- Ủy ban Tôn giáo do Trump thành lập kêu gọi: bức tường tách rời nhà nước với nhà thờ là sai, mà cần có chiếc cầu. Đòi hủy bỏ Tu chính án Johnson – quy định hạn chế hoạt động chính trị của các tổ chức phi lợi nhuận
- Trump ca ngợi bản báo cáo, nói Ki tô giáo suy sụp, cần cứu ngay, và tố cáo Biden đàn áp tôn giáo
- Thúc giục trường công trưng bày Mười Điều Răn của Cơ Đốc Giáo; lập đường dây nóng để giáo viên và nhân viên trường công báo cáo các vụ "vi phạm tự do tôn giáo"
- Bà Carrie Prejean Boller đã bị loại khỏi ủy ban sau phiên điều trần về nạn bài Do Thái diễn ra vào tháng 2 vì báo cáo trái ý Trump
.
Ủy ban do ông Trump thành lập tuyên bố việc phân định ranh giới, ngăn cách giữa nhà thờ và nhà nước là một sai lầm. Bản dự thảo trình lên Trump báo cáo kêu gọi chính phủ tạo điều kiện rộng rãi hơn cho Kitô giáo trong đời sống công cộng.
Kế hoạch mới về tự do tôn giáo của Tổng thống Trump không chỉ đặt dấu hỏi về "bức tường ngăn cách" giữa nhà thờ và nhà nước, mà còn khẳng định đó là một sai lầm. Theo tờ Washington Post, bản dự thảo báo cáo dài 224 trang từ Ủy ban Tự do Tôn giáo (Religious Liberty Commission) của ông Trump lập luận rằng người Mỹ nên coi tôn giáo là "chỗ dựa cần thiết" cho các quyền cơ bản; đồng thời, ủy ban này thúc giục Bộ Tư pháp áp dụng cách diễn giải Hiến pháp theo tinh thần nguyên thủy (originalist) về mối quan hệ giữa tôn giáo và chính quyền.
Ủy ban cho rằng các tổ chức tôn giáo hợp tác với chính phủ không nên bị buộc phải tuân thủ những luật lệ trái với đức tin của họ; họ cũng kêu gọi khôi phục quyền lợi và bồi thường cho các quân nhân từng bị kỷ luật vì từ chối tiêm vắc-xin do lý do tôn giáo, thúc đẩy các trường công lập cho phép trưng bày các biểu tượng tôn giáo như Mười Điều Răn, và muốn bãi bỏ Tu chính án Johnson – quy định hạn chế hoạt động chính trị của các tổ chức phi lợi nhuận.
Tại một sự kiện ở Phòng Bầu dục vào hôm thứ Sáu, Phó Thống đốc tiểu bang Texas Dan Patrick – chủ tịch ủy ban – phát biểu rằng các quan chức viện dẫn nguyên tắc tách biệt nhà thờ và nhà nước sẽ buộc phải chỉ rõ hành vi vi phạm Hiến pháp cụ thể là gì; ông nói thêm rằng cụm từ này "không nên còn giá trị" trong tương lai. Ủy ban này – bao gồm các tín đồ Kitô giáo bảo thủ và một người Do Thái Chính thống giáo – hiện đang đối mặt với các thách thức pháp lý về vấn đề thiếu sự đa dạng và minh bạch.
Nguyên đơn kiêm người đứng đầu tổ chức Interfaith Alliance, ông Paul Raushenbush, đã chỉ trích gay gắt bản dự thảo, gọi đó là danh sách các mong muốn mang màu sắc "chủ nghĩa dân tộc Kitô giáo" và phớt lờ vấn đề bài Hồi giáo (Islamophobia). Ông Raushenbush cũng cho biết văn bản này không đề cập đến những lần ông Trump công kích Giáo hoàng Leo XIV, Giám mục Giáo hội Episcopal Mariann Budde (Episcopal: có thể dịch là Giáo hội Giám nhiệm, một hệ thần học nửa Công giáo, nửa Tin lành Kháng cách), cùng các nhân vật tôn giáo khác từng lên tiếng chỉ trích "những chính sách vô nhân đạo của chính quyền ông Trump."
Ông Trump đã thành lập ủy ban này vào năm ngoái, bổ nhiệm ông Patrick và Tiến sĩ Ben Carson làm phó chủ tịch, cùng Phil McGraw làm thành viên. Tại một cuộc họp của Liên minh Đức tin và Tự do (Faith & Freedom Coalition) ở Washington vào hôm thứ Sáu 27/6/2026, ông Trump đã ca ngợi bản dự thảo. "Chúng ta đã cứu lấy tôn giáo, nó đã từng trên đà suy sụp," ông tự hào tuyên bố. Theo hãng tin AP, ông cũng cho rằng chính quyền Biden đã thực hiện một "triều đại đàn áp". Bản báo cáo sẽ được lấy ý kiến công chúng cho đến ngày 12 tháng 7/2026.
.
Bản tin USA Today đưa ra nhiều chi tiết hơn. USA Today: Vào ngày 26 tháng 6, Bộ Tư pháp đã công bố bản dự thảo báo cáo của Ủy ban Tự do Tôn giáo sau một loạt các phiên điều trần; tại đây, các thành viên ủy ban và nhân chứng đã nêu lên những lo ngại về các vấn đề như chủ nghĩa bài Do Thái, tự do tôn giáo trong giáo dục công lập và việc luật pháp bị lợi dụng như một công cụ chống lại người theo đạo Cơ đốc dưới thời các chính quyền tiền nhiệm.
Những người chỉ trích từ lâu đã cáo buộc ủy ban này mang tính đảng phái và phớt lờ các vấn đề như nạn bài Hồi giáo để ưu tiên những vấn đề mà họ cho là cổ xúy chủ nghĩa dân tộc Cơ đốc giáo.
Khi được thành lập vào năm 2025, ủy ban này được giao nhiệm vụ công bố báo cáo về lịch sử và thực trạng tự do tôn giáo tại quốc gia trước ngày 4 tháng 7 năm 2026. Nhà Trắng cho biết báo cáo sẽ làm nổi bật các vấn đề như “quyền của phụ huynh trong giáo dục tôn giáo, quyền lựa chọn trường học, bảo vệ quyền tự do lương tâm, các cuộc tấn công vào cơ sở thờ tự, quyền tự do ngôn luận của các tổ chức tôn giáo và quyền tự chủ của các thể chế.”
Thực tế, báo cáo đã đưa ra các khuyến nghị dành cho nhiều nhóm đối tượng, lĩnh vực và ngành nghề khác nhau. Các khuyến nghị này bao gồm việc thiết lập đường dây nóng hoặc cổng thông tin trực tuyến để giáo viên và nhân viên trường công lập báo cáo các hành vi được cho là vi phạm tự do tôn giáo, cũng như thành lập một Lực lượng Đặc nhiệm về Quyền của Phụ huynh với sự phối hợp giữa Bộ Tư pháp và Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh.
Các thành viên Ủy ban cũng đã trình bày báo cáo này lên Tổng thống Donald Trump tại Phòng Bầu dục vào ngày 26 tháng 6.
Interfaith Alliance (Liên minh Liên tôn giáo) – một trong những tổ chức thuộc nhóm đa tôn giáo từng kiện chính quyền Trump liên quan đến ủy ban này vào tháng 2 – đã mô tả bản dự thảo báo cáo mang tính đảng phái. Trong thông cáo báo chí ngày 26 tháng 6, họ cho rằng báo cáo phản ánh "thế giới quan hẹp hòi, mang màu sắc chủ nghĩa dân tộc Cơ đốc giáo của một ủy ban thiếu tính chính danh, vốn chỉ bao gồm những người theo đạo Cơ đốc có cùng quan điểm tư tưởng và một người Do Thái Chính thống giáo."
"Báo cáo này cùng với ủy ban đứng sau nó đã phản bội lại ý định ban đầu về quyền tự do tôn giáo được bảo đảm trong Tu chính án thứ Nhất; chúng thất bại trong việc đại diện và đề cao tầm quan trọng của sự đa dạng tôn giáo cũng như lòng khoan dung đối với mọi tín ngưỡng tại đất nước chúng ta – chứ không chỉ dành riêng cho một nhóm thiểu số được ưu tiên," Mục sư Paul Brandeis Raushenbush, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Interfaith Alliance, phát biểu.
Tổ chức này, cùng với Trung tâm vì sự Tiến bộ của nước Mỹ (Center for American Progress), tổ chức Americans United for Separation of Church and State (Người Mỹ ủng hộ sự tách biệt giữa Giáo hội và Nhà nước) và Hiệp hội Nhân văn Mỹ (American Humanist Association), đã công bố báo cáo riêng của họ vào ngày 15 tháng 6 với tiêu đề "Tự do Tôn giáo cho Tất cả: Tôn vinh Quyền tự do Nền tảng này nhân dịp kỷ niệm 250 năm thành lập nước Mỹ" (Religious Liberty for All: Celebrating This Founding Freedom at America 250). Báo cáo này được cho là phản ánh "những tiếng nói đa dạng thể hiện tình đoàn kết liên tôn giáo và trách nhiệm dân chủ," đồng thời "đưa ra một giải pháp thay thế rõ ràng và thuyết phục so với Ủy ban Tự do Tôn giáo của chính quyền Trump."
Ủy ban này đã gây nhiều tranh cãi trong suốt thời gian hoạt động. Trump thành lập ủy ban này thông qua một sắc lệnh hành pháp vào tháng 5 năm 2025, trong đó nêu rõ rằng người dân Mỹ "cần được tìm hiểu lại về cuộc thử nghiệm vĩ đại của quốc gia chúng ta đối với quyền tự do tôn giáo để bảo vệ quyền này trước những mối đe dọa mới nổi."
Phó Thống đốc tiểu bang Texas, ông Dan Patrick, được bổ nhiệm làm chủ tịch ủy ban, còn Tiến sĩ Ben Carson giữ chức phó chủ tịch. Các thành viên khác bao gồm Mục sư Franklin Graham và nữ mục sư Paula White – người đứng đầu Văn phòng Đức tin của Nhà Trắng. Ủy ban đã tổ chức một số phiên điều trần công khai tại Bảo tàng Kinh Thánh ở Washington, D.C., thảo luận về các chủ đề như tự do tôn giáo trong hệ thống giáo dục công lập và nạn bài Do Thái.
Ủy ban này đã gây ra nhiều tranh cãi trong suốt thời gian hoạt động. Một số người tham dự đã bỏ ra ngoài trong phiên điều trần đầu tiên khi bà Pam Bondi – khi đó là Bộ trưởng Tư pháp Hoa Kỳ – đang phát biểu vào tháng 6 năm 2025. Bà cam kết sẽ "bảo vệ (quyền tự do tôn giáo) trước những mối đe dọa mới nổi" và khẳng định quan điểm của chính quyền Trump rằng chính quyền liên bang "đã tiếp tay dung túng cho các mối đe dọa này, và bản thân nó đã trở thành mối đe dọa lớn nhất."
Ông Guthrie Graves-Fitzsimmons thuộc tổ chức Interfaith Alliance, một trong những người đã bỏ ra ngoài, chia sẻ với tờ USA TODAY vào thời điểm đó rằng ông thấy những bình luận của bà Bondi là "rất cực đoan."
"Việc chứng kiến một Bộ trưởng Tư pháp tận dụng bài phát biểu ngắn gọn của mình chỉ để tỏ thái độ bất bình là điều đáng ngại, nhưng cũng là chuyện đã được dự đoán trước," ông nói.
Vụ kiện của Interfaith Alliance cáo buộc rằng ủy ban này của Trump vi phạm Đạo luật Ủy ban Cố vấn Liên bang (FACA) – một đạo luật yêu cầu các nhóm như vậy phải đảm bảo "sự cân bằng hợp lý về các quan điểm được đại diện."
Bà Carrie Prejean Boller đã bị loại khỏi ủy ban sau phiên điều trần về nạn bài Do Thái diễn ra vào tháng 2. Trong cuộc phỏng vấn với USA TODAY, bà cho rằng việc mình bị sa thải là hành động trả đũa cho những phát ngôn công khai về Israel không trùng khớp với quan điểm của chính quyền Trump.
Bà Prejean Boller kể lại rằng có lần ông Patrick đã nói với bà: "Nhiệm vụ của cô trong ủy ban này là bảo vệ Tổng thống."
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình