Nhiều mục sư báo động: chủ nghĩa dân tộc Cơ Đốc giáo nguy hiểm, là thực dân kiểu mới, áp đặt 1 chiều, hỗ trợ chinh quyền Trump tấn công sự đa dạng, bao dung
.
Sau đây là bản dịch bài "A danger to American society': Miami pastors sound alarm on Christian nationalism" ('Mối đe dọa đối với xã hội Mỹ': Các mục sư tại Miami lên tiếng cảnh báo về chủ nghĩa dân tộc Cơ Đốc giáo) của Lauren Costantino trên báo Miami Herald.
Những tín đồ Cơ Đốc giáo thuộc phe cực hữu – thường được gọi là những người theo chủ nghĩa dân tộc Cơ Đốc giáo – đang ngày càng gia tăng tầm ảnh hưởng và tiếng nói tại Hoa Kỳ; tuy nhiên, tại Miami và nhiều nơi khác, ngày càng có nhiều tiếng nói tôn giáo theo khuynh hướng tiến bộ lên tiếng thách thức sự độc quyền của phe tôn giáo hữu khuynh đối với các giá trị Cơ Đốc giáo.
Tại một sự kiện gần đây ở Nhà thờ Coral Gables Congregational United Church of Christ, hàng chục giáo dân đã lắng nghe một nhóm chuyên gia về thần học và lịch sử thảo luận về mối đe dọa từ phong trào dân tộc chủ nghĩa Cơ Đốc giáo, cũng như cách thức để các tín đồ Cơ Đốc giáo theo khuynh hướng tiến bộ có thể đấu tranh lại phong trào này.
Các diễn giả cảnh báo về một tương lai nơi những người theo chủ nghĩa dân tộc Cơ Đốc giáo tìm cách lật đổ các thể chế dân chủ nhằm đạt được mục tiêu lớn hơn: giành lấy quyền lực và đặc quyền riêng cho người theo đạo Cơ Đốc. Mục sư Brandan Robertson, chuyên gia thần học tại Nhà thờ Coral Gables United Church of Christ, cho biết mục tiêu của những người theo chủ nghĩa dân tộc Cơ Đốc giáo không chỉ dừng lại ở việc truyền giáo hay thuyết phục người khác theo đạo. Ông nhận định rằng các thủ lĩnh của phong trào này mang tư duy của "kẻ thực dân" nhiều hơn.
"Họ không thực sự quan tâm liệu bạn có phải là tín đồ Cơ Đốc giáo hay không. Bạn buộc phải tuân theo các giá trị Cơ Đốc giáo theo cách hiểu của họ, dù bạn có muốn hay không," Mục sư Robertson – một mục sư có tầm ảnh hưởng trong cộng đồng LGBTQ+ và được biết đến rộng rãi với biệt danh "Mục sư TikTok" – chia sẻ. Ông nói thêm: "Và nếu không thể tuân theo những giá trị đó, bạn sẽ không có chỗ đứng tại đất nước này."
Khán giả – những người cũng là tín đồ Cơ Đốc giáo – trao nhau những ánh nhìn đầy lo âu và cựa quậy không yên trên ghế ngồi.
.
Đối với phe tôn giáo hữu khuynh, nhà thờ từ lâu đã là nơi giao thoa giữa chính trị và niềm tin hệ tư tưởng. Các chính trị gia thường xuyên được mời lên sân khấu tại những nhà thờ quy mô lớn (megachurch) để nhận sự ủng hộ từ mục sư, bất chấp các quy định thuế của Sở Thuế vụ (IRS) cấm hành động này. Những tín đồ Cơ Đốc giáo có tầm ảnh hưởng chính trị đã công khai quan điểm trong cuộc đấu tranh nhằm hòa trộn tôn giáo với chính quyền, bao gồm cả việc đưa yếu tố tôn giáo vào sâu hơn trong hệ thống trường công lập.
"Hãy tưởng tượng về một tiểu bang mà ở đó, luật pháp quy định rằng họ không muốn bạn thực sự tìm hiểu về lịch sử của đất nước nơi mình đang sống. Họ muốn bạn tiếp nhận một phiên bản lịch sử đã được lược bỏ những chi tiết gai góc," Tiến sĩ Greg Koger, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Miami, phát biểu. "Hãy tưởng tượng về một tiểu bang đang tìm cách phá bỏ hệ thống giáo dục công lập." Phe Cơ Đốc giáo cánh tả theo tư tưởng tiến bộ hiện đang khuyến nghị các tín đồ thực hiện những bước đi táo bạo hơn để chống lại phe cực hữu. Robertson cho rằng các nhà lãnh đạo giáo hội có thể áp dụng một số chiến thuật mà phe tôn giáo cánh hữu thường dùng, chẳng hạn như thảo luận về các vấn đề chính sách ngay trên bục giảng đạo.
"Nhiều nhà thờ theo tư tưởng tiến bộ thực sự e ngại vì họ muốn tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Sở Thuế vụ (IRS) và những thứ tương tự. Tuy nhiên, tin tốt là ông Trump về cơ bản đã loại bỏ các quy định của IRS, vì vậy các nhà thờ có thể tự do hành động theo ý muốn," Robertson nói.
Vị mục sư này không đề xuất việc công khai ủng hộ các ứng cử viên chính trị, mà thay vào đó khuyến khích tập trung vào các vấn đề xã hội—như vận động cải cách chính sách nhập cư—và sử dụng tôn giáo như một công cụ để tổ chức cộng đồng.
.
‘Mối nguy hại đối với xã hội Mỹ’
Trong hơn một giờ đồng hồ, các diễn giả—bao gồm cả Mục sư cấp cao Laurie Hafner của Nhà thờ Coral Gables United Church of Christ—đã thảo luận về cách những người theo chủ nghĩa dân tộc Cơ Đốc giáo (Christian nationalists) đang hòa trộn bản sắc tôn giáo với bản sắc Mỹ nhằm giành lấy quyền lực và đặc quyền cho những hình thái cụ thể của Cơ Đốc giáo.
Koger cho biết ông lo ngại nhất về "mức độ sẵn sàng sử dụng bạo lực hoặc phá hoại các thể chế của một số người theo chủ nghĩa dân tộc Cơ Đốc giáo nhằm đạt được các mục tiêu chính sách mà họ đề ra. Tôi cho rằng họ là mối nguy hại đối với xã hội Mỹ như chúng ta vẫn biết," ông nói.
Những người theo chủ nghĩa dân tộc Cơ Đốc giáo—vốn từng chỉ tồn tại ở bên lề đời sống Cơ Đốc giáo tại Mỹ—đã trở thành một trào lưu chính thống trong những năm gần đây, thành lập các nhà thờ thu hút những chính trị gia quyền lực nhất đất nước. Quan điểm diễn giải Kinh Thánh theo nghĩa đen và tư tưởng bảo thủ cực đoan đã thúc đẩy họ thực hiện những hành động mạnh mẽ và táo bạo hơn nhằm khẳng định niềm tin rằng Hoa Kỳ là một quốc gia Cơ Đốc giáo. Theo các diễn giả, một phần quan trọng trong nỗ lực này là vận động để những người cùng chung niềm tin nắm giữ các vị trí có tầm ảnh hưởng trong xã hội.
Bà Hafner chỉ ra sự phẫn nộ mang màu sắc tôn giáo của phe cực hữu—điều mà bà và nhiều học giả tin rằng đã góp phần châm ngòi cho vụ tấn công vào Điện Capitol Hoa Kỳ ngày 6 tháng 1 năm 2021, nhằm nỗ lực lật ngược kết quả bầu cử Tổng thống Joe Biden.
"Giữa cảnh bạo lực đó, người ta thấy cờ Cơ Đốc giáo được giương cao, nhiều người đeo thánh giá, và đức tin của họ được thể hiện một cách rõ rệt," bà nói.
Sau một giờ thảo luận sôi nổi, các diễn giả đã dành thời gian giải đáp thắc mắc của những tín đồ đang chăm chú lắng nghe. Một trong những câu hỏi được đặt ra là: "Chúng ta có thể làm gì trước tất cả những điều này?"
.
Một điều mà Robertson mong muốn các Kitô hữu theo khuynh hướng cấp tiến thực hiện nhiều hơn là cởi mở chia sẻ về đức tin của họ.
"Tôi cho rằng việc lên tiếng mạnh mẽ hơn về đức tin là trách nhiệm thuộc về cả phương diện tâm linh lẫn tôn giáo của chúng ta. Các Kitô hữu cấp tiến thường rất e ngại việc bị đánh giá là giống phe bảo thủ, nên chúng ta thường tránh nói về Kinh Thánh," ông chia sẻ.
Các nhà lãnh đạo Kitô giáo cấp tiến cũng đang khuyến khích giáo dân lấy đức tin làm nền tảng cho các hoạt động đấu tranh vì công bằng xã hội.
"Với tư cách là một cộng đồng đức tin, đừng e ngại tham gia vào chính trị, bởi lẽ chính trị đơn giản là chuyện của người dân, và đó cũng chính là điều mà Chúa Giê-su luôn chú trọng," Robertson nói.
Phe "Cánh tả Kitô giáo" đã tồn tại từ lâu. Những nhà lãnh đạo như Tiến sĩ Martin Luther King Jr. và Dorothy Day từng dẫn dắt các phong trào cải cách xã hội lớn dựa trên đức tin Kitô giáo cấp tiến của họ.
Ngày nay, những nhà lãnh đạo như James Talarico – Dân biểu tiểu bang Texas thuộc đảng Dân chủ đang tranh cử vào Thượng viện Hoa Kỳ – đang vận dụng Kitô giáo để thúc đẩy các giá trị thu hút đông đảo người dân Mỹ.
Các ứng viên đảng Dân chủ khác có đức tin gắn liền với chương trình nghị sự chính trị cấp tiến bao gồm Thống đốc Kentucky Andy Beshear, Thượng nghị sĩ từ tiểu bang New Jersey Cory Booker, cựu Bộ trưởng Giao thông Vận tải Pete Buttigieg, Thống đốc Maryland Wes Moore và Thượng nghị sĩ từ tiểu bang Georgia Raphael Warnock.
"Lý do khiến tôi tin rằng những nhà lãnh đạo này đang mang lại hy vọng cho nhiều người trong chúng ta là vì dường như cuối cùng cũng đã xuất hiện một tiếng nói đối trọng đầy sức nặng trước những nhân vật như Pete Hegseth, JD Vance hay bất kỳ ai khác cùng phe," Robertson nhận định.
.
Các nhóm tôn giáo lên tiếng phản kháng
Tại Miami, các hoạt động tôn giáo gắn liền với những phong trào cấp tiến truyền thống đã bắt đầu trỗi dậy trong những năm gần đây.
Các mục sư Tin Lành và lãnh đạo Công giáo đã lên tiếng phản đối quyết định gần đây của chính quyền Trump về việc hủy bỏ Quy chế Bảo vệ Tạm thời (TPS) dành cho người nhập cư Haiti, đồng thời kêu gọi người dân hành động bằng cách liên hệ với các quan chức dân cử. Năm ngoái, các nhà lãnh đạo tôn giáo đã tổ chức các buổi cầu nguyện hàng tuần tại vùng Everglades để phản đối việc tiểu bang này thành lập trung tâm giam giữ người nhập cư "Alligator Alcatraz" (hiện đã đóng cửa). Một nhóm đông đảo các tín đồ tích cực tham gia hoạt động xã hội tại Quận Miami-Dade – được gọi là PACT – gần đây đã tổ chức vận động để buộc lãnh đạo quận phải cam kết triển khai các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần vốn bị trì hoãn từ lâu, cũng như định nghĩa lại các tiêu chí và chính sách khuyến khích nhà ở giá rẻ của quận.
Trên phạm vi toàn quốc, các tổ chức liên tôn giáo đang đấu tranh chống lại những gì họ coi là hành động tấn công của chính quyền Trump vào quyền tự do tôn giáo và sự đa dạng xã hội. Vào tháng 6, hơn một chục nhà lãnh đạo tôn giáo thuộc nhiều thành phần khác nhau cùng một số quan chức dân cử đã soạn thảo một bản báo cáo gay gắt, bày tỏ lo ngại về việc chính quyền Trump thành lập Ủy ban Tự do Tôn giáo vào tháng 5 năm 2025.
"Việc khôi phục sự cân bằng giữa quyền tự do thực hành tôn giáo và nguyên tắc không thiết lập tôn giáo chính thức, cũng như giữa các yêu cầu về tự do tôn giáo và các biện pháp bảo vệ quyền công dân, là thách thức cấp bách nhất về tự do tôn giáo mà nước Mỹ đang đối mặt," theo lời Giáo sĩ David Saperstein, cố vấn cấp cao về chính sách và chiến lược của Liên minh Do Thái giáo Cải cách (Union for Reform Judaism), viết. "Nếu thực hiện đúng, chúng ta có thể củng cố sự hòa hợp trong xã hội. Nếu làm sai, những chia rẽ sẽ càng bị khoét sâu, góp phần làm suy yếu nền dân chủ và quyền tự do tôn giáo của mọi người."
Tại buổi thảo luận ở Coral Gables, ông Robertson đã trấn an những tín đồ đang lo ngại rằng ông nhận thấy sự gia tăng của các cộng đồng Cơ đốc giáo theo khuynh hướng tiến bộ trên khắp cả nước.
Ông cho biết năm ngoái mình đã đến thăm 67 nhà thờ trên khắp nước Mỹ, trong đó có nhiều nơi ở miền Nam, và "tôi đã bắt gặp những cộng đồng giống hệt như nơi này—họ cùng nhau tụ họp vì sự hòa nhập, vì bình đẳng và để phản kháng lại những gì đang diễn ra tại địa phương mình."
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình