Thế là người bạn từ thuở thiếu thời của tôi, anh Vũ Bình Nghi đã bỏ tôi mà đi, sau 83 năm sống trên cõi đời.
Chúng tôi cùng từ miền Bắc di cư vào Nam năm 1954. Làng Bùi Chu của anh chỉ cách làng Thủy Nhai của tôi dăm cây số, nhưng quê anh là Trung tâm Công giáo thời bấy giờ. Nhà thờ Bùi Chu, được chọn làm bản doanh của Địa phận Bùi Chu,quản nhiệm bởi Đức Giám mục Phạm Ngọc Chi.
Khi vào miền Nam, hai đứa chúng tôi cùng lớn lên ở trại Tân Mai, tỉnh Biên Hòa. Sau năm 1960, chúng tôi mỗi người một ngả đi tìm lối sống ở Sài Gòn, nhưng cuối cùng rồi cũng gặp nhau ờ Tòa soạn tuấn báo Công Giáo, Thắng Tiến, do Linh mục Phan Văn Thăm đứng tên Chủ nhiệm.
Vũ Bình Nghi có tài trang trí nên được giao cho việc trình bày trang báo. Tôi làm “phụ tá” cho Nghi. Tiến lương hai đúa cộng lại chỉ đủ trả tiến thuê căn gác ở đường Nguyễn Thông và gạo mắm. Lâu lâu Nghi lại về Tân Mai xin ông cụ ít thịt heo và rau muống đem lên.
Sau thời gian làm báo Thẳng Tiến, chúng tôi lại chia tay nhau tìm cách sống khác. Tôi may mắn thi đậu lớp “cán bộ Công Dân Vụ” thời Bộ trưởng Ngô Trọng Hiếu. Nghi vẫn bám trụ làm báo loanh quanh với tài trình bày và hội họa.
Sau biến cố đảo chính năm 1963, chúng tôi lại “đoàn tụ” ở Sài Gòn với ước mơ làm báo rất tích cực, vì các báo lúc đó rất cần phóng viên và người trang trí báo đẹp, hấp dẫn.
Tôi đầu quân học việc với Nhật báo Dân Chủ của ông Vũ Ngọc Các trên đường Gia Long, đối diện với báo Tiếng Chuông của ông Đinh Văn Khai, và cùng đường với báo Thời Luận của Cụ Nghiêm Xuân Thiện.
Vũ Bình Nghi “nhập quân” với Nhật bào Xây Dựng của Linh mục Nguyễn Quang Lãm. Nghi kêu tôi về làm Phóng viên cho Xây Dựng, sau thời gian hơn một năm làm cho Việt Nam Thông Tấn Xã thời ông Nguyễn Ngọc Linh làm Tổng Giám Đốc.
Tên tuổi tôi bắt đầu được biết đến trên các báo nhờ vào các bài tường thuật về Trung tướng Nguyễn Văn Thiệu, Chủ tịch Ủy ban Lãnh đạo Quốc gia và Thiếu tướng Nguyễn Cao Kỳ, Chủ tiịch Ủy ban Hành pháp Trung ương.
MỘT THỜI XÂY DỰNG
Cuối cùng rồi chúng tôi lại tái ngộ ở báo Xây Dựng, đặt Tòa soạn ở trại Chí Hòa vì lý do an ninh thời bấy giờ. Cũng về Chí Hòa mà Nghi đã quen Cô Phạm Trinh Khiết rồi họ thành vợ chồng sau đó.
Ngoài Xây Dựng, tôi còn làm cho một số báo khác, kể cả báo Chánh Đạo của Giáo hội Phật Giáo Việt Nam Thống nhất do Đại đức Thích Hộ Giác làm Chủ nhiệm.
Nhờ quan biết nhiêu Chủ nhiệm nên mỗi lần có bao mới, họ lại nhờ tôi tìm người trình bày. Thế là “ông tướng” Vũ Bình Nghi lại vác xác theo tôi.
Rồi thế cuộc đổi thay sau Hiệp định Ba Lê năm 1973, hai đứa lại xa nhau. Nghi đem gia đình về Tân Mai tìm đường vượt biển tìm tự do. Tôi may mắn thoát ra nước ngoài trước khi quân Cộng sản vào Sài Gòn.
Mãi tới năm 1983, gia đình Nghi mới vượt biển thành công đến bờ tự do. Sau khi đến San Jose, California, bạn tôi lại xoay xở làm báo và tờ Việt Nam Thời báo đã ra đời. Nhưng cái số của Nghi lận đận. Tờ báo và ông Chủ nhiệm có lập trường chống Cộng rõ như ban ngày, nhưng đã bị một số quần chúng “không hiểu chống phá”
Về vụ này, Nhà văn Giao Chỉ Vũ Văn Lộc cho hay : “
“ Ở San Jose, có ông nhà báo Vũ Bình Nghi, quả thực là một nhà báo chân chính. Ông đã ra báo, chủ báo, viết báo, rồi lại đi bỏ báo. Ông chống Cộng nhưng lại bị chụp mũ là Cộng sản. Cộng đồng với mọi thành phần đã tổ chức biểu tình kéo dài 70 ngày, qua 2 năm. Thời báo duy nhất tại hải ngoại lúc đó lên gần 100 trang, nhưng bị đánh tan nát, chỉ còn 30 trang. Thời báo bình tĩnh cầm cự thêm 4 năm. Khi bà vợ qua đời, ông Kỳ Còm mới bỏ bút để về cố hương xây dựng nhà thờ. Sau cùng, ông trở về Mỹ để chờ những giây phút cuối cùng tại San Jose.
Kỳ Còm, của mục Thiên Hạ Sự nổi tiếng, từng nói rằng mình làm báo Tiếng Việt tại San Jose nhưng sinh ra ở Bùi Chu, và khi chết sẽ chôn tại Bùi Chu.”
Bây giờ Nghi, bạn tôi không còn nữa. Tôi ngồi ở Virginia ưu tư một mình, mênh mông nhớ bạn rồi khóc một mình. -/-
Phạm Trần
(10/024)
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình