Trải nghiệm cuộc đời qua những thăng trầm, biến thiên của hoàn cảnh tự thân hay của gia đình, xã hội, đất nước, một lúc nào đó, lòng người chùng xuống, chán nản, buông xuôi.
Bất chí, bất toại, nhìn đâu cũng thấy một màu đen tối. “Tôi nhìn vào nội tâm và thấy trái tim mình nhuốm màu đen / Tôi thấy cánh cửa đỏ của mình, tôi phải sơn nó thành màu đen / Có lẽ khi đó tôi sẽ tan biến và chẳng còn phải đối mặt với sự thật / Thật chẳng dễ dàng gì khi phải đối diện mọi thứ lúc cả thế giới của bạn chỉ một màu đen...” (1)
Vô thường bấy giờ, trong mắt một người trầm cảm yếm thế, không phải là cơ hội cho tiến bộ, đổi mới, mà chỉ là một vận hành tiêu cực, hủy diệt. Đổi thay như hiểm họa. Chuyển dịch là tai ương.
Có vui gì khi mọi thứ từ trắng đổi thành đen – có người bị xã hội nhuộm đen, có người cố tình tự sơn đen và sơn đen người khác.
Có vui gì khi ngay cả những người hiền, lại đề huề bắt tay, vinh dự sánh vai, cười hả hê với kẻ ác khi nhân sinh quằn quại trong đớn đau, thống khổ!
Có vui gì khi những lật lọng, man trá, xảo quyệt, bất nhân... lại trở nên những tánh đức bình thường, có thể chấp nhận, có thể hòa quyện sống chung với trung thực, vô tư, công bình và nhân ái!
Quả thật là không thể vui. Nhưng không thể vì không vui mà buông xuôi, đạp đổ tất cả. Phía trước vẫn còn con đường để đi, dù gập ghềnh, tăm tối. Vẫn còn ánh sáng đâu đó, dù tản lạc, xa mờ. Khi niềm tin yêu và hy vọng được kiên trì giữ mãi trên mỗi bước chân đi tới, ánh triêu dương sẽ tỏa rạng ở phương đông.
Tự nhủ lòng, hãy khơi lên ánh sáng dù chung quanh luôn bị vây phủ bởi bóng đen vô minh, tham lam, thù hận; và dù chung quanh chỉ có rất ít hoặc thậm chí không có bạn đồng hành nào, hãy cứ bước tới, bước tới, kiên trì bước tới.
Không có tiêu đích nào mà không phải trả giá bằng nỗ lực, trì chí và trí tuệ.
Tiêu đích tự do thường phải trải qua bao tủi nhục tù hãm, nô lệ.
Mục tiêu giải thoát tất phải kinh qua bao nhọc nhằn phấn đấu, đánh bạt đi tất cả phiền não, cởi bỏ tất cả những trói buộc, tất cả những tri kiến, cho đến khi không còn gì để giải trừ.
Thế giới này, vốn như vậy. Điên đảo. Mộng tưởng (2). Nhưng xa lìa thế gian điên dại mộng ảo không phải là chối bỏ, quay lưng với nó, mà chính là phải tường tận cảm thấu, hết lòng yêu thương và tận tụy phục vụ nó.
“Dù bị đau đớn quằn quại, tôi vẫn tha thiết yêu thương trần gian điên dại này.” (3)
Vị đắng thế gian, càng nếm, càng phải thương và hiểu rằng trần gian huyễn mộng này, chính là nơi xúc tác để vận dụng tâm từ bi vô hạn bao la; khai mở trí tuệ siêu thoát cao vời.
_________________
(1) “I look inside myself and see my heart is black / I see my red door, I must have it painted black / Maybe then I'll fade away and not have to face the facts / It's not easy facing up when your whole world is black...” - Lời bản nhạc “Paint It Black” của Mick Jagger & Keith Richards, phát hành và trình diễn năm 1966 bởi ban nhạc The Rolling Stones.
(2) Bát-nhã Tâm Kinh. “Viễn ly điên đảo mộng tưởng, cứu cánh niết-bàn” (xa lìa mọi mộng tưởng, đảo điên, đạt đến niết-bàn tối hậu).
(3) Đây là câu thơ của văn hào Hermann Hesse (1877 – 1962, Nobel Văn Chương 1946). Phùng Khánh (Ni sư Trí Hải) và Phùng Thăng, dịch giả “Câu Chuyện Dòng Sông,” dịch thoát và đưa vào trong lời tựa giới thiệu, nguyên gốc tiếng Đức: “Und allem Weh zum Trotze beib ich. Verliebt in die verrucki Welt” – dịch sang tiếng Anh bởi Google: “And in defiance of all woe, I remain—in love with this crazy world.”
Hình bìa: Nhiên An
CHÁNH PHÁP Số 176, tháng 07.2026
NỘI DUNG SỐ NÀY:
· THƯ TÒA SOẠN, trang 2
· GIÁO DỤC SỰ HƯNG THỊNH CỦA MỘT QUỐC GIA (Nguyên Siêu), trang 3
· CON BƯỚM VÀNG BAY QUA ĐẠI DƯƠNG (thơ Khánh Hoàng), trang 5
· GƯƠNG TUỆ HẰNG SOI (Điếu văn - HĐGP GHPGVNTNHK), trang 7
· TIỂU SỬ TLHT THÍCH PHƯỚC THUẬN (Môn đồ pháp quyến), trang 9
· DẤU ẤN CỦA TỪ BI, TRÍ TUỆ VÀ HÒA BÌNH (Thích Chúc Đại), trang 11
· VIẾNG CHÙA, NGHIỆP LỰC ĐÔI HỒI (thơ Phù Du), trang 13
· TU TẬP THIỀN ĐỊNH (HT. Thích Đức Thắng), trang 14
· TỨ CÚ LỤC BÁT “MÁI CHÈO” (thơ Vĩnh Hữu Tâm Không), trang 19
· NÊN ẨN TU, HAY NÊN VÀO CHỢ? (Nguyên Giác), trang 20
· NGỌC SÁNG TRONG HOA SEN, LẶNG... (thơ Tịnh Bình), trang 23
· SỐ NGƯỜI VỚI LỐI SỐNG TỐI GIẢN DỊ (Quảng Cơ dịch), trang 24
· MÂY MÙ MÀ THÔI (thơ Diệu Viên), trang 25
· DUNG THÔNG (Thích Thanh Thắng), trang 27
· ĐẤT KHÁCH HÀNH, NGẬM LỆ (thơ Thương Tử Tâm), trang 28
· BÊN BẾP LẠNH (Trần Triết), trang 29
· MÙA SEN ĐẤT NỞ HOA (Trần Hoàng Vy), trang 30
· ĐẠO TUỆ (Nhóm Áo Lam), trang 31
· TÂM CẢNH NHẤT NHƯ (TN Hằng Như), trang 32
· CÕI SƠ SÀI (thơ Thy An), trang 35
· NHÀ XƯA TRƯỜNG CŨ (thơ TN Giới Định), trang 36
· CHẾT CHÌM (thơ TM Ngô Tằng Giao), trang 39
· CON ĐƯỜNG A-LA-HÁN VÀ BỒ-TÁT (Mai Thị Như Ý), trang 40
· THIỀN VƯỜN, THIỀN (thơ Trần Hoàng Vy), trang 43
· MỐI LIÊN HỆ LÀ MỘT DÒNG SINH MỆNH LỊCH SỬ... (Sen Trắng), trang 45
· ĐẠI LỄ VIÊN THÀNH (Thích Chúc Đại), trang 48
· CÒN CHÚT CHI SAU LỄ (Lãng Thanh), trang 50
· CHÂN TÂM NHƯ BIỂN LẶNG (thơ Hoàng Thục Uyên), trang 51
· BẢN SANH: TRUYỆN 10 – JATAKA TALES: STORY 10 (Nguyên Giác), trang 52
· TRUYỆN CỰC NGẮN (Steven N), trang 54
· GHPGVNTN và CHIỀU SÂU của PHẨM GIÁ CON NGƯỜI (Dạ Hà Mặc Chiếu), trang 56
· CỞI TRÓI tập 2 – chương 23 (truyện dài Vĩnh Hảo), tr. 66
https://chanhphap.us/CHANH%20PHAP%20BO%20MOI/Muc%20luc%202026/CP%20so%20176%20(07.26).htm
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình