Quân Đội CSVN học tập tài liệu “Kế hoạch xâm lược lần thứ hai của Mỹ” từ tháng 8/2024, tin rằng Mỹ âm mưu lật đổ CS
Bản tin sau đây là của AP ngày 2/2/2026, cho biết chính phủ Hà Nội đã lên một kế hoạch phòng thủ vì tin rằng chính phủ Mỹ sẽ khởi động chiến tranh để chiếm Việt Nam. Bản tin AP của 2 phóng viên David Rising và Aniruddha có tựa đề "An internal document shows the Vietnamese military preparing for a possible American war" (Một tài liệu nội bộ cho thấy quân đội CS Việt Nam đang chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh có thể xảy ra với Mỹ). Bản tin dịch như sau.
HÀ NỘI, Việt Nam (AP) — Một năm sau khi Việt Nam nâng cấp quan hệ với Washington lên cấp độ ngoại giao cao nhất, một tài liệu nội bộ cho thấy quân đội nước này đang thực hiện các bước chuẩn bị cho một cuộc “chiến tranh xâm lược” có thể xảy ra từ phía Mỹ và coi Hoa Kỳ là một cường quốc “hiếu chiến”, theo một báo cáo được công bố hôm thứ Ba.
Không chỉ phơi bày sự mâu thuẫn trong cách tiếp cận của Hà Nội đối với Mỹ, tài liệu này còn xác nhận nỗi sợ hãi sâu sắc về các thế lực bên ngoài kích động một cuộc nổi dậy chống lại giới lãnh đạo Cộng sản trong một cuộc “cách mạng màu”, giống như Cách mạng Cam năm 2004 ở Ukraine, hoặc Cách mạng Vàng năm 1986 ở Philippines.
Các tài liệu nội bộ khác mà Tổ chức 88 Project, một tổ chức nhân quyền tập trung vào các vi phạm nhân quyền ở Việt Nam, đã trích dẫn trong phân tích của mình, cũng chỉ ra những lo ngại tương tự về động cơ của Mỹ ở Việt Nam.
“Có sự đồng thuận ở đây trong toàn bộ chính phủ và các bộ khác nhau,” Ben Swanton, đồng giám đốc của 88 Project và là tác giả của báo cáo, cho biết. “Đây không chỉ là một yếu tố bên lề hay yếu tố hoang tưởng nào đó trong đảng hoặc trong chính phủ.”
‘Kế hoạch xâm lược lần thứ hai của Mỹ’
Tài liệu gốc tiếng Việt có tiêu đề “Kế hoạch xâm lược lần thứ hai của Mỹ” được Bộ Quốc phòng hoàn thành vào tháng 8 năm 2024. Tài liệu này cho rằng, trong việc tìm cách “tăng cường khả năng răn đe chống lại Trung Quốc, Mỹ và các đồng minh sẵn sàng áp dụng các hình thức chiến tranh và can thiệp quân sự phi truyền thống và thậm chí tiến hành các cuộc xâm lược quy mô lớn chống lại các quốc gia và vùng lãnh thổ ‘lệch khỏi quỹ đạo của họ’”.
Mặc dù lưu ý rằng “hiện tại ít có nguy cơ xảy ra chiến tranh chống lại Việt Nam”, các nhà hoạch định chính sách của Việt Nam viết rằng “do bản chất hiếu chiến của Mỹ, chúng ta cần phải cảnh giác để ngăn chặn Mỹ và các đồng minh ‘tạo cớ’ để tiến hành xâm lược đất nước chúng ta”.
Các nhà phân tích quân sự Việt Nam phác thảo những gì họ coi là sự tiến triển qua ba chính quyền Mỹ — từ Barack Obama, qua nhiệm kỳ đầu tiên của Donald Trump, và đến nhiệm kỳ tổng thống của Joe Biden — với việc Washington ngày càng theo đuổi các mối quan hệ quân sự và các mối quan hệ khác với các quốc gia châu Á để “hình thành một mặt trận chống lại Trung Quốc”.
.
Việt Nam cân bằng giữa hoạt động ngoại giao và những lo ngại nội bộ
Trong nhiệm kỳ của mình, vào năm 2023, Tổng thống Biden đã ký kết “Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện” với Việt Nam, nâng quan hệ giữa hai quốc gia lên mức ngoại giao cao nhất, ngang hàng với Nga và Trung Quốc, trở thành “đối tác đáng tin cậy với tình hữu nghị dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau”.
Tuy nhiên, trong tài liệu quân sự năm 2024, các nhà hoạch định chính sách của Việt Nam cho rằng, mặc dù Mỹ coi Việt Nam là “đối tác và mắt xích quan trọng”, nhưng Mỹ cũng muốn “truyền bá và áp đặt các giá trị về tự do, dân chủ, nhân quyền, sắc tộc và tôn giáo” để dần dần thay đổi chính phủ xã hội chủ nghĩa của đất nước.
“Kế hoạch xâm lược thứ hai của Mỹ cung cấp một trong những cái nhìn sâu sắc nhất về chính sách đối ngoại của Việt Nam,” Swanton viết trong bài phân tích của mình. “Nó cho thấy rằng, thay vì coi Mỹ là đối tác chiến lược, Hà Nội lại coi Washington là mối đe dọa hiện hữu và không có ý định tham gia liên minh chống Trung Quốc của Mỹ.”
Bộ Ngoại giao Việt Nam không trả lời email yêu cầu bình luận về báo cáo của Dự án 88 hoặc tài liệu mà báo cáo này đề cập.
Bộ Ngoại giao Mỹ từ chối bình luận trực tiếp về “Kế hoạch xâm lược thứ hai của Mỹ”, nhưng nhấn mạnh thỏa thuận đối tác mới, nói rằng nó “thúc đẩy sự thịnh vượng và an ninh cho Hoa Kỳ và Việt Nam”.
“Một Việt Nam mạnh mẽ, thịnh vượng, độc lập và kiên cường mang lại lợi ích cho cả hai quốc gia và giúp đảm bảo rằng khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương vẫn ổn định, an toàn, tự do và cởi mở,” Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết.
.
Các tài liệu hé lộ suy nghĩ nội bộ
Nguyễn Khắc Giang, thuộc trung tâm nghiên cứu ISEAS–Yusof Ishak của Singapore, cho biết các kế hoạch này làm nổi bật những căng thẳng trong giới lãnh đạo chính trị của Việt Nam, nơi phe bảo thủ, liên kết với quân đội trong Đảng Cộng sản, từ lâu đã lo ngại về các mối đe dọa từ bên ngoài đối với chế độ.
“Quân đội chưa bao giờ cảm thấy thoải mái khi tiến hành Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện với Hoa Kỳ,” Giang nói.
Căng thẳng trong chính phủ đã lan sang lĩnh vực công cộng vào tháng 6 năm 2024, khi Đại học Fulbright liên kết với Mỹ bị một bản tin truyền hình quân đội cáo buộc kích động “cách mạng màu”. Bộ Ngoại giao đã bảo vệ trường đại học này, mà các quan chức Mỹ và Việt Nam đã nhấn mạnh khi hai nước nâng cấp quan hệ. Zachary Abuza, giáo sư tại Trường Cao đẳng Chiến tranh Quốc gia ở Washington, cho biết quân đội Việt Nam vẫn còn "ghi nhớ rất rõ" cuộc chiến tranh với Mỹ kết thúc năm 1975. Trong khi các nhà ngoại giao phương Tây thường cho rằng Hà Nội lo ngại nhất về khả năng Trung Quốc gây hấn, tài liệu này củng cố thêm các báo cáo chính sách khác cho thấy nỗi sợ hãi lớn nhất của các nhà lãnh đạo là một "cuộc cách mạng màu", ông nói.
Việc chính quyền của Tổng thống Donald Trump cắt giảm ngân sách cho Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) càng làm suy yếu lòng tin giữa Mỹ và Việt Nam, gây gián đoạn các dự án như nỗ lực làm sạch hàng tấn đất bị ô nhiễm chất độc dioxin từ chất diệt cỏ Agent Orange của quân đội Mỹ và các loại đạn dược, mìn chưa nổ của Mỹ.
“Sự bất an lan rộng về các cuộc cách mạng màu sắc này rất đáng thất vọng, bởi vì tôi không hiểu tại sao Đảng Cộng sản lại bất an đến vậy”, ông Abuza, tác giả cuốn sách “The Vietnam People’s Army: From People’s Warfare to Military Modernization?” (“Quân đội Nhân dân Việt Nam: Từ chiến tranh nhân dân đến hiện đại hóa quân sự?”) được xuất bản năm ngoái, cho biết.
“Họ có rất nhiều điều đáng tự hào – họ đã giúp rất nhiều người thoát khỏi nghèo đói, nền kinh tế đang phát triển mạnh mẽ, họ là điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư nước ngoài.”
Trong khi Trung Quốc và Việt Nam đang có những bất đồng về tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông, các tài liệu cho thấy Trung Quốc được coi là đối thủ khu vực hơn là mối đe dọa như Mỹ.
“Trung Quốc không gây ra mối đe dọa hiện hữu đối với Đảng Cộng sản (Việt Nam)”, ông Abuza nói. “Thực tế, người Trung Quốc biết rằng họ chỉ có thể gây áp lực đến một mức độ nhất định đối với Việt Nam, bởi vì họ lo sợ rằng nếu Đảng Cộng sản không thể phản ứng mạnh mẽ với Trung Quốc, họ sẽ trông yếu kém và điều đó sẽ gây ra một cuộc nổi dậy lớn.”
Trung Quốc là đối tác thương mại song phương lớn nhất của Việt Nam, trong khi Mỹ là thị trường xuất cảng lớn nhất của Việt Nam, điều đó có nghĩa là Hà Nội cần phải thực hiện một sự cân bằng trong việc duy trì quan hệ ngoại giao và kinh tế, đồng thời cũng phải có những biện pháp phòng ngừa rủi ro.
“Ngay cả một số nhà lãnh đạo tiến bộ hơn cũng nhìn vào Hoa Kỳ và nói rằng, ‘Đúng vậy, họ thích chúng ta, họ đang hợp tác với chúng ta, họ là những đối tác tốt hiện nay, nhưng nếu có cơ hội, nếu có một cuộc cách mạng màu sắc, người Mỹ sẽ ủng hộ nó’”, ông Abuza nói.
Chính quyền thứ hai của Trump làm giảm bớt một số lo ngại, nhưng lại làm dấy lên nhiều lo ngại hơn.
Dưới sự lãnh đạo của ông Tô Lâm, người trở thành Tổng Bí thư Đảng Cộng sản cùng thời điểm tài liệu được viết, đất nước đã tăng cường quan hệ với Mỹ, đặc biệt dưới thời Trump, ông Giang cho biết.
Ông Lâm được tái bổ nhiệm làm Tổng Bí thư vào tháng trước và dự kiến cũng sẽ đảm nhiệm chức Chủ tịch nước, điều này sẽ khiến ông trở thành nhân vật quyền lực nhất đất nước trong nhiều thập niên. Dưới sự lãnh đạo của Lam, tập đoàn kinh doanh gia đình Trump đã khởi công dự án khu nghỉ dưỡng golf và bất động sản cao cấp mang thương hiệu Trump trị giá 1,5 tỷ đô la tại tỉnh Hưng Yên phía bắc Việt Nam. Lãnh đạo Việt Nam gần như ngay lập tức chấp nhận lời mời của Trump tham gia Hội đồng Hòa bình, điều mà Giang cho rằng là một quyết định nhanh chóng bất thường, vì các động thái đối ngoại thường được cân nhắc kỹ lưỡng, đặc biệt là phản ứng có thể xảy ra từ Bắc Kinh.
Tuy nhiên, chiến dịch quân sự của Trump nhằm bắt giữ cựu Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro đã tạo thêm lý do cho sự lo ngại của giới bảo thủ Việt Nam về mối quan hệ gần gũi hơn với Washington. Bất kỳ hành động quân sự nào của Mỹ liên quan đến Cuba, đồng minh của Hà Nội, đều có thể làm xáo trộn sự cân bằng chiến lược của Việt Nam, Giang nói thêm.
“Cuba là một vấn đề rất nhạy cảm,” ông nói. “Nếu có chuyện gì xảy ra ở Cuba, nó sẽ gây ra những làn sóng chấn động trong giới tinh hoa chính trị Việt Nam. Nhiều người trong số họ có mối quan hệ rất mạnh mẽ và thân thiết với Cuba.”
Nhìn chung, năm đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai của Trump có thể khiến người Việt Nam hài lòng về việc tập trung vào Tây bán cầu nhưng lại băn khoăn về những diễn biến khác, Abuza cho biết.
“Người Việt Nam sẽ cảm thấy bối rối trước chính quyền Trump, vốn đã hạ thấp tầm quan trọng của nhân quyền và thúc đẩy dân chủ, nhưng đồng thời lại sẵn sàng vi phạm chủ quyền của các quốc gia và loại bỏ những nhà lãnh đạo mà họ không thích,” ông nói.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình