Hôm nay,  

Tiễn Anh

09/12/202200:00:00(Xem: 12813)
 
Bài điếu văn đọc tại Tang Lễ của BS Phạm Gia Cổn ngày 8 tháng 12, tại chùa Bảo Quang.
Gia đình Việt Báo xin thành kính phân ưu cùng chị Kiều Hạnh và tang quyến.
 
Hình 1
 Bác Sĩ Phạm Gia Cổn (1942-2022)
  
Chúng ta có mặt hôm nay để đưa tiễn một chiến hữu thân thương về chốn vĩnh hằng.

Tôi biết BS. Phạm Gia Cổn lúc tôi vừa tập tễnh bước vào đời lính,  nhận trách nhiệm làm y sĩ trưởng cho Tiểu Đoàn 1 Nhảy Dù, cùng một tiểu đoàn mà BS. Cổn vốn là y sĩ tiền nhiệm 2 năm trước. Tôi lội bộ theo TĐ, Anh làm chỉ huy trưởng Bệnh Viện Dã Chiến Đỗ Vinh tại căn cứ Non Nước, Đà Nẵng. Thỉnh thoảng chúng tôi gặp nhau ở BV Dã Chiến khi tôi theo trực thăng chuyển thương binh. Tôi nhìn thấy anh cao lớn, rất phong độ, uy dũng, với 3 bông mai đen ở cổ áo hoa rừng và dấu hiệu 3 đấm tay của Đệ Tam Đẳng Huyền Đai Tae Kwon Do ở túi áo trước ngực bên trái. Nhìn vào Anh, tôi có cảm giác như một tảng đá mạnh bạo, có tinh chất võ biền mà mình có thể dựa lưng khi cần. Dù hình tướng có vẻ rất quân kỷ, nhưng thái độ anh lại hòa nhã, ăn nói nhẹ nhàng, cởi mở nhưng trực tính. Anh đã cho tôi sự tự tin và niềm vui trong tình huynh đệ. Về sau, tôi cũng biết tin anh được đề cử làm Y Sĩ Trưởng Lữ Đoàn 2 Nhảy Dù trong trận bảo vệ phòng truyến Phan Rang vào đầu tháng 4, 1975.

Hình 2

Mùa Hè Đỏ Lửa - 1972


Mãi sau này, khi định cư tại Hoa Kỳ, tôi mới nghe lại tên của Anh, nhưng do bận rộn với sinh kế lại ở tiểu bang xa, nên phải một thời gian khá dài về sau, tôi bắt đầu sinh hoạt với nhóm Quân Y Nhảy Dù tại Nam Cali, và có những lần gặp gỡ với Anh, khi thì tại Cà-phê Factory, nghe Anh kể chuyện cổ tích trong khi cùng nhau đốt vài ba điếu thuốc, khi lại cùng với các niên trưởng Trần Tấn Phát (RIP), Nguyễn Văn Cơ, DS. Mai Minh Chí, DS. Nguyễn Mậu Trinh từ xa đến thăm… Lúc cần những chi tiết hay tài liệu về quân sử, nhất là về các đơn vị Nhảy Dù, với tên và chức tước của các niên trưởng, tôi thường nhờ đến Anh; hay khi tôi viết những bài liên hệ về Nhảy Dù, tôi cũng chia sẻ với Anh. Về phía Anh thỉnh thoảng cũng chuyển tôi những bản nhạc do Anh sáng tác mà anh biết tôi rất thích vì cùng sở thích với nhau. Chúng tôi từng chung lưng đón chào các niên trưởng Tiểu Đoàn Quân Y Nhảy Dù trong một tiệc hội ngộ vào tháng 9, 2019 tại Little Saigon, và gặp nhau hằng như mỗi năm tại các tiệc Tất Niên,Tân Niên hay các buổi họp quan trong của chi hội Gia Đình Mũ Đỏ Nam Cali.  Do ở xa Little Saigon, tôi không học Khí Công Hoàng Hạc với Anh, dù hiện diện nhiều lần những khi Hoàng Hạc sinh hoạt chung trong cộng đồng.

Kính thưa quý vị, qua nhiều lần tiếp xúc với Anh, và nhất là qua bài “Vài Góc Cạnh Trong Cuộc Đời Tỵ Nạn” do Anh viết và đăng trong Đặc San Đại Hội YND tại Hoa Thịnh Đốn năm 2015, tôi biết Anh tốt nghiệp Y Khoa Saigon năm 1971, thuộc khóa 18 Quân Y Hiện Dịch, đã từng làm những công việc tầm thường như bao nhiêu người Việt di tản đến nước Mỹ sau 1975, nào là y công, phụ bếp rửa chén trong nhà hàng tàu… Anh cố gắng tìm cách đi học lại, vào được nội trú tại ĐH Chicago năm 1978, học tiếp chuyên môn Gây Mê tại Illinois, rồi fellowship về Critical Care tại Florida. Năm 1982 Anh được nhận vào trong ban giảng huấn của ĐH UCLA và về hưu trí sau 28 năm giảng dạy tại trường đại học danh tiếng này. Trong quá trình giảng dạy, Anh từng là thuyết trình viên tại các hội nghị quốc tế tại Bắc Kinh, Hán Thành, Hồng Kông và tại các hội thảo y khoa ở Mỹ.

Ngoài những sinh hoạt chuyên môn y khoa, BS. Cổn còn sinh hoạt với tổng hội sinh viên VN, mở các khóa hội thảo, văn nghệ, biễu diễn võ thuật, tổ chức Health Fair trong các hội chợ Tết. Do những hoạt động nói trên, Anh từng được bầu làm chủ tịch Hội Y Sĩ Nam Cali, chủ tịch Hội Y Sĩ VN tại Hoa Kỳ, chủ tịch Ban Chấp Hành Trung Ương Gia Đình Mũ Đỏ trong 2 nhiệm kỳ, Chủ Nhiệm Đặc San Mũ Đỏ trong nhiều năm… Là một người Việt tỵ nạn, BS. Cổn luôn sát cánh với cộng đồng người Việt tỵ nạn CS và từng nhiều lần ra tay vạch rõ và làm sáng tỏ lằn ranh Quốc Cộng đối với những cá nhân bị phân hóa vì tư lợi hay tham vọng. Với tính thẳng thắn nhưng phát biểu điềm đạm và cư xử lịch sự, những người khác chính kiến với anh vẫn phải vị nể Anh. Những đụng chạm vì chính nghĩa nói trên khiến cộng đồng người Việt càng thấy rỏ tinh thần bất khuất của Anh nên càng quý phục và thương mến Anh.

Song song với chuyên môn y khoa, BS. Cổn còn nổi bật về những kiến thức võ thuật, mà Anh bắt đầu có từ khi còn trong nước. Tôi được cho biết Anh từng theo học Nhu Đạo, võ Tây Sơn Nhạn, võ cổ truyền Thiếu Lâm Thất Sơn. Tại Mỹ, Anh là một Master Đệ Bát Đẵng Huyền Đai Hapkaido và là chủ tịch Tổng Hội Hapkido Việt - Hàn. Đến khi Anh tự mình sáng lập, phát triển và bành trướng môn Khí Công Hoàng Hạc – là một môn võ nhạc dựa trên 4 thế “Bấm, Vòng, Vươn, Buông”- chú trọng vào hô hấp, cử động nhẹ nhàng và từ tốn, gây tác động tốt trên tâm ý, nhất là cho người cao niên - BS Phạm Gia Cổn đã chính thức trở thành một Grand Master theo đúng nghĩa của nó.

Kính thưa quý vị, nói hay viết về BS Phạm Gia Cổn mà không nhắc đến tinh thần và sự nghiệp văn nghệ của Anh là một thiếu sót lớn. Đúng vậy, từ bao nhiêu năm trước, cộng đồng được nhìn thấy Anh dưới hình ảnh một nghệ nhân say sưa thổi kèn saxo, và kèn đồng; riêng một mình, hay khi phối hợp với tiếng hát của ca sĩ, hay chơi trong ban nhạc do anh sáng lập mang tên “The Star Band”.  Và cũng đã từ lâu nhạc do Anh sáng tác, đa số phổ từ những bài thơ của thân hữu, càng được mến chuộng, nhất là trong giới quân y sĩ và cựu quân nhân với nhau. Nếu bàn luận về bản chất nghệ sĩ của BS Phạm Gia Cổn và phân tích những sáng tác của Anh, chắc cần phải nhiều giờ đồng hồ nhưng vẫn chẳng đủ.  Cá nhân tôi rất ngưỡng mộ tài nghệ sáng tác nhạc của Anh, và cảm nhất là những bản nhạc như: Một Ngày Mũ Đỏ Một Đời Mũ Đỏ, Tiễn Anh, Tóc Mây, Cung Buồn…nhưng đặc biệt xúc động yêu thích 2 bản Đã Một Lần và Đường Chim Khuya. Trong chốc lát, tôi sẽ mời quý vị lần lược thưởng thức các bản nhạc nói trên. Như một vinh danh người nhạc sĩ tài ba Phạm Gia Cổn của chúng ta.

Tôi xin tạm dừng nơi đây, mời quý vị lắng nghe bản Đường Chim Khuya – một sáng tác mới nhất của Anh trong năm 2022 –mà tôi nghĩ như một bày tỏ hoài niệm của chính cuộc đời Anh)
 
 
 
Tin Anh vào bệnh viện lan truyền nhanh chóng trên diễn đàn Quân Y Nhảy Dù và các diễn đàn thân hữu xa gần, được các niên trưởng đón nhận một cách dè dặt và quan tâm lúc ban đầu, nhưng liền sau đó có niềm tin Anh khả quan sau giải phẩu. Đang định chờ đến thăm anh, nhưng bất ngờ nhận tin Anh từ trần giữa sáng ngày 30 tháng 11, 2022. Thật quá đột ngột và bàng hoàng! Quá sửng sốt và đau xót. Là những tính từ diễn tả tâm trạng chung của chúng tôi. 

Vậy nhưng, với tôi, cái chết của Anh mang nhiều ý nghĩa sâu đậm của bi hùng tráng. Nó như cái chết nhanh chóng của một con người quân tử, khi bị vây hãm bởi một tình cảnh khắc nghiệt, cái chết ấy được nhìn thấy dưới góc cạnh của một thái độ hiên ngang chấp nhận, tránh cho người đời nhìn thấy ta bất khiển dụng, còm cõi ngày tháng trên giường bệnh hay ngặt nghèo trên xe lăn, trong khi mình đã và đang là một hình ảnh kính nể thương mến của đồng đội của cộng đồng, là một khuôn mặt với tài năng đa dạng có quá nhiều ảnh hưởng lên sinh hoạt của nhiều hội đoàn.

Thôi thì giờ đây, tôi xin xử dụng vài lời trong bản nhạc Thu Hát Cho Người gởi đến hương linh BS Phạm Gia Cổn, một người bác sĩ tận tâm, một y sĩ tiền tuyến thứ thiệt, một đồng đội can cường trong cuộc chiến, một giảng sư y khoa có tiếng, một nghệ nhân tình cảm, võ sư có lòng từ tâm, một chưởng môn sáng tạo, và trên hết, một người con đất Việt đầy nhiệt huyết luôn hướng về quê Mẹ:

“Mùa Thu nào đưa người về thăm bến xưa
  Hoàng Hạc bay, bay mãi bỏ trời mơ
  Về đồi sim, ta nhớ người vô bờ…”
         
Anh Cổn ơi, phải chăng Anh giờ đây đang giong ruổi trên chuyến xe lửa về bến xưa, đến thăm Nha Trang, Đà Nẵng, Huế, Quảng Trị và dừng chân viếng các chiến địa và các đồi sim, nơi từng ghi dấu giày của Anh, như Anh từng mơ ước trong bài viết năm 2015?
         
Hay phải chăng Anh “Giờ đây chìm trong cơn bão lầy – Có hay chăng đôi cánh khép đọa đày – Chờ mai khi giông gió lên khơi – Niềm tin đến cho đời đại bàng vỗ cánh về?”
         
Có chăng Anh đã từng như “dáng chim trời một ngày tung cánh bay – góp phong ba như gọi cuồng phong dấy lên – Một ngày gió lớn đã qua rồi – Giờ chỉ còn yên nín ngại ngần – Rồi từng tháng năm âm thầm nhen nhén tương lai”?
                                     
Và có chăng Anh từng âm thầm tránh “Trách chi người ai lỗi ai – Trách chi người mi ướt cay… khi đã xa nhau kiếp này”. Và nhớ chăng Anh “mùi thơm khăn áo ngây ngất đi vào cổ tích tôi”?

 
Đi vào cổ tích tôi, là hình ảnh của một quân nhân dày dạn phong sương, một Thiên Thần Mũ Đỏ oai hùng, một y sĩ Nhảy Dù từng được tuyên dương trước Quân Đội với huy chương Anh Dũng Bội Tinh kèm theo Nhành Dương Liễu, là một chiến sĩ đầy khí khái chiến đấu cho tự do từ trong nước ra đến hải ngoại, là một con người với tài năng đa dạng đáng kính, đáng nể, đáng ngưỡng mộ, là một kỳ tài ưu ái của cộng đồng người Việt Hải Ngoại. Đó chính là Anh. Là Bác Sĩ Phạm Gia Cổn.

Kính thưa quý vị, trước đây trong bài viết “Xin Cho Linh Hồn Này Được An Nghỉ Ngàn Thu”, tôi diễn tả tâm tư của bác sĩ Mũ Đỏ Trần Đức Tường, người mà về sau trở thành Y sĩ Trưởng của Sư Đoàn Nhảy Dù, qua bài thơ “Tiễn Anh” của BS Tường, khi ông nhận một thương binh của tiểu đoàn mình vừa đền nợ nước. Về sau, bài thơ “Tiễn Anh” đó đã được BS. Phạm Gia Cổn phổ nhạc và trở thành một trong những bản nhạc mà BS. Cổn rất tâm đắc. Với lý do này, tôi xin lấy “Tiễn Anh” làm đề tựa cho bài điếu văn hôm nay. Nay xin mời quý vị nghe bài “Tiễn Anh”

 
Anh Cổn ơi, hôm nay đệ đến đây, nghiêng mình chào vĩnh biệt Huynh, với lòng thương mến và nuối tiếc Huynh vô cùng. Đệ xin chung góp lời cầu nguyện cho hương hồn Huynh sớm siêu sinh tịnh độ.
Cuối cùng, tôi cầu mong Phu Nhân BS. Phạm Gia Cổn giữ vững tinh thần và xin Phu Nhân bảo trọng.
 
Ngày 8, tháng 12, 2022
Bác Sĩ Vĩnh Chánh,
Y Sĩ Trưởng TĐ 1 Nhảy Dù và TĐ 15 Nhảy Dù Tân Lập

- Ba Thẩm Phán Dân Chủ Tiếp Tục Giữ Ghế Tối Cao Pháp Viện Pennsylvania. - Thị Trưởng Dân Chủ Cincinnati Tái Đắc Cử, Đánh Bại Em Cùng Cha Khác Mẹ Của JD Vance
Abigail Spanberger, cựu dân biểu ba nhiệm kỳ của Đảng Dân Chủ, đã giành chiến thắng trong cuộc đua thống đốc Virginia trước đối thủ Cộng Hòa Winsome Earle-Sears, theo kết quả công bố từ Associated Press. Bà trở thành nữ thống đốc đầu tiên trong lịch sử tiểu bang.
- Dick Cheney, cựu phó tổng thống thứ 46 của Hoa Kỳ qua đời. - Trump dọa cắt ngân sách của New York nếu Mamdani thắng. - Đảng Dân Chủ có dấu hiệu chia rẽ về quyết định mở cửa chính phủ. - Tiểu bang Maine sẽ bỏ phiếu “cờ đỏ” về dự luật kiểm soát súng. - Trump và Kim Jong Un có thể sẽ tổ chức một cuộc gặp thượng đỉnh vào năm tới. - Phần lớn người Mỹ nói thuế quan của Trump ảnh hưởng đến tài chính gia đình. - Giám đốc Tình báo Tulsi Gabbard bất ngờ thăm Israel. - Cựu xướng ngôn viên Fox News nhận chức vụ đại sứ Hoa Kỳ tại Hy Lạp. - Trung Quốc tham vọng thâu tóm khách du lịch thế giới?
- Tòa Mỹ nhận thụ lý hồ sơ kiện chính phủ VN: Đặc vụ CSVN bắt, tra tấn, cố gắng giết người đối với 1 sĩ quan quân pháp Mỹ. - Trợ cấp thực phẩm SNAP: Chính quyền Trump trưa nay phải ra tòa nói vì sao chưa cấp SNAP cho dân nghèo - Ngày mai, Thứ Ba, nhớ đi bầu - Tòa Tối Cao xét đơn hãng Mỹ kiện Trump áp thuế quan làm hại kinh doanh nội địa. Trump: không tham dự phiên tòa. - Trump làm tiền điện tăng trung bình 11% trong 10 tháng qua, xóa sổ 150.000 việc làm trong lĩnh vực năng lượng sạch - Thăm dò CNN: 63% nói Trump làm kém, 37% nói Trump làm tốt; 72% nói kinh tế suy giảm, 61% nói chính sách Trump tồi tệ, 61% nói Trump có lỗi đóng cửa chính phủ - Nga-TQ liên minh chiếm đóng, xây trạm và nhà máy điện mặt trăng - Bênh Putin, Trump nói sẽ không cấp Ukraine tên lửa tầm xa Tomahawk - Trump: lính Mỹ có thể đổ bộ Nigeria để cứu tín đồ Ky tô; Nigeria nói không đàn áp tôn giáo gì cả - Trump: ICE cần bố ráp di dân lậu mạnh hơn - Mỹ chuẩn bị gửi quân đến Mexico để bố ráp ma túy - Thủ tướ
Chớm thu hiu hắt đồi hoang cũ / Lối mòn cỏ lấp dấu chân xưa / Người đi vạn dặm không tung tích / Để lại muôn lời rơi như mưa.
Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) gửi email cho các cửa hàng tạp hóa, cấm họ cung cấp các chương trình giảm giá đặc biệt cho những khách hàng bị ảnh hưởng do chính quyền Trump ngừng hỗ trợ vốn cho chương trình trợ cấp thực phẩm SNAP. Xướng ngôn viên Catherine Rampell của MSNBC thông báo trên trang X cá nhân.
Lâu lắm tại Quận Cam, thủ phủ tị nạn người Việt Nam hải ngoại có một tang lễ đặc biệt với mấy trăm người đến dự gồm giới cầm bút, truyền thông, văn thi sĩ, nhạc sĩ, hoạt động cộng đồng, để tưởng nhớ, tôn vinh và tiễn đưa nhà giáo- nhà văn Doãn Quốc Sỹ vừa qua đời ngày 14-10-2025 tại Quận Cam, California, hưởng đại thọ 103 tuổi...
- Hôm nay, nhớ đổi giờ. Và ngày mốt, Thứ Ba: nhớ đi bầu cho Để xuất 50 ở California./ bầu cử chức Thống đốc New Jersey, Thị trưởng New York City bầu cử: chức Thống đốc Virginia, Phó Thống Đốc, Bộ trưởng Tư pháp và 100 ghế Dân Biểu tiểu bang / Tòa Tối cao Pennsylvania: nên giữ lại hay đổi? / Houston: Bầu cử đặc biệt Dân biểu liên bang khu 18 - Năm ngoái, Biden đón nhận 125.000 người tỵ nạn nhiều màu da vào Mỹ (và bị Trump vu khống là đón nhận khủng bố vào Mỹ). Năm nay, Trump chỉ nhận 7.500 tỵ nạn mà phải là da trắng Nam Phi, bất kể họ là thành phần nắm quyền lực kinh tế. - Thăm dò ABC News/Washington Post/Ipsos: 2/3 dân Mỹ nói đất nước đang đi sai hướng và kinh tế tệ hại hơn, 1/3 nói đang đi đúng hướng.
J321. Kutidusaka Jātaka -- Vị Sa-di Trẻ Đốt Lều Của Trưởng Lão Tóm tắt: Một trong những sa di của Trưởng lão Mahākassapa nổi giận với thầy mình, cư xử tệ bạc, và cuối cùng đốt cháy túp lều của thầy trước khi rơi vào địa ngục. Đức Phật kể câu chuyện về một con khỉ, khi bị khiển trách vì những thiếu sót của mình, đã phá hỏng tổ chim.
- Chính Phủ Hoa Kỳ Đóng Cửa Tròn Một Tháng, Hàng Triệu Người Bị Ảnh Hưởng. - Trợ cấp SNAP cạn kiệt, các tiểu bang vào cuộc. - Phòng tắm dát vàng của Trump trong Tòa Bạch Ốc. - Phí Obamacare tăng gấp đôi sau lễ Halloween, người mua bảo hiểm y tế lo sợ. - Trump phá và xây lại toàn bộ nhà tắm của cố Tổng thống Lincoln trong White House . - Chính quyền Trump cấm truyền thông đến gần East Wing. - Đàm phán thất bại, Disneys rút các kênh truyền hình khỏi YouTube. - Thủ tướng Canada xin lỗi Trump vì quảng cáo của tỉnh Ontario. - Bộ Tư Pháp Của Trump Yêu Cầu Hồ Sơ Bầu Cử Năm 2020 Tại Hạt Fulton, Georgia. - P Morgan Đã Cảnh Báo Chính Phủ Về 1 Tỷ USD Giao Dịch Của Epstein Liên Quan Đến Buôn Người. - Các Nhà Lãnh Đạo APEC Thông Qua Tuyên Bố Gyeongju, Cam Kết Thương Mại Mở. - Số Người Chết Do Bão Melissa Ở Jamaica Và Haiti Tăng Lên 50, Thiệt Hại Thảm Khốc - Lũ Lụt Tại Miền Trung Việt Nam: 13 Người Chết, 11 Người Mất Tích; Cảnh Báo Mưa Lớn Tiếp Diễn...
- Trump muốn dùng ‘nuclear option’ để bỏ ‘filibuster’, thông qua dự luật ngân sách của GOP. - FBI chặn một cuộc tấn công nhiều phần là khủng bố ở Michigan. - Có lẽ quá muộn để chánh án quyết định số phận của SNAP hôm nay. - Cao ủy nhân quyền LHQ cáo buộc các cuộc tấn công của Mỹ ở Caribe là “vi phạm luật nhân quyền quốc tế”. - Bộ trưởng Y Tế thừa nhận chưa đủ dữ liệu để nói Tylenol gây tự kỷ. - ‘Honeymoon’ giữa Trump và cử tri Gen Z đã chấm dứt. - Israel bàn giao thi thể của 30 người Palestine. - Cảnh sát Thái Lan bắt giữ một người Việt trộm tiền du khách. - Diễn viên Trương Ngọc Ánh bị bắt.
Đầu năm nay, ông Trump đã công bố kế hoạch triển khai một loại chiếu khán Thẻ Vàng trị giá 5 triệu Mỹ kim. Ngày 26 tháng 3, Bộ trưởng Thương mại Hoa Kỳ Howard Lutnick thông báo về việc bán ra 1,000 Thẻ Vàng, mang về 5 tỷ Mỹ kim chỉ trong một ngày. Thông tin này hoàn toàn sai sự thật. Không hề có bất kỳ cách nào để nhà đầu tư nước ngoài nộp đơn xin loại chiếu khán này. Vậy liệu chúng ta có thể kỳ vọng chính quyền sẽ minh bạch hơn về Thẻ Vàng 1 triệu Mỹ kim?
Ngôi Thánh đường Sacred Heart – chỉ cách Bạch Ốc vài dặm – vốn được xây dựng để làm nơi nương náu tâm linh. Giờ đây, giáo đoàn đa phần là di dân của nhà thờ này đang sống trong nỗi sợ hãi. Từ tháng Tám đến nay, hơn 40 giáo dân bị giam giữ hoặc trục xuất sau khi các lực lượng liên bang gia tăng truy quét. Nhiều người sợ hãi đến mức không dám ra khỏi nhà để đi lễ, mua thực phẩm hay đi khám bệnh, trong khi chiến dịch trấn áp di dân của chính quyền Trump vẫn đang nhắm vào cộng đồng của họ.
Khủng hoảng nhà ở tại Hoa Kỳ đã kéo dài nhiều thập niên, với giá nhà tăng 60% kể từ năm 2019 và hơn 22 triệu người thuê nhà phải chi quá 30% thu nhập cho chỗ ở. Dù nguyên nhân đến từ tiền lương trì trệ và nguồn cung hạn chế, Phó Tổng thống JD Vance lại quy trách nhiệm cho người di dân không giấy tờ, cho rằng việc “tràn vào nước Mỹ” khiến giá nhà tăng vọt. Ông còn lập luận rằng việc trục xuất di dân sẽ giúp hạ giá, theo bài viết của Rahim Kurwa, giáo sư xã hội học tại Đại học Illinois Chicago, đăng trên The Conversation ngày 27 tháng 10 năm 2025.
Hai trăm mười một năm trước, mùa hè năm 1814, quân Anh kéo vào Washington. Trước khi phóng hỏa Bạch Ốc, họ ngồi xuống dùng bữa tại bàn tiệc đã dọn sẵn cho Tổng thống James Madison. Khi bữa ăn kết thúc, lính Anh đốt màn, đốt giường, và tòa nhà bốc cháy suốt đêm. Sáng hôm sau, cơn mưa lớn chỉ còn rửa trôi phần tro tàn của nơi từng là biểu tượng cho nền cộng hòa non trẻ. Tuần này, phần Cánh Đông của Bạch Ốc bị phá sập. Không phải bởi ngoại bang, mà bởi chính quyền tại vị. Và lần này, không ai được báo trước. Người Mỹ chỉ biết chuyện qua những bức ảnh máy xúc cày nát nền nhà, cùng lời xác nhận ngắn ngủi từ các viên chức trong chính phủ.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.