PHOTO: Từ trái: nhà báo Phan Tấn Hải cầm tập thơ "REALLY?" của nhà thơ Kim Vu (phải).Kim Vũ ra tập thơ mới tiếng Anh
với câu hỏi triết lý “REALLY?”
Phan Tấn Hải
Tôi không ưa triết lý. Một thời tuổi thơ của tôi là học về triết lý, trực tiếp từ những vị thầy nổi tiếng như Lê Tôn Nghiêm, Nguyễn Văn Trung, LM Kim Định... Nhiều năm sau, tôi khám phá ra mình không ưa triết lý, và chỉ còn thích đọc ca dao (mà phải là lục bát), truyện võ hiệp (mà phải là Kim Dung), và rồi ưa thích sống một đời hồn nhiên, thơ dại (kiểu thiền sư Tế Điên)... và vân vân.
Đó là lý do tôi kinh ngạc khi thấy nhà văn Kim Vũ đi theo chiều ngược lại: từ những gì rất thơ mộng, rồi trở về triết lý phức tạp. Kim Vũ đã từng xuất bản 8 tác phẩm Việt và Anh, ấn hành thơ song ngữ, đã thực hiện 2 tập thơ dịch từ các nhà thơ nổi tiếng sang tiếng Anh, trong đó ông đã dịch thơ Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương, Phạm Thiên Thư… và mới tuần này, Kim Vũ phát hành tập thơ triết lý tiếng Anh, tựa đề “REALLY?” do nhà xuất bản ARCHWAY ấn hành. Dĩ nhiên, trong tình thân, nhà văn Kim Vũ có giải thích, trực tiếp trong một quán cà phê và sau đó là qua email... về “REALLY?” và…
“REALLY?” là tập thơ thứ hai bằng Anh ngữ của Kim Vũ xuất bản trong năm nay. Mở đầu là “REVELATION”, do nhà xuất bản PEGASUS bên Anh trình làng vào tháng 2 năm 2026, gồm nhiều bài thơ về nhiều đề tài, từ dục tính tới những suy ngẫm triết học, cũng như một bút ký du lịch khá dài lấy cảm hứng và được sáng tác sau một chuyến du lịch Âu châu vào năm 1996.
“REALLY?” cũng theo một loại hình tương tự, do. nhà xuất bản ARCHWAY tại Hoa Kỳ ra mắt vào đầu tháng 6 năm 2026. Phần giới thiệu của nhà xuất bản Archway in phía sau cuốn sách viết bằng tiếng Anh nơi đây chúng ta dịch là:
"Thị tập “REALLY?” đề cập đến những câu hỏi triết học cốt lõi về thái độ sống, giúp bạn thấy rằng sự mãn nguyện và hạnh phúc không hề nằm ngoài tầm với. Tác phẩm tôn vinh tình yêu và thiên nhiên, đồng thời làm nổi bật mối liên kết giữa chúng. Cuốn sách cũng mang đến cái nhìn hài hước về tuổi già và khắc họa một mối quan hệ tưởng chừng bất khả thi nhưng lại khiến bạn mỉm cười.)
“REALLY?” gồm 37 bài thơ trong vỏn vẹn 54 trang giấy, với những bài không quá bốn câu, như bài thơ sau:
IS IT?
Is it the end of philosophy
Now that science has advanced so much?
Are you kidding me?
You haven’t seen anything yet!
(Chúng ta nơi đây có thể dịch là:
CÓ PHẢI?
Có phải triết học đã đến hồi kết
Giờ đây khi khoa học đã tiến bộ vượt bậc?
Bạn đang giỡn à?
Bạn vẫn chưa thấy gì đâu!)
Lại có bài dài đến 75 dòng trải dài bốn trang giấy có tên “THE DAY I MARRY YOU” (Ngày tôi cưới em).
Một bài khác cũng chỉ có bốn dòng mang tên “THE NON-DUAL DHARMA GATE” (Cửa pháp Bất nhị) như sau:
You speak.
I listen.
Transient images come and go in complete silence.
Past, present, and future are not different, nor separated.
(Chúng ta có thể dịch là:
Em nói.
Tôi nghe.
Các hình ảnh thoáng qua đến và đi trong im lặng hoàn toàn.
Quá khứ, hiện tại và tương lai không khác biệt, không rời nhau.)
Về hình thức, tập thơ áp dụng một thể thơ hoàn toàn mới trong Anh ngữ, áp dụng triệt để nguyên tắc “ying-yang” (bằng-trắc) phổ biến trong thi ca Việt Nam và Trung Hoa, hai ngôn ngữ đơn âm độc nhất trên thế giới. Những bài thơ cũng theo quy định về vần ở cuối câu cũng như ở giữa câu, làm cho những bài thơ đọc lên dễ nghe và hấp dẫn.
Trong năm nay, Kim Vũ cũng dự tính xuất bản một tác phẩm văn xuôi bằng Anh ngữ phiên dịch bốn truyện ngắn tiếng Việt của bốn tác giả đương đại cũng như trong thời Đệ Nhất Cộng Hoà của miền Nam nước Việt vào những năm ’50s của thế kỷ trước: Mai Thảo, Tràm Cà Mâu, Phạm Tín An Ninh và Thanh Thương Hoàng, có nhan đề sách là “THE WOMAN ON NITELVA BRIDGE” (NGƯỜI ĐÀN BÀ TRÊN CẦU NITELVA).
Trong tương lai, Kim Vũ dự tính viết một cuốn tiểu thuyết lịch sử, dàn trải từ tác phẩm “THE REPUBLIC” của Plato cho đến những hậu quả mà nhân loại phải hứng chịu ngày hôm nay.
Tác giả Kim Vu còn được các bạn đồng môn Chu Văn An thời cuối thập niên 1950s biết với tên khai sanh là Vũ Mạnh Phát, sanh quán ở Hà Nội, di cư vào Sài Gòn năm 1954. Như thế, sau các năm học trung học Chu Văn An (Sài Gòn), cậu học sinh Vũ Mạnh Phát được học bổng USAID sang Hoa Kỳ học ngành kiến trúc từ các năm 1959-1964. Sau khi tốt nghiệp kiến trúc tại đại học Catholic University of America (tại thủ đô Washington, DC) năm 1964, Vũ Mạnh Phát về nước làm việc trong ngành Kiến trúc và thiết kế Đô Thị. Năm 1973, ông được một học bổng nghiên cứu chuyên ngành phát triển đô thị tại viện nghiên cứu Institute of Social Studies in The Hague (Hòa Lan). Năm 1974, về nước. Trong khi làm việc chuyên ngành kiến trúc và thiết kế đô thị, thời gian trước 1975, ông đã tham dự các Hội nghị quốc tế tại Thái Lan, Malaysia, Singapore, Đài Loan, Nhật Bản v.v...
Sau khi định cư tại Hoa Kỳ năm 1991 theo diện thân nhân bảo lãnh, ông làm việc trong cương vị thông ngôn về y khoa tại bệnh viện Stanford Hospital and Clinics, cho tới năm 2016. Sau khi về hưu, ông dọn từ Bắc California về Quận Cam, Nam California – thời gian toàn thời để đọc, viết, làm thơ, dịch, nghiên cứu…
Kim Vu đã chứng tỏ được tài năng trên nhiều lĩnh vực sáng tác. Năm 2004, nhà phê bình văn học Diệu Tần Nguyễn Tinh Vệ khi nhận xét về Kim Vũ qua tập truyện ngắn Hạnh Ngộ Mong Manh như sau: "Qua tập truyện này, tôi hiểu là ông một người biết thẩm âm lời ca điệu nhạc rất sành sõi. Độc giả cũng còn có thể gán cho ông có tài hội họa và điêu khắc nữa. Ngoài ra ông có nhiều dịp xuất ngoại học hỏi, tu nghiệp quan sát ở vài nước Âu Châu và nhiều nước Á Châu, nên ông có một vốn liếng, kinh nghiệm, lịch lãm để sáng tác và biên khảo, dịch thuật vững vàng."
Độc giả quan tâm, có thể liên lạc trực tiếp tới nhà thơ Kim Vũ: [email protected] .
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình