Luật mới: nếu sinh viên tốt nghiệp các cao đẳng, đại học không kiếm hơn 36.000 USD/năm, trường sẽ bị cắt các khoản SV vay liên bang. Cơ nguy 300 chương trình nghề (phần lớn là thẩm mỹ, âm nhạc, nghệ thuật, sân khấu, điện ảnh) không đạt yêu cầu này
.
CalMatters ghi về luật mới: Một đạo luật mới quy định các trường cao đẳng phải chịu trách nhiệm nếu sinh viên tốt nghiệp không kiếm được hơn 36.000 USD mỗi năm. Phóng viên Adam Echelman ghi nhận: Một đạo luật mới yêu cầu các trường cao đẳng, đại học, chứng chỉ phải chứng minh rằng sinh viên tốt nghiệp của họ có thu nhập cao hơn người chỉ có bằng tốt nghiệp trung học; nếu không, sinh viên có thể mất quyền tiếp cận các khoản vay liên bang. Khoảng 300 chương trình đào tạo tại California có nguy cơ không đạt yêu cầu này, bao gồm nhiều chương trình đào tạo nghề thẩm mỹ và một số chương trình nghệ thuật.
Với tấm bằng tốt nghiệp trung học và không qua đào tạo hay học vấn bổ sung nào, một người dân California trung bình hiện được kỳ vọng sẽ kiếm được khoảng 18 USD mỗi giờ, tương đương 36.000 USD mỗi năm — mức thu nhập chỉ hơn chút xíu mức lương tối thiểu của tiểu bang một chút.
Bắt đầu từ tháng này (tháng 7/2026), tất cả các trường cao đẳng, đại học và chương trình cấp chứng chỉ ngắn hạn tại Hoa Kỳ phải chứng minh rằng sinh viên tốt nghiệp của họ kiếm được ít nhất bằng mức thu nhập trung vị (median wage) của người chỉ có bằng tốt nghiệp trung học tại tiểu bang đó. Nếu không, sinh viên của họ sẽ sớm mất quyền tiếp cận các khoản vay liên bang.
Đây là một "tiêu chuẩn thấp", theo lời ông Michael Itzkowitz, chủ tịch của HEA Group – một tổ chức chuyên nghiên cứu về chính sách giáo dục đại học. "Khi theo học đại học, bạn kỳ vọng sẽ kiếm được ít nhất là mức lương tối thiểu, và thậm chí có thể cao hơn thế."
Tại những nơi như Vùng Vịnh San Francisco (Bay Area), mức thu nhập 36.000 USD mỗi năm hầu như chỉ đủ chi trả tiền nhà, chưa kể đến các khoản chi phí khác.
Theo phân tích của ông Itzkowitz, trong số gần 3.000 chương trình đào tạo đại học tại California được Bộ Giáo dục Hoa Kỳ đánh giá, khoảng 90% sinh viên tốt nghiệp đạt được mức thu nhập này. Tuy nhiên, phân tích cũng chỉ ra rằng sinh viên tốt nghiệp từ khoảng 300 chương trình tại California — đặc biệt là các ngành thẩm mỹ, trợ lý y tế, nghệ thuật và sân khấu — đã không đạt được mức thu nhập 36.000 USD sau bốn năm tốt nghiệp.
Phần lớn các chương trình không đạt chuẩn này thuộc về các trường cao đẳng vì lợi nhuận (thường được gọi là trường dạy nghề hoặc trường đào tạo nghề nghiệp). Các trường này đã chịu sự giám sát chặt chẽ trong nhiều thập niên — đôi khi từ các nhà lập pháp — do kết quả đào tạo kém và học phí cao. Tuy nhiên, các chương trình đào tạo tại các trường cao đẳng cộng đồng và đại học hệ bốn năm cũng không đạt yêu cầu, bao gồm các chương trình sân khấu và mỹ thuật tại tám cơ sở thuộc hệ thống Đại học Tiểu Bang California (California State University) và ba cơ sở thuộc hệ thống Đại học California (University of California). Các trường vẫn còn ít nhất hai năm nữa để chứng minh với chính quyền liên bang rằng sinh viên tốt nghiệp từ các chương trình này đáp ứng được tiêu chuẩn thu nhập mới. Nếu xu hướng hiện tại ở các chương trình có kết quả kém vẫn tiếp diễn, sinh viên theo học các chương trình này có thể mất quyền tiếp cận các khoản vay ngay từ ngày 1 tháng 7 năm 2028.
CalMatters đã liên lạc với hơn 15 trường đại học, cao đẳng cộng đồng và trường đào tạo nghề vì lợi nhuận để hỏi về tương lai của các chương trình có sinh viên tốt nghiệp thu nhập thấp này, nhưng rất ít trường phản hồi. Người phát ngôn của hệ thống Đại học California (UC) và Đại học Bang California (Cal State) đều cho biết họ đang xem xét luật mới nhưng từ chối trả lời hầu hết các câu hỏi khác. Bà Amy Bentley-Smith, người phát ngôn của Cal State, cho biết các cơ sở đào tạo đang tìm kiếm "những giải pháp mang tính xây dựng".
Một trong số ít các trường phản hồi là Viện Nghệ thuật California (CalArts) – một trường nghệ thuật tư thục gần Santa Clarita, nơi từng đào tạo nhiều tên tuổi lớn như diễn viên Don Cheadle, nhà làm phim kiêm họa sĩ hoạt hình Tim Burton và diễn viên hài Paul Reubens (hay còn được biết đến với nghệ danh Pee-wee Herman). Sinh viên tốt nghiệp các chương trình mỹ thuật, điện ảnh và nhiếp ảnh của trường có mức thu nhập thuộc hàng thấp nhất trong số các chương trình cấp bằng cử nhân quy mô lớn tại tiểu bang: chỉ dưới 30.000 đô la sau bốn năm tốt nghiệp.
Trong một cuộc phỏng vấn, các viên chức nhà trường đã đưa ra một số lý giải, chỉ ra những vấn đề liên quan đến dữ liệu cũng như sự khác biệt giữa sự nghiệp trong lĩnh vực nghệ thuật và các ngành nghề phổ biến khác. Bà Ranu Mukherjee, Trưởng khoa Điện ảnh và Video của trường, cho biết sự nghiệp nghệ thuật có thể cần nhiều thời gian hơn để gây dựng, và nhiều sinh viên chủ động từ bỏ các cơ hội việc làm tại doanh nghiệp với mức lương cao hơn.
Có hơn 30 chương trình đào tạo về mỹ thuật, âm nhạc, sân khấu, điện ảnh và nhiếp ảnh tại California không đạt yêu cầu về thu nhập theo quy định mới.
Bà Mukherjee cho biết nhà trường không có ý định đóng cửa bất kỳ chương trình nào bị ảnh hưởng, mặc dù bà nhấn mạnh tầm quan trọng của việc trao đổi với sinh viên về những kịch bản có thể xảy ra trong tương lai. "Thật khó để hình dung CalArts mà thiếu đi chương trình đào tạo cử nhân về điện ảnh hay nghệ thuật," bà nói. "Đó là một phần tên gọi của trường chúng tôi mà."
Theo dữ liệu hiện tại của Bộ Giáo dục, có khoảng 100 chương trình đào tạo khác về mỹ thuật, âm nhạc, sân khấu, điện ảnh và nhiếp ảnh tại California đáp ứng được yêu cầu mới về thu nhập. Trong số đó có chương trình đào tạo về điện ảnh tại UC Berkeley và các chương trình mỹ thuật tại San Diego City College cùng Đại học Nam California (USC); sinh viên tốt nghiệp từ các chương trình này đều cho biết họ đạt mức thu nhập trên 70.000 USD sau bốn năm ra trường.
‘Trò chơi bóng bàn’ về quy định
Trong nhiều năm qua, chính quyền liên bang đã nỗ lực – dù thường không thành công – trong việc quản lý các chương trình đào tạo đại học mang lại hiệu quả đầu tư thấp.
Vào năm 1989, Bộ Giáo dục Hoa Kỳ đã cấm các trường đại học phân phối một số loại hình hỗ trợ tài chính liên bang nếu có tỷ lệ lớn sinh viên từng vỡ nợ khoản vay học tập. Quy định này ban đầu tỏ ra hiệu quả khi buộc nhiều trường hoạt động kém chất lượng phải đóng cửa, nhưng theo thời gian, các kẽ hở pháp lý đã dần xuất hiện.
“Các cơ sở giáo dục đã học được cách lách luật,” Itzkowitz nói, đồng thời cho biết thêm rằng nhiều trường khuyến khích sinh viên có thu nhập thấp chuyển các khoản vay [tiền đi học] của họ sang trạng thái tạm hoãn thanh toán (forbearance) hoặc hoãn trả nợ (deferment), qua đó trì hoãn việc trả nợ. “Không ai bị coi là thất bại cả.”
Chính quyền Obama từng đề xuất một quy định gắn quyền tiếp cận hỗ trợ tài chính liên bang với tỷ lệ nợ trên thu nhập của các chương trình đào tạo đại học cụ thể; theo đó, các trường có sinh viên tốt nghiệp mang gánh nặng nợ cao và thu nhập thấp sẽ phải đối mặt với các biện pháp chế tài. Chính quyền Trump đã hủy bỏ các quy định này trước khi chúng kịp có hiệu lực. Một chính sách khác có liên quan của chính quyền Biden cũng chịu chung số phận vào năm 2025, khi ông Trump nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai.
“Chúng ta đang chứng kiến cảnh ‘bóng bàn’ về mặt quy định,” Itzkowitz nhận xét. “Bộ Giáo dục cứ thay đổi liên tục kiểu: ‘Chúng tôi sẽ làm thế này, rồi lại thôi không làm nữa.’ Tuy nhiên, lần này quy định có sức nặng thực sự vì nó đã được Quốc hội soạn thảo và ban hành thành luật.” Đạo luật đó, được gọi là *One Big, Beautiful Bill Act* (hay H.R. 1), đã được ký ban hành vào ngày 4 tháng 7 năm ngoái và bắt đầu có hiệu lực trong tháng này.
Phân tích của Itzkowitz dựa trên dữ liệu sơ bộ về thu nhập do Bộ Giáo dục công bố, sử dụng thông tin khai thuế năm 2022 và 2023 của sinh viên tốt nghiệp trong các niên khóa 2017-18 và 2018-19. Nhiều trường không đạt yêu cầu của tiêu chuẩn mới đã chỉ trích các số liệu này, cho rằng chúng gây hiểu lầm.
Đó là “một tiêu chuẩn đánh giá quá chung chung,” Angelica Muro, trưởng khoa nghệ thuật thị giác và âm nhạc tại trường Cal State Monterey Bay, viết trong email gửi tới CalMatters. Bà cho rằng quy định mới về thu nhập “làm suy giảm những lợi ích xã hội mang lại từ tư duy phản biện cũng như giá trị văn hóa - xã hội to lớn của các ngành nghệ thuật.”
Theo dữ liệu liên bang, sinh viên tốt nghiệp ngành mỹ thuật của trường có thu nhập khoảng 34.000 USD sau bốn năm ra trường; tuy nhiên, Bộ Giáo dục không thống kê lĩnh vực làm việc của sinh viên hay liệu công việc đó có liên quan đến chuyên ngành họ đã học hay không. Bà Muro cũng lưu ý rằng dữ liệu này không tính đến các khác biệt về địa lý tại California, chẳng hạn như “nền kinh tế sáng tạo quy mô nhỏ hơn” ở khu vực ven biển chủ yếu là nông thôn bao quanh Cal State Monterey Bay. Một số chương trình đào tạo ngành mỹ thuật có sinh viên tốt nghiệp đạt mức thu nhập cao nhất tập trung tại Vùng Vịnh SF (Bay Area), Los Angeles và San Diego – những nơi có nhiều cơ hội việc làm trong lĩnh vực sáng tạo và mức lương cao hơn. Tuy nhiên, ngay cả các trường đại học ở những khu vực nông thôn hoặc vùng có tỷ lệ nghèo đói cao – chẳng hạn như Stanislaus State, Fresno State, Cal State Bakersfield và Chico State – cũng có các chương trình mỹ thuật đáp ứng được tiêu chuẩn mới về thu nhập.
Lại thêm một kẽ hở nữa?
Trong số khoảng 300 chương trình đào tạo tại California không đạt tiêu chuẩn mới về thu nhập, hơn một phần tư là các chương trình đào tạo về thẩm mỹ hoặc chăm sóc cá nhân (như làm móng, làm tóc hoặc chăm sóc da). Nhiều nghiên cứu từ lâu đã chỉ ra những vấn đề bất cập trong công tác đào tạo ngành thẩm mỹ, bao gồm tình trạng nợ nần cao và thu nhập thấp của người học sau khi ra trường.
Ví dụ, sinh viên tốt nghiệp Trường Thẩm mỹ Shasta (Shasta School of Cosmetology) ở Redding cho biết họ chỉ kiếm được hơn 12.000 USD sau bốn năm tốt nghiệp – mức thu nhập thấp hơn nhiều so với chuẩn nghèo của tiểu bang. CalMatters đã liên hệ với 10 trường thẩm mỹ (phần lớn là trường tư thục vì lợi nhuận) có sinh viên tốt nghiệp đạt mức thu nhập thấp nhất, nhưng không nhận được phản hồi nào.
Trong quá trình Bộ Giáo dục hoàn thiện cách hiểu và áp dụng luật mới, các trường thẩm mỹ đã lập luận rằng dữ liệu về thu nhập là thiếu công bằng. Họ cho rằng dữ liệu này chưa tính đến thực tế là nhiều thợ cắt tóc và chủ tiệm làm đẹp tự kinh doanh riêng và có thể không khai báo tiền boa (tiền thưởng thêm từ khách) trong hồ sơ thuế. Bộ Giáo dục đã gia hạn thêm một năm để các chương trình này kịp thời tuân thủ quy định; điều này đồng nghĩa với việc sinh viên tốt nghiệp sẽ chỉ có thể bị cắt quyền tiếp cận các khoản vay hỗ trợ học tập sớm nhất là từ ngày 1 tháng 7 năm 2029.
Ông Christopher Madaio – cố vấn cấp cao về trách nhiệm giải trình ở cấp liên bang và tiểu bang tại Viện Tiếp cận và Thành công Đại học (Institute for College Access and Success), một tổ chức vận động cho giáo dục đại học với chi phí hợp lý – nhận định rằng lập luận của các trường thẩm mỹ dựa trên những lý do "hết sức thiếu thuyết phục" và tạo ra thêm một kẽ hở cho phép các trường né tránh trách nhiệm giải trình.
Dù vậy, ông cho biết mình vẫn ủng hộ luật mới về thu nhập này như một bước khởi đầu. "Luật này chưa đi đủ xa và nội dung văn bản cũng chưa thực sự hoàn hảo," ông nói. "Nhưng đúng là tôi rất vui khi thấy luật đang được triển khai thực tế."
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình