- Hội đồng Hòa bình của Trump tự cấp quyền miễn trừ pháp lý ở Gaza, nhận tài sản công miễn phí, có quyền bắt giam bất kỳ ai mà không cần tòa.
- Riêng Trump, khi có phiếu đa số, có quyền hủy quyền miễn trừ pháp lý của bất kỳ ai trong Hội đồng. Không ai giám sát từ ngoài.
- Luật sư lo ngại: nếu có tham nhũng dù là bạc tỷ, hay xô xát chết người ở Gaza, sẽ không ai bị quy tội
.
Theo báo The Guardian, bản tin của hai phóng viên Cate Brown và Aram Roston, cho biết rằng, theo tài liệu tiết lộ: Hội đồng Hòa bình của ông Trump định tự cấp quyền miễn trừ pháp lý sâu rộng (Trump’s Board of Peace plans to grant itself sweeping immunity, documents show). Bản tin dịch như sau.
Theo một bản dự thảo nghị quyết mà tờ The Guardian có được, Hội đồng Hòa bình (Board of Peace) – cơ quan được ông Donald Trump công bố hồi đầu năm nay nhằm quản lý Dải Gaza – đang lên kế hoạch tự cấp cho mình quyền miễn trừ pháp lý sâu rộng. Nội dung dự thảo cũng cho phép tổ chức này tiếp nhận tài sản công tại Gaza mà "không phải trả phí".
Bản nghị quyết dài bốn trang, được dán nhãn "nhạy cảm nhưng không mật", mở rộng phạm vi bảo vệ cho mọi thành viên của Hội đồng Hòa bình và cơ quan hành chính trực thuộc là Văn phòng Đại diện Cấp cao (OHR), cũng như các chuyên gia kỹ trị người Palestine, lực lượng quân sự quốc tế và các nhà thầu không cư trú được huy động để làm việc tại Gaza. Văn bản này định nghĩa các quy trình pháp lý mà họ được miễn trừ bao gồm "bất kỳ vụ bắt giữ, giam giữ hoặc thủ tục tố tụng nào tại tòa án hoặc các cơ quan khác ở Gaza".
Hiện chưa rõ liệu tài liệu này có nhằm mục đích miễn trừ cho Hội đồng Hòa bình và các đơn vị trực thuộc khỏi sự truy tố tại các tòa án quốc tế hay không, bên cạnh việc tránh các khiếu kiện tiềm tàng ngay tại Gaza.
Bản dự thảo nghị quyết tháng 6 năm 2026 quy định rằng Chủ tịch Hội đồng Hòa bình – ông Donald Trump – sẽ có quyền bãi bỏ quyền miễn trừ pháp lý của một cá nhân nào đó, với điều kiện phải có sự ủng hộ của đa số thành viên trong hội đồng.
"Ban điều hành" gồm bảy thành viên lãnh đạo Hội đồng Hòa bình bao gồm con rể ông Trump là Jared Kushner; đặc phái viên Steve Witkoff; Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles; và Cố vấn An ninh Quốc gia Marco Rubio. Mặc dù nhiều quốc gia đã cam kết viện trợ hàng tỷ đô la, nhưng phần lớn vẫn chưa chuyển tiền để hỗ trợ hoạt động của hội đồng tại Gaza và chưa có hợp đồng lớn nào được ký kết.
Nhà Trắng đã chuyển các câu hỏi liên quan đến vấn đề này cho Hội đồng Hòa bình.
Hội đồng Hòa bình không trả lời các câu hỏi cụ thể về bản dự thảo nghị quyết, nhưng một quan chức đã đưa ra tuyên bố: "Không có nghị quyết hay khuôn khổ miễn trừ nào đang có hiệu lực giống như những gì được mô tả trong câu hỏi của các bạn... Mọi ý kiến cho rằng quy trình này được thiết kế để tạo ra tình trạng vô pháp luật hoặc sự dung túng cho hành vi sai trái đều sai lệch, gây hiểu lầm và hoàn toàn đi ngược lại bản chất vấn đề."
Quan chức này nói thêm rằng "việc cho rằng Tổng thống sẽ đóng vai trò thiết lập hoặc bãi bỏ quyền miễn trừ tại Gaza là hoàn toàn sai sự thật", đồng thời khẳng định "Hội đồng sẽ đảm bảo tất cả nhân sự, nhà thầu và các bên tham gia đều tuân thủ luật pháp hiện hành cũng như hoạt động theo các quy tắc, cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình rõ ràng". Quan chức này không giải thích cụ thể về cơ chế giám sát và quy trách nhiệm sẽ được áp dụng.
.
Trong tuần này tại Cairo, ông Nickolay Mladenov – một nhà ngoại giao người Bulgaria đang giữ vai trò đại diện cấp cao của "Hội đồng Hòa bình" (Board of Peace) phụ trách khu vực Gaza – đã có các cuộc gặp với những nhà quản lý người Palestine được Hội đồng này lựa chọn để điều hành Gaza. Theo một nguồn tin nắm rõ chương trình nghị sự, các cuộc thảo luận tập trung vào việc hoàn thiện khuôn khổ hoạt động của nhóm tại vùng lãnh thổ này. Nguồn tin cũng cho biết, dự thảo nghị quyết về quyền miễn trừ (mang tên "NGHỊ QUYẾT SỐ 2026/3") vẫn chưa được chia sẻ với phía Palestine.
‘Không có sự giám sát từ bên ngoài’
Sáu luật sư chuyên về luật hợp đồng của Mỹ và luật xung đột vũ trang quốc tế đã xem xét bản dự thảo nghị quyết này theo đề nghị của tờ The Guardian.
Họ nhận định rằng nếu nghị quyết có hiệu lực, sẽ rất khó xác định cách thức quy trách nhiệm cho các quan chức, binh sĩ và nhà thầu của Hội đồng Hòa bình trong trường hợp xảy ra nổ súng hoặc tai nạn ảnh hưởng đến người dân Gaza; thậm chí cũng chưa rõ nhóm này sẽ giải quyết các tranh chấp thông thường về kinh doanh hay sử dụng đất đai tại đó như thế nào.
Các nỗ lực tái thiết do Mỹ dẫn đầu tại Iraq và Afghanistan từng vấp phải nhiều tranh cãi về tham nhũng, cũng như các vụ việc dân thường thiệt mạng hoặc bị ngược đãi bởi nhân viên của các nhà thầu Mỹ (bao gồm Blackwater và KBR) – những bên sau đó đã phải đối mặt với các vụ kiện tại tòa án Mỹ. Bất kỳ nỗ lực tái thiết nào tại Gaza cũng có thể đối mặt với những thách thức tương tự.
"Dường như đây là nỗ lực nhằm miễn trừ trách nhiệm pháp lý cho Hội đồng và toàn bộ nhân sự của họ đối với các hành vi vi phạm pháp luật tiềm tàng," theo lời bà Emily Schaeffer Omer-Man – chuyên gia về tranh tụng luật nhân đạo quốc tế tại các tòa án Israel, Mỹ và nước ngoài – nhận định.
Nhiều luật sư, trong đó có bà Omer-Man, đã chỉ ra những rủi ro cụ thể liên quan đến Mục 7 của dự thảo nghị quyết (có tiêu đề "Trách nhiệm pháp lý/Yêu cầu bồi thường của bên thứ ba"). Mục này thiết lập cơ chế để Hội đồng Hòa bình xem xét và phán quyết đối với các yêu cầu bồi thường về "mất mát hoặc hư hại tài sản, cũng như thương tích, bệnh tật hoặc tử vong" phát sinh từ hoạt động của họ tại Gaza.
"Về cơ bản, họ đang tuyên bố rằng sẽ không có sự giám sát từ bên ngoài, bao gồm cả việc tuân thủ luật pháp quốc tế hiện hành về tình trạng chiếm đóng," bà Noura Erakat, giáo sư luật quốc tế tại Đại học Rutgers, cho biết. "Họ đang tự tạo ra một hệ thống pháp lý riêng biệt."
Các nhà thầu cũng đã thúc ép việc làm rõ các biện pháp bảo vệ pháp lý cho công việc tiềm năng tại Gaza, nơi hội đồng hòa bình do ông Trump hậu thuẫn đã mời thầu các hạng mục như dọn dẹp đống đổ nát, công tác an ninh và nỗ lực tái thiết quy mô lớn được dự kiến tại đây. Con rể của ông Trump, Jared Kushner, từng mô tả viễn cảnh biến vùng lãnh thổ ven biển này thành nơi có các khu nghỉ dưỡng sang trọng, các thành phố công nghệ cao và các trung tâm kinh doanh trong khu vực.
Các quy định pháp lý điều chỉnh hoạt động của nhà thầu quốc tế và lực lượng quân sự thường được nêu trong các "hiệp định về quy chế lực lượng" giữa các quốc gia, nhưng hiện không có văn bản nào như vậy dành cho Gaza. Các nhà thầu Mỹ có thể phải chịu sự điều chỉnh của luật pháp Mỹ đối với một số tội danh nhất định ngay cả khi họ hoạt động ở nước ngoài.
"Tôi cho rằng bất kỳ công ty nào cũng sẽ muốn có một khuôn khổ pháp lý thật rõ ràng," ông Doug Brooks, chủ tịch danh dự của Hiệp hội Hoạt động Ổn định Quốc tế (ISOA), nhận định. "Có những vấn đề về trách nhiệm pháp lý mà bất kỳ công ty Mỹ nghiêm túc nào cũng muốn làm rõ."
Một nhà thầu an ninh Mỹ cho biết các quan chức Israel không muốn đàm phán về hiệp định quy chế lực lượng tại Gaza vì Israel không muốn công nhận Gaza là một quốc gia.
"Điều này rất quan trọng đối với vấn đề bảo hiểm cũng như sự bảo đảm về mặt chính trị và pháp lý," nhà thầu này nói. "Nó mang lại sự rõ ràng và an tâm cho người dân Gaza về cách họ sẽ được đối xử và làm việc với các nhà thầu mà họ có thể tiếp xúc."
Cung cấp cơ sở vật chất miễn phí cho Hội đồng Hòa bình
Phần cuối cùng trong dự thảo nghị quyết của Hội đồng Hòa bình, với tiêu đề "Trụ sở và cơ sở vật chất của Hội đồng Hòa bình, OHR và ISF", nêu rõ rằng nhóm này "sẽ được cung cấp miễn phí các trụ sở và cơ sở vật chất công cộng cần thiết để hoàn thành các nhiệm vụ tại Gaza".
Các chuyên gia pháp lý cho rằng cụm từ đặc biệt này có thể mở đường cho việc tịch thu bất hợp pháp tài sản của người Palestine. Hiện chưa rõ nhóm nào – Israel, Hamas hay Chính quyền Palestine – sẽ chịu trách nhiệm "cung cấp" cơ sở vật chất cho Hội đồng Hòa bình và theo những điều khoản nào.
Theo các nhà thầu tham gia vào quy trình này, Hội đồng Hòa bình có kế hoạch xây dựng một căn cứ cho lực lượng quân sự quốc tế, cũng như các trung tâm hậu cần để phục vụ hoạt động của lực lượng này tại đây. Lực lượng quốc tế này dự kiến sẽ hỗ trợ việc giải giáp vũ khí của Hamas, một bước đi then chốt trong kế hoạch hòa bình của ông Trump. Israel đã từ chối thực hiện các bước được nêu trong thỏa thuận ngừng bắn tháng 11 năm 2025 nếu Hamas vẫn tiếp tục duy trì vũ trang. “Bằng cách đơn phương tuyên bố quyền tịch thu đất đai, tài sản và các tòa nhà của người Palestine để sử dụng cho mục đích riêng mà không cần sự đồng ý, bồi thường hay cơ chế giải quyết khiếu nại, Hội đồng Hòa bình đang học theo ‘chiêu bài’ đàn áp của Israel,” ông Omar Shakir, Giám đốc điều hành của Dawn – một tổ chức phi lợi nhuận chuyên nghiên cứu tác động của chính sách đối ngoại Hoa Kỳ tại Trung Đông – nhận định. “Thay vì báo hiệu sự chấm dứt của nạn diệt chủng, chế độ phân biệt chủng tộc (apartheid) và sự chiếm đóng, văn bản này lại cho thấy xu hướng củng cố những đặc điểm tồi tệ nhất của các thực trạng đó. Điều này không chỉ tiềm ẩn nguy cơ đồng lõa mà còn có thể dẫn đến việc trực tiếp thực hiện các hành vi vi phạm nghiêm trọng.”
Nhiều luật sư đã đặt câu hỏi về thẩm quyền pháp lý của Hội đồng Hòa bình trong việc tiếp quản quyền kiểm soát các cơ sở và địa điểm công cộng.
“Nếu không có thỏa thuận về quy chế lực lượng (SOFA) với Israel, thì thẩm quyền pháp lý của hội đồng này sẽ không rõ ràng,” ông Brad Parker, Phó giám đốc phụ trách chính sách tại Trung tâm Quyền Hiến định (CCR), cho biết. Các luật sư của CCR từng đại diện cho các nạn nhân trong các vụ kiện tại Hoa Kỳ chống lại Blackwater và các nhà thầu an ninh Mỹ khác vì những cáo buộc lạm dụng tại Iraq.
Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã ủy quyền cho Hội đồng Hòa bình giám sát công tác quản lý Dải Gaza cho đến ngày 31 tháng 12 năm 2027. Hiến chương Liên Hợp Quốc dành cho các nhà ngoại giao và tổ chức của mình những sự bảo vệ pháp lý cụ thể đối với các hoạt động được thực hiện nhân danh các phái bộ Liên Hợp Quốc ở nước ngoài. Nội dung trong dự thảo nghị quyết của Hội đồng Hòa bình dường như dựa trên các khuôn khổ pháp lý hiện hành này; các khuôn khổ đó bao gồm việc bảo vệ các nhà ngoại giao Liên Hợp Quốc khỏi bị bắt giữ hoặc giam giữ khi đang thực thi công vụ, cũng như bảo vệ tài sản của Liên Hợp Quốc khỏi bị tịch thu. Hiện chưa rõ liệu Hội đồng Hòa bình có thể viện dẫn các quyền miễn trừ của Liên Hợp Quốc để tự bảo vệ mình hay không.
Dự thảo nêu rõ rằng nghị quyết sẽ có hiệu lực ngay khi ông Mladenov ký tên. Hội đồng Hòa bình đã không phản hồi các câu hỏi về việc liệu có bên nào khác sẽ cùng ký vào bản nghị quyết có phạm vi ảnh hưởng sâu rộng này hay không.
“Văn bản này có giá trị gì nếu chỉ có duy nhất họ ký vào đó?” ông Shakir đặt câu hỏi.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình