Mỹ tố cáo VN cưỡng bức lao động, áp thuế mới 12,5% đối với hàng nhập từ VN
Theo bản tin hôm Thứ Tư 3/6/2026 của NBC: Bản đề xuất từ Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR), được công bố vào cuối ngày thứ Ba 2/6/2026, cho biết sẽ áp thuế nhập cảng mới 12,5% đối với hàng nhập từ Việt Nam và 59 nước khác vì cớ sản xuất bằng lao động cưỡng bức.
NBC nói rằng chính quyền Trump viện dẫn lo ngại về lao động cưỡng bức làm cơ sở áp thuế quan mới. Các mức thuế nhập khẩu đề xuất, lên tới 12,5%, sẽ áp dụng đối với gần 60 đối tác thương mại của Hoa Kỳ; đây là nỗ lực mới nhất nhằm khôi phục cơ chế thuế quan của ông Trump.
Chính quyền Trump đã đề xuất các mức thuế quan mới, lên tới 12,5%, đối với hàng hóa nhập khẩu từ 60 nền kinh tế sau khi kết luận rằng các nền kinh tế này đã thất bại trong việc ngăn chặn hoạt động thương mại đối với hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức—một cáo buộc đã bị chính các đối tác thương mại này bác bỏ.
Đề xuất từ Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR), được công bố vào cuối ngày thứ Ba, xuất phát từ một cuộc điều tra theo Mục 301 về các hành vi thương mại không công bằng; cuộc điều tra này được thiết kế nhằm giúp khôi phục các mức thuế khẩn cấp của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump—vốn đã bị Tòa án Tối cao Hoa Kỳ bãi bỏ thông qua một phán quyết hồi tháng Hai.
Mặc dù đã có các đạo luật cấm đoán, các sản phẩm được tạo ra từ lao động cưỡng bức vẫn len lỏi sâu vào các chuỗi cung ứng trên toàn thế giới. Tuy nhiên, các nhà lập pháp châu Âu nói riêng tỏ ra bất bình trước cáo buộc cho rằng khu vực này kém hiệu quả hơn Hoa Kỳ trong việc ngăn chặn hoạt động thương mại đối với các loại hàng hóa kể trên; một nhà lập pháp thậm chí còn mô tả những kết luận của phía Hoa Kỳ là "hoàn toàn phi lý".
USTR đã đề xuất áp mức thuế bổ sung 10% đối với hàng hóa nhập cảng từ Canada, Ecuador, Liên minh Châu Âu, Indonesia, Mexico, Pakistan, Argentina, Bangladesh, Campuchia, El Salvador, Guatemala, Malaysia, Đài Loan và Anh. USTR cho biết tất cả các đối tác này đều đã có sẵn các kế hoạch hoặc cơ chế thực hiện ở mức độ nhất định.
Cơ quan thương mại này cho biết họ sẽ áp mức thuế bổ sung 12,5% đối với 45 quốc gia còn lại nằm trong diện điều tra. Nhóm này bao gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Nigeria, Nhật Bản, Hàn Quốc, Việt Nam, Úc và New Zealand.
"Việc các đối tác thương mại quan trọng nhất của chúng ta thất bại trong việc giải quyết vấn đề nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức là điều không thể chấp nhận được," ông Jamieson Greer, Đại diện Thương mại Hoa Kỳ, phát biểu trong một tuyên bố. "Điều này tạo ra một thực trạng, trong đó người lao động Mỹ buộc phải cạnh tranh trên phạm vi toàn cầu trong một sân chơi thiếu công bằng." Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) cho biết họ sẽ tiếp nhận ý kiến đóng góp từ công chúng về các mức thuế đề xuất cũng như các biện pháp khắc phục khác cho đến hết ngày 6 tháng 7, đồng thời một phiên điều trần công khai đã được lên lịch vào ngày 7 tháng 7.
Thông báo này được đưa ra ngay trước thời điểm hết hạn vào ngày 24 tháng 7 của mức thuế tạm thời 10%—vốn được chính quyền Tổng thống Trump áp đặt vào ngày 20 tháng 2; đây cũng chính là ngày Tòa án Tối cao bác bỏ các mức thuế do ông Trump ban hành theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế.
Ủy ban Châu Âu tuyên bố rằng các mức thuế này là vô căn cứ, đồng thời tái khẳng định cam kết của mình đối với thỏa thuận thương mại đã được ký kết với Washington vào năm ngoái.
Ông Bernd Lange—Chủ tịch Ủy ban Thương mại thuộc Nghị viện Châu Âu (cơ quan vừa bỏ phiếu thông qua thỏa thuận thương mại nói trên vào thứ Ba)—cho biết việc áp dụng các mức thuế mới là điều đã được dự báo trước; tuy nhiên, ông cũng nhận định rằng kết quả từ cuộc điều tra của Hoa Kỳ vẫn là điều "hoàn toàn phi lý", nhất là khi xét đến đạo luật năm 2024 của EU về việc cấm nhập cảng các sản phẩm được sản xuất bằng lao động cưỡng bức.
"Càng ngày càng xuất hiện một ấn tượng rõ nét rằng: các biện pháp thuế quan được tìm cách áp dụng trước, và chỉ sau đó người ta mới đi tìm một cơ sở pháp lý phù hợp để biện minh cho chúng," ông phát biểu. Tuy nhiên, ông cũng nói thêm rằng vấn đề then chốt cần quan tâm là liệu các mức thuế bổ sung này có vượt quá giới hạn đã được hai bên thống nhất vào tháng 7 năm ngoái hay không.
Đối tác thương mại lớn nhất của Hoa Kỳ là Liên minh Châu Âu đã nhất trí vào tháng 7 năm ngoái về việc chấp nhận mức thuế 15% đối với một loạt các mặt hàng xuất cảng của khối này. Trong báo cáo của mình, USTR nhận định rằng các biện pháp do EU đưa ra phải đến tháng 12 năm 2027 mới chính thức có hiệu lực và hiện vẫn còn thiếu sót một số yếu tố then chốt.
"Chúng tôi hiểu rằng trong những phát ngôn của các bên luôn có những thăng trầm, những biến động nhất định," Bộ trưởng Tài chính Pháp Roland Lescure chia sẻ với các phóng viên sau một cuộc họp nội các. "Tuy nhiên, mục tiêu tối thượng vẫn là phê chuẩn thỏa thuận (thương mại) này và kiên định thực hiện nó."
Phía Anh cho biết họ vẫn đang duy trì các cuộc đàm phán thường xuyên với Hoa Kỳ, đồng thời đang tích cực triển khai các biện pháp nhằm giải quyết vấn đề lao động cưỡng bức. Nước này cũng nói thêm rằng quyền tiếp cận ưu đãi vào thị trường Hoa Kỳ—vốn đã được họ đàm phán thành công nhằm tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp Anh—vẫn đang tiếp tục được duy trì.
Đài Loan bày tỏ sự "đầy hy vọng và tin tưởng" rằng kết quả cuối cùng sẽ phản ánh đúng những thỏa thuận đã đạt được trước đó, qua đó giúp họ tiếp tục được hưởng các cơ chế đối xử tương đối ưu đãi.
Trong khi đó, Bắc Kinh—bên đang phải đối mặt với mức thuế 12,5%—tuyên bố rằng họ kiên quyết phản đối mọi hình thức áp thuế đơn phương, đồng thời khẳng định hoàn toàn không tồn tại tình trạng lao động cưỡng bức tại Trung Quốc. Ấn Độ, quốc gia cũng phải đối mặt với mức thuế tương tự, cho biết họ đang làm việc với Washington liên quan đến các quy trình theo Mục 301, đồng thời lưu ý rằng các mức thuế đề xuất này chưa phải là mức cuối cùng.
Vào thứ Hai, USTR đã đề xuất áp mức thuế 25% đối với nhiều mặt hàng của Brazil, như một kết quả từ cuộc điều tra theo Mục 301 nhằm vào các thực tiễn thương mại kỹ thuật số và chính sách thuế ưu đãi của quốc gia này.
Cơ quan thương mại này cũng dự kiến sẽ sớm công bố kết quả của một cuộc điều tra lớn khác theo Mục 301, tập trung vào tình trạng dư thừa năng lực sản xuất công nghiệp tại 16 đối tác thương mại, bao gồm Trung Quốc và Liên minh Châu Âu.
Trong các kết luận liên quan đến vấn đề lao động cưỡng bức, USTR cho biết họ sẽ miễn thuế đối với một số nhóm sản phẩm, bao gồm năng lượng, đất hiếm và một số kim loại khác, thịt bò, cà phê, một số loại trái cây và rau củ nhất định, dược phẩm, hóa chất hữu cơ và phụ tùng máy bay.
Cơ quan này cũng cho biết họ đang đề xuất một cơ chế dành cho ngành dệt may, cho phép một lượng hàng may mặc và dệt may nhất định được nhập khẩu vào Hoa Kỳ với mức thuế suất ưu đãi, tuy nhiên không nêu rõ chi tiết cụ thể.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình