- Trump: sẽ ngưng cuộc chiến Iran, không cần mở lại eo biển Hormuz, sẽ cùng Châu Âu, các nước vùng Vịnh ngoại giao áp lực Iran mở eo biển
- Kuwait: Iran bắn cháy tàu dầu khổng lồ ở Cảng Dubai, cơ nguy tràn dầu
- Iran bắn cháy 2 nhà máy nhôm ở UAE và Bahrain: Mỹ hiện phải nhập cảng tới 60% lượng nhôm tiêu thụ hàng năm
- Bất kể bom Mỹ, Iran siết chặt eo biển Hormuz: từ 135 tàu quốc tế/ngày trước cuộc chiến qua, bây giờ chỉ 5 tàu [Iran và nước bạn]/ngày
- Iran: Mỹ-Israel đã phá hủy hơn 100.000 công trình dân sự, trong đó có 600 trường học và 300 bệnh viện
- 3 lính LHQ từ Indonesia bị bắn chết ở Lebanon, Pháp và Indonesia kêu gọi LHQ điều tra khẩn cấp
- Mỹ dội bom xuyên hầm ngầm nặng 2.000 pound lên 1 kho đạn Iran
.
.... o ...
.
---- Công ty Dầu khí Kuwait cho biết một cuộc tấn công của Iran nhằm vào siêu tàu chở dầu Al-Salmi tại Cảng Dubai đã gây ra hỏa hoạn, đồng thời cảnh báo rằng sự kiện này có thể dẫn đến một vụ tràn dầu ra biển.
.
---- Pháp đề nghị triệu tập một cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc nhằm phản ứng trước vụ 3 binh sĩ gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc tại Lebanon bị giết trong vòng 24 giờ qua.
Ngoại trưởng Indonesia Sugiono đã điện đàm với Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres sau khi ba binh sĩ gìn giữ hòa bình của Indonesia thiệt mạng trong các cuộc tấn công "tàn bạo" tại miền nam Lebanon. Ngoại trưởng Sugiono đã kêu gọi tiến hành một cuộc "điều tra nhanh chóng, kỹ lưỡng và minh bạch", đồng thời ủng hộ lời kêu gọi tổ chức một phiên họp khẩn cấp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc theo đề xuất của Pháp.
Cuộc điện đàm này diễn ra sau khi Liên Hợp Quốc xác nhận thêm hai binh sĩ gìn giữ hòa bình Indonesia đã thiệt mạng trong một "vụ nổ nhằm vào đoàn xe hậu cần của UNIFIL, phá hủy chiếc xe của họ". Một binh sĩ khác đã thiệt mạng trong một vụ nổ xảy ra bên trong căn cứ của UNIFIL vào ngày Chủ nhật.
Liên Hợp Quốc không cho biết bên nào phải chịu trách nhiệm cho các cuộc tấn công này. Những vụ tấn công nói trên diễn ra trong bối cảnh các tay súng Hezbollah đang giao tranh với quân đội Israel – lực lượng đang tìm cách chiếm giữ lãnh thổ tại miền nam Lebanon để thiết lập cái mà các nhà lãnh đạo Israel gọi là "vùng an ninh".
.
---- Hoa Kỳ được cho là đã "thả bom xuyên hầm ngầm" xuống Isfahan của Iran. Một quan chức Hoa Kỳ tiết lộ với tờ The Wall Street Journal rằng quân đội nước này đã tấn công một kho đạn dược quy mô lớn tại Isfahan bằng các quả bom xuyên hầm ngầm nặng 2.000 pound (tương đương 907 kg), và một số lượng lớn các loại "đạn dược xuyên phá" đã được sử dụng trong cuộc tập kích này. Thông tin trên được đưa ra sau khi Tổng thống Trump đăng tải một đoạn video không kèm chú thích, ghi lại cảnh những vụ nổ dữ dội tại Isfahan.
.
---- Trump ‘sẵn sàng chấm dứt chiến tranh mà không cần mở lại eo biển Hormuz’. Dẫn lời các quan chức Mỹ, tờ Wall Street Journal đưa tin rằng Tổng thống Trump đã nói với các trợ lý của mình rằng ông sẵn sàng chấm dứt cuộc chiến chống lại Iran, ngay cả khi eo biển Hormuz vẫn bị đóng cửa phần lớn.
WSJ cho biết trong những ngày gần đây, ông Trump cùng các trợ lý đã đánh giá rằng một chiến dịch nhằm mở toang tuyến đường huyết mạch này sẽ đẩy cuộc xung đột vượt quá khung thời gian mà Tổng thống đã đề ra, vốn chỉ kéo dài từ bốn đến sáu tuần.
Theo WSJ, ông Trump đã quyết định rằng Mỹ nên tập trung đạt được các mục tiêu chính là làm tê liệt Hải quân Iran cùng kho dự trữ tên lửa của nước này, sau đó sẽ giảm dần cường độ giao tranh. Tờ báo cũng đưa tin rằng sau đó, Mỹ sẽ gây sức ép ngoại giao buộc Iran nối lại hoạt động thương mại, đồng thời thúc giục các đồng minh tại châu Âu và vùng Vịnh đứng ra đóng vai trò chủ đạo trong vấn đề này.
.
---- Theo số liệu mới nhất từ Hội Trăng lưỡi liềm Đỏ Iran, các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran hiện đã làm hư hại hoặc phá hủy hơn 100.000 công trình dân sự. Tổ chức nhân đạo này cho biết trong một bài đăng trên nền tảng X vào Chủ nhật rằng, chỉ riêng tại thủ đô Tehran, gần 40.000 tòa nhà dân cư và cơ sở kinh doanh đã bị trúng đòn. Hội Trăng lưỡi liềm Đỏ cũng thông tin trên X rằng khoảng 600 trường học và gần 300 trung tâm y tế đã bị tấn công trong vòng bốn tuần qua. Thông tin này hiện chưa thể được kiểm chứng một cách độc lập.
.
---- Theo các nhà phân tích, với những cuộc tấn công nhằm vào hai nhà máy luyện nhôm lớn nhất tại Trung Đông diễn ra vào cuối tuần qua, Iran đã giáng đòn vào các nhà cung cấp chủ chốt cho Hoa Kỳ đối với một loại kim loại chiến lược mà nền kinh tế lớn nhất thế giới này không thể tự sản xuất đủ để đáp ứng nhu cầu nội địa. Trước thời điểm cuối tuần, những gián đoạn nảy sinh từ cuộc xung đột với Iran chủ yếu xoay quanh những khó khăn trong việc vận chuyển nhôm và nguyên liệu thô qua Eo biển Hormuz — tuyến đường huyết mạch hiện đang bị Tehran phong tỏa một cách hữu hiệu.
Tuy nhiên, vào thứ Bảy, công ty Emirates Global Aluminium thông báo rằng cơ sở Al Taweelah của họ tại Abu Dhabi (thuộc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất — UAE), với công suất sản xuất khoảng 1,5 triệu tấn nhôm mỗi năm, đã hứng chịu những thiệt hại đáng kể do các cuộc tấn công từ phía Iran. Cùng ngày, công ty Aluminium Bahrain cũng cho biết nhà máy của họ — vốn có công suất 1,6 triệu tấn mỗi năm — đã trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công này.
Hoa Kỳ hiện phải nhập cảng tới 60% lượng nhôm tiêu thụ hàng năm; thực tế này làm dấy lên những lo ngại rằng các cuộc tấn công nhằm vào những cơ sở sản xuất nhôm tại UAE và Bahrain có thể khiến những rủi ro tiềm ẩn đối với chuỗi cung ứng nhôm biến thành hiện thực.
Trên Sàn Giao dịch Kim loại London (LME), giá nhôm đã phản ứng mạnh mẽ vào ngày thứ Hai, vọt tăng 6% lên mức 3.492 USD/tấn — tiệm cận mức cao nhất trong vòng bốn năm qua.
"Trong bối cảnh thị trường hiện nay, khi đột ngột mất đi 3 triệu tấn công suất sản xuất, thì lượng thiếu hụt đó là điều không thể bù đắp được," ông Tom Price — chuyên gia phân tích tại công ty Panmure Liberum — nhận định.
Sản lượng nội địa của Hoa Kỳ trở nên nhỏ bé khi đặt cạnh Trung Đông. Nhôm — loại kim loại được sử dụng rộng rãi trong ngành sản xuất ô tô và bao bì, đồng thời nằm trong danh sách 60 khoáng sản được chính phủ Hoa Kỳ xếp vào nhóm "thiết yếu" — hiện đang chứng kiến những rủi ro đối với chuỗi cung ứng của mình dần trở thành hiện thực.
.
---- Iran kiểm soát eo biển Hormuz quá chặt, Mỹ không gỡ được bất kể đã tiêu diệt nhiều lãnh đạo cấp cao của Iran và đánh trúng các mục tiêu trọng yếu trên khắp cả nước này. Tuy nhiên, sau một tháng giao tranh, có thể lập luận rằng chính Iran mới là bên đã giành được thắng lợi chiến lược quan trọng nhất — đó là việc thắt chặt quyền kiểm soát đối với lưu thông qua Eo biển Hormuz.
Tính đến thời điểm hiện tại trong tháng 3 — tháng trọn vẹn đầu tiên của cuộc chiến — trung bình mỗi ngày chỉ có vỏn vẹn 6 tàu thuyền đi qua tuyến đường thủy hẹp nối Vịnh Ba Tư với thế giới, theo cả hai chiều. Con số này thấp hơn rất nhiều so với mức khoảng 135 tàu mỗi ngày trong thời bình, theo dữ liệu theo dõi tàu thuyền do Bloomberg tổng hợp.
Các số liệu cho thấy, trong khoảng thời gian đó, 80% trong số ít ỏi các tàu chở dầu rời khỏi eo biển này là tàu của Iran — hoặc thuộc sở hữu của các quốc gia có quan hệ hữu nghị với nước này.
Tình trạng gây nhiễu điện tử tại khu vực Hormuz đang làm gián đoạn các hệ thống theo dõi tàu thuyền, đồng thời một số tàu cũng chủ động tắt thiết bị phát tín hiệu định vị (transponder), gây ảnh hưởng đến tính kịp thời và độ chính xác của dữ liệu theo dõi. Mặc dù vậy, mọi dấu hiệu đều cho thấy năng lực kiểm soát eo biển của Tehran đang ngày càng gia tăng.
Hầu như tất cả các tàu thực hiện hành trình qua eo biển vào lúc này đều phải đi theo các tuyến đường đã được Iran phê duyệt — tức là đi sát bờ biển của Iran chứ không đi về phía bờ Oman — và thường chỉ được phép đi sau khi đã tiến hành đàm phán để xin cấp quyền đi lại an toàn. Trong vài ngày qua, Malaysia và Thái Lan đã thông báo về việc đạt được các thỏa thuận song phương nhằm giải tỏa các tàu chở dầu đang bị mắc kẹt trong khu vực vịnh.
"Hormuz vẫn đang là một cánh cổng đóng kín đối với các tàu chở dầu," ông Anoop Singh, Giám đốc toàn cầu bộ phận nghiên cứu vận tải biển tại công ty Oil Brokerage Ltd, nhận định; ông cũng nói thêm rằng vấn đề này khó có thể được giải quyết nhanh chóng nếu không có một lệnh ngừng bắn. "Ngay cả khi lệnh ngừng bắn được thiết lập, điều đó cũng không đồng nghĩa với việc dòng chảy hàng hóa và hoạt động vận tải biển qua Hormuz sẽ nhanh chóng trở lại bình thường. Các thương nhân kinh doanh dầu mỏ, các nhà máy lọc dầu và các bên tham gia vào chuỗi cung ứng hiện đang buộc phải tìm cách thích nghi với tình hình mới."
Iran hiện đã thông qua một đạo luật quy định việc thu phí và cấm các tàu thuyền mang cờ Mỹ và Israel đi qua eo biển này. Đạo luật này chính thức hóa một cơ chế mà nhiều chủ tàu đã phản ánh từ trước đó: các tàu chở dầu bị yêu cầu — thông qua các bên trung gian — phải cung cấp danh sách chi tiết về hàng hóa và thủy thủ đoàn, và trong một số trường hợp, còn bị yêu cầu phải nộp tiền. Có lẽ như một phần trong nỗ lực nhằm bình thường hóa quyền kiểm soát này, tình trạng gây nhiễu tín hiệu tại khu vực đã bắt đầu giảm bớt — một sự thay đổi sẽ góp phần hỗ trợ cho công tác định vị và dẫn đường cho tàu thuyền trong khu vực. Luật hàng hải quốc tế — cụ thể là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) — quy định rằng quyền đi qua (transit passage) phải được cho phép tại các tuyến đường thủy trọng yếu, bao gồm cả tuyến đường này; đây là khu vực bao gồm vùng lãnh hải chồng lấn giữa Iran và Oman. Tuy nhiên, cả Iran lẫn Hoa Kỳ đều chưa chính thức phê chuẩn UNCLOS.
Chủ quyền đối với tuyến đường thủy này là một trong năm điều kiện hòa bình mà Tehran đã đưa ra trước Hoa Kỳ.
Iran đã tuyên bố nắm quyền kiểm soát điểm thắt chiến lược này ngay sau khi Hoa Kỳ và Israel bắt đầu các cuộc tấn công vào cuối tháng Hai, đồng thời cảnh báo rằng không một tàu thuyền nào của Mỹ được phép đi vào Vịnh Ba Tư. Vào đầu tháng Ba, bốn con tàu không có mối liên hệ rõ ràng với Hoa Kỳ đã bị trúng đạn, gây ra ít nhất ba ca tử vong, khiến các thủy thủ đoàn, chủ tàu và các công ty bảo hiểm vô cùng hoang mang.
Các cuộc tấn công này vẫn chưa hề hạ nhiệt; rạng sáng thứ Ba vừa qua, một tàu chở dầu thô của Kuwait đang chở đầy tải đã bị tấn công ngoài khơi Dubai — đây được xem là một trong những cuộc tấn công nghiêm trọng nhất tính đến thời điểm hiện tại.
Việc phong tỏa gần như toàn bộ eo biển Hormuz — thông qua các lời đe dọa và những cuộc tấn công — đã chứng tỏ là một thứ vũ khí phi đối xứng cực kỳ hiệu quả trong cuộc đối đầu của Iran với hai trong số những lực lượng quân sự hùng mạnh nhất thế giới. Chiến thuật này mang lại cho Tehran một phương tiện để tác động trực tiếp lên thị trường năng lượng toàn cầu, cũng như gây ra những tổn thất tài chính nghiêm trọng — theo một cách mà Washington đang chật vật tìm cách đối phó, bất chấp việc họ đã đưa ra nhiều phương án khác nhau, từ hỗ trợ bảo hiểm cho đến việc tổ chức các đoàn tàu hộ tống hải quân.
Theo dữ liệu do Bloomberg tổng hợp, trong số 110 con tàu riêng lẻ rời khỏi vùng Vịnh trong tháng này, hơn 36% là các tàu của Iran đang chịu lệnh trừng phạt hoặc thuộc về cái gọi là "hạm đội bóng tối" (dark fleet) đang phục vụ cho Tehran. Đối với các tàu chở dầu thô, 21 trong số 35 tàu rời khỏi khu vực có mối liên hệ trực tiếp với Iran — trong khi phần lớn số tàu còn lại đều hướng tới các quốc gia có mối quan hệ hữu nghị với Tehran.
Trước khi cuộc chiến này nổ ra, một giả định đã tồn tại từ lâu về eo biển Hormuz là Iran sẽ không bao giờ mạo hiểm tìm cách đóng cửa eo biển này, vì lo ngại sẽ gây nguy hại cho chính hoạt động xuất khẩu của mình — vốn được coi là huyết mạch kinh tế tối quan trọng của quốc gia này. Tuy nhiên, trên thực tế, dữ liệu theo dõi tàu thuyền lại cho thấy dòng dầu của Tehran vẫn tiếp tục tuôn chảy — gần như toàn bộ đều được xuất sang Trung Quốc — ngay cả khi các tàu thuyền khác đang bị mắc kẹt, còn các nhà sản xuất trong khu vực thì phải chật vật tìm kiếm các phương án thay thế hoặc buộc phải ngừng sản xuất do kho chứa đã đầy. Theo số liệu từ công ty tình báo dữ liệu Kpler tính đến ngày 26 tháng 3, Iran đã xuất khẩu khoảng 1,8 triệu thùng dầu mỗi ngày trong tháng này – mức tăng gần 8% so với mức trung bình của nước này trong năm 2025. Một phân tích của Bloomberg News cho thấy, điều này nhiều khả năng đã mang lại cho Tehran hàng trăm triệu đô la doanh thu từ dầu mỏ.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình