Mỹ lấy cớ tấn công ma túy, đã bắn chìm 60 ghe ngư dân, giết 200 người, bây giờ thú nhận có thể không hẳn là ma túy. Báo Venezuela: các ghe ngư dân có thể đã chuyển sang buôn lậu xăng dầu, đưa người di cư lậu và có thể là buôn ma túy. Chuẩn Đô đốc Bennett thú nhận trước Quốc Hội Mỹ: có thể không phải ghe ma túy. Mỹ không biết chiếc ghe bị bắn chìm ngày 2 tháng 9/2025 chở 11 người, cũng không biết tên ai hay tổ chức nào trên ghe này, nhưng thú nhận ghe ma túy nhà nghề chỉ chở 2 hay 3 người.
Bài nghiên cứu sau đây là về chuyện Quân đội Mỹ bắn chìm các ghe dân sự vùng Châu Mỹ Latinh mà không đưa ra chứng cớ ma túy nào. Bài rất dài vì phóng viên phải tìm tài liệu nhiều nguồn. Theo báo The Intercept, bài của phóng viên Nick Turse có nhan đề "Top Pentagon Official Admits Boat Strike May Have Killed Victims of Human Trafficking" (Quan chức cấp cao Lầu Năm Góc thừa nhận vụ tấn công tàu có thể đã giết chết các nạn nhân buôn người). Bản dịch như sau.
Sau chín tháng triển khai chiến dịch chết chóc của chính quyền Trump nhắm vào các tàu bị cáo buộc vận chuyển ma túy, một mô hình hành động đã dần lộ rõ. Và đi kèm với đó là một điểm bất thường gây chú ý.
Quân đội Hoa Kỳ đã thực hiện hơn 60 cuộc tấn công, gây ra hơn 200 vụ giết người không qua xét xử tại vùng biển Caribe và Thái Bình Dương. Trong hầu hết các cuộc tấn công, số người thiệt mạng trên mỗi tàu dao động từ một đến bốn người. Chỉ có duy nhất một vụ tấn công khiến số người chết trên một con tàu lên tới con số hàng chục: đó là cuộc tấn công đầu tiên diễn ra vào ngày 2 tháng 9 năm 2025.
Kể từ đó, các chuyên gia, nhà lập pháp và thậm chí cả các quan chức quân sự trong nội bộ đã đặt ra một câu hỏi đơn giản nhưng đầy ám ảnh: Tại sao con tàu đó lại chở tới 11 người?
"Tại sao lại có tới 11 người trên một con tàu chở ma túy?" một nguồn tin chính phủ từng tham dự cuộc họp kín thảo luận về số lượng người đông đảo trên con tàu bị tấn công đầu tiên đã đặt câu hỏi. "Đó là rủi ro lớn đối với các băng đảng ma túy. Chi tiết đó luôn gây chú ý."
Theo thông tin mà The Intercept có được, một sĩ quan quân sự cấp cao đã đưa ra lời giải thích hợp lý trong một cuộc họp kín tại Đồi Capitol. Lời thừa nhận của ông làm dấy lên thêm nhiều câu hỏi về vụ tấn công – vốn bị một quan chức cấp cao Lầu Năm Góc gọi là hành động tấn công tội ác nhắm vào dân thường và từng gây ra làn sóng tranh cãi dữ dội tại Quốc hội vào năm ngoái.
Trong cuộc họp, vị sĩ quan cấp cao thuộc Bộ Tham mưu Liên quân Lầu Năm Góc cho biết một số người thiệt mạng dưới tay quân đội Hoa Kỳ có thể là nạn nhân của nạn buôn người.
Một chiếc tàu cao tốc dài 40 feet (khoảng 12 mét) trang bị bốn động cơ công suất 200 mã lực đã lao đi từ San Juan de Unare, thuộc bán đảo Paria của Venezuela, vào đêm khuya ngày 1 tháng 9. Ngoại trưởng Marco Rubio sau đó cho biết con tàu này "có lẽ đang hướng tới Trinidad hoặc một quốc gia khác ở vùng Caribe".
Khi chiếc tàu đánh cá loại nhỏ (peñero) này rẽ sóng trên vùng nước ấm áp của biển Caribe, một chiếc máy bay bí mật thuộc lực lượng Đặc nhiệm Hoa Kỳ đang bay ở tầm cao phía trên. Thiết bị phát tín hiệu của máy bay liên tục phát đi tín hiệu vô tuyến xác nhận danh tính quân sự của nó. Tuy nhiên, đối với 11 người trên con tàu bên dưới, chiếc máy bay này – một phương tiện đặc nhiệm bí mật có vẻ ngoài giống máy bay dân sự – trông chẳng khác nào một chiếc máy bay dân dụng bình thường. Vũ khí của nó được giấu bên trong thân máy bay thay vì gắn lộ thiên dưới cánh.
Theo ba quan chức chính phủ trao đổi với tờ The Intercept, một tháng trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã ký lệnh hành động chỉ đạo lực lượng Đặc nhiệm tấn công các tàu nghi vấn buôn lậu ma túy và tiêu diệt thủy thủ đoàn. Theo bốn nguồn tin, ông Hegseth đã ra lệnh tấn công chiếc tàu cho Đô đốc Frank Bradley — khi đó là người đứng đầu Bộ Tư lệnh Chiến dịch Đặc biệt Liên quân (JSOC) đầy bí mật và là người chỉ huy chiến dịch ngày 2 tháng 9.
Lúc này, ông Hegseth cùng nhiều sĩ quan quân đội đang theo dõi hình ảnh trực tiếp về chiếc tàu khi nó đang rẽ sóng trên vùng biển Caribe. Theo ba quan chức chính phủ nắm thông tin về vụ việc, nhóm người Mỹ tập trung tại trung tâm tác chiến chung của JSOC ở Fort Bragg, Bắc Carolina, có thể nhìn thấy rõ những người đàn ông trên tàu.
Ba quan chức am hiểu về chiến dịch cho biết chiếc máy bay bí mật đã hạ độ cao đủ thấp để những người trên tàu phát hiện ra nó. Hành động này dường như khiến những người trên tàu hoảng sợ đến mức họ quay đầu tàu và chạy ngược về phía Venezuela.
Theo các nguồn tin chính phủ, ông Bradley — hiện là Tư lệnh Bộ Tư lệnh Chiến dịch Đặc biệt với quân hàm Đại tướng (4 sao) — đã tham vấn Đại tá Cara Hamaguchi, cố vấn pháp lý của JSOC, trước khi ra lệnh cho các đặc nhiệm thuộc Đội SEAL 6 tấn công chiếc tàu cao tốc đang chở đầy người. Trong tích tắc, con tàu phát nổ, chìm trong biển lửa và khói mù mịt. Hai người sống sót đã leo được lên một mảnh vỡ của thân tàu bị lật úp trong khi phía Mỹ quan sát từ trên cao.
Theo các quan chức, ông Bradley giải thích trong các cuộc họp báo cáo rằng vì cuộc tấn công ngày 2 tháng 9 là đòn đánh mở màn cho chiến dịch và được thực hiện bởi chiếc máy bay bí mật, nên những người sống sót sẽ không hề hay biết rằng họ bị tấn công bởi máy bay. Ông Bradley cho biết trong cuộc họp rằng có thể họ đã tin vụ nổ là do trục trặc động cơ nghiêm trọng gây ra.
Sáu người đã xem video về vụ tấn công cho biết hai người đàn ông này bị đắm tàu, rơi vào tình thế bất lực hoặc rõ ràng là đang gặp nạn. Bradley đã quan sát cảnh những người bị thương bám víu vào phần còn lại của chiếc thuyền. "Có hai người bị đắm tàu đang ở trên phần nhỏ nhoi còn sót lại của chiếc thuyền đã bị lật úp," Dân Biểu Adam Smith (đảng Dân chủ, Washington) – thành viên cấp cao của Ủy ban Quân vụ Hạ viện – phát biểu trên đài CNN sau khi xem video về vụ tấn công.
"Ba nguồn tin nắm rõ các báo cáo mà Bradley trình bày trước các thành viên của Ủy ban Thường trực Đặc biệt về Tình báo Hạ viện cũng như Ủy ban Quân vụ Thượng viện và Hạ viện xác nhận rằng những người này đã trôi dạt theo dòng nước trong khoảng 45 phút. "Họ có thể quan sát rõ ràng những người này trong ít nhất 35 phút sau khi khói từ đợt tấn công đầu tiên tan đi. Không có giới hạn về thời gian. Không có áp lực nào cả. Họ đang ở giữa đại dương và không có tàu thuyền nào khác trong khu vực," một trong những nguồn tin cho biết.
Bradley lại tìm đến Hamaguchi để xin ý kiến chỉ đạo về việc liệu ông có thể tấn công những người bị đắm tàu đó một cách hợp pháp hay không. Theo lời một nhà lập pháp đã trao đổi với tờ The Intercept với điều kiện giấu tên để thảo luận về một cuộc họp báo cáo mật, Bradley cho biết cố vấn pháp lý của Bộ Tư lệnh Các chiến dịch Đặc biệt Liên quân (JSOC) đã nhận định rằng một đợt tấn công tiếp theo là hợp pháp. Cũng theo nhà lập pháp này, trong cuộc họp, Bradley nói rằng không ai trong phòng lên tiếng phản đối.
Năm người nắm rõ các báo cáo của Bradley – bao gồm cả nhà lập pháp đã xem video – cho biết những người sống sót đã vẫy tay, và theo lẽ thường, họ hẳn là đang vẫy về phía chiếc máy bay Mỹ đang bay bên trên. Tất cả đều tin rằng những người này đang ra tín hiệu cầu cứu, xin giải cứu hoặc đầu hàng. "Rõ ràng là chúng ta không biết họ đang nói hay nghĩ gì," một nguồn tin nói, "nhưng bất kỳ ai có lý trí cũng sẽ cho rằng họ đã nhìn thấy máy bay và đang ra tín hiệu: hoặc là 'đừng bắn', hoặc là 'hãy cứu chúng tôi'."
Giơ tay lên là dấu hiệu đầu hàng phổ biến đối với các thành viên lực lượng vũ trang. Theo luật pháp quốc tế, những người đầu hàng — cũng như những người bị đắm tàu — được coi là *hors de combat* (một thuật ngữ tiếng Pháp chỉ những người không còn khả năng chiến đấu) và không được phép bị tấn công. Sổ tay Luật Chiến tranh của Lầu Năm Góc quy định rất rõ ràng về điểm này. “Những người bị mất khả năng chiến đấu do thương tích, bệnh tật hoặc đắm tàu đều ở trong tình trạng bất lực; việc biến họ thành mục tiêu tấn công sẽ là hành động thiếu danh dự và vô nhân đạo,” tài liệu hướng dẫn nêu rõ.
Bradley đã tìm ra một cách lý giải khác. Dù từ chối bình luận với tờ The Intercept, một quan chức Mỹ am hiểu suy nghĩ của ông cho biết ông không coi hành động vẫy tay của họ là dấu hiệu “đầu hàng bằng cả hai tay”. Khoảng 45 phút sau khi những người này bị hất xuống nước, theo lệnh của Bradley, một quả tên lửa thứ hai lao xuống và giết chết họ. Hai quả tên lửa nữa tiếp tục được phóng đi dồn dập, đánh chìm phần còn lại của chiếc thuyền.
Ngay sau vụ tấn công, Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social rằng những người thiệt mạng dưới tay lực lượng Mỹ là “những kẻ khủng bố buôn ma túy thuộc băng đảng Tren de Aragua đã được xác định danh tính chắc chắn” và là thành viên của một “Tổ chức Khủng bố Nước ngoài” đã bị liệt vào danh sách đen.
Tuy nhiên, ngay từ đầu, các thành viên Quốc hội và đội ngũ nhân viên của họ đã đặt ra nhiều nghi vấn về danh tính của những người thiệt mạng trong vụ tấn công — cũng như lý do tại sao lại có nhiều người trên thuyền đến vậy.
Trong một cuộc họp kín tại Đồi Capitol vào mùa thu năm ngoái, Chuẩn Đô đốc Brian H. Bennett — sĩ quan quân đội phụ trách mảng Tác chiến Đặc biệt thuộc Bộ Tham mưu Liên quân của Lầu Năm Góc — đã được hỏi liệu có ai trong số những người trên chiếc thuyền vào ngày 2 tháng 9 là nạn nhân của nạn buôn người hay không. “Có thể lắm chứ,” Bennett trả lời, theo lời hai người có mặt tại cuộc họp.
Một quan chức chính phủ tham dự cuộc họp giải thích rằng những nghi vấn nảy sinh liên quan đến một số ít các tàu thuyền bị Mỹ nhắm mục tiêu nhưng lại chở số lượng người đông hơn dự kiến; vụ tấn công ngày 2 tháng 9 đặc biệt được chú ý do số lượng hành khách quá lớn.
Trong số hơn 60 vụ tấn công diễn ra sau đó, chỉ có bốn vụ liên quan đến các tàu chở từ sáu người trở lên, và hầu hết đều nằm trong đợt tấn công đầu tiên. Vào tháng 10 năm 2025, có hai vụ tấn công nhắm vào tàu chở sáu thành viên thủy thủ đoàn và một vụ nhắm vào tàu chở tám người. Kể từ đó, chỉ có thêm một tàu nữa chở tới sáu thành viên thủy thủ đoàn.
Các nguồn tin và phương pháp xác định danh tính là chủ đề chính trong cuộc họp mùa thu; tại đây, ngày càng rõ ràng rằng Bộ Tư lệnh Tác chiến Đặc biệt Liên quân (JSOC) đã không xác định được danh tính cụ thể của tất cả những người trên thuyền, vị quan chức này cho biết. “Từ những nghi vấn đó, người ta bắt đầu tìm hiểu xem những người này có thể là ai,” vị quan chức này nói thêm. “Tôi đã rất ngạc nhiên. Nhưng chỉ ngạc nhiên vì lời thú nhận đó thôi.”
Nguồn tin thứ hai tại cuộc họp báo cho biết họ rất ngạc nhiên trước sự thẳng thắn của Bennett khi thừa nhận rằng các nạn nhân của nạn buôn người có thể nằm trong số những người thiệt mạng. "Tôi đã rất ngạc nhiên. Nhưng chỉ ngạc nhiên về việc ông ấy thừa nhận điều đó mà thôi," vị quan chức này nói.
Các quan chức quân sự nắm thông tin về các cuộc tấn công cũng thảo luận về khả năng một số người trên tàu là nạn nhân bị buôn bán, là một phần của hoạt động buôn lậu quy mô rộng hơn, hoặc đơn giản chỉ là đi nhờ tàu, theo lời một quan chức chính phủ khác không có mặt tại cuộc họp báo đó.
Trong các cuộc họp báo mật diễn ra sau đó, thông tin của Lầu Năm Góc về danh tính những người trên tàu đã thay đổi — nhưng chỉ ở mức độ nhỏ, hai quan chức chính phủ cho biết. Chỉ có một người trên chiếc tàu cao tốc vào ngày 2 tháng 9 là thành viên của cái gọi là "tổ chức khủng bố bị chỉ định" (DTO), trong khi 10 người khác là "đối tượng có liên hệ với DTO", theo các quan chức đã tham dự những cuộc họp báo sau này. Cả hai đều cho biết họ có cảm giác rằng chỉ cần một cuộc trò chuyện với thành viên DTO cũng có thể khiến một người bị coi là "đối tượng có liên hệ", nhưng họ cũng nhận xét rằng các giải thích của quân đội còn mơ hồ.
Trong nhiều tuần, The Intercept đã cố gắng liên hệ với Bennett — Phó giám đốc phụ trách Các chiến dịch Đặc biệt thuộc Bộ Tham mưu Liên quân — để trao đổi về các cuộc tấn công và những nội dung ông trình bày trong các cuộc họp báo. "Chuẩn Đô đốc Bennett hiện không thể trả lời phỏng vấn," Thiếu tá Annabel Monroe, người phát ngôn của Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, nói với The Intercept. "Theo quy định, Bộ Tham mưu Liên quân không xác nhận các chi tiết cụ thể về hoạt động quân sự cũng như không bình luận về các hành động quân sự đang diễn ra hoặc có thể xảy ra trong tương lai."
Khi được yêu cầu bình luận cụ thể từ phía Bennett và Bộ Tham mưu Liên quân về nhận định liên quan đến nạn buôn người, cũng như về số lượng nạn nhân trong các vụ tấn công tàu thuyền của Mỹ có thể là hành khách thuộc bất kỳ dạng nào — chẳng hạn như nạn nhân bị buôn bán, người được đưa lậu hoặc hành khách trả tiền — bà Monroe trả lời: "Không có thêm thông tin gì để chia sẻ."
Đại tá Allie Weiskopf, Giám đốc phụ trách Quan hệ Công chúng tại Bộ Tư lệnh Các chiến dịch Đặc biệt, cho biết Bộ Tư lệnh không nắm được thông tin về bất kỳ cáo buộc nào cho rằng nạn nhân của nạn buôn người đã thiệt mạng vào ngày 2 tháng 9 hoặc trong các cuộc tấn công sau đó.
"Các quyết định chọn mục tiêu dựa trên những đánh giá toàn diện và được xem xét thông qua các quy trình đã được thiết lập," người phát ngôn của Bộ Tư lệnh miền Nam Hoa Kỳ nói với The Intercept. "Mỗi kẻ khủng bố liên quan đến ma túy bị tiêu diệt... đều là thành viên có liên hệ với một Tổ chức Khủng bố bị Chỉ định, đang tích cực vận chuyển hàng cấm dọc theo các tuyến đường buôn lậu đã biết trên vùng biển quốc tế." Một văn bản ý kiến pháp lý mật từ Văn phòng Cố vấn Pháp lý thuộc Bộ Tư pháp — do một nhóm công tác liên ngành gồm các luật sư đại diện cho CIA, Bộ Ngoại giao, Văn phòng Cố vấn Nhà Trắng, Bộ Tư pháp và Bộ Chiến tranh soạn thảo — khẳng định rằng ma túy trên các tàu bị nghi ngờ chở hàng cấm là mục tiêu quân sự hợp pháp, vì chúng tạo ra nguồn thu cho các băng đảng mà chính quyền Trump tuyên bố đang ở trong tình trạng "xung đột vũ trang phi quốc tế" với họ. Các quan chức chính phủ tiết lộ với tờ *The Intercept* rằng văn bản này thực tế chưa được Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp T. Elliot Gaiser ký cho đến vài ngày sau vụ tấn công ngày 2 tháng 9. Đính kèm với văn bản mật đó là một danh sách cũng được bảo mật về các tổ chức bị chỉ định là khủng bố.
Sáu quan chức chính phủ (cả đương nhiệm và cựu quan chức) từng được thông báo về các vụ tấn công tàu hoặc có kinh nghiệm trong công tác chống buôn lậu ma túy cho biết: mặc dù con tàu bị tấn công vào ngày 2 tháng 9 có thể chở cocaine, nhưng mục đích duy nhất của chuyến đi không phải là buôn lậu ma túy.
"Không ai lại đi buôn lậu cocaine trên một con tàu chở tới 11 người."
"Không ai lại đi buôn lậu cocaine trên một con tàu chở tới 11 người," một trong những quan chức đương nhiệm nói, đồng thời lưu ý rằng việc này gây lãng phí không gian, nhiên liệu và tạo ra rủi ro an ninh. "Người ta không bao giờ làm thế. Chấm hết."
Vị quan chức này — người đã trao đổi với The Intercept với điều kiện giấu tên để có thể phát biểu cởi mở — cho biết đặc điểm của con tàu này giống với tàu buôn lậu nhiều loại hàng hóa khác nhau, bao gồm cả việc vận chuyển người, hơn là tàu chuyên chở ma túy.
Chuẩn Đô đốc đã nghỉ hưu William Baumgartner, cựu chỉ huy Khu vực Tuần duyên số 7 (phụ trách giám sát các hoạt động ngăn chặn ma túy ở Đông Nam Hoa Kỳ và vùng Caribe), nhận định rằng số lượng hành khách là một dấu hiệu bất thường rõ ràng. "Tôi thất vọng về chất lượng lập kế hoạch cho chiến dịch này," ông nói với The Intercept. "Dường như có sự thiếu hụt kiến thức và chuyên môn về cách thức vận hành của các hoạt động buôn lậu cocaine."
Con tàu trở thành mục tiêu trong vụ tấn công đầu tiên dưới thời chính quyền Trump được cho là đã rời San Juan de Unare (Venezuela) vào đêm ngày 1 tháng 9. Tất cả 11 người đàn ông trên tàu đều đến từ thị trấn này hoặc thị trấn Güiria gần đó — những cộng đồng ven biển nằm trên bán đảo Paria thuộc bang Sucre của Venezuela. Đây là một khu vực nghèo khó, nơi 90% dân số rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực; Tổ chức phi chính phủ Transparencia Venezuela đã xác định khu vực này là trung tâm chính và là điểm trung chuyển của nạn buôn người tại quốc gia này.
Các bài viết của tờ El Nacional (Venezuela) chỉ ra rằng 2 thị trấn Güiria và San Juan de Unare đã chuyển mình từ các trung tâm đánh bắt cá và du lịch thành những "hành lang tội phạm có tổ chức", khi cuộc khủng hoảng kinh tế tại đất nước này "đẩy nhiều ngư dân từ bỏ nghề đánh cá để chuyển sang buôn lậu xăng dầu, đưa người di cư trái phép và sau cùng là buôn bán ma túy". Một số tàu thuyền được ghi nhận là vận chuyển hỗn hợp các loại hàng hóa gồm ma túy, vũ khí và con người.
Một báo cáo năm 2020 về nạn buôn người tại vùng Caribe cho thấy Venezuela là "nguồn cung cấp nạn nhân buôn người lớn nhất cho Trinidad và Tobago" — và 43% số người bị buôn bán từ Venezuela sang Trinidad và Tobago xuất phát từ bang Sucre. Báo cáo dẫn lời một quan chức chính phủ Venezuela đặc biệt lưu ý đến Güiria do vị trí gần Trinidad và Tobago, đồng thời khẳng định nơi này "thường xuyên bị lợi dụng để thực hiện các hoạt động buôn người ngầm". Một báo cáo năm 2025 của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cũng nhấn mạnh "những cáo buộc lâu nay cho rằng các thành viên lực lượng Vệ binh Quốc gia và Cảnh sát biển hoạt động tại các bang ven biển như Sucre và Falcón đã tiếp tay cho việc vận chuyển nạn nhân buôn người đến Aruba, Curaçao và Trinidad và Tobago".
Một cuộc điều tra gần đây của nhóm các nhà báo thuộc các cơ quan truyền thông Venezuela ghi nhận rằng việc vận chuyển người di cư, đưa người trái phép và buôn người là một phần không thể thiếu trong đời sống của người dân nghèo khó tại Güiria, và được coi là "một công việc bình thường như nghề giáo viên — chỉ có điều thu nhập cao hơn nhiều". Các nhà báo viết:
Tại thị trấn này của Venezuela, người dân không gọi việc vận chuyển trái phép ma túy và các loại hàng hóa khác... sang các đảo lân cận ở vùng Caribe hay bán đảo Guajira của Colombia là "buôn bán ma túy" hay "buôn lậu". Họ gọi đó là vueltas — theo nghĩa đen là "những chuyến đi" hoặc "công việc" — một thuật ngữ lóng mà các tay buôn lậu Colombia thường dùng để chỉ các chuyến hàng ma túy, các vụ giết người thuê hay việc đòi nợ.
Đối với nhiều người dân ở Güiria, những chuyến vueltas đó là con đường duy nhất để có được một cuộc sống tử tế.
Theo một phân tích năm 2025 của InSight Crime — một tổ chức nghiên cứu về tội phạm có tổ chức tại châu Mỹ — các băng nhóm tội phạm từ Sucre có dính líu đến "buôn bán cocaine, buôn người và đưa người trái phép, buôn bán vũ khí, cũng như buôn lậu động vật và khoáng sản". Tổ chức Transparencia Venezuela cũng phát hiện ra rằng khoảng 30% số nạn nhân buôn người đi qua khu vực này cuối cùng đã rơi vào các đường dây bóc lột tình dục. Mặc dù nạn nhân của nạn buôn người thường được cho là phụ nữ và trẻ em gái bị ép buộc làm nô lệ tình dục — và thực tế đúng là có nhiều trường hợp như vậy — nhưng nam giới và trẻ em trai lại chiếm gần một nửa tổng số nạn nhân buôn người trên toàn thế giới. Nam giới cũng thường xuyên được nhắc đến trong các báo cáo về tình hình tại Venezuela. Ví dụ, một cuộc điều tra của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ năm 2019 về nạn buôn người đã ghi nhận rằng nam giới Venezuela "ngày càng dễ trở thành nạn nhân của lao động cưỡng bức tại các quốc gia đích đến, bao gồm cả các hòn đảo thuộc vùng Caribe của Hoà Lan". Một báo cáo khác của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ năm 2023 cũng ghi nhận "sự gia tăng số lượng nam giới Venezuela là nạn nhân của nạn buôn người vì mục đích bóc lột sức lao động" tại Trinidad và Tobago. Báo cáo này cũng nêu chi tiết về "hoạt động buôn lậu người di cư, vốn là phương thức chính mà những kẻ buôn người sử dụng để vận chuyển nạn nhân rời khỏi Venezuela".
Trong giai đoạn 2019–2022, có tới 69% người nhập cư Venezuela tại Nam Mỹ được Trung tâm Di cư Hỗn hợp (Mixed Migration Center) phỏng vấn cho biết họ đã thuê dịch vụ buôn lậu người để rời khỏi đất nước.
Năm 2023, Văn phòng Công tố Curaçao cũng đã đưa ra cảnh báo về nạn buôn bán trẻ em, đặc biệt là từ Venezuela: "Trẻ em bị buôn bán có độ tuổi từ 4 đến 15 và thường bị vận chuyển trên những chiếc thuyền có chở cả ma túy và súng đạn".
Một cuộc điều tra của hãng tin AP về cuộc đời của chín nạn nhân thiệt mạng trong các vụ va chạm thuyền đã xem xét trường hợp của một trong những người đàn ông tử vong trong vụ tấn công ngày 2 tháng 9: Luis "Che" Martínez. Theo lời kể của những người quen biết, AP phát hiện ra rằng Martínez — một trùm tội phạm địa phương 60 tuổi — kiếm sống bằng nghề buôn lậu cả ma túy và người qua biên giới. Ông ta từng bị bắt giam vào cuối năm 2020 với cáo buộc buôn người sau khi chiếc thuyền do ông điều hành bị lật, khiến gần 25 người thiệt mạng — trong đó có hai người con trai và một số người thân khác, theo các bản tin địa phương vào thời điểm đó. Cuối cùng, ông ta được thả tự do và quay lại con đường buôn lậu người cũng như ma túy, những người quen cho hãng tin này biết.
Sau vụ va chạm thuyền đầu tiên liên quan đến đối tượng có biệt danh "Trump", số lượng người thiệt mạng đã ngay lập tức gây bất ngờ cho những người am hiểu về các hoạt động buôn lậu trong khu vực. "Với 11 người trên thuyền, rất có thể đã có yếu tố buôn lậu người", tổ chức InSight Crime nhận định ngay sau vụ tấn công ngày 2 tháng 9, đồng thời lưu ý rằng những chiếc thuyền cao tốc loại này thường chỉ có thủy thủ đoàn gồm hai hoặc ba người. “Bạn không cần tới 11 người trên một con tàu để buôn lậu ma túy, ngay cả đối với một lô hàng cực lớn.”
“Tôi đã kỳ vọng sẽ có sự chú trọng nhiều hơn vào việc nhận diện các hoạt động buôn lậu cũng như cách phân biệt giữa tàu chuyên chở lượng lớn cocaine và tàu buôn lậu quy mô nhỏ hơn giữa các hòn đảo – vốn có thể chủ yếu chở hành khách,” ông Baumgartner, cựu Chuẩn đô đốc Lực lượng Tuần duyên, nhận định.
Khi được hỏi về vụ tấn công ngay ngày hôm sau tại một cuộc họp báo ở Mexico City, Ngoại trưởng Rubio đã giải thích lý do thực hiện vụ tấn công, trong đó đề cập đầu tiên đến vấn đề buôn người. "Tổng thống Hoa Kỳ đã xác định rằng các tổ chức khủng bố buôn lậu ma túy gây ra mối đe dọa đối với an ninh quốc gia của Hoa Kỳ," ông giải thích. "Chúng là những kẻ buôn người, là những kẻ buôn bán các loại ma túy chết người," ông nói.
Trước làn sóng phẫn nộ về các vụ giết người không qua xét xử, Bradley đã cố gắng xoa dịu những thắc mắc về việc Mỹ thực sự nhắm mục tiêu vào ai.
Trong phiên điều trần gần đây trước Ủy ban Quân vụ Thượng viện, Bradley xác nhận Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA) đã tham gia đáng kể vào các vụ tấn công tàu thuyền. Ông cũng được cho là đã nói với các nhà lập pháp rằng các quan chức tình báo Mỹ đã xác minh danh tính của 11 người trên chiếc tàu vào ngày 2 tháng 9 và xác nhận họ là những mục tiêu hợp lệ. Tuy nhiên, Bộ Tư lệnh Các chiến dịch Đặc biệt (SOCOM) lại không xác nhận những gì Bradley đã nói với các nhà lập pháp về danh tính của 11 người thiệt mạng. Đồng thời, nhiều quan chức chính phủ trao đổi với tờ The Intercept cho rằng tuyên bố khẳng định tình báo "xác nhận danh tính những người này" — điều mà thư ký báo chí Lầu Năm Góc Kingsley Wilson từng khẳng định vào tháng 12 — thực chất chỉ là một chiêu đánh tráo khái niệm, nếu không muốn nói thẳng là một lời nói dối.
Nhiều nguồn tin chính phủ tiết lộ với The Intercept rằng JSOC (Bộ Tư lệnh Các chiến dịch Đặc biệt Liên quân) không hề biết tên hay tổ chức mà tất cả những người trên con tàu bị tấn công ngày 2 tháng 9 có liên hệ.
Hai nguồn tin đặc biệt đề cập rằng một số hành khách chỉ được xác định qua những biệt danh lộ liễu. "Tôi không nghĩ chúng ta biết danh tính của bất kỳ ai trên chiếc tàu đó. Có thể chúng ta biết một hoặc hai người... Nhưng chắc chắn là chúng ta không biết danh tính của cả 11 người," Dân Biểu Đảng Dân chủ Jim Himes (Connecticut) phát biểu vào tháng 12. "Tôi không nghĩ chúng ta biết chính xác bất kỳ cá nhân nào trên những chiếc tàu này là ai."
"Các cuộc tấn công đều có chủ đích, hợp pháp và chính xác — nhắm thẳng vào những kẻ khủng bố buôn lậu ma túy cùng các đối tượng tiếp tay cho chúng, chứ không phải dân thường," người phát ngôn của Bộ Tư lệnh miền Nam (SOUTHCOM) trả lời The Intercept qua email. "SOUTHCOM hoàn toàn tin tưởng vào các chuyên gia tác chiến và tình báo, những người cung cấp thông tin cho các nhiệm vụ của chúng tôi."
Trên thực tế, SOUTHCOM thường xuyên tuyên bố rằng "thông tin tình báo" xác nhận các con tàu bị nhắm mục tiêu đang "tham gia vào các hoạt động buôn lậu ma túy." Tuy nhiên, tuần trước, Thượng nghị sĩ Tim Kaine (đảng Dân chủ, Virginia) – thành viên Ủy ban Quân vụ Thượng viện – tiết lộ rằng "sự hiện diện của ma túy trên tàu không phải là một trong những tiêu chí xác định mục tiêu" cho các vụ tấn công tàu thuyền này.
Trên thực tế, trong các cuộc họp kín, giới chức Lầu Năm Góc thậm chí không hề tỏ ra cần thiết phải biết chính xác họ đang tấn công ai. "Họ nói rằng họ không cần phải xác định danh tính cụ thể của những người trên tàu để tiến hành tấn công," Dân Biểu Sara Jacobs (đảng Dân chủ, California) – thành viên Ủy ban Quân vụ Hạ viện và Tiểu ban Tình báo và Các chiến dịch Đặc biệt – chia sẻ với tờ The Intercept vào tháng 10. "Họ chỉ cần chứng minh được mối liên hệ với một tổ chức buôn lậu ma túy (DTO) hoặc một tổ chức có liên đới."
Hầu hết các quan chức chính phủ, bao gồm cả các nhà lập pháp được thông báo về các vụ tấn công khi trao đổi với The Intercept, đều tin rằng những con tàu bị nhắm mục tiêu trong chiến dịch này có liên quan đến hoạt động buôn lậu bất hợp pháp chứ không đơn thuần là tàu cá. Tuy nhiên, nhiều người cho rằng nếu không chặn lại và khám xét tàu, thì không thể biết chắc chắn ai hoặc những gì đang ở trên một con tàu cụ thể.
Vào cuối tháng 4, ông Bradley đã trình bày với các thành viên Ủy ban Quân vụ Thượng viện rằng các vụ tấn công tàu thuyền này được xây dựng dựa trên quy trình xác định mục tiêu từ thời kỳ chiến tranh bằng máy bay không người lái sau sự kiện 11/9. "Nó dựa trên những bài học kinh nghiệm và quy trình đã được hoàn thiện qua 25 năm thực hiện chiến dịch nhắm mục tiêu vào cá nhân," ông nói, ám chỉ các cuộc tấn công nhắm vào con người cụ thể. Trong suốt khoảng thời gian đó, Mỹ liên tục gây ra cái chết cho dân thường trên khắp thế giới – từ Afghanistan đến Iraq, Pakistan đến Somalia, và Libya đến Yemen – do những sai sót về tình báo và xác định mục tiêu.
"Chưa bao giờ có sự 'hoàn thiện' trong việc nhắm mục tiêu vào cá nhân."
"Chưa bao giờ có sự 'hoàn thiện' trong việc nhắm mục tiêu vào cá nhân. Việc quân đội Mỹ – cùng các lực lượng khác của Mỹ – thực hiện nhiều cuộc tấn công vào các mục tiêu đã xác định dưới danh nghĩa chống khủng bố không có nghĩa là họ đã trở nên giỏi hơn đáng kể trong việc này theo thời gian," bà Sarah Yager, cựu cố vấn cấp cao cho Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, nhận định. "Trong suốt hai thập niên được ca ngợi là thời gian rút ra bài học kinh nghiệm cho quân đội Mỹ, các tổ chức nhân quyền đã ghi nhận nhiều trường hợp dân thường thiệt mạng do thông tin tình báo sai lệch, các giả định thiếu chính xác hoặc định kiến chủ quan."
Ví dụ, một cuộc điều tra năm 2023 của The Intercept đã phơi bày hàng loạt sai sót dẫn đến một vụ tấn công bằng máy bay không người lái tại Somalia, khiến ba (và có thể là năm) thường dân thiệt mạng, trong đó có Luul Dahir Mohamed (22 tuổi) và con gái 4 tuổi của cô, Mariam Shilow Muse. Cuộc điều tra của Lầu Năm Góc cho thấy lực lượng đặc nhiệm thực hiện vụ tấn công đã bị nhầm lẫn – bất chấp nhiều tháng "xây dựng hồ sơ mục tiêu" – và tranh cãi về những chi tiết cơ bản, chẳng hạn như số lượng hành khách trên chiếc xe bị nhắm mục tiêu. Họ đã nhầm lẫn một phụ nữ và một đứa trẻ với một người đàn ông trưởng thành, và thậm chí không hề biết mình đã giết bao nhiêu người.
"Khi Đô đốc Bradley nhắc đến 'những bài học kinh nghiệm và quy trình được hoàn thiện qua 25 năm nhắm mục tiêu vào các cá nhân cụ thể', thực ra ông ấy đang viện dẫn một hệ thống mà các tổ chức nhân quyền thường xuyên chỉ trích vì sự tự tin thái quá vào tin tình báo, thiên kiến xác nhận, các giả định chủ quan, cũng như những động cơ thể chế khiến họ diễn giải các tình huống mơ hồ thành bằng chứng xác thực về mối đe dọa," Yager nhận định.
Năm chuyên gia, bao gồm cả các quan chức chính phủ đương nhiệm và cựu quan chức, cho rằng không thể nào Mỹ chưa từng giết hại người vô tội trong chiến dịch tấn công tàu thuyền của mình, xét đến những hạn chế lâu nay trong quy trình xác định mục tiêu của Mỹ – chẳng hạn như việc phụ thuộc vào tình báo tín hiệu (SIGINT). Trong một phiên điều trần gần đây trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, Rubio thừa nhận rằng Mỹ từng xác định nhầm tàu thuyền là mục tiêu tiềm năng nhưng sau đó đã hủy bỏ kế hoạch tấn công. "Tôi có thể khẳng định với các vị rằng họ thực sự đã từ bỏ các vụ tấn công," ông nói. "Có nhiều trường hợp mà tôi biết đến... khi vụ tấn công không được thực hiện vì không đáp ứng đủ tiêu chí hoặc do có sự nghi ngờ."
"Máy bay bí mật và tình báo tín hiệu (SIGINT) không phải là giải pháp. Thiên kiến xác nhận vẫn là một vấn đề nan giải," một quan chức chính phủ nắm thông tin về các vụ tấn công tàu thuyền chia sẻ với The Intercept. Vị quan chức này cho rằng khả năng cao là lực lượng Mỹ đã xác định nhầm hoặc hoàn toàn không phát hiện ra sự hiện diện của một người nào đó trên tàu bị tấn công, thay vì việc họ nắm rõ tên tuổi và các mối liên hệ của tất cả những người đã thiệt mạng.
Các số liệu thống kê của chính phủ xác nhận những hạn chế trong công tác tình báo, lập hồ sơ đối tượng và khả năng của nhân sự Mỹ trong việc nhận diện những kẻ bị nghi là buôn lậu ma túy từ xa. Trong khoảng thời gian từ ngày 1 tháng 9 năm 2024 đến ngày 7 tháng 10 năm 2025, Lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ đã chặn 212 tàu thuyền đang hướng về phía Mỹ do nghi ngờ có hoạt động buôn lậu ma túy. Theo số liệu thống kê chính thức, có 41 chiếc trong số đó—tương đương khoảng 20%—không chở bất kỳ loại hàng cấm nào. Riêng đối với các tàu thuyền ở khu vực ngay ngoài khơi Venezuela, tỷ lệ bị nghi ngờ nhầm là chở ma túy còn cao hơn một chút: 21%.
Khi được hỏi về số liệu cho thấy cứ 5 tàu thì có 1 tàu không chở ma túy, bà Yager chia sẻ với tờ The Intercept rằng: "Việc xác định chính xác danh tính của cả mục tiêu lẫn dân thường vốn là một vấn đề đã được biết đến trong quy trình tác chiến tiêu diệt mục tiêu (kill chain) của quân đội Mỹ."
"Đối với các vụ tấn công tàu thuyền, đó là tỷ lệ nhầm lẫn danh tính rất cao," bà nói. "Tôi cho rằng quân đội Mỹ hoàn toàn không biết những người này thực sự là ai trước khi tiến hành tiêu diệt họ."
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình