- CLC: 35 nhà vận động hành lang doanh nghiệp nộp tiền cho Trump và giấu, 47 nhà vận động hành lang đang giữ chức cao trong chính quyền Trump.
- Bị Trump liên tục khủng bố, truyền thông đã nhắm mắt bỏ qua cho Trump và xem các lời Trump bịa đặt là bình thường
Trump tham nhũng, theo hồ sơ khiếu nại của The Campaign Legal Center. Trong khi đó, bên cạnh chuyện Đảng Cộng Hòa hoàn toàn vâng phục Trump, nền báo chí Hoa Kỳ cũng suy yếu và phải đối xử với Trump một cách lo sợ, vì các thủ đoạn dùng Bộ Tư Pháp và FBI truy bức, vu khống. Dưới đây là tổng hợp các tin từ Washington Examiner, Raw Story, và một bài chất vấn báo chí tử Substack của nhà văn Margaret Sullivan.
Trump đang đối mặt với đơn khiếu nại về dấu hiệu tham nhũng, phi đạo đức liên quan đến việc bổ nhiệm các nhà vận động hành lang và các khoản quyên góp. Trung tâm Pháp lý Chiến dịch (CLC: Campaign Legal Center) đã đệ trình một đơn khiếu nại về đạo đức, cáo buộc rằng 35 nhà vận động hành lang doanh nghiệp đã không công khai các khoản quyên góp cho những dự án có liên hệ với ông Trump, và rằng 47 nhà vận động hành lang hiện đang nắm giữ các chức vụ cấp cao trong chính quyền của ông. Nhiều người trong số những nhân sự được bổ nhiệm này trước đây từng vận động hành lang chính các cơ quan mà giờ đây họ lại trực tiếp quản lý, làm dấy lên những lo ngại theo các tiêu chuẩn đạo đức được áp dụng trong quá khứ. Những tiết lộ này hoàn toàn trái ngược với cam kết trước đó của ông Trump về việc kiềm chế tầm ảnh hưởng của các nhà vận động hành lang trong bộ máy chính quyền.
Cơ quan giám sát đã công bố chi tiết các cáo buộc vi phạm quy định vận động hành lang. Trung tâm Pháp lý Chiến dịch (CLC) khẳng định rằng 35 nhà vận động hành lang doanh nghiệp đã không công khai các khoản quyên góp cho bốn dự án có liên hệ với ông Trump, bao gồm cả phòng khánh tiết tại Nhà Trắng và thư viện tổng thống của ông. Những sự bỏ sót thông tin này có thể cấu thành hành vi vi phạm luật vận động hành lang liên bang, thúc đẩy CLC đề nghị Văn phòng Luật sư Hoa Kỳ tại Đặc khu Columbia (Thủ đô DC) tiến hành một cuộc điều tra. Đơn khiếu nại này càng làm gia tăng sự giám sát đối với các thực tiễn đạo đức trong bộ máy chính quyền dưới thời ông Trump, theo Washington Examiner.
Bí mật: tại sao nhiều nhà vận động hành lang rời việc lương cao bạc triệu trong lĩnh vực tư để xin giữ chức cao cho Trump với lương thấp cỡ hai trăm ngàn đôla? Bởi vì họ có cách vào các hợp đồng cửa sau để kiếm tiền nhiều hơn trong khi giữ chức lương thấp của công quyền, và sau khi rời chức thì biết vận hành của các chỗ cần móc nối.
"Tôi nghĩ điều mà chúng ta đang chứng kiến ở đây là việc thay đổi cách thức vận hành của Washington thực sự vô cùng khó khăn. Hầu hết các quan chức chính phủ cấp cao đều chấp nhận mức lương thấp hơn đáng kể để làm việc cho chính phủ; và một khi đã rời khỏi bộ máy, họ sẽ tìm mọi cách để kiếm được càng nhiều tiền càng tốt. Mặt khác, Washington là một 'thị trấn' nhỏ hơn nhiều so với suy nghĩ của đa số mọi người. Nguồn nhân sự tiềm năng mà Tổng thống có thể lựa chọn—đặc biệt là khi ông muốn các chương trình nghị sự của mình được triển khai một cách hiệu quả—đơn giản là không thực sự dồi dào."
Số lượng lớn các nhà vận động hành lang nắm giữ chức vụ cấp cao gây ngạc nhiên. Phân tích của CLC cho thấy có tới 47 nhà vận động hành lang đang phục vụ tại các vị trí cấp cao trong chính quyền của ông Trump, trong đó có 16 người đang trực tiếp quản lý các cơ quan mà trước đây họ từng vận động hành lang. Nhiều người trong số này đã được Thượng viện phê chuẩn bổ nhiệm. Theo các tiêu chuẩn đạo đức được áp dụng trước đây, những cuộc bổ nhiệm như vậy lẽ ra đã bị cấm, điều này làm nổi bật sự thay đổi trong các chuẩn mực thực thi quy định hiện hành.
Cam kết "tát cạn đầm lầy" do vậy bị suy yếu. Lời hứa trong chiến dịch tranh cử của ông Trump về việc cắt giảm tầm ảnh hưởng của các nhà vận động hành lang đang mâu thuẫn với những phát hiện hiện tại, gợi nhắc lại những sự đảo ngược tương tự từng xảy ra dưới thời các đời tổng thống trước đây. Ông Obama và ông Biden cũng từng bổ nhiệm nhiều nhà vận động hành lang vào các vị trí trong chính quyền, bất chấp những cam kết trước đó về việc đóng lại "cánh cửa xoay" (hiện tượng các quan chức chính phủ luân chuyển sang làm việc cho các nhóm lợi ích tư nhân và ngược lại). Các nhà phân tích cho rằng sự dai dẳng của mô hình này phản ánh tính chất ăn sâu bám rễ trong văn hóa chính trị tại Washington.
Những hệ lụy về chính trị và uy tín đang chờ đợi phía trước. Các nhà phê bình lập luận rằng những tiết lộ này có thể đẩy nhanh sự vỡ mộng trong bộ phận cử tri cốt lõi của ông Trump, và một số người thậm chí còn dự đoán rằng sự ủng hộ của công chúng dành cho ông sẽ sụt giảm nhanh chóng. Vụ tranh cãi này nổi lên giữa lúc nhiều vấn đề nổi bật khác đang được quan tâm, bao gồm việc xem xét kỹ lưỡng tài chính gia đình ông Trump và những lo ngại rộng hơn về giao dịch nội bộ chính trị. Sự giao thoa giữa các vấn đề đạo đức và những khó khăn chính trị có thể định hình nhiệm kỳ còn lại của chính quyền.
.
Nhà văn Margaret Sullivan phân tích về hiện tượng kép, về thói đạo đức giả khi TV sợ bị Trump tước giấy phép, và không còn nhiều nhà truyền thông dám nói thực: Tiêu chuẩn kép của truyền thông đối với ông Trump cần phải chấm dứt. Hãy gọi đó là sự bình thường hóa, sự "tẩy trắng" hình ảnh, hay đơn giản là việc dành cho ông Trump sự ưu ái và niềm tin một cách mù quáng. Điều này chẳng mang lại lợi ích gì cho công chúng.
Ngày nay, rất nhiều tác phẩm báo chí xuất sắc đang được ra đời, bất chấp bối cảnh kinh doanh đầy khó khăn mà giới truyền thông đang phải đối mặt. Chẳng cần tìm đâu xa, chỉ cần nhìn vào danh sách Giải thưởng Pulitzer được công bố vào thứ Hai vừa qua là có thể thấy những tác phẩm báo chí đỉnh cao nhất — từ tờ Minnesota Star Tribune đến New York Times, Associated Press, Washington Post và nhiều tờ báo khác nữa. Tôi đã vô cùng phấn khởi khi thấy Julie K. Brown — phóng viên điều tra của tờ Miami Herald — được vinh danh bằng một giải thưởng đặc biệt (special citation) nhờ những phóng sự mang tính đột phá của bà về các hành vi lạm dụng của Jeffrey Epstein.
Tất cả những tác phẩm báo chí này đều vô cùng quan trọng. Đáng ngưỡng mộ. Và thiết yếu. Chúng khiến tôi cảm thấy tự hào khi được làm một người làm báo, và giúp tôi nhận thức lại một lần nữa lý do tại sao nền dân chủ lại cần đến báo chí — và cần báo chí phải luôn ở trạng thái tốt nhất. Đặc biệt là vào thời điểm đầy cam go và mang tính bước ngoặt này.
Thế nhưng... Nhìn chung, các cơ quan truyền thông chính thống vẫn tiếp tục làm điều mà họ đã làm suốt hơn một thập niên qua: Thất bại trong việc đưa tin về Donald Trump theo một cách nhất quán — một cách thực sự phục vụ lợi ích công chúng, hay giúp buộc Trump phải chịu trách nhiệm về những hành động của mình.
Tất cả chúng ta đều biết kịch bản này diễn ra như thế nào — cứ lặp đi lặp lại mãi.
"Hãy nhấn chìm mọi thứ trong một biển phân" ("Flood the zone with shit") — đó là lời khuyên (đồng thời cũng là lời tiên đoán) mà Steve Bannon — một đồng minh thân cận của ông Trump — đã đưa ra từ nhiều năm trước. Hãy đọc bài viết của Sean Illing trên tờ Vox để nhớ lại âm mưu thâm độc này: nhấn chìm công chúng trong vô và tin giả, thông tin sai lệch nhằm phục vụ cho các mục đích chính trị.
Trump đã thực sự làm theo lời khuyên đó. Và ông Trump vẫn cứ "bình an vô sự". Đúng là tỷ lệ người không ủng hộ ông ấy hiện đang ở mức cao ngất trời — lên tới 62% — nhưng ông Trump vẫn đang tại vị, vẫn nắm quyền điều hành, vẫn đang phát động một cuộc chiến tranh phi pháp, và vẫn tiếp tục đe dọa thôn tính các quốc gia có chủ quyền khác.
Sự điên khùng, thói trục lợi và tính cách khó lường của ông ấy dường như đã trở thành những yếu tố mặc định trong cách đưa tin của truyền thông — theo kiểu "lại là ông Trump đấy mà".
Donald Trump thốt ra những lời lẽ hoặc thực hiện những hành động đê hèn, và giới truyền thông chỉ ghi nhận điều đó rồi... cho qua. Hoặc ông ấy làm điều gì đó cực kỳ tai tiếng, và truyền thông lại tìm cách "làm mềm" sự gay gắt của sự việc bằng những ngôn từ lịch sự, nhẹ nhàng hơn. Rồi lại... cho qua. Hoặc ông ấy hành xử theo một cách mà chẳng bất kỳ nhân vật công chúng nào khác dám làm, thế nhưng không hiểu sao ông ấy vẫn cứ "thoát tội" một cách ngoạn mục. Và rồi, tất cả mọi người lại... cho qua. Chẳng hạn, trong những ngày gần đây, ông đã tuyên bố trong một bài phát biểu tại Florida rằng Cuba sẽ là mục tiêu tiếp theo mà ông nhắm tới, lặp lại những bình luận trước đó của ông về cùng chủ đề này.
Hoa Kỳ sẽ "tiếp quản [Cuba] gần như ngay lập tức." Thế đó. "Trên đường trở về từ Iran, chúng ta sẽ điều một trong những tàu chiến lớn của mình tới — có lẽ là tàu hàng không mẫu hạm USS Abraham Lincoln, chiếc lớn nhất thế giới; chúng ta sẽ cho nó tiến vào, dừng lại cách bờ biển khoảng 100 yard, và rồi chính quyền Cuba sẽ nói: 'cảm ơn rất nhiều, chúng tôi xin đầu hàng'."
Hãy thử tưởng tượng xem chuyện gì sẽ xảy ra nếu Tổng thống Biden (hoặc bất kỳ tổng thống nào khác) nói ra những lời như vậy. Những dòng tít báo giật gân khổng lồ. Hàng tuần liền tin tức tràn ngập. Những bài xã luận bàn về sự cần thiết phải viện dẫn Tu chính án thứ 25. Hãy thử nhớ lại cách báo chí đưa tin về vấn đề tuổi tác của ông Biden sau cuộc tranh luận năm 2024 đầy tai tiếng đó, nếu bạn muốn biết thế nào là một chiến dịch đưa tin toàn lực, không ngừng nghỉ nhằm đặt dấu hỏi về năng lực cơ bản của một quan chức công quyền.
Bạn sẽ không thấy cảnh tượng đó diễn ra ở đây đâu — tôi có thể đảm bảo với bạn điều đó. Hãy thử xem xét cả cuộc phỏng vấn mà ông đã thực hiện với chương trình "60 Minutes" ngay sau Bữa tiệc tối dành cho Phóng viên Nhà Trắng.
Trong một diễn biến đầy trớ trêu, đài CBS buộc phải công bố toàn bộ bản ghi chép nội dung cuộc phỏng vấn dài hơi này, mặc dù trước đó họ đã cắt gọt, biên tập lại rất nhiều để phát sóng. Họ buộc phải công bố bản ghi chép này chính vì bản thân ông Trump — người từng kiện đài CBS liên quan đến việc biên tập cuộc phỏng vấn của họ với bà Kamala Harris vào năm 2024. Một trong những điều khoản của thỏa thuận dàn xếp vụ kiện đó là: trong tương lai, toàn bộ bản ghi chép nội dung của các cuộc phỏng vấn tương tự sẽ phải được công bố đầy đủ. Vì vậy, ông Trump chẳng thể trách ai khác ngoài chính bản thân mình về việc những lời lẽ lảm nhảm, điên khùng của ông lại bị phơi bày trước công chúng.
Tờ "Hollywood Reporter" đã mô tả những bình luận của ông Trump như sau: "xoay quanh việc các đảng viên Dân chủ bất đồng với các chính sách của ông; việc cần phải hoàn thiện Phòng khiêu vũ Nhà nước tại Nhà Trắng vì mục đích an ninh; việc đổ lỗi cho Internet là nguyên nhân khiến một số người trở nên cực đoan; việc chỉ trích gay gắt các cuộc biểu tình mang khẩu hiệu 'No Kings' (Không có Vua); việc công kích cựu Tổng thống Joe Biden; việc phản hồi lại các thuyết âm mưu cho rằng sự kiện vừa qua chỉ là màn kịch dàn dựng hoặc chưa từng thực sự diễn ra; và cả những kế hoạch của ông nhằm 'giáng đòn thật mạnh' vào mọi người bằng khiếu hài hước trong bài phát biểu tại Bữa tiệc tối dành cho Phóng viên Nhà Trắng — cùng nhiều chủ đề khác."
Nói cách khác, như tờ "New Republic" đã nhận định trên mạng xã hội, những lời lẽ "cuồng loạn" của ông Trump "phác họa hình ảnh một người đàn ông cáu kỉnh và lộn xộn hơn nhiều so với những gì các chương trình phát sóng thường thể hiện."
“Quý vị biết đấy, tôi không phải là một vị vua... Tôi thấy những phong trào ‘Không Vua’ (No Kings) này được tài trợ y hệt cách mà [Trung tâm Luật Nghèo đói miền Nam: Southern Poverty Law Center] từng được tài trợ. Chính các vị—những người thuộc phe ‘Luật miền Nam’—đã tài trợ cho KKK và vô số nhóm cực đoan, tồi tệ khác. Rồi sau đó họ lại ra rả rằng: ‘Ồ, chúng ta phải ngăn chặn KKK thôi’. Thế nhưng chính họ lại rót cho các nhóm này hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu đô la. Chiêu trò đó hiệu nghiệm thật đấy. Đó hoàn toàn là một cú lừa do phe Dân chủ dàn dựng. Điều đó cho thấy rằng—cũng giống như sự kiện Charlottesville—toàn bộ sự kiện Charlottesville đều do phe ‘Luật miền Nam’ tài trợ,” ông Trump phát biểu—một tuyên bố hoàn toàn vô lý, nhất là khi xét đến việc những kẻ tân Quốc xã và những kẻ theo chủ nghĩa thượng đẳng da trắng như Richard Spencer và Nick Fuentes đã hiện diện tại đó. “Đó cũng là một âm mưu do phe ‘Luật miền Nam’ giật dây. Họ làm vậy cốt để bôi nhọ hình ảnh của tôi. Và rốt cuộc, đó chỉ là một màn kịch giả tạo hoàn toàn. Về cơ bản, đó là một cuộc bầu cử đã bị gian lận. Đây chính là một phần trong âm mưu gian lận cuộc bầu cử đó.”
Hầu hết các bài đưa tin của giới báo chí về cuộc phỏng vấn trên chương trình "60 Minutes" đó đều chỉ xoay quanh việc ông Trump chỉ trích phóng viên Norah O’Donnell, hoặc việc ông Trump tỏ ra chẳng hề lo lắng về vụ ám sát hụt được cho là đã xảy ra.
Báo Axios: Trump công kích chương trình "60 Minutes" vì đã đặt câu hỏi về bản tuyên ngôn của tay súng.
CBS News: Trump ‘không hề lo lắng’ trong lúc xảy ra vụ xả súng tại Bữa tiệc Thường niên của Phóng viên Nhà Trắng.
New York Post: Trump gọi người dẫn chương trình "60 Minutes" là kẻ ‘đáng hổ thẹn’...
Quý vị hẳn đã hiểu ý tôi muốn nói gì. Chính cuộc xung đột với phóng viên Norah O’Donnell—chứ không phải những lời lẽ công kích đầy rẫy dối trá về mọi vấn đề khác—mới được giới truyền thông coi là những tin tức đáng đưa.
Tôi rất tâm đắc với cách làm của trang tin NJ.com: “Trump không chút che đậy: Những khoảnh khắc phơi bày sự thật mà đài CBS đã cắt bỏ khỏi cuộc phỏng vấn "60 Minutes" của ông.” Trang tin này—vốn là nguồn tin tức địa phương lớn nhất tại tiểu bang New Jersey—đã khéo léo điểm lại một số khoảnh khắc “mất điểm” của ông Trump; chẳng hạn như tuyên bố sai lệch của ông về việc đài CBS đã trả cho ông khoản tiền dàn xếp trị giá 38 triệu đô la—trong khi con số thực tế chỉ là 16 triệu đô la.
Tại sao giới truyền thông cứ mãi tiếp tay cho việc “tẩy trắng” hình ảnh, khiến những hành vi phi lý trở nên có vẻ bình thường như thế này? Tại sao ông Trump lại thường xuyên được giới truyền thông dễ dàng bỏ qua những sai phạm đến vậy? Quý vị nhất định nên tìm đọc bài viết của Greg Sargent về việc phóng viên Dana Bash của đài CNN đã đặt những câu hỏi lạc đề, thiếu cơ sở đối với Dân Biểu Jamie Raskin; trong bài viết đó, tác giả đã đặt ra câu hỏi về sự “dung túng” của giới truyền thông đối với chủ nghĩa phát xít của ông Trump (xin lưu ý: đây là một hành vi hoàn toàn thiếu văn minh!). Rất nhiều tiêu đề tin tức dành cho ông Trump sự "châm chước" (benefit of the doubt), ngay cả khi nội dung các bài báo đã hiển hiện rõ ràng.
Jennifer Schulze — một nhà quan sát truyền thông sắc sảo kiêm cựu lãnh đạo tin tức truyền hình — đã đặc biệt chỉ ra tiêu đề này của tờ "New York Times": “Ông Trump đối mặt với thực tế phức tạp của một cuộc chiến tốn kém và không được lòng dân tại Iran.” Bà lưu ý rằng bản thân bài báo đã làm rõ một cách hoàn hảo về cuộc chiến không có lối thoát này, nhưng lại nhận định tiêu đề bài viết là “lộn ngược và không hề trực diện như lẽ ra phải thế.” Bà đề xuất một tiêu đề kiểu như sau: “Lời hứa của ông Trump về một cuộc xung đột ngắn hạn với tác động kinh tế tối thiểu đã bị chứng minh là sai lầm.” Theo quan điểm của tôi, tiêu đề của tờ NYT không sai; chỉ là giọng điệu của nó quá đỗi nhún nhường.
Dan Pfeiffer — cựu trợ lý của ông Obama, người sau này chuyển sang làm người dẫn chương trình podcast — đã đưa ra một vài lý do giải thích tại sao giới truyền thông tin tức lại thường xuyên "nhắm mắt làm ngơ" cho ông Trump và phe Cộng hòa — thậm chí còn bỏ qua cả những hành vi tham nhũng trắng trợn. Trong bản tin định kỳ "Message Box" của mình, ông viết:
Thứ nhất, ông Trump đã làm cho giới truyền thông trở nên mệt mỏi và chai sạn. Ông ta tham nhũng trên quá nhiều phương diện đến mức câu chuyện này đã trở thành chuyện cũ rích. Đội ngũ tại "Popular Information" đã xem xét các bài đưa tin về sự dính líu của Jared Kushner trong các cuộc đàm phán với Iran, và họ phát hiện ra rằng chỉ một phần rất nhỏ trong số các bài báo đó đề cập đến những xung đột lợi ích hiển nhiên của ông này.
Đối với giới báo chí, câu chuyện về sự tham nhũng của ông Trump và gia đình ông đã không còn là tin mới mẻ. Tờ "New York Times" cùng một số tờ báo khác vẫn thực hiện những phóng sự điều tra chuyên sâu nhằm phơi bày các hành vi tham nhũng, nhưng những câu chuyện đó hiếm khi xuất hiện trong các bản tin thường nhật về chính quyền ông Trump. Ông Trump, cô Karoline Leavitt, cùng các đại diện phát ngôn khác của ông hiếm khi bị dồn ép phải trả lời những câu hỏi hóc búa về vấn đề này; và ngay cả khi bị hỏi, họ cũng chỉ giả vờ tỏ ra phẫn nộ chứ không bao giờ đi sâu vào giải quyết bản chất vấn đề.
Lý do thứ hai là giới báo chí áp dụng một tiêu chuẩn khắt khe hơn đối với phe Dân chủ. Điều này vốn dĩ vẫn luôn đúng ở một mức độ nào đó, nhưng lại càng trở nên đặc biệt đúng trong kỷ nguyên của ông Trump. Các phóng viên thường cho rằng cử tri phe Dân chủ quan tâm đến việc liệu các lãnh đạo của họ có tham nhũng hay không, trong khi cử tri phe Cộng hòa thì lại không mấy bận tâm về điều đó. Do đó, một vụ bê bối của phe Dân chủ có thể gây ra những hệ lụy chính trị to lớn hơn, trong khi một vụ bê bối của phe Cộng hòa lại thường nhanh chóng bị chìm xuồng và rơi vào quên lãng.
Thứ ba, phần lớn giới truyền thông cực kỳ nhạy cảm trước những cáo buộc cho rằng họ đang thiên kiến chống lại phe Cộng hòa. Tình trạng này hiện nay đã bớt trầm trọng hơn so với trước đây, nhưng về mặt cá nhân, hầu hết các phóng viên vẫn mang tư tưởng tự do (liberal) đối với các vấn đề như quyền phá thai, kiểm soát súng đạn và biến đổi khí hậu. Kết quả là, một số người đã rơi vào tình trạng "bù đắp thái quá" (overcompensating) bằng cách trở nên khắt khe hơn đối với chính phe Dân chủ. Cuối cùng, phe Cộng hòa làm tốt hơn phe Dân chủ trong việc công kích mạnh mẽ những vấn đề này. Rất nhiều thành viên Đảng Dân chủ đã bày tỏ quan ngại về nạn tham nhũng trắng trợn của Don Jr. và Jared Kushner; tuy nhiên, nhìn chung, chúng ta chưa làm điều đó đủ thường xuyên, đủ mạnh mẽ, hay theo những phương thức thực sự tạo được tiếng vang. Nếu và khi Đảng Dân chủ nắm quyền kiểm soát Quốc hội, chúng ta sẽ có thêm những công cụ hữu hiệu để phơi bày nạn tham nhũng này cho cả thế giới cùng thấy.
Trong một bài viết khác sắp tới, tôi sẽ đưa ra một số đề xuất nhằm khắc phục những hạn chế này trong cách đưa tin của truyền thông. Còn trước mắt, tôi chỉ muốn một lần nữa lưu ý về việc những hạn chế này phổ biến và dai dẳng đến mức nào—ngay cả khi giới báo chí lẽ ra đã phải đủ tỉnh táo để nhận ra và tránh mắc phải chúng từ lâu rồi.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình