Iowa: Thai Hien bị ICE bắt giam từ tháng 1/2026, chờ trục xuất về VN, nhờ luật sư kiện ICE, nói rằng ICE sai luật vì bắt bất ngờ, không gửi thư thông báo, và vì Thai Hien 13 năm qua không hề phạm tội gì
Theo tin của báo Iowa Capital Dispatch ngày 11/5/2026: ICE bị kiện vì kế hoạch trục xuất một người đàn ông tại Quận Polk về Việt Nam. Nỗ lực trục xuất diễn ra sau bản án năm 1997 liên quan đến vụ nổ súng tại thành phố Des Moines. Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) đang bị đưa ra tòa vì những nỗ lực trục xuất một người đàn ông cư trú tại Iowa trở về quê hương cũ Việt Nam.
Hien Thai đang khởi kiện ICE, Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ và Nhà tù Quận Polk tại Tòa án Quận Hoa Kỳ cho Khu vực phía Nam Iowa. Thai — người có tên gọi được ghi là "Hien" trong một số hồ sơ tòa án — đang yêu cầu được trả tự do ngay lập tức khỏi nhà tù, nơi ông đã bị giam giữ kể từ ngày 15 tháng 1 năm 2026. Ông cáo buộc rằng các quyền về quy trình tố tụng hợp pháp của mình đang bị xâm phạm.
Hồ sơ tòa án cho thấy Thai đã đến Hoa Kỳ từ Việt Nam vào năm 1992 và sau đó được cấp tư cách thường trú nhân hợp pháp.
Vào năm 1997, ông bị kết án về tội khủng bố và tội giết người cấp độ hai. Theo Bộ Tư pháp Hoa Kỳ (DOJ), cáo buộc này bắt nguồn từ một vụ nổ súng giữa hai nhóm đàn ông tại quán Café Di Vang ở Des Moines vào ngày 6 tháng 8 năm 1995; trong vụ này, các nhân chứng tường thuật rằng Thai đã cầm trên tay một khẩu súng lục ổ quay cỡ nòng .38. Theo DOJ, chính khẩu súng này sau đó đã được một người đàn ông khác sử dụng trong một vụ nổ súng gây chết người.
Vào tháng 3 năm 2013, Thai đã hoàn tất bản án tù của mình và được bàn giao cho ICE; cơ quan này sau đó chuyển ông đến Alabama để chờ trục xuất do các bản án trọng tội mà ông đã nhận. Do không thể trục xuất ông trở về Việt Nam — nơi việc tiếp nhận những người bị trục xuất như vậy bị hạn chế rất chặt chẽ — ICE đã trả tự do cho ông sau 90 ngày, kèm theo một "lệnh giám sát" yêu cầu ông phải thực hiện việc trình diện định kỳ với cơ quan liên bang này.
Bộ Tư pháp hiện cáo buộc rằng vào tháng 12 năm 2025, Thai đã bỏ lỡ một trong những buổi trình diện theo lịch hẹn, dẫn đến việc ông bị bắt giữ vào ngày 15 tháng 1 năm 2026.
Luật sư của Thai, ông Alexander Smith, hiện đang lập luận để yêu cầu trả tự do cho thân chủ của mình khỏi nhà tù; ông khẳng định rằng "lịch sử tuân thủ pháp luật lâu dài của Thai kể từ khi được trả tự do theo lệnh giám sát đã chứng minh sự cải tạo hoàn toàn và không hề có nguy cơ tái phạm." Ông Smith trình bày trước tòa rằng Thai “không gây nguy hiểm cho bất kỳ ai.”
Ông Smith cũng lập luận rằng các quyền của Thai đang bị xâm phạm do thực tế là việc trục xuất về Việt Nam hiện vẫn bị hạn chế nghiêm ngặt. Ông Smith cáo buộc rằng việc đưa Thai về đó là điều không thể dự đoán trước một cách hợp lý. Ông cũng khẳng định rằng vào tháng 1 năm 2026, chính phủ liên bang đã không cung cấp cho Thai văn bản thông báo theo quy định, trong đó nêu rõ lý do ông bị giam giữ và lý do lệnh giám sát – vốn cho phép ông được trả tự do vào năm 2013 – lại bị thu hồi.
Trong các hồ sơ mới nộp lên tòa án, Luật sư Liên bang phụ trách Khu vực phía Nam bang Iowa, ông David C. Waterman, lập luận rằng các quan chức liên bang hiện đang “tích cực thảo luận với Đại sứ quán Việt Nam để thực hiện việc trục xuất Thai về Việt Nam.” Ông Waterman cũng cáo buộc rằng Thai đã nhận được thông báo hợp lệ vào tháng 1 về lý do lệnh giám sát của ông bị thu hồi.
Trong văn bản phản hồi của mình, ông Smith gọi cáo buộc sau này là “thẳng thắn mà nói, thật khó tin,” đồng thời mô tả văn bản thông báo được nhắc đến đó là một “lá thư thông báo không hề tồn tại” và dường như chính phủ cũng không thể xuất trình được.
Trong các hồ sơ tòa án lập luận ủng hộ việc trả tự do cho thân chủ, ông Smith viết rằng Thai “thừa nhận mình đã bị kết án vì một trọng tội. Tuy nhiên, ông cũng đã chấp hành xong bản án cho tội danh đó, được hưởng chế độ phóng thích có điều kiện (parole) sau bản án đó, và đã trải qua 13 năm qua mà không hề phạm thêm bất kỳ tội nào khác. Quyết định của ICE đưa ra 13 năm trước – rằng ông đủ an toàn để được trả tự do – nhưng nay lại yêu cầu giam giữ ông vì ‘tiền án tiền sự’ là điều hoàn toàn vô lý.”
Tòa án hiện vẫn chưa đưa ra phán quyết đối với yêu cầu trả tự do ngay lập tức cho Thai.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình