- Mỹ nói đã đề nghị tặng Cuba 100 triệu USD viện trợ nhân đạo, nhưng Cuba từ chối. Ngoại trưởng Cuba nói Mỹ bịa đặt vì không hề có đề nghị đó, Mỹ tung tin vịt để thế giới không chú ý tới lệnh trừng phạt Cuba mà Trump mới ký.
- Trump ký lệnh trừng phạt thứ cấp (phạt các nước kinh doanh với Cuba) làm Cuba cạn dầu, mất điện, tê liệt y tế, đói bi thảm
- Ngoại trưởng Cuba: nếu Mỹ tấn công, sẽ bị tắm máu.
- Giữa Cuba mất điện: đảo Santa Clara thắp sáng bằng điện mặt trời, cho dân sạc miễn phí.
.
____ ____ TIN CHI TIẾT
.
---- Mỹ: đề nghị viện trợ Cuba gói 100 triệu USD viện trợ nhân đạo, nhưng Cuba từ chối. Ngoại trưởng Cuba nói Mỹ bịa đặt vì không hề có đề nghị đó, Mỹ tung tin vịt để thế giới không chú ý tới lệnh trừng phạt Cuba mà Trump mới ký. Vào ngày 8/5/2026, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio (trong chuyến thăm Ý và Vatican) đã tuyên bố rằng Chính phủ Mỹ đã đề nghị cung cấp 100 triệu USD viện trợ nhân đạo để giúp người dân Cuba vượt qua tình trạng thiếu hụt lương thực và thuốc men trầm trọng. Rubio cũng cáo buộc chính quyền Havana đã từ chối phân phối số hàng viện trợ này. Trước đó, Mỹ cho biết đã chuyển được khoảng 6 triệu USD hàng cứu trợ thông qua tổ chức từ thiện Công giáo Caritas để tránh việc hàng hóa rơi vào tay chính phủ Cuba.
Phía Cuba, thông qua Ngoại trưởng Bruno Rodríguez, đã ngay lập tức phủ nhận thông tin này, nói không hề có đề nghị viện trợ đó: Ông Rodríguez gọi tuyên bố của ông Rubio là "bịa đặt" nhằm đánh lạc hướng dư luận khỏi các lệnh trừng phạt kinh tế của Mỹ.
Thông thường, Cuba từ chối các khoản viện trợ nếu chúng đi kèm với các điều kiện chính trị hoặc nếu Mỹ yêu cầu phân phối qua các kênh không thuộc sự kiểm soát của nhà nước (như các tổ chức tôn giáo hay tư nhân mà Mỹ chỉ định).
Cuba tố cáo Mỹ bao vây kinh tế: Havana lập luận rằng nếu Mỹ thực sự muốn giúp người dân Cuba, họ nên dỡ bỏ lệnh cấm vận vốn đang gây thiệt hại hàng tỷ USD mỗi năm, thay vì đưa ra các gói cứu trợ mà họ coi là "chiêu bài truyền thông".
.
---- Trump ký lệnh trừng phạt thứ cấp (phạt các nước kinh doanh với Cuba) làm Cuba cạn dầu, mất điện, tê liệt y tế, đói bi thảm. Lệnh trừng phạt mới (1/5/2026) tai hại. Tổng thống Donald Trump vừa ký sắc lệnh hành pháp thiết lập chương trình trừng phạt mới nhắm vào những người bị cáo buộc đàn áp tại Cuba. Đáng chú ý, Mỹ đã bắt đầu áp dụng trừng phạt thứ cấp (secondary sanctions), gây áp lực lên cả các công ty từ quốc gia thứ ba đang làm ăn với Cuba.
Cuba vẫn đang đối mặt với tình trạng thiếu nhiên liệu và thực phẩm nghiêm trọng nhất trong nhiều thập niên. Các chuyên gia nhân đạo của Liên Hợp Quốc đã cảnh báo về nguy cơ xảy ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo lớn nếu áp lực kinh tế không được giảm bớt.
Việc Ngoại trưởng Rubio gặp Giáo hoàng tại Vatican cho thấy Mỹ đang cố gắng sử dụng kênh ngoại giao tôn giáo để đưa viện trợ vào Cuba, một động thái mà chính quyền Havana xem là can thiệp vào công việc nội bộ. Phía Mỹ muốn thể hiện sự hỗ trợ trực tiếp cho người dân, trong khi phía Cuba coi đó là hành động xâm phạm chủ quyền và là "chiến tranh tâm lý".
Lệnh trừng phạt mới được Tổng thống Donald Trump ký vào ngày 1/5/2026 (Sắc lệnh 14404) đang đẩy Cuba vào một tình thế cực kỳ ngặt nghèo, nhằm "tối đa hóa áp lực" với những tác động trực diện đến đời sống người dân.
Dưới đây là 3 ảnh hưởng lớn nhất mà lệnh trừng phạt này đang gây ra:
. "Bỏ đói năng lượng" (Energy Starvation): Đây là đòn giáng mạnh nhất. Mỹ đã thiết lập một lệnh phong tỏa xăng dầu nghiêm ngặt, nhắm vào các tàu vận tải và quốc gia cung cấp dầu cho Cuba (đặc biệt là sau khi đồng minh lớn của Cuba là Venezuela thay đổi chính quyền vào đầu năm 2026). Hệ thống điện quốc gia Cuba liên tục bị rã lưới. Nhiều thành phố chìm trong bóng tối nhiều ngày liền. Liên Hợp Quốc báo cáo hơn 96.000 ca phẫu thuật (bao gồm 11.000 ca cho trẻ em) đã phải hoãn lại vì thiếu điện và nhiên liệu cho máy phát điện bệnh viện. Các thiết bị như lồng ấp trẻ sơ sinh hay máy chạy thận đang thiếu nguồn điện ổn định để duy trì.
. Áp dụng "Trừng phạt thứ cấp" (Secondary Sanctions): Điểm mới và nguy hiểm nhất của lệnh trừng phạt 2026 là Mỹ không chỉ cấm công ty Mỹ mà còn trừng phạt cả công ty nước thứ ba (như từ châu Âu, Canada, Tây Ban Nha) nếu họ làm ăn với Cuba trong các lĩnh vực then chốt (năng lượng, khai khoáng, tài chính). Nhiều ngân hàng quốc tế đã cắt đứt giao dịch với Cuba để tránh bị Mỹ cấm vận hoặc loại khỏi hệ thống tài chính toàn cầu. Điều này khiến việc nhập khẩu lương thực và thuốc men – dù về lý thuyết được miễn trừ nhân đạo – cũng trở nên bất khả thi vì không thể thanh toán tiền hàng.
Hàng hóa thêm khan hiếm: Các công ty vận tải biển lo sợ bị Mỹ tịch thu tàu hoặc cấm cập cảng Mỹ nên không dám chở hàng đến Cuba, khiến giá thực phẩm tại đây tăng phi mã.
. Tác động xã hội và nhân đạo: Khủng hoảng thêm nước sạch, khoảng 1 triệu người đang phải phụ thuộc vào xe bồn chở nước, nhưng các xe này cũng không thể hoạt động vì thiếu dầu diesel.
Làn sóng di cư: Áp lực kinh tế quá lớn đang thúc đẩy một làn sóng người dân tìm cách rời bỏ hòn đảo để sang Mỹ hoặc các nước láng giềng, tạo ra một cuộc khủng hoảng di cư mới tại khu vực Caribe.
.
---- Ngoại trưởng Cuba: nếu Mỹ tấn công, sẽ bị tắm máu. Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodriguez đã cảnh báo rằng Hoa Kỳ đang đi trên một "con đường nguy hiểm", vốn có thể dẫn đến một "cuộc tắm máu tại Cuba", nhằm đáp trả những tuyên bố liên tục của Tổng thống Donald Trump về việc chiếm quyền kiểm soát đất nước này; ông cũng cho biết "chưa có bất kỳ tiến triển nào" trong các cuộc đàm phán giữa hai quốc gia.
Trong một cuộc phỏng vấn trực tiếp với phóng viên Whit Johnson của đài ABC News tại Havana vào thứ Năm, ông Rodriguez khẳng định rằng ông xem những lời đe dọa của ông Trump là "vô cùng nghiêm trọng", và rằng Cuba sẽ "thực thi quyền tự vệ chính đáng của mình" nếu bị tấn công quân sự.
"Có vẻ như chính phủ Hoa Kỳ đã lựa chọn một con đường nguy hiểm—một con đường có thể dẫn đến những hậu quả khôn lường, dẫn đến một thảm họa nhân đạo, một cuộc diệt chủng, sự hy sinh của cả người dân Cuba lẫn những thanh niên Mỹ; con đường này cũng có thể dẫn đến một cuộc tắm máu ngay trên đất Cuba," ông Rodriguez chia sẻ với ABC News bằng tiếng Tây Ban Nha.
Trong những tuần gần đây, ông Trump đã tuyên bố rằng hệ thống chính trị của Cuba cần phải thay đổi một cách "triệt để", đồng thời liên tục khẳng định rằng Hoa Kỳ sẽ "sớm có những động thái cụ thể đối với Cuba".
Gần đây nhất, khi phát biểu tại Florida vào tuần trước, ông Trump nói rằng sau chiến dịch tại Iran, "Cuba sẽ là mục tiêu tiếp theo", và rằng Hoa Kỳ sẽ "chiếm quyền kiểm soát Cuba gần như ngay lập tức". Ông cũng gợi ý rằng mình có thể điều động tàu sân bay USS Abraham Lincoln tới Cuba và neo đậu cách bờ biển khoảng 100 yard (khoảng 90 mét), trước khi bày tỏ niềm tin rằng phía Cuba sẽ nói: "Xin cảm ơn rất nhiều. Chúng tôi xin đầu hàng."
Cho đến nay, chính quyền Hoa Kỳ vẫn chủ yếu dựa vào các biện pháp kinh tế để gây sức ép lên Cuba, bao gồm lệnh phong tỏa được áp đặt hồi đầu năm nay nhằm cắt đứt nguồn tiếp cận của Havana đối với các chuyến hàng dầu mỏ từ nước ngoài—trong đó có cả nguồn cung từ Venezuela.
Tuần trước, chính quyền ông Trump đã áp đặt các lệnh trừng phạt mới nhắm vào các thành viên trong chính quyền Cuba—những người mà Nhà Trắng cáo buộc là "đồng lõa trong các vụ tham nhũng chính phủ hoặc vi phạm nhân quyền nghiêm trọng, hoặc là các đặc vụ, quan chức hay những cá nhân hỗ trợ vật chất cho chính phủ Cuba"—theo nội dung trong bản thông tin chính thức do Nhà Trắng công bố.
Trong cuộc phỏng vấn hôm thứ Năm, ông Rodriguez một lần nữa khẳng định chủ quyền độc lập của Cuba, đồng thời tuyên bố rằng nếu bị tấn công quân sự, "Cuba sẽ thực thi quyền tự vệ chính đáng của mình đến cùng, bất chấp mọi hậu quả, với sự ủng hộ to lớn và rộng khắp của toàn thể nhân dân." “Cuba không phải là mối đe dọa đối với Hoa Kỳ, dù là về an ninh quốc gia, chính sách đối ngoại, kinh tế hay lối sống của người Mỹ,” ông phát biểu với ABC News.
Vào tháng 3, Tổng thống Cuba Miguel Díaz-Canel đã công khai thừa nhận rằng chính phủ của ông đã tiến hành các cuộc đàm phán bí mật với Hoa Kỳ trong nhiều tuần liền, đúng vào thời điểm ông Trump đang tăng cường chiến dịch gây sức ép đối với chính quyền này.
Hôm thứ Năm, ông Rodriguez chia sẻ với ABC News rằng các cuộc đàm phán với Hoa Kỳ vẫn chưa đạt được bất kỳ tiến triển nào, đồng thời bác bỏ những yêu cầu cải cách chính trị và kinh tế mà chính quyền ông Trump đưa ra gần đây.
“Tôi có thể khẳng định với quý vị rằng tôi không thấy có bất kỳ tiến triển nào,” ông Rodriguez nói.
Ông cho biết phía Cuba luôn “sẵn sàng đàm phán về nhiều vấn đề song phương khác nhau,” nhưng những vấn đề liên quan đến hệ thống chính trị hay công việc nội bộ của Cuba thì “không nằm trong chương trình nghị sự.”
Khi được yêu cầu phản hồi trước các cáo buộc về việc đàn áp chính trị, bạo lực, yếu kém trong quản lý nhà nước và sự thiếu hụt các quyền tự do tại Cuba, ông Rodriguez đã lên tiếng bác bỏ những cáo buộc này. Ông khẳng định rằng việc sử dụng các cáo buộc đó làm cái cớ để phát động một cuộc xâm lược quân sự là điều “bị luật pháp quốc tế nghiêm cấm.”
.
---- Giữa Cuba mất điện: đảo Santa Clara thắp sáng bằng điện mặt trời, cho dân sạc miễn phí. Tại Cuba, trạm sạc năng lượng mặt trời thắp sáng một hòn đảo đang chìm trong bóng tối: Giữa cuộc khủng hoảng năng lượng, trạm sạc miễn phí này mang đến cho người dân những lựa chọn mới về phương tiện đi lại, thiết bị điện tử, và thậm chí cả việc nấu nướng.
Yudelaimys Barrero Muñoz từng phải dành tới ba tiếng đồng hồ đứng bên lề đường cao tốc dưới cái nắng như thiêu như đốt, vẫy tiền gọi các tài xế để xin đi nhờ xe từ Cienfuegos (Cuba) đến Santa Clara—nơi cô thường mua hàng hóa về bán lại để nuôi chồng và hai con. Chuyến đi dài 43 dặm này là điều không thể thực hiện được bằng chiếc xe đạp của chồng cô—từng là phương tiện đi lại duy nhất của cả gia đình—và sau đó, ngay cả khi đã có chiếc xe ba bánh chạy điện, dung lượng pin của xe cũng không đủ để hoàn thành cả chuyến đi khứ hồi. Thế rồi, vào đầu tháng Tư, một chủ doanh nghiệp địa phương đã khai trương một trạm sạc năng lượng mặt trời—được cho là trạm đầu tiên tại Cuba—và điều đặc biệt là dịch vụ này hoàn toàn miễn phí, theo tin từ hãng thông tấn AP. Người dân Cuba nhanh chóng đổ xô đến trạm sạc năng lượng mặt trời này—hay còn gọi là "solinera" theo cách gọi tại Cuba—để sạc đủ mọi thứ, từ các loại xe điện cho đến cả đèn sấy móng tay bằng tia UV.
Chính phủ Cuba đã đẩy mạnh việc lắp đặt các tấm pin năng lượng mặt trời tại các bệnh viện và những địa điểm công cộng khác, đồng thời thiết lập các trang trại điện mặt trời nhằm đối phó với tình trạng mất điện triền miên, cũng như cuộc khủng hoảng thiếu nhiên liệu trầm trọng trong những tháng gần đây—hậu quả của lệnh cấm vận năng lượng từ phía Hoa Kỳ. Năng lượng tái tạo hiện chiếm khoảng 10% tổng lượng điện năng của hòn đảo này—tăng từ mức 3,6% vào năm 2024—tuy nhiên, mạng lưới phân phối vẫn còn hạn chế và rất ít người dân Cuba có đủ điều kiện tài chính để tự lắp đặt một hệ thống năng lượng như vậy tại nhà. Do nguồn xăng dầu dành cho xe hơi hiện nay vô cùng khan hiếm, người dân Cuba thường phải đi bộ hoặc lái những chiếc xe máy, xe ba bánh chạy điện hàng dặm đường để tìm đến trạm sạc năng lượng mặt trời tại Santa Clara. Họ mang theo đủ thứ đồ đạc: những chiếc điện thoại di động đã gần cạn pin, nồi cơm điện, nồi áp suất—một danh sách dài vô tận các thiết bị, dụng cụ gia dụng và phương tiện đi lại đang cần được nạp năng lượng. "Trạm sạc này đã giúp giải quyết biết bao vấn đề cho rất nhiều người," theo cô Barrero Muñoz chia sẻ.
Giờ đây, cô cùng chồng và hai đứa con (lên 3 và 4 tuổi) đã có thể thường xuyên lái xe đến Santa Clara, nhờ vào việc họ có thể sạc đầy chiếc xe ba bánh chạy điện của gia đình ngay tại trạm sạc năng lượng mặt trời này. "Nếu không có trạm sạc này, chắc chắn tôi đã không thể tiếp tục công việc buôn bán của mình," cô nói. Giờ đây, Barrero Muñoz mua gạo, đường, xúc xích, giò mortadella, xà phòng, dầu gội, lăn khử mùi và các mặt hàng khác mà chẳng cần bận tâm đến trọng lượng của chúng; bởi lẽ tất cả đều được chất lên xe thay vì phải nhọc công mang vác trong hai chiếc túi xách và một chiếc ba lô như khi cô còn phải đi nhờ xe người khác. "Tôi có nhiều khách hàng hơn vì tôi có nhiều hàng hóa hơn," cô vừa nói vừa mỉm cười.
Với dân số gần một phần tư triệu người, Santa Clara là nơi sinh sống của những cư dân như Danailys Arboláez Pérez—một bà mẹ 32 tuổi với hai đứa con nhỏ, chuyên bán bánh mì kẹp, cà phê, bia và thuốc lá ngay tại nhà riêng. Căn nhà của cô chỉ cách trạm năng lượng mặt trời một quãng đi bộ ngắn. "Hầu như ai trong khu phố này cũng đều ghé qua đó," cô chia sẻ. Arboláez Pérez thường mang nồi niêu sang trạm năng lượng mặt trời để nấu cơm, đậu và thậm chí là chiên cá—ngay cả khi nhà cô vẫn có điện—chỉ để tiết kiệm tiền mua khí đốt tự nhiên. Cô cũng tận dụng nơi này để sạc điện cho hai chiếc quạt làm mát phòng ngủ của các con nhỏ, nhất là khi nền nhiệt tại Cuba đang bắt đầu leo thang; cô nhớ lại rằng những đợt mất điện hồi năm ngoái quả thực là một "thảm họa". Giờ đây, cô không còn phải bật dậy khỏi giường mỗi khi điện đột ngột có trở lại, buộc cô phải vội vã nấu nướng hay giặt giũ ngay vào lúc 2 giờ sáng nữa. "Chúng tôi không còn phải chạy đôn chạy đáo nhiều như trước," cô nói. "Tôi nấu nướng một cách thong thả, nhẹ nhàng... Nếu chẳng may bị mất điện, tôi chỉ việc xách nồi sang đó là xong."
.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình