Ban biên tập báo San Antonio Express-News viết bài quan điểm: Trump và các quan chức Texas đã đàn áp tự do tôn giáo khi buộc học sinh trường công học Kinh Thánh. Nếu 1 học khu ra lệnh dạy Phật pháp hay Kinh Quran trong lớp học, cuộc thảo luận hẳn là sẽ đổi chiều
.
Trong khi các quan chức Texas cưỡng bách học sinh Texas phải học Kinh Thánh Ky Tô Giáo, một nhật báo đã viết bài ký tên ban biên tập để yêu cầu làm theo Hiến Pháp là hãy dựng bức tường ngăn cách nhà thờ và nhà nước. Bài sau đây là của báo San Antonio Express-News tựa đề "Texas showing nation why separation of church and state needed" (Texas cho cả nước thấy lý do cần thiết phải tách biệt nhà nước và tôn giáo). Bản dịch như sau.
Texas cho cả nước thấy lý do cần thiết phải tách biệt nhà nước và tôn giáo
-- Ban Biên tập tờ San Antonio Express-News
Trong khi Phó Thống đốc Texas Dan Patrick tìm cách dỡ bỏ bức tường ngăn cách giữa nhà nước và tôn giáo, ông lại vô tình chứng minh tại sao sự tách biệt này lại vô cùng cần thiết.
Trong bài phát biểu tháng này nhân dịp công bố bản báo cáo dài 224 trang của Ủy ban Tự do Tôn giáo (Religious Liberty Commission) thuộc chính quyền Trump, ông Patrick – chủ tịch ủy ban – đã nói về sự tách biệt giữa nhà nước và tôn giáo rằng: "Kể từ nay về sau, cụm từ đó sẽ không còn quyền lực nào đối với người dân thuộc mọi đức tin tại Mỹ nữa."
Ông Patrick đã hiểu sai vấn đề.
Chính sự tách biệt giữa nhà nước và tôn giáo mới là yếu tố tạo điều kiện cho việc thực hành mọi đức tin tại Mỹ. Nếu không có sự phân định này, nhà nước có thể ưu ái một tôn giáo hơn các tôn giáo khác, hoặc gắn kết các chính sách với một đức tin cụ thể bất chấp sự phản đối của người dân.
Texas – nơi các quan chức đã dùng ngân sách công để trợ cấp cho các trường tư thục tôn giáo, bắt buộc trưng bày Mười Điều Răn và các đoạn trích Kinh Thánh trong trường công lập, cũng như biến Hồi giáo thành mục tiêu công kích chính trị – là ví dụ điển hình cho thấy hướng đi mà bản báo cáo này muốn định hình cho đất nước, cũng như lý do tại sao sự tách biệt lành mạnh giữa nhà nước và tôn giáo lại quan trọng và cần thiết về mặt hiến pháp đến vậy.
Mặc dù cụm từ "tách biệt nhà nước và tôn giáo" không xuất hiện nguyên văn trong Tu chính án thứ Nhất, nhưng cách diễn đạt này – vốn bắt nguồn từ Thomas Jefferson – phản ánh chính xác sức mạnh tổng hợp của hai điều khoản: điều khoản cấm thiết lập tôn giáo chính thức (establishment clause) và điều khoản bảo đảm quyền tự do thực hành tôn giáo (free exercise clause): "Quốc hội sẽ không ban hành luật nào liên quan đến việc thiết lập một tôn giáo, hoặc cấm đoán quyền tự do thực hành tôn giáo."
Chúng ta vừa được tự do khỏi một tôn giáo do nhà nước áp đặt, vừa được tự do thực hành đức tin của riêng mình – hoặc không theo tôn giáo nào cả. Đây là sự cân bằng trong đời sống dân sự và tinh thần của người Mỹ mà ông Patrick, Tổng thống Donald Trump và những người khác – chẳng hạn như Bộ trưởng Tư pháp Texas kiêm ứng cử viên Thượng viện Hoa Kỳ Ken Paxton – muốn chà đạp lên.
Họ thường trình bày lập luận của mình dưới góc độ tự do tôn giáo, nhưng cách nhìn này chưa thực sự đầy đủ. Ông Patrick và các cộng sự không hẳn đang bảo vệ quyền thực hành tôn giáo, mà thực chất là đang áp đặt một quan điểm tôn giáo ưa thích lên công chúng. Tại Texas, điều này đồng nghĩa với việc phô trương một hệ tư tưởng Cơ đốc giáo cụ thể, bất chấp niềm tin hay cách thực hành tôn giáo của người dân trong chính ngôi nhà của họ.
Bản báo cáo đã cố gắng giảm nhẹ thực tế này. Nó lập luận rằng hình ảnh "bức tường" ngụ ý sự xung đột giữa tôn giáo và chính quyền, trong khi "có lẽ một phép so sánh thích hợp hơn là coi tự do tôn giáo như chiếc cầu nối giữa nhà thờ và nhà nước."
Thật nực cười. Hãy nói điều đó với vô số quan chức Texas – những người đã thổi bùng tâm lý bài Hồi giáo bằng cách khơi dậy nỗi sợ hãi vô căn cứ về luật Shariah, đồng thời ủng hộ các cuộc điều tra và vụ kiện (dù không mang lại kết quả) ở cả cấp tiểu bang lẫn liên bang nhắm vào dự án phát triển tại khu vực Plano (từng được gọi là EPIC City, nay đổi tên thành Meadow) – một dự án vốn bao gồm kế hoạch xây dựng nhà thờ Hồi giáo và trường học tôn giáo.
Thật khó để hình dung các quan chức Texas sẽ phản ứng theo cách tương tự đối với một dự án phát triển có hạng mục dành cho nhà thờ Cơ đốc giáo và trường học Cơ đốc giáo.
Báo cáo cũng khẳng định rằng: "Việc khắc phục những hiểu lầm về trật tự đúng đắn giữa nhà thờ và nhà nước không đồng nghĩa hay đòi hỏi phải cổ xúy cho chế độ 'thần quyền', hay thậm chí là xóa bỏ hoàn toàn sự tách biệt giữa nhà thờ và nhà nước. Dù chắc chắn sẽ nảy sinh những điểm căng thẳng, chúng ta vẫn có thể tôn trọng vai trò riêng biệt nhưng bổ trợ lẫn nhau giữa nhà thờ và nhà nước."
Một lần nữa, điều này lại phản ánh sai lệch thực tế. Đúng là có nảy sinh căng thẳng giữa việc thể hiện đức tin của cá nhân và chính quyền: chẳng hạn như người thợ làm bánh không muốn làm bánh cưới cho một cặp đôi đồng giới, gia đình phản đối việc tiêm chủng, hay huấn luyện viên bóng bầu dục muốn dẫn dắt một lời cầu nguyện theo đạo Cơ đốc sau trận đấu.
Tuy nhiên, có một sự khác biệt đáng kể giữa việc một cá nhân đấu tranh cho quyền thể hiện đức tin của mình và việc nhà nước yêu cầu truyền tải các thông điệp tôn giáo mà họ ưu tiên tại những không gian công cộng – ví dụ như việc giảng dạy Kinh Thánh hay trưng bày Mười Điều Răn trong lớp học tại các trường công lập.
Nếu một học khu bắt buộc áp dụng các giáo lý Phật giáo hay việc đọc kinh Quran trong lớp học, có lẽ cuộc thảo luận về vấn đề thể hiện đức tin tại Texas sẽ diễn ra theo một chiều hướng hoàn toàn khác.
Chính Jefferson, trong bức thư gửi cộng đồng Baptist tại Danbury (tiểu bang Connecticut) vào năm 1802, đã viết về "bức tường ngăn cách giữa Nhà thờ và Nhà nước." Và cũng chính Tòa án Tối cao vào năm 1947 đã phổ biến rộng rãi cách diễn đạt này – điều mà ông Patrick cho rằng không có cơ sở trong Hiến pháp.
Trong số 12 khuyến nghị của báo cáo có việc đưa ra cách hiểu mới về điều khoản quy định không thiết lập tôn giáo chính thức (Establishment Clause) và nguyên tắc tách biệt giữa nhà thờ và nhà nước; thiết kế áp phích phổ biến kiến thức về quyền lợi cho công chúng; lập đường dây nóng để báo cáo các vi phạm về tự do tôn giáo; phê chuẩn các thẩm phán "có bản lĩnh giải quyết các vụ kiện về tự do tôn giáo dựa trên thực chất vụ việc"; và bãi bỏ Tu chính án Johnson – quy định cấm các tổ chức tôn giáo ủng hộ ứng cử viên hoặc thực hiện các hành động chính trị khác nếu muốn duy trì quy chế miễn thuế.
Tất nhiên, như thực tế tại Texas đã cho thấy, không có gì đảm bảo rằng các khuyến nghị này sẽ được áp dụng công bằng cho mọi tín ngưỡng; thay vào đó, chúng có thể trở thành công cụ để thúc đẩy những quan điểm tôn giáo được ưu ái.
Dù chúng ta đã chứng kiến đức tin thay đổi và truyền cảm hứng cho cuộc sống cũng như đóng vai trò then chốt đối với sự lành mạnh và sôi động của cộng đồng, các khuyến nghị này lại được đưa ra vào thời điểm mà tôn giáo không còn giữ vai trò trung tâm trong đời sống người Mỹ như trước. Hãng thăm dò dư luận Gallup cho biết, vào năm 1952, có 75% người được hỏi khẳng định tôn giáo là yếu tố "rất quan trọng" trong cuộc sống của họ; đến năm 2025, con số này chỉ còn 47%.
Khi Patrick, Trump và những người khác lo ngại về xu hướng này, họ đã đặt niềm tin sai chỗ vào sự can thiệp mạnh tay của chính phủ để tạo ra thay đổi. Như Jefferson từng viết trong bức thư năm 1802: "Tôn giáo là vấn đề chỉ nằm giữa con người và Thượng đế của họ."
Tự do tôn giáo không tồn tại bất chấp sự tách biệt giữa nhà thờ và nhà nước, mà trái lại, chính sự tách biệt đó đã bảo vệ quyền tự do này. Bức tường ngăn cách giữa nhà thờ và nhà nước đóng vai trò rào chắn trước những ý đồ tùy tiện của các quan chức công quyền như Patrick.
XEM: https://www.expressnews.com/opinion/editorial/article/church-state-america-texas-22335929.php
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình