- Zohran Mamdani (Thị trưởng New York) giúp nhiều ứng cử viên dân chủ xã hội thắng sơ bộ Dân Chủ
- USA Today: Chủ nghĩa xã hội dân chủ đang phát triển mạnh mẽ tại New York. Đây là tín hiệu tốt
- CNN: Rốt cuộc, dân Mỹ cởi mở đến mức nào đối với chủ nghĩa xã hội?
.
Một số cuộc bầu cử sơ bộ cho thấy nhiều cử tri Dân Chủ đang hướng về ủng hộ những ưng cử viên có khuynh hướng dân chủ xã hội (democratic socialism, còn gọi tắt là chủ nghĩa xã hội, socialism), một khuynh hướng nghiêng nhiều về tả, và làm lo sợ giới cử tri Dân Chủ trung dung, vì họ lo sợ khi tuyển cử tháng 11/2026 khuynh hướng nghiêng về tả sẽ làm dị ứng đối với đa số cử tri độc lập và trung dung, nghĩa là không đủ phiếu để thắng Cộng Hòa. Chúng ta không nên về hùa với Trump (kẻ trốn thuế hai thập niên), khi Trump sau cuộc bầu cử sơ bộ vào Thứ Ba vừa qua đã tuyên bố rằng Mỹ không ưa chủ nghĩa cộng sản (communism), quy chụp rằng dân chủ xã hội là cộng sản.
Thực tế các nước cộng sản như Trung Quốc, Việt Nam, Bắc Hàn, Cuba hoàn toàn không có chính sách dân chủ xã hội như Thụy Điển, Đan Mạch, Na Uy, Phần Lan (duy trì nền kinh tế thị trường tự do theo định hướng tư bản chủ nghĩa, các quốc gia này áp dụng mức thuế cao để tài trợ cho hệ thống an sinh xã hội vững chắc, dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn dân và giáo dục miễn phí), và bán phần dân chủ xã hội là Đức, Pháp, Tây Ban Nha, Canada. Họ không phải cộng sản. Trong khi đó, dân nghèo Mỹ chỉ cần vào bệnh viện một hay 2 tuần lễ là có thể sẽ phải bán nhà để trả nợ, và vào bệnh viện hai lần, là có thể phải lên xe nằm ngủ, sống đời vô gia cư.
Hôm 25/6/2026 có 2 bài trên 2 báo Mỹ (USA Today và CNN) thảo luận về khuynh hướng dân Mỹ đang hướng về dân chủ xã hội sẽ được dịch sau đây.
.
Bài trên báo USA Today là của Sara Pequeño, tựa đề "Democratic socialism is thriving in New York. This is good" (Chủ nghĩa xã hội dân chủ đang phát triển mạnh mẽ tại New York. Đây là một tín hiệu tốt).
Thành phố New York đang trải qua một mùa hè đặc biệt chưa từng có, khiến phe Cộng hòa trên khắp cả nước cảm thấy kinh hãi. Có lẽ thật may là nhiều người trong số họ không sống ở đây.
Vào ngày 23 tháng 6, cả ba ứng cử viên Quốc hội tại Thành phố New York được Thị trưởng Zohran Mamdani ủng hộ trong cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Dân chủ đều đã giành chiến thắng trước các đối thủ của mình. Hai trong số các ứng cử viên này – Claire Valdez (đơn vị bầu cử Quốc hội số 7) và Darializa Avila Chevalier (đơn vị bầu cử Quốc hội số 13) – là thành viên của tổ chức Democratic Socialists of America (Đảng Xã hội Dân chủ Mỹ), mang lại cho đảng này thêm một loạt chiến thắng nữa sau một năm 2025 đầy ấn tượng.
Đây là tin tuyệt vời đối với những ai quan tâm đến một tương lai tốt đẹp hơn cho Thành phố New York và coi chính quyền là công cụ để đạt được điều đó. Ngược lại, đây là tin đáng sợ đối với những người muốn gán mác "cộng sản" cho Thị trưởng Mamdani cùng các cộng sự, cũng như những ai than phiền về sự sụp đổ của nền văn minh phương Tây như chúng ta từng biết.
Vấn đề là, quá nhiều người thuộc đảng Cộng hòa tin rằng bất kỳ đảng viên Dân chủ nào nắm chút quyền lực cũng sẽ hành xử giống như vị tổng thống mà họ từng bầu chọn. Họ mặc định rằng mọi chính trị gia đều giống Tổng thống Donald Trump: phá hủy mọi thứ trên đường đi và chà đạp lên thượng tôn pháp luật để đạt được mục đích của mình. Chính vì phe Cộng hòa đã để một nhà lãnh đạo coi thường luật pháp điều hành đất nước, nên họ nghĩ rằng mọi nhà lãnh đạo đều hành xử như vậy.
Tuy nhiên, khi nhìn vào Mamdani và những người cùng chí hướng cấp tiến, mọi việc dường như vẫn diễn ra đúng quy trình, thậm chí còn bài bản hơn cả thời kỳ phe Cộng hòa nắm quyền. Các cơ chế kiểm soát và cân bằng quyền lực vẫn được coi trọng.
.
Các đảng viên Dân chủ cấp tiến đắc cử vì họ là những ứng cử viên xuất sắc hơn
Các ứng cử viên được Mamdani ủng hộ đã thắng trong cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Dân chủ nhờ vào năng lực cá nhân xuất sắc và sự hậu thuẫn từ một vị thị trưởng được lòng dân. Họ tích cực vận động cho chính sách "Medicare cho mọi người" (chăm sóc sức khỏe toàn dân) và lên tiếng về cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt đắt đỏ tại thành phố. Họ kiên quyết từ chối nhận tài trợ từ các tập đoàn để chuyển sang hình thức gây quỹ từ cộng đồng và cơ sở. Họ không hề quay lưng lại với người chuyển giới hay người nhập cư chỉ để tranh thủ sự ủng hộ của nhóm cử tri ôn hòa; thay vào đó, họ giữ vững lập trường rằng người chuyển giới xứng đáng được pháp luật bảo vệ, và cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) cần phải bị giải thể.
Tất cả những điều đó lại bị phe Cộng hòa coi là "cực đoan".
Các ứng viên do Mamdani ủng hộ cũng công khai bênh vực người dân Palestine trong bối cảnh Israel tàn phá Dải Gaza – một hành động mà giới lãnh đạo lâu năm của đảng Dân chủ thường tỏ ra e ngại. Cựu Kiểm soát viên Thành phố Brad Lander – người tự nhận là người theo chủ nghĩa Zion (Zionist) có tư tưởng tự do – đã không ngần ngại gọi việc tàn sát người dân Palestine tại Gaza là "diệt chủng". Trong khi đó, Dân Biểu Dan Goldman – người đương nhiệm đã thất bại trước Lander – lại nhận được sự hậu thuẫn từ Ủy ban Các vấn đề Công cộng Mỹ-Israel (AIPAC).
Việc kiên định với niềm tin và tầm nhìn dài hạn cho đảng Dân chủ rõ ràng đã mang lại lợi thế cho các ứng viên này. Lander và Avila Chevalier đã đủ mạnh mẽ để đánh bại các đối thủ đương nhiệm lâu năm, còn Valdez giành chiến thắng trong cuộc bầu cử sơ bộ tại khu vực không có người đương nhiệm, vượt qua Chủ tịch Quận Brooklyn – một nhân vật có vị thế vững chắc.
Rõ ràng là những yếu tố này – ít nhất là tại Thành phố New York – có sức hút lớn đối với cử tri. Tuy nhiên, khi quan sát sự nhiệt huyết của phe cấp tiến trên khắp cả nước, có vẻ như việc chuyển dịch mạnh mẽ hơn sang cánh tả chính là tương lai của đảng Dân chủ.
.
Đảng Dân chủ cần chuyển hướng sang cánh tả. Và New York đang cho họ thấy cách thực hiện điều đó.
Tôi vẫn hơi ngạc nhiên khi các ứng cử viên được Mamdani ủng hộ đã giành được chiến thắng sít sao. Mặc dù các cuộc thăm dò cho thấy Lander dẫn trước Goldman trước khi các điểm bỏ phiếu đóng cửa vào ngày 23 tháng 6, nhưng vẫn chưa rõ liệu Valdez và Avila Chevalier có giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử sơ bộ của họ hay không.
Tôi (Sara Pequeño) rất vui và bất ngờ khi thấy những người dân New York có tư tưởng tiến bộ nhất đã tích cực tham gia vào quy trình bầu cử và lựa chọn những ứng cử viên sẽ thay đổi diện mạo của Đảng Dân chủ.
Giờ đây, họ phải chứng minh rằng chủ nghĩa xã hội dân chủ và nền chính trị tiến bộ là những lựa chọn khả thi cho Thành phố New York, bằng cách tiếp tục tổ chức vận động và gây sức ép buộc các quan chức đắc cử phải thực hiện đúng cam kết. Đây mới chỉ là sự khởi đầu – họ cần chứng minh cho phần còn lại của đất nước cũng như những người đang lo sợ về sự thay đổi của New York thấy rằng mô hình này thực sự hiệu quả.
Phe Cộng hòa đang lo lắng về viễn cảnh tương lai của New York. Còn chúng ta thì lo lắng về hướng đi của nước Mỹ.
Trừ khi có biến cố chấn động xảy ra vào tháng 11 khiến phe Cộng hòa giành chiến thắng, có vẻ như nhóm đại diện của Thành phố New York tại Quốc hội khóa tới sẽ bao gồm nhiều người theo chủ nghĩa xã hội dân chủ và các nhà hoạt động tiến bộ. Đây không chỉ là thắng lợi của riêng Thành phố New York, mà còn là thắng lợi cho tất cả những ai mong muốn Đảng Dân chủ chuyển hướng sang các chính sách tiến bộ, thay vì cứ mãi do dự, lo âu như suốt thập kỷ qua.
Với sự gia tăng số lượng Dân Biểu tiến bộ tại Quốc hội, chúng ta có thể kỳ vọng rằng những nhân vật quyền lực nhất của Đảng Dân chủ – như Lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện Chuck Schumer và Lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện Hakeem Jeffries – sẽ bị thúc đẩy theo hướng thiên tả hơn. Điều này đồng nghĩa với việc sẽ có nhiều chính sách thiết thực hơn được triển khai cho tầng lớp lao động, và rốt cuộc sẽ mang lại nhiều thắng lợi hơn cho Đảng Dân chủ.
Phe Cộng hòa có thể lo lắng về tương lai của Thành phố New York, nhưng tôi thì không. Tôi nhìn thấy một thành phố đang tiên phong dẫn dắt sự đổi mới của Đảng Dân chủ, một thành phố muốn chứng minh rằng chủ nghĩa xã hội dân chủ hoàn toàn có thể thành công tại Hoa Kỳ – miễn là nó nhận được sự ủng hộ từ giới lãnh đạo đảng.
Không ai đang âm mưu thâu tóm Thành phố New York hay áp đặt luật Sharia cả. Thực tế là, chính người dân New York đã bỏ phiếu lựa chọn điều này.
.
Sau đây là bài viết của Aaron Blake, trên CNN, tựa đề "How open are Americans to socialism, after all?" (Rốt cuộc thì người Mỹ cởi mở đến mức nào đối với chủ nghĩa xã hội?).
Những người theo chủ nghĩa xã hội dân chủ có lẽ đang trải qua năm thành công nhất từ trước đến nay.
Sau khi giành được ghế thị trưởng tại New York và Seattle vào ngày 1 tháng 1/2026, họ đã thắng một cuộc bầu cử sơ bộ vào Quốc hội tại Philadelphia vào tháng trước. Cách đây vài tuần, ứng cử viên của họ, Nithya Raman, đã giành được một trong hai suất tranh cử chính thức cho chức thị trưởng Los Angeles, đối đầu với đương kim thị trưởng Karen Bass. Tuần trước, họ cũng thắng cuộc bầu cử sơ bộ cho chức thị trưởng Washington, D.C. Và mới đây, họ đã giành chiến thắng trong hai cuộc bầu cử sơ bộ quan trọng tại Thành phố New York, bao gồm việc Darializa Avila Chevalier tạo ra bất ngờ lớn khi đánh bại Dân Biểu Adriano Espaillat – người đứng đầu Nhóm Dân Biểu gốc Tây Ban Nha tại Quốc hội (Congressional Hispanic Caucus).
Tuy nhiên, cần lưu ý một điểm khi đánh giá sự trỗi dậy của phe xã hội chủ nghĩa dân chủ: Các chiến thắng của họ chủ yếu chỉ diễn ra ở những thành phố lớn vốn là "thành trì" của đảng Dân chủ (thường được gọi là các tiểu bang/thành phố "xanh"), đặc biệt là Thành phố New York. Dù vậy, rõ ràng họ đang trở thành một thế lực đáng kiêng nể trên chính trường Mỹ.
Điều này khiến một số thành viên đảng Cộng hòa tỏ ra đầy phấn khích – trong khi một số thành viên đảng Dân chủ theo đường lối trung dung lại cảm thấy khá lo lắng.
Chưa lâu trước đây, "chủ nghĩa xã hội" (từ bắt đầu bằng chữ "s") rõ ràng là một cái mác mà đảng Dân chủ muốn tránh né. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, người dân Mỹ – và đặc biệt là cử tri đảng Dân chủ – đã có cái nhìn cởi mở hơn đối với khái niệm này.
Năm 2010, một cuộc thăm dò của Gallup cho thấy 50% cử tri đảng Dân chủ có thiện cảm với chủ nghĩa xã hội. Đến năm ngoái – trước khi Zohran Mamdani (hiện là thị trưởng New York) và Katie Wilson (hiện là thị trưởng Seattle) giành chiến thắng – con số này đã tăng lên 66%.
Dữ liệu cũng cho thấy sự gia tăng ủng hộ đối với chủ nghĩa xã hội có thể liên quan đến niềm tin suy giảm vào chủ nghĩa tư bản – một vấn đề không chỉ tồn tại trong nội bộ đảng Dân chủ mà còn ở cả nhóm cử tri trung dung.
Trên thực tế, vào năm ngoái, cử tri đảng Dân chủ có cái nhìn thiện cảm về chủ nghĩa xã hội (66%) cao hơn đáng kể so với chủ nghĩa tư bản (42%).
Ngay cả vào năm 2012, tình thế lại hoàn toàn ngược lại.
Cũng theo cuộc thăm dò của Gallup, tỷ lệ người có thiện cảm với "các tập đoàn lớn" đã giảm từ 58% vào năm 2012 xuống còn 37% vào năm 2025.
Tương tự, một cuộc thăm dò của Fox News vào tháng 3 cho thấy gần một nửa số cử tri đã đăng ký (49%) nhận định rằng chủ nghĩa tư bản hoạt động "không hiệu quả lắm" hoặc "hoàn toàn không hiệu quả".
Quan điểm này đặc biệt phổ biến trong đảng Dân chủ (72%), nhưng cũng được đa số cử tri độc lập (60%) tán đồng. Cùng cuộc khảo sát đó cho thấy 38% cử tri đã đăng ký cho rằng sẽ là một "điều tốt" nếu Hoa Kỳ chuyển dịch từ chủ nghĩa tư bản sang hướng chủ nghĩa xã hội nhiều hơn.
Tỷ lệ này còn lâu mới đạt mức đa số, nhưng đã tăng so với mức 18% vào năm 2010. Và con số 38% này đại diện cho một bộ phận cử tri thực sự đáng kể—đủ lớn để không quá ngạc nhiên khi thấy các cử tri tham gia bầu cử sơ bộ của Đảng Dân chủ, đặc biệt, lại tỏ ra cởi mở với các ứng cử viên theo khuynh hướng dân chủ xã hội.
Tuy nhiên, việc các cử tri Đảng Dân chủ cởi mở với tư tưởng này không đồng nghĩa với việc nó có lợi cho hình ảnh của đảng họ.
Suy cho cùng, Tổng thống Donald Trump và các thành viên Đảng Cộng hòa đã dành nhiều năm để quy chụp hình ảnh Đảng Dân chủ cấp quốc gia với chủ nghĩa xã hội. Và thực tế có những bằng chứng có thể củng cố cho lập luận này của họ.
Một cuộc thăm dò gần đây của Trường Luật Marquette đã khảo sát quan điểm của người Mỹ về tổ chức "Những người Dân chủ Xã hội Mỹ" (DSA). Mặc dù các cử tri Đảng Dân chủ có cái nhìn thiện cảm với tổ chức này (với tỷ lệ ủng hộ/phản đối là 42% so với 17%), nhưng kết quả chung lại khá thấp: 21% ủng hộ và 48% phản đối.
Nhưng có một điểm đáng chú ý. Dựa trên những con số đó, người ta có thể cho rằng các nhân vật theo khuynh hướng dân chủ xã hội nổi bật nhất trên chính trường Mỹ sẽ không được lòng công chúng.
Nhưng thực tế lại không phải vậy.
Trên thực tế, hai nhân vật theo khuynh hướng dân chủ xã hội nổi tiếng nhất có lẽ là Thượng nghị sĩ Bernie Sanders (tiểu bang Vermont) và Dân Biểu Alexandria Ocasio-Cortez (tiểu bang New York). Một cuộc thăm dò của Gallup vào mùa hè năm ngoái cho thấy họ thực sự được lòng công chúng hơn bất kỳ nhân vật chính trị lớn nào khác của Mỹ được khảo sát, bao gồm cả ông Trump, các thành viên cấp cao trong nội các của ông, cựu Phó Tổng thống Joe Biden và Thống đốc bang California Gavin Newsom. Ông Sanders là nhân vật chính trị Mỹ được yêu mến nhất trong số những người được khảo sát.
Kết quả cũng tương tự trong cuộc khảo sát của Trường Luật Marquette—cuộc khảo sát vốn cho thấy tổ chức DSA không được công chúng ủng hộ rộng rãi.
Điều này dẫn đến bài học có lẽ là quan trọng nhất ở đây: Chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa xã hội dân chủ tuy không được lòng công chúng, nhưng những cái tên này không làm hoen ố hình ảnh của tất cả những ai gắn liền với chúng. Mọi chuyện còn phụ thuộc nhiều vào cách các tư tưởng này được truyền tải và các đặc điểm khác của ứng cử viên.
Ông Sanders đã là một nhân vật khá nổi tiếng trên chính trường Mỹ từ lâu. Ngay cả bà Ocasio-Cortez, dù thường xuyên trở thành tâm điểm chỉ trích của phe cánh hữu, cũng đã chứng minh được khả năng mở rộng sức hút và tránh bị gán mác cực đoan một cách dễ dàng.
Tuy nhiên, những người mới bước vào chính trường có thể sẽ không khéo léo như vậy trong việc tránh gây rắc rối cho đảng của mình. Chỉ cần nhìn vào những gì bà Avila Chevalier từng thể hiện trong quá khứ, chẳng hạn, là đủ để thấy sự trỗi dậy của các thành viên theo khuynh hướng xã hội dân chủ có thể gây khó khăn cho đảng Dân chủ trên diện rộng như thế nào.
Ngoài việc từng đưa ra những phát ngôn cực đoan trong các bài đăng trên mạng xã hội (nay đã bị xóa), bà Avila Chevalier còn tham dự một cuộc mít tinh ủng hộ Palestine tại Quảng trường Thời đại vào ngày 8 tháng 10 năm 2023 – chỉ một ngày sau khi Hamas thực hiện cuộc tấn công khủng bố quy mô lớn vào Israel. (Điều này làm nổi bật một vấn đề nan giải khác đối với đảng Dân chủ, khi các cuộc bầu cử sơ bộ của họ đã đưa ra một loạt ứng cử viên có quan điểm chống Israel mạnh mẽ; những ứng cử viên này có thể sẽ thử thách sự kiên nhẫn của đông đảo cử tri.)
Vẫn còn phải chờ xem liệu có thêm bao nhiêu ứng cử viên theo khuynh hướng xã hội dân chủ giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử sơ bộ những tuần tới, đặc biệt là tại những khu vực mà phong trào của họ chưa thực sự tạo được chỗ đứng vững chắc.
Tuy nhiên, bà Ocasio-Cortez đã gạt bỏ những lo ngại cho rằng các ứng cử viên này sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực đến các thành viên khác của đảng Dân chủ.
"Tôi cảm thấy như chuyện cũ đang lặp lại. Đã từng có rất nhiều lo ngại như vậy khi tôi đắc cử, nhưng rốt cuộc chẳng có điều nào trở thành sự thật cả," bà Ocasio-Cortez chia sẻ với các phóng viên vào thứ Năm. "Cử tri bỏ phiếu dựa trên những gì đang diễn ra tại cộng đồng của họ và những gì có trên lá phiếu."
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình