cửa ở địa phương đang bắt đầu thả lỏng ở nhiều nước, nhưng việc ngưng du lịch quốc tế nhiều phần sẽ kéo dài hơn. Nhiều nước vẫn đang tập trung vào việc phòng chống làn sóng lây nhiễm thứ hai, vì thế các phi trường, biên giới sẽ vẫn còn đóng cửa hoặc hạn chế trong một thời gian nào đó. Cơn đại dịch này đã thay đổi thế giới. Mọi thứ như ngừng lại.
Thống Đốc California Gavin Newsom hôm Thứ Ba, 26 tháng 5 tuyên bố rằng ông sẽ nới lỏng các hạn chế của tiểu bang đối với ngành hớt tóc và hair salon cho một số quận trong tiểu bang đáp ứng một số tiêu chuẩn về sức khỏe. Tiểu bang, đã đưa ra một trong những lệnh ở trong nhà trên toàn tiểu bang sớm nhất vào giữa tháng 3, đã và đang tái mở cửa kinh tế toàn tiểu bang trong các giai đoạn. Tiểu bang hiện đang ở giai đoạn 2 của kế hoạch tái mở cửa, mà đã cho phép các cơ sở kinh doanh bán lẻ và việc làm sản xuất với những điều chỉnh.
Hoa Kỳ đang trải qua sự xuống dốc kinh tế sâu nhất trong lịch sử hiện đại. Hàng chục triệu người Mỹ đã khai thất nghiệp khi vi khuẩn corona làm đóng các cơ sở kinh doanh và buộc các công ty phải sa thải nhân viên. Người dân cần sự hỗ trợ để giúp họ vượt qua cơn khủng hoảng bằng một vài phương cách chính yếu -- tiền mặt để đáp ứng tức thì nhu cầu tài chánh, chăm sóc sức khỏe để bảo vệ khi họ bị bệnh và có nhà ở nếu họ không thể trả tiền thuê nhà. Dù các nỗ lực kích cầu liên bang lên tới 2 ngàn tỉ đô la – cho đến nay – thì một số người bị ảnh hưởng gần đây cũng sẽ rơi vào sự đổ vỡ. Là học giả nghiên cứu cách người dân ghi danh vào các chương trình công cộng, tôi và đồng nghiệp Cecille Joan Avila, người nghiên cứu các chương trình xã hội liên quan đến sửc khỏe phụ nữ, đã nhìn thấy bằng cách nào các chính sách có thiện chí đôi khi có thể thất bại trong việc hỗ trợ những người cần giúp. Chúng tôi đã tìm hiểu xâu xa sự khó khăn ra làm sao đối với người dân để điều hướng theo cách của họ
Sắc lệnh hành pháp kiểm tra ranh giới của thẩm quyền của Bạch Ốc. Trong một cuộc đấu thầu hợp pháp lâu dài, nó tìm cách hạn chế sức mạnh của các nền tảng truyền thông xã hội lớn bằng cách diễn giải lại một đạo luật quan trọng năm 1996 nhằm che chở các trang web và công ty kỹ thuật khỏi các vụ kiện. Nhưng các chuyên gia pháp lý ở cả phái hữu và tả đã nêu ra những lo ngại nghiêm trọng về đề xuất này. Họ nói rằng nó có thể vi hiến vì nó có nguy cơ xâm phạm quyền Tu Chính Án Thứ Nhất của các công ty tư nhân và vì nó cố gắng phá vỡ hai nhánh chính phủ khác. "(Trump) đang cố gắng tự đánh cắp sức mạnh của tòa án và Quốc Hội để viết lại hàng thập niên luật đã được ấn định," theo Thượng Nghị Sĩ Dân Chủ Ron Wyden của tiểu bang Oregon, kiến trúc sư của luật pháp mà sắc lệnh tìm cách giải thích lại. "Ông ấy quyết định những gì hợp pháp dựa trên những gì có lợi cho ông ấy."
400,000 công nhân có thể sẽ trở lại làm việc khi Thành Phố New York bắt đầu giai đoạn một của việc tái mở cửa trong tháng 6, khi trung tâm đại dịch toàn quốc của khủng hoảng xem xét việc bắt đầu phục hồi lâu dài từ cuộc phong tỏa vi khuẩn corona. Thị Trưởng Bill de Blasio hôm Thứ Năm, 28 tháng 5 đã phát họa các hướng dẫn cho các cơ sở kinh doanh sẽ được phép mở cửa trong những tuần lễ sắp tới, và phỏng đoán rằng từ 200,000 tới 400,000 người sẽ được báo cáo làm việc tiếp xúc trực tiếp với người khi việc tái mở cửa bắt đầu.
Một lần nữa Hải Quân Hoa Kỳ đã thách thức tuyên bố chủ quyền của TQ tại Biển Đông hôm Thứ Năm, 28 tháng 5 năm 2020, khi chiếc khu trục hạm phi đạn dẫn đường loại Arleigh Burke là USS Mustin đã vào gần Quần Đảo Hoàng Sa, theo bản tin CNN cho biết. Hải Quân Hoa Kỳ đã 2 lần đưa tàu chiến vào Hoàng Sa và Trường Sa trong tháng trước để thách thức tuyên bố chủ quyền của TQ tại Biển Đông và thực hiện một hoạt động tương tự gần Hoàng Sa trong tháng 3.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.