Vài Bài Thơ Tháng Năm: Kè Gió Sông Sàigon; Sao Lại Là Tháng Năm Gulag? Bước Chân Rumba; Bên Này Biển Bên Kia Biển
Thơ
Lý Kiến Trúc
Gió Kè Sông Sàigon
Xích sắt nó lăn trên bờ sông Sài Gòn lồng lộng gió
Xích sắt nó nghiến vào chỗ hai ta ngồi với nhau đêm qua
Lục bình quấn quýt trôi trong đêm như đôi ta sợ lạc dòng
Sao mình lại chọn chỗ này để ngồi hay còn chuyện gì khác.
Những ngày về phép
Kè sông Sài Gòn đen thui nghe sóng vỗ rù rì rù rì
Gió rười rượi lùa tóc em vào môi vào mắt
Anh không thể hôn em
Anh sóng sánh ly rượu đế vỡ bờ nước mắt
Nghĩ tới những điều không bao giờ nghĩ tới: thất thủ.
Sài Gòn ơi
Tôi bất lực
Vận nước đã đến lúc đổi dời
Em sẽ đổi thay thôi.
Sàigon ơi, buồn thiu gió lộng kè sông
Hồn tôi vỡ mộng tóc em rối bời.
Lý Kiến Trúc, từ California (4/1975-4/2026)
Trích CHƯƠNG 1
Tổ Khúc Dạo Đầu
Sao Lại Là Tháng Năm Gulag?
1
Sao lại là tháng năm Gulag?
Tháng nửa đêm có tiếng gõ cửa nhà dồn dập
Trong đêm tối, bóng người lầm lũi bước vào xe bít bùng
Kinh hoàng
Giấc mơ của những kẻ ôm mộng ‘hòa giải hòa hợp’ tan như mây khói
Giấc mơ của cái gọi là thành phần thứ ba thứ bốn gì đó trốn chui trốn nhủi như loài chuột
Kinh hoàng.
Bài học đầu tiên:
Miền nam sen trắng nhụy vàng tập trung đi tù “học tập cải tạo”
Bài học thứ hai:
Lao động là vinh quang “lùa dân đi vùng kinh tế mới”
Bài học thứ ba:
Nộp vàng để làm thuyền nhân vượt biển.
Vô số “sen trắng nhụy vàng” kẽm gai vây bọc mọc lên ở miền sâu rừng rú quê hương nam-trung-bắc
Nó giống y như trại Gulag Siberia
Nó là tác phẩm của Stalin
Nó là phiên bản của diệt chủng
Đúng. Nó là Gulag Stalin diệt chủng kiểu mới mọc lên rất nhanh ở nước Việt
Nó âm mưu diệt chủng miền nam kín như bưng.
2
Sao lại là tháng năm Gulag?
Chưa đánh đã hàng
Vùng Một tê liệt. Vùng Hai tê liệt. Vùng Ba tê liệt. Vùng Bốn tê liệt
Súng đạn vứt hết ở bìa rừng sông suối
Chiến y lổm ngổm chất đống trên đường
Cuộc chiến hai mươi năm kết thúc lạ lùng
Không trận đại chiến nào thắng bại ở Sài Gòn
Thủ đô vẫn đẹp vẫn còn nguyên
Vài lỗ thủng đại pháo từ xa bắn vào dọa dẫm
Vài sư đoàn đỏ rượt sau lưng: Sài Gòn kinh hoàng tán loạn
Hàng triệu người tranh nhau chạy
Chạy đi đâu “Khi đồng minh tháo chạy”?
Chạy không cần bờ bến
Chạy không kịp chia tay
Chạy không kịp hôn từ giã
Đầu lãnh, nhà giầu chạy mang theo của cải
Dân đen, lính nghèo chạy phờ phạc xác xơ
Bỏ hết nhà cửa ruộng vườn vợ chồng con cái sau lưng
Trần truồng chạy.
3
Sao lại là tháng năm Gulag?
Đói kéo tới từng bữa
Đói dã dượi trong ruột
Không ai nuôi nổi ai
Mẹ không nuôi nổi con
Anh không nuôi nổi em
Em không nuôi nổi anh
Vựa gạo miền nam chở hết ra xứ đàng ngoài
Người ta tranh nhau phá kho gạo
Loáng một cái hết sạch
Loáng một cái xe tăng đã tràn vào dinh thự đường phố
Người ta phất cờ đón anh vào Sài Gòn với vòng hoa đầu súng
Hoa bằng lăng rừng sâu mọc lên ở sân trường mùa phượng vĩ
Hoa AK nổ giòn chát chúa thép lạnh băng
Hoa chiến bào xếp hàng ghi danh đi vào cổng ‘cải tạo’
Đau xót. Chua cay. Bút nào tả xiết.
Em ơi,
Khi người Lính buông súng. Khi người Lính nằm xuống. Khi người Lính biệt tích, mọi thứ trên đời này tan rã từng mảnh, loãng vào không gian như mây khói, còn lại chăng là những di vật dành cho nhà khảo cổ, hoặc món đồ chơi cho trẻ con.
4
Sao lại là tháng năm Gulag?
Sao nỡ để miền Nam tan hoang khi hòa bình ló dạng?
Lý Kiến Trúc, từ California (5/1975-2026)
Trích CHƯƠNG 2
Tổ Khúc Huyền Cầm
Bước Chân Rumba
1
Nào, một, hai, ba
anh dìu em ra sàn nhảy
nào,
rất nhẹ
anh sẽ ôm em rất nhẹ
rất mong manh
như mây trắng lửng lơ trên đầu núi.
Chúng ta vẫn còn cách xa nhau.
2
Nào,
anh dìu em ra sàn nhảy
nào,
một, hai, ba
rất êm
anh sẽ ôm em
rất nồng nàn
rất ngọt ngào
như đợt sóng mơn man chân em hạt bụi nước.
Chúng ta vẫn còn ở hai bên bờ.
3
Rumba
em bước lên con thuyền giông bão
bước nhảy dập dềnh con tim tan vỡ
trôi đi biền biệt bến nước năm xưa
trôi đi
bãi cát vàng chờ mong lấp vội bọt sóng
mong chờ.
Ôi Rumba
trong bóng tối anh dìu em bước qua bóng tối
ta sẽ đi tìm thế giới hồng ân của sự sáng yêu thương.
Chúng ta vẫn còn ở lằn ranh ray rứt.
4
Nào,
một, hai, ba
anh dìu em ra sàn nhảy
bản tình ca bất diệt lắng xuống
cái mơ
cái đẹp
cái đau
anh sẽ ôm em trong vòng tay thương nhớ
lúc xa xưa anh là hạt bụi quấn quít chân em
bước chân Rumba mơ hồ như đôi ta.
Như đôi ta mơ hồ.
* viết cho tháng Năm, California 2026
Trích CHƯƠNG 3
Tổ Khúc Tơ Vò
Bên Này Biển Bên Kia Biển
*
Trời biển ơi! Ngươi còn nợ ta một cơn bão tố
Bọt sóng ơi! Ta nằm dài trên cát
Cuốn ta đi. Cuốn ta đi.
1
Tôi. Bên này biển
Em. Bên kia biển
Trùng dương chưa nối lại
Khác nhau mùi mằn mặn
Khác nhau đôi môi thơm
Ta còn nợ nhau một cơn bão tố.
Những dòng hải lưu đa chiều nóng lạnh
Tâm bão Trường Sa xoáy vào đất liền
Tâm bão Florida đổ về lạnh buốt Cali
Thấu tim tôi chỉ chực bay theo gió.
Những đợt sóng bạc thời gian trôi qua vùn vụt
Qua đi! những ngày đội sóng ngất trời dạt đảo hoang vu
Qua đi! những đêm vật vã con thuyền ra khơi bặt tăm tôm cá
Qua đi! những con sò run sợ trốn vào hang hốc đá ‘mackeno’.
Tôi là kẻ vô sản chân chính
Trần truồng như nhộng
Tháo chạy nhà tù và tuyệt vọng
Tôi ra sức vun đắp cái ốc đảo liêu xiêu ở miền đất mới
Mồ hôi. Mồ côi. Mồ chôn mới
Cố thủ trong đó
Lạc lõng, khô kiệt, ngán ngẩm, suy tàn
Đôi khi muốn thoát
Đôi khi muốn bay bổng vật vờ như khói thuốc
Thoát đi đâu khi ta bỏ chạy
Trận cuồng phong và mảng tối yêu đương
Gào lên. Rống lên
Tôi muốn sống thật thà như loài cỏ cây hoang dã
Tôi muốn quên ngày và đêm nhạt nhẽo nụ hôn
Tôi muốn trôi theo sóng xa bờ dạt đảo đá mồ côi
Tôi muốn đếm giọt thời gian đánh cược đời tôi canh bạc nhỏ
…
Nhưng ta còn nợ nhau một cơn bão tố
Nối đại dương hai bờ lục địa quặn thắt đông tây.
2
Thuyền và biển
Chuyển dạ
Đau dữ dội
Đau đứt ruột
Trong ngoài
Em có đau không?
*
Ta là biển
Em là cát
Ta nằm dài trên cát
Biển động trời gọi cát những lặng im
Ta không muốn nói lên nỗi buồn của biển
Em không muốn nói lên nỗi buồn của cát
Ôi tuyệt diệu. Em tuyệt diệu.
Chôn nỗi buồn vào huyệt mộ thiên thư.
* Lý Kiến Trúc, Cali, May 2026
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình