Trump kiện BBC ra tòa Miami, đòi 10 tỷ đô thiệt hại vì phim phóng sự cho cảm giác Trump xách động bạo loạn 6/1/2021. Sau khi BBC đòi xem sổ sách tài chính 400 công ty của Trump để xem "thiệt hại" thì Trump đòi đổi thẩm phán và từ chối mở sổ sách
Bài sau đây dịch từ nhiều tin tổng hợp. Báo Metro UK, đăng bài viết của phóng viên Sam Corbishley với bản tin tựa đề "Trump refuses to hand over financial records in $10bn BBC defamation case" (Trump từ chối cung cấp hồ sơ tài chính trong vụ kiện phỉ báng trị giá 10 tỷ USD chống lại BBC).
Các luật sư của ông Donald Trump đang nỗ lực ngăn chặn BBC tiếp cận hồ sơ tài chính của Trump trong khuôn khổ vụ kiện phỉ báng trị giá 10 tỷ USD (tương đương 7,5 tỷ bảng Anh) mà ông khởi xướng chống lại đài truyền hình này.
Trump đang đòi khoản bồi thường thiệt hại lớn tại một tòa án ở Florida liên quan đến việc biên tập một bộ phim tài liệu thuộc chương trình Panorama (phát sóng năm 2024) về vụ bạo loạn tại Điện Capitol. Trump đòi bồi thường 5 tỷ đôla cho tội phỉ báng (defamation) và 5 tỷ đôla cho các hành vi kinh doanh gian lận, không công bằng.
Bộ phim tài liệu này vấp phải chỉ trích vì tạo ra ấn tượng rằng Trump đã khuyến khích người ủng hộ xông vào tòa nhà Quốc hội (Điện Capitol) vào ngày 6 tháng 1 năm 2021, sau khi ông thất bại trong cuộc bầu cử trước đối thủ Joe Biden.
Vụ kiện bắt nguồn từ việc chương trình tài liệu Panorama của BBC (phát sóng cuối năm 2024) đã cắt ghép hai phần trong bài phát biểu ngày 6/1/2021 của ông Trump cách nhau gần một tiếng đồng hồ thành một câu liền mạch, khiến người xem có cảm giác Trump kích động bạo lực tại Điện Capitol (trong khi phần Trump kêu gọi biểu tình ôn hòa bị cắt bỏ).
Trump cáo buộc rằng tập phim Panorama – được phát sóng ngay trước cuộc bầu cử tổng thống mà ông đã giành chiến thắng – đã gây tổn hại đến danh tiếng và tài chính của ông.
BBC đang yêu cầu cung cấp hồ sơ tài chính từ quỹ tín thác "Donald J Trump Revocable Trust" (Quỹ tín thác có thể thu hồi của Donald J. Trump); quỹ này nắm giữ các lợi ích kinh doanh và tài sản của ông Trump và do con trai cả của ông quản lý.
Thông qua động thái này, BBC muốn xác định mức độ thiệt hại tài chính mà họ bị cáo buộc đã gây ra cho ông Trump từ việc phát sóng chương trình.
Trong các văn bản pháp lý, luật sư của BBC đã bác bỏ cáo buộc cho rằng họ đang thực hiện hành vi "tìm kiếm thông tin bừa bãi" (fishing expedition) nhằm moi móc dữ liệu.
Hồ sơ tòa án nêu rõ: "Các bị đơn chỉ yêu cầu thông tin từ những thực thể này vì nguyên đơn cáo buộc (mà không đưa ra giới hạn cụ thể) rằng lợi ích tài chính của ông đã bị ảnh hưởng bởi hành động của các bị đơn, và vì nguyên đơn là người thụ hưởng duy nhất của một quỹ tín thác sở hữu hoặc có liên quan đến gần 400 thực thể khác nhau."
Tuy nhiên, cũng trong các văn bản pháp lý đó, phía quỹ tín thác – vốn cũng do các luật sư của ông Trump đại diện – lập luận rằng yêu cầu của BBC là "hấp tấp, không phù hợp và gây gánh nặng quá mức".
Họ nói thêm: "Mặc dù nguyên đơn cáo buộc rằng các doanh nghiệp của mình đã chịu thiệt hại do bộ phim tài liệu, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc cho phép các bị đơn toàn quyền thu thập dữ liệu tài chính trên diện rộng từ hàng trăm thực thể không liên quan trực tiếp đến vụ kiện."
Cả hai bên đều đang chờ phán quyết của tòa án về tranh chấp này.
Tuy nhiên, theo thông tin ban đầu từ tờ Financial Times, đội ngũ pháp lý của ông Trump đã yêu cầu hoãn vụ việc để chờ kết quả xem xét đề nghị thay đổi thẩm phán; phía BBC phản đối yêu cầu này.
Trong một văn bản pháp lý riêng biệt, họ cho rằng việc Thẩm phán Enjolique Lett "từng đại diện cho một thân chủ có lợi ích đối lập trực tiếp với Tổng thống Trump" đã tạo ra "ấn tượng về sự thiếu minh bạch hoặc không phù hợp". Tuy nhiên, các luật sư của BBC cho biết: "Động cơ đằng sau yêu cầu của nguyên đơn dường như xuất phát từ việc Quỹ Tín thác Có thể thu hồi Donald J. Trump (Donald J Trump Revocable Trust) – một bên thứ ba do cùng một nhóm luật sư đại diện với nguyên đơn – kiên quyết từ chối cung cấp bất kỳ thông tin tài chính nào theo lệnh triệu tập, bất chấp việc nguyên đơn khẳng định rằng các bị đơn đã gây tổn hại đến 'giá trị thương hiệu, tài sản và các doanh nghiệp' của ông."
Trong vụ kiện chống lại BBC, Trump cáo buộc rằng tập phim thuộc chương trình Panorama – được phát sóng ngay trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2024 mà ông giành chiến thắng – đã gây tổn hại đến danh tiếng và tài chính của ông.
Những cáo buộc này đã khiến ông Tim Davie, Tổng giám đốc BBC vào thời điểm đó, phải tuyên bố từ chức.
Chủ tịch BBC, ông Samir Shah, đã thay mặt đài truyền hình gửi lời xin lỗi vì một "sai lầm trong đánh giá" và thừa nhận rằng việc biên tập chương trình đã tạo ra "ấn tượng về một lời kêu gọi trực tiếp thực hiện hành động bạo lực".
Tuy nhiên, đài truyền hình này đang tìm cách bác bỏ vụ kiện, đồng thời cảnh báo về "tác động kìm hãm" (chilling effect) mà vụ kiện có thể gây ra đối với hoạt động "đưa tin mạnh mẽ, thẳng thắn về các nhân vật và sự kiện công chúng".
BBC cũng đặt vấn đề về thẩm quyền xét xử của tòa án tại Florida đối với vụ kiện này, với lý do chương trình chưa từng được phát sóng tại tiểu bang này hay bất kỳ nơi nào khác ở Hoa Kỳ.
Ngày xét xử sơ bộ cho vụ kiện này là ngày 15 tháng 2 năm 2027, dự kiến phiên tòa sẽ kéo dài trong vòng hai tuần. Hồ sơ xét xử do 2 thẩm phán. Hai vị thẩm phán này đang cùng phối hợp làm việc:
. Thẩm phán Roy K. Altman là Thẩm phán chính của vụ kiện (District Judge). Ông là người đưa ra các quyết định lớn mang tính quyết định, như ấn định lịch xét xử vào năm 2027 hay quyết định có bác bỏ hoàn toàn vụ kiện theo yêu cầu của BBC hay không.
- Thẩm phán Enjolique Lett là Thẩm phán đại diện (Magistrate Judge) chịu trách nhiệm giám sát giai đoạn giao nộp và đối chất chứng cứ (discovery). Bà là người trực tiếp xử lý các tranh chấp "hậu trường" giữa hai bên về việc giao nộp tài liệu mật và hồ sơ tài chính.
Vào tháng 5 năm 2026, cuộc đối đầu giữa các luật sư của Trump và Thẩm phán Enjolique Lett đã trở nên gay gắt vì hai lý do chính:
1. Cáo buộc xung đột lợi ích: Phía Trump đã nộp một văn bản lên tòa án yêu cầu chuyển các vấn đề liên quan đến chứng cứ sang một thẩm phán khác. Các luật sư của ông lập luận rằng trong quá khứ, bà Enjolique Lett từng đại diện cho một khách hàng có lập trường đối đầu trực tiếp với ông Trump. Ngoài ra, bà cũng từng liên quan đến một vụ kiện khác của ông Trump và đại diện cho một bị cáo có mối quan hệ thân thiết với bà Hillary Clinton. Phía ông Trump cho rằng điều này tạo ra "biểu hiện không khách quan" (appearance of impropriety).
2. Yêu cầu hoãn tiến trình để chờ đổi thẩm phán: Song song với yêu cầu đổi người, luật sư của ông Trump cũng xin tạm dừng (stay) toàn bộ tiến trình bàn giao chứng cứ.
Phía BBC đã kịch liệt phản đối yêu cầu thay đổi thẩm phán này. Các luật sư của đài truyền hình Anh cáo buộc rằng đây thực chất là một "chiêu trì hoãn" vô căn cứ. BBC lập luận rằng động lực thực sự khiến phía ông Trump đột ngột muốn gạt Thẩm phán Lett ra khỏi cuộc chơi là do Quỹ tín thác của ông (Donald J. Trump Revocable Trust) đang kiên quyết từ chối cung cấp các tài liệu tài chính theo trát đòi của BBC. Do lo ngại Thẩm phán Lett sẽ ra phán quyết ép buộc phải nộp các hồ sơ thuế và tài sản này, phía ông Trump mới tìm cách thay đổi người cầm cân nảy mực ở giai đoạn này. Thẩm phán Enjolique Lett hiện vẫn đang đương nhiệm giám sát tiến trình xử lý chứng cứ của vụ kiện, và tòa án cấp trên vẫn đang xem xét có chấp thuận đơn yêu cầu thay đổi thẩm phán từ phía Trump hay không.
Nhìn chung, tính đến tháng 6/2026, vụ kiện có các bước đi đáng chú ý sau:
. BBC đã xin lỗi nhưng đòi hủy đơn kiện: Ban lãnh đạo cấp cao của BBC đã phải từ chức vì bê bối cắt ghép này và đài cũng đã đưa ra lời xin lỗi chính thức. Tuy nhiên, họ kịch liệt phủ nhận cáo buộc bôi nhọ danh dự và đã nộp đơn xin tòa bác bỏ vụ kiện (Motion to Dismiss). BBC lập luận rằng chương trình không được chiếu tại Mỹ hay Florida, nên tòa án Miami không có thẩm quyền tài phán (jurisdiction).
. Trận chiến pháp lý về tài chính: Phía BBC đã gửi trát yêu cầu Quỹ tín thác Revocable Trust của Donald Trump (hiện do Donald Trump Jr. quản lý) cung cấp toàn bộ hồ sơ thuế và tài chính của gần 400 thực thể doanh nghiệp trực thuộc để chứng minh ông Trump thực sự chịu thiệt hại kinh tế 10 tỷ đôla như tuyên bố. Nhóm luật sư của Trump tại Miami vừa chính thức từ chối yêu cầu này, cáo buộc BBC đang thực hiện một "cuộc thám hiểm câu mò chứng cứ" (fishing expedition) mang tính chất quá đáng và không hợp lý nhằm trì hoãn thời gian. Chưa thể đoán là sẽ có thêm chuyển biến nào xảy ra trườc ngày xử sơ bộ cho vụ kiện này là ngày 15 tháng 2 năm 2027.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình