- Chuyển giao khoản nợ 7 tỷ USD của hãng xe điện VinFast gây ra những 'tín hiệu cảnh báo'.
- India Today: VinFast muốn giảm bớt gánh nặng tài chính
Bản tin sau đây của Reuters, viết bởi 3 phóng viên -- Phương Nguyễn, Francesco Guarascio và David Dolan -- phổ biến ngày 21/05/2026 với tựa đề "Vietnamese EV maker VinFast's move to shift $7 billion in debt raises 'red flags'" (Việc chuyển giao khoản nợ 7 tỷ USD của hãng sản xuất xe điện VinFast (Việt Nam) đưa ra những 'tín hiệu cảnh báo').
Tóm tắt:
. VinFast dự kiến bán các nhà máy cho nhóm nhà đầu tư trong nước có mối liên hệ với công ty mẹ.
. Thương vụ làm dấy lên những lo ngại về quản trị doanh nghiệp, đồng thời giúp chuyển khoản nợ ra khỏi bảng cân đối kế toán của VinFast.
. Giao dịch quy mô hàng tỷ đô la, bao gồm nhiều hợp phần, dự kiến sẽ hoàn tất trong quý III.
. VinFast khẳng định sẽ trở thành doanh nghiệp "sạch nợ" sau thương vụ này, đồng thời phủ nhận các kế hoạch bán lại cho một nhà sản xuất khác.
HÀ NỘI, ngày 21 tháng 5 (Reuters) - Trong suốt thập niên qua, công ty sản xuất xe điện VinFast Auto của Việt Nam đã "đốt" hàng tỷ đô la cho chiến lược mở rộng đầy tham vọng của mình.
Giờ đây, kế hoạch bán lại hai nhà máy chính và chuyển giao khoản nợ trị giá 7 tỷ USD ra khỏi sổ sách kế toán đã làm dấy lên những lo ngại về vấn đề quản trị tại tập đoàn Vingroup (VIC.HM) của tỷ phú Phạm Nhật Vượng.
Theo một thỏa thuận nhiều-bên được công bố vào tuần trước, VinFast sẽ bán mảng kinh doanh sản xuất tại Việt Nam với giá 13,3 nghìn tỷ đồng (tương đương 506 triệu USD) cho một nhóm các nhà đầu tư – những người cũng sẽ tiếp nhận khoản nợ xấp xỉ 6,9 tỷ USD. Trong hồ sơ gửi cơ quan quản lý, công ty cho biết hành động này sẽ cho phép họ áp dụng mô hình "tài sản nhẹ" (asset-light), tập trung chủ yếu vào hoạt động nghiên cứu và phát triển sản phẩm thay vì trực tiếp tham gia sản xuất.
Với việc mảng sản xuất được chuyển giao và loại bỏ khỏi bảng cân đối kế toán, VinFast sẽ trở thành một doanh nghiệp gần như không còn nợ vay, Vingroup chia sẻ với Reuters trong một tuyên bố. Chi phí sản xuất chính là nguyên nhân chính dẫn đến khoản lỗ 3,9 tỷ USD của nhà sản xuất xe điện này trong năm ngoái; tính từ khi thành lập vào năm 2017 đến nay, VinFast vẫn chưa đạt được lợi nhuận.
Tuy nhiên, thương vụ này đã khiến một số nhà phân tích và các cổ đông nhỏ lẻ phải "nhíu mày" nghi ngại, không chỉ bởi sự phức tạp của nó mà còn do sự tham gia của các nhà đầu tư có mối liên hệ mật thiết với Vingroup và người sáng lập – tỷ phú Phạm Nhật Vượng.
"Xét từ góc độ chiến lược và tài chính, động thái này hoàn toàn hợp lý và tạo dựng được một nền tảng vững chắc cho sự tăng trưởng của VinFast," ông Mehdi Jaouadi – chuyên gia phân tích ngành xe hơi kiêm đối tác tại công ty tư vấn YCP (có trụ sở tại Singapore) – nhận định. "Tuy nhiên, nếu xét trên khía cạnh quản trị doanh nghiệp, quyết định chiến lược này lại tiềm ẩn một số 'tín hiệu cảnh báo' và đặt ra không ít dấu hỏi." Một vấn đề đáng chú ý là sự tham gia của doanh nhân bất động sản Nguyễn Hoài Nam – người vừa ngay trong tháng này đã nắm quyền kiểm soát công ty sẽ mua lại hơn 95% mảng kinh doanh sản xuất của VinFast. Ông Nam hiện là thành viên Hội đồng quản trị của Vincom Retail (VRE.HM) – đơn vị từng là mảng kinh doanh trung tâm thương mại thuộc Tập đoàn Vingroup.
Vài ngày trước khi thương vụ nhà máy được công bố, ông Nam đã thâu tóm quyền kiểm soát đa số tại Công ty Phát triển Đầu tư và Thương mại Future (FIRD: Future Investment and Trading Development) – một công ty được tách ra từ VinFast và cho đến tháng 1 vừa qua vẫn thuộc sở hữu của Tập đoàn Vingroup cùng ông Phạm Nhật Vượng. FIRD hiện nắm giữ các bằng sáng chế đối với thế hệ xe điện đầu tiên của VinFast và có vốn điều lệ lên tới 4,6 tỷ USD, trong đó gần 92% được góp bởi ông Nam.
Ông Jaouadi nhận định: "Vẫn chưa rõ lý do tại sao FIRD lại trở thành bên mua chính chỉ trong một thời gian ngắn sau những thay đổi về cơ cấu sở hữu này."
Vincom từ chối đưa ra bình luận. Hãng tin Reuters cũng không thể liên hệ được với ông Nam để xin ý kiến.
Trong một tuyên bố chính thức, VinFast cho biết công ty "không phải là một bên tham gia vào các giao dịch này, và do đó không có cơ sở hay thẩm quyền để đưa ra bình luận."
'VIÊN ĐÁ QUÝ'
Một mối quan ngại khác nằm ở cấu trúc của thương vụ. Mảng kinh doanh sản xuất sẽ được mua lại trước tiên bởi ba bên: ông Phạm Nhật Vượng, FIRD và một công ty khác có tên là Công ty Phát triển Đầu tư và Thương mại Ngọc Quý; sau đó, cơ cấu sở hữu sẽ được sắp xếp lại một lần nữa. Theo hồ sơ công bố, khi thương vụ hoàn tất vào tháng 9 tới, chỉ còn hai trong số ba nhà đầu tư ban đầu tiếp tục nắm giữ cổ phần: FIRD (sẽ sở hữu 95,5%) và ông Phạm Nhật Vượng (sẽ nắm giữ dưới 5%).
Ông Jaouadi cho rằng quy trình này "đặt ra câu hỏi về vai trò cũng như sự tham gia" của Công ty Đầu tư và Thương mại Ngọc Quý, bởi lẽ rốt cuộc công ty này sẽ không nắm giữ bất kỳ cổ phần nào trong doanh nghiệp.
Công ty bất động sản này – với cái tên mang ý nghĩa là "viên đá quý" trong tiếng Việt – đã từ chối đưa ra bình luận. Theo hồ sơ công bố, một số cổ đông của công ty này từng là đối tác kinh doanh với ông Phạm Nhật Vượng.
Trong thương vụ chuyển nhượng nhà máy này, ông Phạm Nhật Vượng sẽ tham gia với tư cách là cả bên mua lẫn bên bán.
VinFast sẽ tiếp tục duy trì quyền sở hữu đối với các nhà máy lắp ráp của mình tại Indonesia và Ấn Độ, cùng với các bằng sáng chế dành cho thế hệ xe điện mới nhất của hãng. Cổ phiếu của VinFast đã giảm khoảng 12% kể từ khi thương vụ này được công bố vào ngày 12 tháng 5/2026.
Vingroup hiện do ông Vượng nắm quyền kiểm soát, và công ty này không có bất kỳ nhà đầu tư tổ chức lớn nào.
Dragon Capital – một quỹ đầu tư có vốn nước ngoài, tập trung vào thị trường Việt Nam và đặt trụ sở tại Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời là một trong số ít các nhà đầu tư nước ngoài tại Vingroup – nhận định rằng thương vụ này là "một bước phát triển mang tính cơ cấu tích cực", bởi lẽ nó sẽ giúp cắt giảm nợ và chi phí.
FOXCONN TỪNG QUAN TÂM ĐẾN VINFAST VÀO NĂM 2021
Theo ông Felipe Munoz – một chuyên gia phân tích kỳ cựu trong ngành xe hơi – việc thuê ngoài khâu sản xuất sẽ giúp một nhà sản xuất xe điện (EV) có quy mô nhỏ hơn như VinFast có thể tập trung các nguồn lực quý báu của mình vào những lĩnh vực quan trọng hơn, chẳng hạn như phát triển phần mềm ưu việt hơn.
Như một phần của thỏa thuận, các chủ sở hữu mới sẽ được phép sử dụng các nhà máy của VinFast để sản xuất xe hơi và pin cho các đối tác bên thứ ba.
Một chuyên gia phân tích tài chính tại Việt Nam – người từ chối nêu tên do tính nhạy cảm của vấn đề – cho biết rất có thể đang có một nhà sản xuất khác "chờ sẵn" để bắt tay hợp tác với nhóm nhà đầu tư mới này.
Vào năm 2021, Vingroup từng cho biết họ đã nhận được lời tiếp cận từ Foxconn – một nhà sản xuất theo hợp đồng có trụ sở tại Đài Loan – liên quan đến các dây chuyền sản xuất của VinFast; tuy nhiên, không có thỏa thuận nào được ký kết thành công.
"Chúng tôi không có kế hoạch bán các cơ sở sản xuất của VinFast tại Việt Nam cho Foxconn hay bất kỳ nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM: original equipment manufacturer) nào khác," Vingroup khẳng định khi được hỏi về khả năng nối lại các cuộc đàm phán.
Foxconn – doanh nghiệp đang nỗ lực mở rộng sự hiện diện trong lĩnh vực xe điện – đã không đưa ra phản hồi trước yêu cầu bình luận về vấn đề này.
.
Theo một bài báo tuần trước của India Today, do nhóm phóng viên Auto Today viết: VinFast tái cơ cấu hoạt động tại Việt Nam nhằm đẩy nhanh đà sinh lời. Bài này dịch như sau.
VinFast vừa công bố một cuộc tái cơ cấu lớn đối với các hoạt động tại Việt Nam, trong bối cảnh nhà sản xuất xe điện này đang chuyển hướng sang mô hình kinh doanh "tinh gọn tài sản" (asset-light), nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, đẩy nhanh khả năng sinh lời và củng cố sự bền vững dài hạn.
Theo kế hoạch tái cơ cấu này, VinFast sẽ tách các tài sản sản xuất tại Việt Nam – bao gồm các nhà máy tại Hải Phòng và Hà Tĩnh – sang một pháp nhân mới được thành lập là VFTP (Công ty Cổ phần Sản xuất và Thương mại VinFast). Pháp nhân này sau đó sẽ được chuyển nhượng cho một nhóm nhà đầu tư do Công ty Cổ phần Nghiên cứu và Phát triển Công nghệ Future dẫnđầu, với sự tham gia của ông Phạm Nhật Vượng, trong một giao dịch trị giá xấp xỉ 13.300 tỷ đồng (khoảng 530 triệu USD).
Sau khi hoàn tất tái cơ cấu, VFTP sẽ tập trung chuyên biệt vào các hoạt động sản xuất. Ngoài việc tiếp tục sản xuất xe cho VinFast, công ty này cũng có thể mở rộng sang lĩnh vực sản xuất theo hợp đồng và hợp tác lắp ráp cho các doanh nghiệp khác trong tương lai. VFTP sẽ tiếp nhận khoảng 182.000 tỷ đồng (7,3 tỷ USD) các khoản nợ liên quan đến hoạt động sản xuất.
Trong khi đó, VinFast Việt Nam (VFVN) sẽ tiếp tục nắm giữ các chức năng kinh doanh có giá trị cao hơn của công ty, bao gồm nghiên cứu và phát triển (R&D), kỹ thuật sản phẩm, công nghệ, mở rộng thị trường toàn cầu, bán hàng, tiếp thị, dịch vụ hậu mãi và quản lý trải nghiệm khách hàng.
Theo bà Thái Thị Thanh Hải – Phó Tổng Giám đốc VinFast, VinFast sẽ tiếp tục duy trì các hoạt động sản xuất toàn cầu bên ngoài lãnh thổ Việt Nam, trong khi Future sẽ đảm nhận việc sản xuất xe tại thị trường nội địa theo hợp đồng cho nhà sản xuất xe này.
Động thái này phản ánh một xu hướng chuyển dịch toàn cầu rộng lớn hơn để hướng tới các mô hình vận hành "tinh gọn tài sản" – mô hình đang ngày càng được các công ty công nghệ và xe hơi áp dụng nhằm tìm kiếm sự linh hoạt cao hơn giữa bối cảnh thị trường đầy biến động và nhu cầu vốn ngày càng tăng.
Đối với các nhà sản xuất xe điện, nhu cầu đầu tư mạnh vào pin, hệ thống lái tự hành, hệ sinh thái phần mềm, cơ sở hạ tầng trạm sạc và mở rộng thị trường quốc tế đã gia tăng áp lực lên việc phân bổ nguồn vốn. Bằng cách tách biệt hoạt động sản xuất sang một pháp nhân chuyên trách, VinFast đặt mục tiêu tập trung nguồn lực vào đổi mới sáng tạo, phát triển công nghệ, xây dựng thương hiệu và phát triển khách hàng, đồng thời giảm bớt gánh nặng tài chính liên quan đến việc sở hữu nhà máy và các khoản nợ sản xuất.
Cuộc tái cơ cấu này cũng được kỳ vọng sẽ cải thiện đáng kể vị thế tài chính của VinFast. Thông qua việc chuyển giao phần lớn các khoản nợ liên quan đến sản xuất, VinFast Việt Nam dự kiến sẽ giảm thiểu đáng kể gánh nặng nợ vay, qua đó cho phép công ty tái phân bổ nguồn vốn vào các sáng kiến tăng trưởng chiến lược. Nhờ đó, VinFast được kỳ vọng sẽ đạt mức lợi nhuận sớm hơn so với dự kiến trước đây; các dự báo hiện chỉ ra rằng công ty sẽ bắt đầu có lãi từ năm 2027 trở đi.
Công ty khẳng định rằng quá trình tái cơ cấu này sẽ không gây ảnh hưởng đến khách hàng hay chất lượng sản phẩm. Các hoạt động sản xuất vẫn sẽ tiếp diễn theo các tiêu chuẩn hiện hành, đồng thời VinFast vẫn duy trì quyền giám sát đối với công tác kiểm soát chất lượng, hoạt động bán hàng, chính sách bảo hành, dịch vụ hậu mãi, hỗ trợ kỹ thuật và hệ thống chăm sóc khách hàng.
Cuộc tái cơ cấu này đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển mình của VinFast—từ một nhà sản xuất xe hơi tích hợp theo mô hình truyền thống—trở thành một công ty công nghệ xe điện và giải pháp di chuyển mang tầm vóc toàn cầu, tập trung vào hiệu quả vận hành, sự đổi mới sáng tạo và tăng trưởng bền vững dài hạn.
Nhìn chung: các giải thích này có vẻ khó hiểu. Nói rằng giảm bớt gánh nặng tài chính và tinh gọn tài sản, nhưng không nói gì về khả năng có thể cạnh tranh với các hãng xe khác, thí dụ, làm sao vượt được xe BYD của Trung Quốc?
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình