Iran đòi Mỹ bồi thường 400 tỷ USD, Mỹ nói không bồi thường nhưng sẽ vận động đầu tư 300 tỷ USD, hơn 1/2 tiền đã được cam kết: Quỹ Tái Thiết cho Iran là đầu tư tư nhân, góp tiền từ các công ty Mỹ, Nhật, Hàn, Singapore, vùng Vịnh...
Bản tin sau đây của Reuters: Nguồn tin cho biết thỏa thuận với Iran bao gồm quỹ trị giá 300 tỷ USD, với hơn một nửa số tiền đã được cam kết. Ban đầu Iran đòi Mỹ bồi thường 400 tỷ USD, Mỹ nói không bồi thường nhưng sẽ vận động đầu tư 300 tỷ USD, hơn 1/2 tiền đã được cam kết: Quỹ Tái Thiết cho Iran là đầu tư tư nhân, góp tiền từ các công ty Mỹ, Nhật, Hàn, Singapore, vùng Vịnh...
Một quỹ tư nhân trị giá 300 tỷ USD, được thiết kế nhằm thúc đẩy đầu tư vào Iran, đã được vạch ra trong thỏa thuận khung giữa Mỹ và Iran; hơn một nửa số tiền này đã được cam kết, theo một nguồn tin nắm rõ chi tiết về thỏa thuận chia sẻ với Reuters.
Quỹ này được thiết lập nhằm tạo động lực kinh tế cho cả hai bên để đi đến một thỏa thuận cuối cùng, nguồn tin giấu tên cho biết (do kế hoạch chưa được công bố chính thức trong bối cảnh Washington và Tehran chuẩn bị ký kết vào thứ Sáu).
Các quan chức Mỹ và Iran hôm Chủ nhật cho biết họ đã đạt được thỏa thuận khung nhằm chấm dứt cuộc chiến (bắt đầu khi lực lượng Mỹ và Israel tấn công Iran vào ngày 28 tháng 2), dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ đối với Iran và mở lại eo biển Hormuz - tuyến đường huyết mạch cung cấp dầu và khí đốt toàn cầu.
Nguồn tin cho biết quỹ mới này là một kênh đầu tư tư nhân, không phải là chương trình tái thiết hay bồi thường chiến tranh, và sẽ không bao gồm bất kỳ khoản tiền hay khoản tài trợ nào từ chính phủ; các công ty có trụ sở tại Mỹ, các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh, châu Á, Nam Mỹ và châu Phi đã đồng ý cam kết cấp vốn.
Các khoản đầu tư được cam kết bao gồm các lĩnh vực năng lượng, logistics, sản xuất và giao thông vận tải, nguồn tin cho biết.
Một nguồn tin cấp cao của Iran chia sẻ với Reuters rằng ban đầu Tehran đã yêu cầu Mỹ bồi thường 400 tỷ USD cho những thiệt hại do chiến tranh gây ra, nhưng Washington tuyên bố sẽ không chi trả khoản tiền này.
Ý tưởng về quỹ này – dự kiến mang tên Quỹ Tái thiết và Phát triển – đã ra đời từ đó.
Cơ chế này dự kiến các quốc gia trong khu vực sẽ đóng góp theo nhiều hình thức khác nhau, nguồn tin phía Iran cho biết. Các hình thức này bao gồm bảo lãnh các khoản vay, thiết lập hạn mức tín dụng hoặc trực tiếp tài trợ cho việc tái thiết các địa điểm bị hư hại trong chiến tranh, bao gồm các cơ sở như khu liên hợp thép Mobarakeh, các nhà máy lọc dầu, sân bay và rộng hơn là cơ sở hạ tầng bị ảnh hưởng bởi xung đột.
Iran, một trong những nền kinh tế lớn nhất Trung Đông, hầu như không thu hút được vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đáng kể nào trong bốn thập niên qua do bị gạt khỏi thị trường vốn toàn cầu bởi các đợt trừng phạt liên tiếp từ Mỹ và quốc tế.
Quốc gia này sở hữu trữ lượng khí đốt tự nhiên đã được kiểm chứng lớn thứ hai thế giới và trữ lượng dầu đã được kiểm chứng lớn thứ tư thế giới. Quốc gia này cũng sở hữu dân số trẻ, có trình độ học vấn cao với hơn 92 triệu người, nền tảng công nghiệp đa dạng cùng tiềm năng to lớn chưa được khai thác trong các lĩnh vực từ hóa dầu, khai khoáng đến du lịch và nông nghiệp.
Nguồn tin cho biết quỹ đầu tư này hoàn toàn tách biệt với tiến trình đàm phán song song về việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ và giải phóng tài sản quốc gia của Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài; đồng thời mô tả đây là hai cơ chế tài chính riêng biệt với mục đích và lộ trình thực hiện khác nhau.
Quỹ sẽ chỉ được thành lập và đi vào hoạt động sau khi một thỏa thuận cuối cùng và thỏa đáng đạt được. Bản ghi nhớ, một khi được ký kết, sẽ đóng vai trò định hình quy trình thực hiện trong vòng 60 ngày tiếp theo.
"Quỹ sẽ chỉ được thành lập sau khi thỏa thuận cuối cùng được ký kết," nguồn tin cho hay. "Trong khoảng thời gian 60 ngày này, các nhà quản lý quỹ sẽ làm việc với phía Iran và các nhà đầu tư để lên kế hoạch và xác định phạm vi cho các dự án."
Bộ Ngoại giao Iran và Bộ Ngoại giao Pakistan – bên hỗ trợ làm trung gian cho thỏa thuận quỹ đầu tư này – chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức trước các yêu cầu bình luận.
Một nữ phát ngôn viên Nhà Trắng đã dẫn lại cuộc phỏng vấn của đài CBS với Phó Tổng thống JD Vance vào thứ Hai; trong đó, ông cho biết Iran có thể tiếp cận một quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD do các quốc gia vùng Vịnh hậu thuẫn nếu nước này tuân thủ thỏa thuận với Washington, bao gồm việc dỡ bỏ chương trình hạt nhân, loại bỏ kho dự trữ vật liệu đã làm giàu và chấp nhận cơ chế thanh sát cũng như thực thi nghiêm ngặt.
Nguồn tin từ chối tiết lộ phương thức quản lý quỹ hay đơn vị sẽ chịu trách nhiệm quản lý, đồng thời lưu ý rằng các chi tiết quan trọng vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.
Nguồn tin đã nêu tên các công ty đến từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore, Malaysia và Hoa Kỳ trong số những đơn vị đã đưa ra cam kết, nhưng từ chối cung cấp danh sách đầy đủ.
Bản ghi nhớ có thời hạn 60 ngày này chỉ là một khuôn khổ chứ không phải thỏa thuận cuối cùng; dự kiến các nhà đàm phán của Mỹ và Iran sẽ làm việc trên nhiều phương diện trong khoảng thời gian này, bao gồm các vấn đề về hạt nhân, trừng phạt và an ninh khu vực.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình