- Đức Giáo Hoàng từ Ý, và Chủ tịch Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ từ Mỹ kêu gọi Trump đừng xóa sổ Iran, xin 2 bên họp tiếp.
- Tướng nghỉ hưu Mark Hertling: các sĩ quan Mỹ hãy từ chối thi hành mệnh lệnh diệt chủng, tàn sát thường dân.
- Cựu tướng Steve Anderson: sẽ có các phiên tòa Nuremberg tương tự ở Mỹ để xử tội ác chiến tranh của nhóm Trump.
- Tướng về hưu Barry McCaffrey: hãy đưa Trump khám bệnh tâm thần
- Đại sứ Iran ra LHQ: Trump nói sẽ diệt chủng, vi phạm tội ác chiến tranh.
.
Vài giờ đồng hồ nữa, nền văn minh Ba Tư sẽ bị xóa sổ, theo lời Trump hăm dọa sẽ san phẳng quốc gia Iran, các nhà máy điện, cầu cống, và các cơ sở dân sự vào chiều nay. Và Đức Giáo Hoàng và nhiều lãnh đạo Công giáo đã lên tiếng xin ngăn cản khẩn cấp. Từ Italy, Đức Giáo hoàng Leo hôm thứ Ba tuyên bố rằng những lời đe dọa nhắm vào người dân Iran là "không thể chấp nhận được". Đây là một lời kêu gọi hiếm thấy được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đăng tải trên mạng xã hội dòng trạng thái gây chấn động các nhà lãnh đạo thế giới, trong đó ông nói rằng "cả một nền văn minh sẽ lụi tàn ngay đêm nay".
"Hôm nay, như chúng ta đều biết, đã xuất hiện lời đe dọa nhắm vào toàn thể người dân Iran, và điều này thực sự là không thể chấp nhận được," lời Đức Giáo hoàng, người vốn nổi lên như một tiếng nói chỉ trích mạnh mẽ cuộc chiến tranh tại Iran, phát biểu.
Đức Giáo hoàng Leo XIV đã nhắc lại thông điệp "Urbi et Orbi" (Gửi Thành phố và Thế giới) mà ngài từng gửi gắm trong dịp Lễ Phục sinh, kêu gọi tất cả những người thiện chí hãy luôn tìm kiếm hòa bình thay vì bạo lực. Đây được xem là một lời phản bác ngầm đối với lời đe dọa của Tổng thống Donald Trump, người từng tuyên bố rằng "cả một nền văn minh sẽ lụi tàn ngay đêm nay" nếu Iran không đạt được thỏa thuận trước 8 giờ tối (giờ EDT) ngày 7 tháng 4.
Phát biểu trước các phóng viên tại Castel Gandolfo vào ngày 7 tháng 4 — mà không trực tiếp nêu tên ông Trump — Đức Giáo hoàng Leo cho biết ngài muốn nhắc nhở tất cả các bên liên quan rằng "việc tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự là hành động đi ngược lại luật pháp quốc tế", đồng thời là dấu hiệu phản ánh "sự thù hận, sự chia rẽ và sự hủy diệt mà con người có khả năng gây ra".
Ngài kêu gọi công dân My lên tiếng để áp lực Trump.
"Và tất cả chúng ta đều mong muốn nỗ lực vì hòa bình; người dân luôn khao khát hòa bình," Đức Giáo hoàng Leo nói. "Tôi kêu gọi công dân của tất cả các quốc gia liên quan hãy liên hệ với chính quyền, các nhà lãnh đạo chính trị và các nghị sĩ để thỉnh cầu, cũng như thúc giục họ hãy hành động vì hòa bình và khước từ chiến tranh."
Trước đó vào sáng hôm nay, ngày 7 tháng 4, trong một bài đăng trên nền tảng mạng xã hội cá nhân mang tên Truth Social, Trump đã viết: "Cả một nền văn minh sẽ lụi tàn ngay đêm nay, và sẽ không bao giờ có thể hồi sinh được nữa. Tôi không hề mong muốn điều đó xảy ra, nhưng rất có thể nó sẽ xảy ra."
Trump cũng đã đưa ra những phát biểu tương tự trong một cuộc họp báo tại Nhà Trắng vào ngày 6 tháng 4, trong đó ông cam kết sẽ phá hủy các nhà máy điện và cầu cống dân sự của Iran nếu chính quyền nước này không chịu đạt được một thỏa thuận. Ông phát biểu trước các phóng viên: "Toàn bộ đất nước này có thể bị xóa sổ chỉ trong một đêm, và đêm đó rất có thể chính là đêm mai."
.
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG GIÁM MỤC CÔNG GIÁO HOA KỲ LÊN TIẾNG
Tổng Giám mục Paul S. Coakley của Thành phố Oklahoma — Chủ tịch Hội đồng Giám mục Công giáo Hoa Kỳ — cũng đã lên tiếng phản bác Tổng thống và khẩn thiết kêu gọi Trump tìm kiếm một hướng hành động khác. “Mối đe dọa hủy diệt toàn bộ một nền văn minh và việc cố ý nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dân sự là những hành động không thể biện minh về mặt đạo đức,” ông phát biểu.
“Tôi kêu gọi Tổng thống Trump hãy lùi lại khỏi bờ vực chiến tranh và đàm phán để đạt được một giải pháp công bằng, vì lợi ích của hòa bình và trước khi thêm nhiều sinh mạng bị cướp đi,” Chủ tịch USCCB nói thêm.
Hoa Kỳ và Israel đã tiến hành các chiến dịch tác chiến tại Iran bắt đầu từ ngày 28 tháng 2; các chiến dịch này đã khiến Ayatollah Ali Khamenei cùng nhiều quan chức chính trị và quân sự chủ chốt khác của Iran thiệt mạng ngay trong những ngày đầu tiên của cuộc chiến. Các ước tính về số thương vong trong cuộc chiến giữa Hoa Kỳ và Israel còn nhiều khác biệt, với một số nguồn cho rằng tính đến nay đã có tới 3.500 người thiệt mạng trên khắp khu vực Trung Đông.
Ông Trump lập luận rằng chính quyền Iran đang gây ra những mối đe dọa hạt nhân nghiêm trọng; trong bài phát biểu về cuộc xung đột tại Nhà Trắng vào ngày 1 tháng 4, ông đã đề cập đến “bóng ma của sự tống tiền hạt nhân”.
Để đáp trả các cuộc tấn công này, Iran đã thực sự phong tỏa Eo biển Hormuz—một tuyến đường thương mại dầu mỏ huyết mạch—bằng cách tấn công các tàu thuyền lưu thông tại đây. Việc phong tỏa eo biển này đã dẫn đến sự gia tăng đột biến về chi phí năng lượng.
.
ĐẠI SỨ IRAN: TRUMP DỌA PHẠM TỘI ÁC CHIẾN TRANH
Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc, ông Amir-Saeid Iravani, đã gọi những lời lẽ của ông Trump là hành động “kích động phạm tội ác chiến tranh và có nguy cơ dẫn đến diệt chủng”; ông cũng tuyên bố rằng Iran sẽ thực hiện “các biện pháp đáp trả ngay lập tức và tương xứng” nếu ông Trump thực sự hiện thực hóa những lời lẽ đe dọa của mình.
Các cuộc thăm dò dư luận được thực hiện trong suốt tháng đầu tiên của cuộc xung đột—được đặt tên là Chiến dịch “Epic Fury” (Cơn thịnh nộ sử thi)—cho thấy đa số người trưởng thành tại Hoa Kỳ đều phản đối cuộc chiến này, trong đó chi phí năng lượng tăng cao là một trong những yếu tố chính thúc đẩy sự phản đối đó.
Đức Giáo hoàng Leo lưu ý rằng cuộc chiến tại Iran—mà “nhiều người đã nhận định là một cuộc chiến phi nghĩa”—vẫn đang tiếp tục leo thang và hoàn toàn không giải quyết được bất cứ vấn đề gì.
“Chúng ta đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, một cuộc khủng hoảng năng lượng, cùng một tình hình vô cùng bất ổn tại khu vực Trung Đông—những yếu tố vốn chỉ càng làm gia tăng thêm sự thù hận trên khắp thế giới,” ngài phát biểu.
“Vì vậy, hãy quay trở lại bàn đàm phán,” ngài kêu gọi. “Hãy cùng đối thoại, hãy tìm kiếm các giải pháp bằng con đường hòa bình. Và hãy luôn ghi nhớ—đặc biệt là những trẻ thơ vô tội, những người cao tuổi, những người bệnh tật—về biết bao con người đã và sẽ trở thành nạn nhân của cuộc chiến tranh dai dẳng này.”
.
TƯỚNG NGHỈ HƯU LÊN TIẾNG
Một Trung tướng Lục quân Hoa Kỳ đã nghỉ hưu, người đã dành gần bốn thập kỷ trong quân ngũ, đã tuyên bố thẳng thắn rằng nhiều chỉ huy quân sự cấp cao hiện đang tự đặt câu hỏi liệu họ có thể tuân thủ một cách hợp pháp các mệnh lệnh từ Donald Trump hay không; và rằng khi một mệnh lệnh là bất hợp pháp, các sĩ quan có nghĩa vụ phải từ chối thực hiện.
Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, Trung tướng nghỉ hưu Mark Hertling—cựu Tư lệnh Lục quân Hoa Kỳ tại Châu Âu dưới thời Tổng thống Obama và là chỉ huy của Sư đoàn Thiết giáp số 1 trong đợt tăng quân tại Iraq năm 2007—đã trình bày ba lòng trung thành đối trọng chi phối mọi sĩ quan trong quân đội Mỹ. Thứ nhất là Hiến pháp. Thứ hai là cấp trên, nhưng chỉ trong phạm vi các mệnh lệnh của họ là hợp pháp. Thứ ba là những người lính dưới quyền chỉ huy của họ. Chính sự căng thẳng giữa ba yếu tố này, theo lời ông Hertling, đang diễn ra trong thời gian thực ngay bên trong hệ thống chỉ huy của quân đội Hoa Kỳ.
Những phát biểu của ông được đưa ra trong bối cảnh Trump đã đe dọa vào ngày 6 tháng 4 năm 2026 sẽ phá hủy "mọi cây cầu tại Iran" và "mọi nhà máy điện" trên khắp đất nước này nếu Tehran không mở lại Eo biển Hormuz trước hạn chót lúc 8 giờ tối—một lời đe dọa mà các học giả pháp lý, cựu luật sư quân đội (JAG), và hơn 100 chuyên gia luật quốc tế đã xác định là cấu thành tội ác chiến tranh theo Công ước Geneva và chính Cẩm nang Luật Chiến tranh của Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ.
Ba Lòng Trung Thành của Hertling: Hiến pháp là trên hết, Cấp trên là thứ hai — Chỉ khi Mệnh lệnh hợp pháp
Ông Hertling đã lựa chọn ngôn từ với sự chính xác đầy chủ ý trong cuộc phỏng vấn. "Khi bạn là một sĩ quan tại Hoa Kỳ, bạn phải trung thành với một vài điều," ông nói. "Trước hết, bạn trung thành với Hiến pháp. Bạn cũng trung thành với cấp trên của mình nếu họ đưa ra một mệnh lệnh hợp pháp. Khi họ bắt đầu đưa ra những mệnh lệnh bất hợp pháp, bạn phải tìm cách phản kháng lại họ và đảm bảo rằng họ điều chỉnh lại phương thức tiếp cận của mình. Nhưng bạn cũng phải trung thành với những người lính đang phục vụ dưới quyền chỉ huy của bạn."
Sau đó, ông nêu tên hậu quả một cách trực diện: "Ba lòng trung thành đó đôi khi lại mâu thuẫn với nhau." Tầm quan trọng của cách diễn giải này là không thể phóng đại. Ông Hertling không chỉ đang mô tả một sự căng thẳng mang tính lý thuyết rút ra từ các sách giáo khoa về đạo đức quân sự.
Ông từng chỉ huy 60.000 binh sĩ trải rộng trên 49 quốc gia với tư cách là Tư lệnh Lục quân Hoa Kỳ tại Châu Âu. Ông đã dẫn dắt một sư đoàn tham gia các chiến dịch tác chiến thực địa tại Iraq. Khi ông nói rằng các lòng trung thành "xung đột" với nhau, ông đang mô tả một tình thế tiến thoái lưỡng nan mà chính bản thân ông từng phải xoay xở giải quyết ở những cấp chỉ huy cao nhất trong thời chiến.
Ông còn đi xa hơn nữa, trực tiếp đề cập đến những gì mà ông tin là đang diễn ra ngay lúc này bên trong lực lượng quân đội hiện tại. "Tôi tin chắc rằng hiện nay có rất nhiều chỉ huy quân sự, rất nhiều sĩ quan cấp cao đang tự nhủ với lòng mình rằng: Tôi không thể tuân lệnh một mệnh lệnh trái pháp luật. Tôi không thể thực hiện những việc mà tôi biết chắc chắn là hoàn toàn sai trái." Ông không mô tả điều này như một cuộc khủng hoảng về kỷ luật; trái lại, ông mô tả đó chính là việc cấu trúc pháp lý và đạo đức của quân đội đang vận hành đúng hệt như mục đích thiết kế ban đầu của nó.
.
Chuẩn tướng Steve Anderson: sẽ có các phiên tòa Nuremberg tương tự ở Mỹ để xử tội ác chiến tranh.
Một vị tướng Hoa Kỳ đã nghỉ hưu hôm thứ Ba đã chỉ trích Tổng thống Trump gay gắt, gọi ông là một "tổng tư lệnh tồi tệ một cách tuyệt đối", sau khi ông Trump đe dọa "toàn bộ nền văn minh" của Iran ngay trước thời hạn chót mà ông đưa ra để nước này mở lại Eo biển Hormuz và đàm phán một thỏa thuận hòa bình.
Phóng viên Kate Bolduan của đài CNN đã hỏi Chuẩn tướng Steve Anderson về phản ứng của ông trước những lời lẽ ngày càng gay gắt của ông Trump. Tổng thống đang tiếp tục nhấn mạnh cảnh báo mà ông đã đưa ra trước đó đối với Iran, sau khi ấn định thời hạn chót là 8 giờ tối (giờ EDT) ngày thứ Ba để nước này đồng ý với một thỏa thuận.
"Chúng ta vốn đã biết rằng Donald Trump là một tổng thống khá tệ, nhưng giờ đây chúng ta còn biết thêm rằng ông ấy cũng là một tổng tư lệnh tồi tệ một cách tuyệt đối," ông trả lời. "Ý tôi là, ông ấy liên tục dao động — đưa ra những thông điệp mâu thuẫn nhau về những gì đang diễn ra: Liệu ông ấy có ủng hộ người dân Iran hay không? Hay là không? Liệu ông ấy có ủng hộ việc thay đổi chế độ hay không? Hay là không? Liệu các đồng minh có đứng về phía chúng ta hay không? Liệu ông ấy có cần đến họ hay không? Cứ thế, chuyện này cứ kéo dài mãi không dứt."
"Người đàn ông này đơn giản là không đủ năng lực để lãnh đạo lực lượng quân sự này," ông Anderson nói tiếp. "Ông ấy đã không thiết lập được những mục tiêu rõ ràng — những mục tiêu cụ thể, xác định rõ ràng — mà quân đội thực sự có thể thực thi được."
Trước đó trong ngày, ông Trump đã cảnh báo rằng "toàn bộ nền văn minh" của Iran "sẽ diệt vong ngay trong đêm nay, và sẽ không bao giờ có thể khôi phục lại được nữa." Trong cùng bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông viết rằng ông hy vọng: "Giờ đây khi chúng ta đã đạt được sự Thay đổi Chế độ Hoàn toàn và Toàn diện — nơi những tư duy khác biệt hơn, thông minh hơn và ít cực đoan hơn được lên ngôi — biết đâu một điều gì đó tuyệt vời mang tính cách mạng sẽ xảy ra thì sao? AI MÀ BIẾT ĐƯỢC?"
Ông Anderson dự đoán rằng ông Trump sẽ gia hạn thời hạn chót này, bởi lẽ ông Trump không thể thực hiện được những gì ông đã tuyên bố sẽ làm — "đó là ném bom vào mọi mục tiêu dân sự đơn lẻ trong khu vực tác chiến tại Iran."
"Tôi đã đủ lớn tuổi để vẫn còn nhớ về các phiên tòa Nuremberg, và cách chúng ta đã buộc người Đức phải chịu trách nhiệm sau những gì họ — những tội ác tàn bạo mà họ đã gây ra trong Thế chiến II," vị tướng đã nghỉ hưu nói thêm.
Các phiên tòa Nuremberg đã đưa các quan chức Đức Quốc xã ra trước công lý sau khi Thế chiến II kết thúc. Theo trang web của Bảo tàng Quốc gia về Thế chiến II, các cựu quan chức Đức bị cáo buộc phạm tội ác chiến tranh đã phải ra tòa xét xử; trong đó, 13 người đã bị đưa ra trước Tòa án Quân sự Quốc tế trong giai đoạn từ năm 1945 đến 1949. Một số thủ lĩnh Đức Quốc xã đã bị truy tố và kết án về các tội ác chống lại loài người, tội ác chiến tranh, cùng nhiều tội danh khác. “Và tôi thực sự không muốn phải nghĩ rằng—bạn biết đấy—năm hay mười năm nữa, chúng ta lại phải làm những điều tương tự đối với chính các binh sĩ và lãnh đạo Mỹ, những người đã đưa ra các quyết định theo chỉ đạo của Tổng thống Hoa Kỳ mà lại mang tính chất bất hợp pháp,” ông Anderson phát biểu.
Lời đe dọa đầy điềm gở của ông Trump đã vấp phải một làn sóng chỉ trích dữ dội từ phía các đảng viên Dân chủ; họ lên án lời đe dọa này là mang tính “diệt chủng” hoặc mở ra khả năng phạm phải các tội ác chiến tranh. Các nghị sĩ thuộc Đảng Dân chủ tại Quốc hội cũng kêu gọi kích hoạt Tu chính án thứ 25—văn bản pháp lý cho phép phế truất Tổng thống khỏi quyền lực.
“Sau khi ném bom một ngôi trường và thảm sát các nữ sinh, tên tội phạm chiến tranh đang ngự trị tại Nhà Trắng lại tiếp tục đe dọa thực hiện hành vi diệt chủng,” Dân Biểu Rashida Tlaib (D-Mich.) viết trên nền tảng mạng xã hội X; bà đang ám chỉ vụ tấn công do quân đội Mỹ thực hiện nhằm vào một trường tiểu học nữ sinh tại Iran ngay sau khi cuộc chiến bùng nổ.
Dân Biểu Joaquin Castro (D-Texas) đã trực tiếp yêu cầu Nhà Trắng làm rõ liệu họ có định sử dụng vũ khí hạt nhân trong các cuộc tấn công nhằm vào Iran hay không. Tuy nhiên, sau đó Nhà Trắng đã lên tiếng bác bỏ và chỉ trích nhận định cho rằng vũ khí hạt nhân sẽ được ném xuống Tehran như một phần trong lời đe dọa của Tổng thống.
Về phía Iran, các quan chức nước này vẫn giữ vững thái độ thách thức trước những lời cảnh báo của ông Trump. Giới chức Iran cũng kêu gọi người dân cùng nhau lập thành các “vòng người” bao quanh các nhà máy điện nhằm bảo vệ cơ sở hạ tầng năng lượng trước thời hạn chót đã được ấn định.
.
Tướng về hưu Barry McCaffrey kêu gọi hãy đưa Trump đi khám bệnh tâm thần
Tướng về hưu Barry McCaffrey đã kêu gọi Tổng thống Donald Trump đi kiểm tra sức khỏe tại Trung tâm Y tế Walter Reed, sau khi một bài đăng vào Chủ nhật Lễ Phục sinh của ông, trong đó đe dọa Iran, đã gây ra sự lo ngại rộng khắp. Ông McCaffrey mô tả thông điệp này là "mất kiểm soát" và ví nó với các triệu chứng của sự suy giảm nhận thức, đồng thời đưa ra cảnh báo về sự ổn định của bộ máy lãnh đạo quân sự Hoa Kỳ. Nhà Trắng đã bác bỏ những tin đồn liên quan đến sức khỏe của Tổng thống, khẳng định rằng ông Trump vẫn làm việc xuyên suốt kỳ nghỉ cuối tuần lễ này.
Tướng về hưu Barry McCaffrey đã mô tả bài đăng vào Chủ nhật Lễ Phục sinh của Tổng thống Trump, với nội dung đe dọa Iran, là "mất kiểm soát" và "báng bổ", cho rằng nó gợi nhớ đến "hội chứng hoàng hôn ở người cao tuổi". Ông lập luận rằng nếu một sĩ quan quân đội gửi đi một thông điệp như vậy, họ sẽ bị cách chức và buộc phải đi kiểm tra sức khỏe tại Walter Reed. Ông McCaffrey cảnh báo rằng cả ông Trump lẫn Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth—những nhân vật duy nhất được ủy quyền ban hành mệnh lệnh quân sự—đều là những "nhân vật thiếu vững vàng", qua đó làm dấy lên những lo ngại về sự ổn định của quốc gia.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình