Giáo lý Tin lành cực đoan CREC chinh phục chính quyền Trump: nước Mỹ là của Cơ đốc giáo, nữ phục tùng nam, nữ không nên đi bầu, xóa xổ giới tính thứ 3, chế độ nô lệ không thực sự xấu...
Những giáo lý cực đoan của Mục sư Doug Wilson trở nên phổ biến trong các viên chức cầm quyền dưới thời Trump. Bản tin AP hôm Thứ Hai, ngày 8 tháng 9 năm 2025 ghi nhận hiện tượng này.
Trong nhiều thập niên, Doug Wilson là một mục sư tương đối vô danh ở Idaho, bị đẩy ra lề của chủ nghĩa Tin Lành Phúc Âm vì những giáo lý cực đoan của ông. Giờ đây, ông là một tiếng nói có ảnh hưởng trong cánh hữu Cơ đốc giáo. Sự thay đổi về tầm ảnh hưởng đó đã rõ ràng trong tuần qua khi ông đi một vòng ăn mừng chiến thắng qua thủ đô Washington, chia sẻ sân khấu với các quan chức chính quyền Trump và thuyết giảng tại nhà thờ mới của giáo phái mình.
"Đây là lần đầu tiên chúng tôi có mối quan hệ với nhiều người trong chính phủ quốc gia như hiện nay," Wilson nói với Hãng Thông tấn AP vào tháng 8. Wilson và những người theo ông trong Liên hiệp các nhà thờ Phúc âm Cải cách (CREC: Communion of Reformed Evangelical Churches) vẫn dạy rằng tâm từ bi thương xót có thể là một tội lỗi, rằng Hoa Kỳ là một quốc gia Cơ đốc giáo, và rằng việc trao quyền bầu cử cho phụ nữ là một ý tưởng tệ hại. Nhưng khi chủ nghĩa Tin Lành Phúc Âm ngày càng gắn bó chặt chẽ hơn với chương trình nghị sự của Đảng Cộng hòa dưới thời Tổng thống Donald Trump, những giáo lý này có lượng khán giả lớn hơn và dễ tiếp thu hơn.
"Dù trước đây ông ta có là người như thế nào đi chăng nữa thì bây giờ ông ta không còn là người ngoài lề nữa," Brian Kaylor, một mục sư Baptist và người chỉ trích Wilson, người đã viết cuốn sách sắp xuất bản "The Bible According to Christian Nationalists" ("Kinh Thánh theo chủ nghĩa dân tộc Cơ đốc") nói.
Hội Thánh Christ Church của Wilson ở Moscow, Idaho, đã mở một nhà thờ cách Điện Capitol Hoa Kỳ vài dãy nhà vào mùa hè này. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, thành viên của một nhà thờ CREC ở Tennessee, đã tham dự lễ khai trương.
Vào hôm thứ Bảy, hội đoàn non trẻ đã tập hợp cho hội nghị nhà thờ đầu tiên của mình. Họ đã thuê một không gian lớn hơn ở Virginia vào cuối tuần để chứa 350 người đến nghe Wilson giảng, gấp đôi số người tham dự vào Chủ nhật thường lệ của họ.
Wilson cho biết họ thành lập hội đoàn này để phục vụ các thành viên nhà thờ chuyển đến làm việc trong chính quyền của Trump. "Chúng tôi không đến thủ đô D.C. để gặp những người quan trọng," Wilson nói với đám đông. "Chúng tôi ở đây vì muốn tạo cơ hội cho những người quan trọng và những người khác gặp gỡ Chúa."
Lập luận ủng hộ chủ nghĩa dân tộc Cơ đốc
Tại Hội nghị Bảo thủ Quốc gia (National Conservatism Conference) diễn ra vài ngày trước đó, Wilson là diễn giả chính cùng với các thành viên Quốc hội và Nội các của Trump, bao gồm cả "Tư lệnh biên giới" Tom Homan, giám đốc ngân sách Russell Vought và Thượng nghị sĩ Cộng hòa Josh Hawley đến từ Missouri. Hai bộ trưởng khác trong giáo phái CREC cũng có mặt trong chương trình để đọc lời cầu nguyện khai mạc và phát biểu trong một buổi thảo luận.
Từ bục giảng với giọng baritone dễ mến, Mục sư Wilson đã nhiệt tình ủng hộ chủ nghĩa dân tộc Cơ đốc. "Nước Mỹ đã là một quốc gia sùng đạo Cơ đốc và Tin lành sâu sắc vào thời điểm thành lập," ông nói, đồng thời thừa nhận rằng nhiều nhà sử học "có bằng cấp" lại phản đối quan niệm này, "điều đó nên cho bạn biết điều gì đó về hệ thống cấp bằng của chúng ta."
Ông đã nói chuyện với một đám đông đồng cảm, gồm những người bảo thủ ủng hộ một nước Mỹ theo chủ nghĩa dân túy, dân tộc và chủ yếu là Cơ đốc giáo. Giống như Wilson, phong trào của họ có đà thúc đẩy nhờ sự trở lại Nhà Trắng của Trump.
Tầm nhìn của Mục sư Wilson về một nước Mỹ Cơ đốc giáo được đổi mới kêu gọi chấm dứt hôn nhân đồng giới, phá thai và các cuộc diễn hành Pride. Ông ủng hộ việc hạn chế nội dung khiêu dâm và nhập cư.
"Việc phản đối chính sách nhập cư của những người muốn biến biên giới Michigan-Ohio thành thứ gì đó giống biên giới Ấn Độ-Pakistan không phải là bài ngoại," ông nói trên sân khấu.
Đặc biệt, ông đặt câu hỏi về khả năng hòa nhập của người Hồi giáo: "Bạn chỉ có thể cho một lượng cát trắng nhất định vào bát đường trước khi nó không còn là bát đường nữa."
Giảm nhẹ sự kinh hoàng của chế độ nô lệ. Wilson và CREC, tổ chức mà ông đồng sáng lập, tuân theo một phiên bản nghiêm ngặt của thần học Cải cách – bắt nguồn từ truyền thống của nhà cải cách Tin lành thế kỷ 16 John Calvin – nhấn mạnh mạnh mẽ vào một Thiên Chúa toàn năng có quyền thống trị toàn xã hội.
Kể từ những năm 1970s, Hội thánh và ảnh hưởng của Wilson đã phát triển bao gồm Hiệp hội các hệ phái cổ điển Cơ đốc (Association of Christian Classical Schools) và Đại học New Saint Andrew's ở Moscow, Idaho. Wilson là một nhà văn và người sáng tạo nội dung sung mãn, và ông cùng với bộ phận mục vụ của mình có sự hiện diện mạnh mẽ trên các phương tiện truyền thông, bao gồm cả bộ phận xuất bản, Canon Press.
Danh mục sách và bài đăng trên blog đồ sộ của ông cung cấp nhiều "nguyên liệu" cho những người chỉ trích ông. Trong một ví dụ tai tiếng, ông đã đồng tác giả một cuốn sách năm 1996 hạ thấp sự kinh hoàng của chế độ nô lệ, một nỗ lực không khác gì những động thái gần đây của chính quyền Trump nhằm sửa đổi các triển lãm bảo tàng.
Bây , Wilson nói rằng ông sẽ trình bày một số điểm rõ ràng hơn trong cuốn "Southern Slavery as It Was" ("Nô lệ phương Nam như nó vốn là"). Mặc dù lên án chế độ nô lệ, ông vẫn cho rằng một số chủ nô và người bị nô lệ "có mối quan hệ tốt với nhau".
"Một mặt là sự đối xử tàn tệ kinh hoàng, mặt khác lại có những câu chuyện giống hệt bộ phim 'Song of the South' của Disney," Wilson nói với AP, đề cập đến bộ phim năm 1946 đã không được phát hành trong nhiều thập niên vì nó vẽ nên một bức tranh tươi sáng về cuộc sống nô lệ đồn điền với những định kiến phân biệt chủng tộc.
Thần học cứng rắn và tinh thần "chiến binh hạnh phúc" của Wilson đã thu hút một nhóm những người đàn ông trẻ tuổi, am hiểu internet đến với bộ phận mục vụ của ông. Họ giúp tạo ra những video quảng cáo được sản xuất chuyên nghiệp để lan truyền trực tuyến, như một video trong đó Wilson dùng súng phun lửa để đốt các hình cắt bìa cứng của các công chúa Disney.
Các nhà lãnh đạo của giáo gội CREC thích dùng sự hài hước để châm chọc danh tiếng của họ.
"Chúng tôi muốn vợ mình đi chân trần, mang thai, ở trong bếp làm bánh mì sourdough," Joe Rigney, một trong những mục sư ở Idaho của Wilson, đã đùa tại hội nghị nhà thờ.
"Tất nhiên, đây là một sự vu khống trắng trợn," Rigney nói. "Chúng tôi rất vui khi vợ mình mang giày trong khi làm bánh mì sourdough."
CREC thực hành thuyết bổ sung — ý tưởng gia trưởng cho rằng đàn ông và phụ nữ có những vai trò khác nhau do Chúa ban cho. Phụ nữ trong các nhà thờ CREC không được giữ các vị trí lãnh đạo nhà thờ, và phụ nữ đã kết hôn phải phục tùng chồng.
Nhà thờ Christ Church chỉ cho phép các chủ hộ, thường là nam giới, bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử nhà thờ. Mặc dù Wilson nói rằng vợ và các con gái của ông bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử không liên quan đến nhà thờ, nhưng ông thích Hoa Kỳ làm theo gương của hội đoàn ông với hình thức bỏ phiếu tại hộ gia đình.
Trước sự phản đối dữ dội của các nhà phê bình, Wilson đã lập luận rằng tính phái đòi hỏi sự thống trị của nam giới và sự phục tùng của nữ giới, một quan điểm mà ông thừa nhận là "gây khó chịu cho tất cả những người theo chủ nghĩa bình đẳng".
"Hành vi tình dục giao không thể biến thành một bữa tiệc khoái lạc bình đẳng," ông viết trong "Fidelity" ("Sự chung thủy"). Một người đàn ông có vai trò xâm nhập, chinh phục, thuộc địa hóa, gieo trồng. Một người phụ nữ phải đón nhận, đầu hàng, chấp nhận.
Các cựu thành viên của CREC đã cáo buộc Wilson và giáo phái này đã tạo ra một môi trường thần học thuận lợi cho việc lạm dụng phụ nữ và trẻ em theo kiểu gia trưởng.
"Tôi đã thấy điều này làm tổn thương mọi người đến mức nào," nhà báo Sarah Stankorb nói, người đã ghi lại các cáo buộc về việc xử lý sai lạm dụng trong CREC cho tạp chí Vice và trong cuốn sách "Disobedient Women" năm 2023 của bà.
Trong cuốn hồi ký "A Well-Trained Wife" năm 2024 của mình, Tia Levings, một cựu thành viên của CREC, cáo buộc rằng các bài viết của Wilson về hôn nhân và chế độ phụ hệ đã cung cấp một sự biện minh thần học cho hành vi bạo lực của chồng cũ đối với bà.
"Tôi gọi đó là bạo hành gia đình được nhà thờ cho phép," Levings nói với AP.
Wilson phủ nhận việc dung túng bạo hành hoặc từng cho phép kỷ luật thể xác đối với vợ.
"Giáo huấn của chúng ta phải được xem xét một cách toàn diện," ông nói, nhấn mạnh rằng vợ nên vâng phục nhưng chồng phải yêu thương họ theo cách giống như Christ.
"Đánh vợ hoặc tát vợ là tình huống phải gọi cảnh sát," ông nói với các phóng viên hôm thứ Bảy sau khi hội nghị nhà thờ của ông kết thúc.
CREC có hơn 150 nhà thờ ở Hoa Kỳ và nước ngoài. Wilson cho biết mục tiêu của họ là có hàng nghìn nhà thờ, để hầu hết người Mỹ đều có thể lái xe đến một nhà thờ.
Wilson thường nói rằng phong trào của ông đang chơi một ván cờ lâu dài, rằng những nỗ lực của nó sẽ không thành hiện thực trong hai thế kỷ nữa.
"Doug thích giả vờ khiêm tốn," Levings nói, "rằng tầm nhìn của ông ấy sẽ mất 250 năm để thành hiện thực." Thực tế thì không phải như vậy khi chúng ta nhìn vào kết quả những gì hội thánh của ông ấy đã làm.
Rốt cuộc, ông ấy chỉ mất vài thập niên để đến gần Nhà Trắng đến mức này.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình