Mỹ dựng thêm rào cản đối với lao động nhập cư, sẽ ảnh hưởng 978.308 đơn đã nộp xin Giấy phép Lao động (EAD) trong năm tài chính 2024. Kinh tế Mỹ sẽ mất từ 10 tới 28 tỷ USD trong 10 năm
Nếu bạn là di dân đang làm việc hay đang xin làm việc ở Mỹ, bản tin sau đây cần chú ý. Theo báo Newsweek hôm Thứ Năm 4/6/2026: Chính quyền Trump thực hiện thêm một động thái, siết chặt thêm một số quy định, nhằm hạn chế lao động nhập cư. Bản tin của Dan Gooding, tựa đề "Trump admin makes another move to restrict immigrant workers" (Chính quyền Trump thực hiện thêm một động thái nhằm hạn chế lao động nhập cư).
Tóm tắt có 3 điểm chính sau.
. Hạn chế Giấy phép Lao động: Đề xuất này sẽ thắt chặt các tiêu chuẩn đủ điều kiện, rút ngắn thời hạn giấy phép xuống còn một năm, bắt buộc sử dụng hệ thống xác minh việc làm E-Verify, và áp dụng quy trình kiểm tra lý lịch tăng cường đối với những người không phải công dân, bao gồm cả những người được hưởng quy chế tạm dung nhân đạo (humanitarian parole) hoặc đang đối mặt với lệnh trục xuất.
. Người nhập cư bị ảnh hưởng: Khoảng 978.308 đơn xin Giấy phép Lao động (EAD) trong Năm Tài chính 2024 có thể sẽ chịu tác động; trong đó bao gồm các đơn của những người thuộc diện tạm dung nhân đạo, diện hoãn thi hành lệnh trục xuất, và những người đang có lệnh trục xuất—phần lớn trong số họ sẽ phải đối mặt với sự kiểm tra gắt gao hơn hoặc bị coi là không đủ điều kiện.
. Tác động Kinh tế: Bộ An ninh Nội địa (DHS) ước tính chi phí phát sinh sẽ dao động từ 9,1 tỷ đến 27,9 tỷ USD trong vòng 10 năm, do thất thoát thu nhập, gánh nặng tuân thủ quy định và nguy cơ thiếu hụt lao động tiềm ẩn; trong khi đó, mục tiêu của chính sách là gia tăng cơ hội việc làm cho người lao động Hoa Kỳ.
Vào hôm thứ Năm, chính quyền Trump đã thực hiện một động thái nhằm hạn chế hơn nữa tình trạng nhập cư hợp pháp thông qua một đề xuất mới—văn bản này sẽ áp đặt thêm nhiều rào cản đối với những đối tượng được phép làm việc hợp pháp tại Hoa Kỳ, cũng như giới hạn thời gian làm việc của họ.
Trong một hồ sơ đệ trình lên Công báo Liên bang (Federal Register) hiện chưa được công bố chính thức, Bộ An ninh Nội địa (DHS) cho biết họ đang tìm cách thắt chặt các quy định liên quan đến giấy phép lao động—thường được gọi là EAD—đặc biệt là đối với những người được hưởng quy chế tạm dung nhân đạo, những người thuộc diện hoãn thi hành lệnh trục xuất (không thuộc chương trình DACA), cũng như những người đang đối mặt với nguy cơ bị trục xuất.
Trong năm 2024, Sở Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (USCIS) đã xử lý tổng cộng 978.308 đơn xin thuộc các danh mục chịu ảnh hưởng bởi đề xuất này.
"Giấy phép lao động từ lâu đã được xem là một trong những cơ chế chủ chốt mà chính phủ sử dụng để khuyến khích sự tự chủ tài chính, sự tham gia vào lực lượng lao động, cũng như việc tuân thủ các yêu cầu về nhập cư," ông Adam Klein—một cựu quan chức DHS kiêm đồng sáng lập công ty Globali.ai—chia sẻ với tờ Newsweek. "Việc hạn chế hoặc khiến cho cơ hội tiếp cận giấy phép lao động trở nên bấp bênh hơn sẽ không khiến những người này biến mất; trái lại, điều đó thường khiến họ trở nên dễ bị tổn thương hơn về mặt kinh tế và có thể đẩy họ vào làm việc trong các thị trường lao động phi chính thức."
Newsweek đã liên hệ với DHS qua email để xin ý kiến bình luận về vấn đề này.
Các Quy định Mới về Giấy phép Lao động: Những điều cần biết
Hồ sơ đệ trình này đề xuất áp dụng các biện pháp hạn chế sâu rộng đối với giấy phép lao động dành cho một số nhóm người không phải công dân nhất định; cụ thể là thắt chặt mạnh mẽ các tiêu chuẩn đủ điều kiện, tăng cường quy trình kiểm tra, rút ngắn thời hạn phê duyệt, và ràng buộc việc gia hạn giấy phép với yêu cầu phải làm việc tại các đơn vị sử dụng hệ thống xác minh E-Verify. Tài liệu nộp lên cho biết mục tiêu là nhằm:
. Giảm các yếu tố khuyến khích nhập cư trái phép;
. Bảo vệ người lao động và mức lương tại Hoa Kỳ;
. Bảo đảm các luật nhập cư được thực thi nghiêm ngặt.
Thay đổi này sẽ phản ánh những nỗ lực rộng lớn hơn của Bộ An ninh Nội địa (DHS) nhằm cải cách hệ thống nhập cư hợp pháp trong 18 tháng qua, từ việc thu hồi Tình trạng Được Bảo vệ Tạm thời (TPS) cho đến việc thay đổi cách xử lý một số hồ sơ xin thẻ xanh.
Theo đề xuất này, DHS sẽ hạn chế mạnh mẽ điều kiện đủ tư cách nhận giấy phép làm việc mang tính "tùy nghi" (discretionary), yêu cầu người nộp đơn phải chứng minh nhu cầu kinh tế, vượt qua các cuộc kiểm tra lý lịch tăng cường, và đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt hơn được xem xét theo từng trường hợp cụ thể.
Các thay đổi cũng sẽ rút ngắn thời hạn của nhiều giấy phép làm việc xuống còn tối đa một năm, đồng thời yêu cầu những người nộp đơn xin gia hạn phải làm việc cho các chủ sử dụng lao động đã đăng ký tham gia hệ thống liên bang E-Verify.
Một trong những thay đổi đáng kể nhất sẽ ảnh hưởng đến những người nhập cư đang có lệnh trục xuất cuối cùng nhưng hiện vẫn được phép lưu trú tại Hoa Kỳ dưới sự giám sát. Quy định mới sẽ bãi bỏ quyền được cấp giấy phép làm việc đối với phần lớn nhóm đối tượng này, chỉ cho phép cấp trong những trường hợp hiếm hoi mà DHS xác định rằng việc trục xuất là bất khả thi do không có quốc gia nào chấp nhận tiếp nhận cá nhân đó.
Đề xuất cũng đưa ra quy trình rà soát nghiêm ngặt hơn đối với tiền án, tiền sự; theo đó, việc từng bị bắt giữ, bị kết án, hoặc có bằng chứng về mối liên hệ với các băng đảng tội phạm hay tổ chức khủng bố nhìn chung sẽ khiến người nộp đơn bị loại, trừ khi có lợi ích công cộng cấp thiết đòi hỏi phải chấp nhận hồ sơ đó—chẳng hạn như việc hợp tác với các cơ quan thực thi pháp luật.
"Người dân Mỹ mong muốn những giải pháp nhập cư công bằng, kiên quyết và nhân văn—những giải pháp giúp đảm bảo hệ thống nhập cư hợp pháp và chấm dứt tình trạng nhập cư trái phép," bà Jennie Murray, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Diễn đàn Nhập cư Quốc gia (National Immigration Forum), chia sẻ với tạp chí Newsweek. "Thay vì nhắm vào những người đang làm việc hợp pháp, Quốc hội và Tổng thống nên phối hợp cùng nhau để đảm bảo rằng hệ thống nhập cư hợp pháp thực sự mang lại lợi ích cho tất cả người dân Mỹ."
Những người nhập cư nào sẽ bị ảnh hưởng?
Trong Năm Tài chính 2024, tổng cộng có 978.308 hồ sơ xin Giấy phép Làm việc (EAD) thuộc các danh mục chịu ảnh hưởng, bao gồm:
792.130 hồ sơ xin quy chế "parole" (tạm tha nhân đạo);
153.154 hồ sơ xin "deferred action" (hoãn thi hành lệnh trục xuất);
33.024 hồ sơ liên quan đến lệnh trục xuất.
DHS ước tính rằng rất ít người đang có lệnh trục xuất sẽ vẫn đủ điều kiện được cấp phép làm việc theo quy định mới. Chỉ có khoảng 322 người mỗi năm không thể bị trục xuất do không có quốc gia nào chấp nhận tiếp nhận họ. Trung bình mỗi năm có khoảng 167 người được cấp quy chế bảo vệ theo Công ước Chống Tra tấn (CAT).
"Điều khiến đề xuất này trở nên quan trọng chính là nỗ lực rõ ràng của nó nhằm tái khẳng định rằng các hình thức cấp phép làm việc nêu trên chỉ là những quyền lợi mang tính tùy nghi, chứ không phải là những quyền lợi mặc nhiên được hưởng," ông Klein nhận định. Cũng giống như các thay đổi chính sách gần đây khác, thay đổi này đặt trọng tâm lớn hơn vào sự phán đoán của từng cán bộ thực thi. Bất cứ khi nào hệ thống chuyển dịch từ các tiêu chí đủ điều kiện mang tính khách quan sang phạm vi quyền tự quyết rộng mở hơn, thì bản sắc, quá trình đào tạo và văn hóa tổ chức của người ra quyết định sẽ trở nên ngày càng quan trọng.
Tác động Kinh tế Tiềm tàng
Đề xuất này có thể gây ra những hệ quả kinh tế đáng kể; theo ước tính của DHS, tổng chi phí trực tiếp sẽ dao động từ khoảng 9,1 tỷ USD đến 27,9 tỷ USD trong giai đoạn 10 năm. Tính theo cơ sở hàng năm, những tác động này được dự báo sẽ nằm trong khoảng từ xấp xỉ 937 triệu USD đến 2,9 tỷ USD, tùy thuộc vào phản ứng của thị trường lao động.
Phần lớn chi phí này sẽ phát sinh từ khoản thu nhập bị mất đi của những người không phải công dân (non-citizens) — những người sẽ không còn đủ điều kiện làm việc — cùng với gánh nặng hành chính và chi phí tuân thủ gia tăng liên quan đến các yêu cầu về dữ liệu sinh trắc học, thủ tục giấy tờ bổ sung, và việc người sử dụng lao động phải tham gia vào hệ thống E-Verify.
Cơ quan này thừa nhận sự bất định về cách thức các doanh nghiệp sẽ thích ứng, đồng thời phác thảo hai kịch bản kết quả có thể xảy ra. Trong một kịch bản, những người lao động bị mất việc sẽ được thay thế bởi người lao động Hoa Kỳ; điều này giúp chuyển dịch nguồn thu nhập trong nội bộ thị trường lao động nhưng hạn chế được sự gián đoạn kinh tế trên diện rộng. Trong kịch bản còn lại, người sử dụng lao động gặp khó khăn trong việc tuyển dụng lấp đầy các vị trí công việc đó, dẫn đến sự sụt giảm năng suất lao động — một tổn thất có thể lên tới hàng tỷ USD mỗi năm.
DHS cũng cảnh báo rằng quy định này có thể làm giảm nguồn thu thuế và gây ra các chi phí liên quan đến việc thay thế nhân sự (turnover costs) cho người sử dụng lao động, đặc biệt là trong các ngành công nghiệp vốn phụ thuộc nhiều vào lực lượng lao động thuộc các nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng. Đồng thời, các quan chức cũng nhấn mạnh những lợi ích kinh tế mà chính sách này mang lại, bao gồm việc gia tăng cơ hội việc làm cho công dân Hoa Kỳ và những người thường trú nhân hợp pháp, cũng như cắt giảm chi tiêu của chính phủ liên quan đến công tác thực thi các lệnh trục xuất.
“Việc đe dọa tước bỏ quyền làm việc của hàng chục nghìn người lao động hợp pháp sẽ tạo ra và làm trầm trọng thêm những thách thức đối với các doanh nghiệp, cộng đồng và nền kinh tế Hoa Kỳ,” ông Murray phát biểu. “Quy định này sẽ thắt chặt hơn nữa chính sách nhập cư hợp pháp, đồng thời có nguy cơ làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nhân lực, gây bất ổn kinh tế và kìm hãm đà tăng trưởng tại các lĩnh vực vốn phụ thuộc nặng nề vào nguồn lao động nhập cư.”
Những bước tiếp theo: Chính sách này hiện vẫn chưa chính thức có hiệu lực và đang trong giai đoạn lấy ý kiến công chúng kéo dài 60 ngày trước khi được hoàn thiện và ban hành chính thức. Giai đoạn lấy ý kiến này sẽ bắt đầu từ ngày 5 tháng 6/2026.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình