- Dẫn đầu sơ bộ Dân Chủ cho ghế Thống Đốc Wisconsin: bà Francesca Hong, khuynh hướng xã hội chủ nghĩa, đòi ngân sách đầy đủ cho trường công, phổ cập chăm sóc trẻ em, bữa ăn học đường miễn phí, nghỉ phép có lương toàn diện, giảm thuế bất động sản và bảo hiểm y tế công cộng, đòi giải thể ICE
- Bà gọi đối thủ Cộng Hòa là kẻ theo Trump phủ nhận kết quả bầu cử 2020 và là kẻ phản bội, kẻ bao che bọn ấu dâm kiểu như Epstein, và luôn bỏ phiếu tước bỏ quyền y tế của hàng triệu người Mỹ cũng như cắt giảm thực phẩm trẻ em
- Dân Chủ truyền thống lo ngại nhãn hiệu dân chủ xã hội sẽ thắng ở sơ bộ Dân Chủ nhưng sẽ thua phiếu Cộng Hòa ở tổng tuyển cử
.
---- Hiện tượng nhiều đảng viên Dân Chủ nghiêng về khuynh hướng dân chủ xã hội gây lo ngại cho các đảng viên Dân Chủ truyền thống, ngay cả đối với những người ủng hộ lập trường miễn học phí và y tế toàn dân, vì khi tổng tuyển cử dễ bị thua phiếu, khi lập trường trung dung phần lớn sẽ thắng thế, và khi chia phiếu bên Dân Chủ, thì Cộng Hòa sẽ thắng phiếu.
Bài sau đây đăng trên báo AsAmNews của hội bất vụ lợi Asian American Media, chuyên về các vấn đề của người Mỹ gốc Á về một ứng cử viên Mỹ gốc Nam Hàn ở Wisconsin, có thể xem như một thử nghiệm. Bài báo nhan đề "Hong emerges as front-runner in Wisconsin Governor Primary polls" (Bà Hong vươn lên dẫn đầu trong các cuộc thăm dò sơ bộ cho chức Thống đốc tiểu bang Wisconsin).
Phóng viên Micah Yip ghi nhận: Dân biểu tiểu bang Wisconsin Francesca Hong, một người theo tư tưởng xã hội chủ nghĩa dân chủ đang tranh cử chức thống đốc, hiện đang dẫn đầu trong các cuộc thăm dò bầu cử sơ bộ của đảng Dân chủ tại một bang "màu tím" (tiểu bang ngang ngửa, có sự cân bằng giữa cử tri Dân chủ và Cộng hòa) — nơi mà Tổng thống cánh hữu Donald Trump từng giành chiến thắng chỉ hai năm trước.
.
Bà Hong, một người Mỹ gốc Hàn và từng là một người đầu bếp, đại diện cho Khu vực bầu cử số 76 của Hạ viện Wisconsin từ năm 2021, đang dẫn đầu trong cuộc thăm dò mới của Trường Luật Marquette công bố hôm thứ Tư, với 26% sự ủng hộ từ các cử tri đảng Dân chủ. Cựu Phó Thống đốc Mandela Barnes theo sau với 15%, còn đương kim Phó Thống đốc Sara Rodriguez đạt 11% trước khi rút lui khỏi cuộc đua vào ngày 17 tháng 7, sau khi bà sa thải người quản lý chiến dịch vì quản lý sai quỹ tranh cử. Ngay ngày hôm sau, người đứng đầu chính quyền Quận Milwaukee, ông David Crowley — người đã rút lui vài tuần trước đó — bất ngờ quay trở lại cuộc đua với sự ủng hộ từ Thống đốc sắp mãn nhiệm Tony Evers. Cuộc bầu cử sơ bộ vào ngày 11 tháng 8/2026 hiện chỉ còn cách chưa đầy một tháng.
Bất chấp những biến động và lợi thế dẫn đầu trong các cuộc thăm dò, chiến thắng của bà Hong vẫn chưa được đảm bảo. Cũng theo cuộc thăm dò của Marquette, 45% cử tri đảng Dân chủ vẫn chưa đưa ra quyết định; đồng thời, mức trung bình trong các cuộc thăm dò của bà Hong — theo dữ liệu từ Prediction Edge ngày 23 tháng 7 — chỉ nhỉnh hơn đôi chút so với ông Barnes (21,9% so với 20,8%), tức là khoảng cách dẫn trước chỉ hơn một điểm phần trăm.
"Thực sự thì kết quả cuộc bầu cử sơ bộ này vẫn rất khó đoán," ông J. Miles Coleman, biên tập viên liên kết tại *Sabato’s Crystal Ball* thuộc Trung tâm Chính trị của Đại học Virginia, nhận định. "Tôi cho rằng bà Hong đang dẫn đầu trong nhiều cuộc thăm dò, mặc dù có thể khoảng cách không quá lớn."
.
'Trước hết là một nhà tổ chức'
Bà Hong định hướng chiến dịch của mình không tập trung vào nhãn dán "xã hội chủ nghĩa dân chủ", mà chú trọng hơn vào các giải pháp cụ thể mà bà có thể mang lại.
"Chủ nghĩa xã hội dân chủ hướng tới dân chủ, sự công bằng và quyền con người," bà Hong chia sẻ. "Dù ở hình thức hay phiên bản nào, điều quan trọng nhất vẫn là sự quan tâm đến tầng lớp lao động và những người dân bình thường... Tôi không quan tâm đến việc đánh bóng tên tuổi hay thương hiệu cá nhân — tôi quan tâm đến việc đảm bảo rằng chúng ta đang thực sự cải thiện đời sống của người dân."
Chương trình hành động của bà Hong bao gồm việc cấp ngân sách đầy đủ cho các trường công lập, phổ cập dịch vụ chăm sóc trẻ em, cung cấp bữa ăn học đường miễn phí, chế độ nghỉ phép có lương toàn diện, cắt giảm thuế bất động sản và thiết lập một lựa chọn bảo hiểm y tế công cộng. Theo WPR, bà là ứng cử viên duy nhất kêu gọi tạm dừng xây dựng các trung tâm dữ liệu mới, đồng thời cũng kêu gọi giải thể Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) ở cấp liên bang.
Bà Hong cho biết nếu đắc cử, ngay trong ngày đầu tiên nhậm chức, bà sẽ triệu tập một phiên họp đặc biệt để thảo luận về các dự luật liên quan đến an toàn súng đạn, việc tạm dừng xây dựng trung tâm dữ liệu và ngân sách khẩn cấp cho giáo dục công lập.
Khi được hỏi về cách thức triển khai các ưu tiên này trên thực tế, bà Hong khẳng định bà sẽ tạo điều kiện để tiếng nói của các cộng đồng ít được đại diện có cơ hội được lắng nghe và tham gia vào quá trình ra quyết định.
"Trước hết, tôi là một nhà tổ chức cộng đồng, và tôi hiểu rằng trong chính trị, các mối quan hệ và thông tin chính là nguồn lực quan trọng nhất," bà Hong chia sẻ. "...Tôi từng vận động thành công việc thông qua các dự luật có sự ủng hộ của cả hai đảng. Tôi cho rằng người đứng đầu cơ quan hành pháp cần thiết lập các tiêu chuẩn và kỳ vọng, đồng thời nhận thức được sức mạnh và sự ủng hộ tập thể từ cử tri trên toàn tiểu bang để thúc đẩy các dự luật được thông qua."
.
Mặc dù phe Dân chủ có thể lo ngại rằng một ứng cử viên theo đường lối cấp tiến như bà Hong sẽ khiến các cử tri dao động chuyển sang ủng hộ Dân Biểu Cộng hòa Tom Tiffany trong cuộc tổng tuyển cử, nhưng bà Hong không hề lo lắng; bà thậm chí còn gọi ông Tiffany là "ứng cử viên Cộng hòa yếu nhất có thể giành được đề cử."
"Ông ta là kẻ phủ nhận kết quả bầu cử và là kẻ phản bội, kẻ bao che cho những kẻ ấu dâm kiểu như Epstein, và luôn bỏ phiếu tước bỏ quyền tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe của hàng triệu người Mỹ cũng như cắt giảm nguồn thực phẩm của trẻ em chúng ta," bà nói. "Ông ta là ứng cử viên được ông Trump hậu thuẫn, luôn ủng hộ ông Trump và đặt ông Trump lên hàng đầu."
Bà Hong tin rằng sự ủng hộ ngày càng lớn từ liên minh đa dạng—bao gồm cử tri thuộc cả hai đảng, nhiều thế hệ và nhiều khu vực địa lý khác nhau—xoay quanh các vấn đề chung, chính là minh chứng cho thấy bà là ứng cử viên Dân chủ mạnh nhất để đánh bại ông Tiffany.
"Người dân đã sẵn sàng cho những thay đổi thực sự, nhưng quan trọng hơn, họ sẵn sàng trở thành một phần của quá trình tạo ra sự thay đổi đó," bà Hong nói. "Việc khơi dậy sự hào hứng này là yếu tố quan trọng để phát triển phong trào, không chỉ nhằm đưa một thống đốc Dân chủ lên nắm quyền mà còn giúp các ứng cử viên Dân chủ ở mọi cấp giành chiến thắng để đạt được quyền kiểm soát toàn diện (trifecta), qua đó thực sự điều hành và mang lại lợi ích cho người dân Wisconsin."
.
Cương lĩnh tranh cử của bà Hong thu hút cộng đồng người Hmong tại Wisconsin
Bà Hong đã nhận được sự ủng hộ từ các chính trị gia như Dân Biểu liên bang Ilhan Omar (tiểu bang Minnesota) và Dân Biểu liên bang Ro Khanna (California), cùng nhiều tổ chức cơ sở, trong đó có tổ chức Hmong Organizing & Mobilizing for Empowerment (HOME) – một nhóm hoạt động vì cộng đồng chuyên hỗ trợ người Hmong tại Wisconsin. Maij Xyooj, điều phối viên công tác thực địa của tổ chức HOME, cho biết Hong là ứng cử viên nổi bật vì bà giải quyết được những vấn đề mà các thành viên của họ quan tâm hàng đầu: khả năng tiếp cận Medicaid/Medicare, chi phí hợp lý và các chính sách hay luận điệu chống người nhập cư. Hong cũng có bề dày thành tích trong việc hỗ trợ cộng đồng người Hmong và cộng đồng người Mỹ gốc Á và các đảo Thái Bình Dương (AAPI) thông qua việc thúc đẩy dự luật cấp tiểu bang yêu cầu các trường học (từ mẫu giáo đến lớp 12) giảng dạy về lịch sử của người Hmong và người Mỹ gốc Á, cũng như đề xuất gói dự luật "Keep Families Together" (Giữ cho các gia đình được đoàn tụ) nhằm bảo vệ các cộng đồng người nhập cư.
“Bà ấy đã cùng chúng tôi — cộng đồng người Hmong tại Wisconsin — xây dựng sức mạnh từ rất lâu trước khi quyết định tranh cử chức thống đốc,” Xyooj nói. “Và điều này rất quan trọng vì... nếu đắc cử, bà ấy sẽ tiếp tục là đồng minh của chúng tôi.”
Xyooj cho biết quan điểm của Hong về việc thực thi các quy định nhập cư có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với người Hmong tại Wisconsin.
“Tôi dám chắc rằng bất kỳ người Hmong nào cũng quen biết ít nhất một người hoặc có thành viên trong gia đình thuộc diện không có giấy tờ hợp pháp, đã nhận lệnh trục xuất cuối cùng, hoặc thậm chí đã bị trục xuất rồi,” Xyooj nói.
.
Xyooj chia sẻ rằng dù biết Hong không thể giải tán ICE (Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan) khi giữ chức thống đốc, nhưng việc bà sẵn sàng công khai tuyên bố điều đó đã gửi đi một tín hiệu quan trọng tới cộng đồng của cô.
“Tôi nghĩ điều này cho chúng tôi — cộng đồng người Hmong tại Wisconsin — thấy rằng bà ấy sẵn sàng sử dụng toàn bộ quyền hạn của nhánh hành pháp để bảo vệ những người không có giấy tờ hợp pháp và những người đã nhận lệnh trục xuất cuối cùng tại bang Wisconsin,” Xyooj nói.
Theo Xyooj, bản thân cái mác “xã hội chủ nghĩa dân chủ” của Hong không có nhiều ý nghĩa với đa số cử tri người Hmong; chính các chính sách đằng sau cái mác đó mới là điều thực sự thu hút họ.
“Tôi nghĩ điều họ quan tâm nhất là cương lĩnh tranh cử mang lại tác động thiết thực cho cuộc sống hàng ngày của họ,” chẳng hạn như việc tăng mức lương tối thiểu lên 20 đô la, Xyooj nói. “Đối với người Hmong tại Wisconsin, cái mác đó không quan trọng vì họ vốn đã đồng tình với các chính sách trong cương lĩnh đó rồi.”
.
‘Họ thích ý tưởng về khả năng đắc cử’
Sự không chắc chắn về khả năng đắc cử của Hong khiến một số đảng viên Dân chủ thuộc dòng chính e ngại ủng hộ bà; họ lo sợ rằng cái mác “xã hội chủ nghĩa dân chủ” có thể làm mất lòng các cử tri dao động trong cuộc tổng tuyển cử và dâng chiến thắng cho đảng Cộng hòa. Rủi ro này càng trở nên đáng kể hơn trong năm nay — với việc bản đồ phân chia khu vực bầu cử cơ quan lập pháp vừa được vẽ lại và tỷ lệ ủng hộ ông Trump trên toàn quốc đang có xu hướng giảm, đảng Dân chủ nhận thấy cơ hội thực sự để giành chiến thắng trọn bộ (“trifecta”): nắm quyền kiểm soát chức thống đốc và cả hai viện của cơ quan lập pháp bang, Coleman cho biết.
“Đây có thể là một năm quan trọng đối với đảng Dân chủ tại Wisconsin, và tôi cảm thấy với nhiều người trong số họ, Hong có thể đại diện cho một rủi ro không cần thiết, ít nhất là xét về khả năng đắc cử,” Coleman nói.
Ông Tiffany là ứng cử viên gần như chắc chắn sẽ đại diện cho đảng Cộng hòa, Coleman cho biết thêm. Ông Coleman nói thêm rằng Tiffany nhận được sự ủng hộ của ông Trump, và trong bối cảnh chính trị hiện nay, điều đó có thể khiến ông Trump dễ bị đánh bại hơn; tuy nhiên, giới lãnh đạo Đảng Dân chủ có thể không muốn mạo hiểm như vậy.
"Tôi nghĩ có một nỗi lo ngại rằng nếu Đảng Dân chủ đề cử một ứng viên có quan điểm quá thiên tả, hoặc bị Đảng Cộng hòa gán mác là quá thiên tả, thì họ sẽ phải trả giá," ông nói. "Nhìn chung, xu hướng của Đảng Dân chủ vẫn là chọn những ứng viên an toàn hơn, đơn giản vì họ coi trọng khả năng đắc cử."
Đảng Cộng hòa dường như đồng tình rằng bà Hong sẽ là đối thủ dễ đánh bại nhất đối với họ trong cuộc tổng tuyển cử tháng 11. Theo tờ New York Times, một siêu ủy ban hành động chính trị (super PAC) có liên hệ với Đảng Cộng hòa đã chi 2,2 triệu USD cho các quảng cáo dường như nhằm mục đích quảng bá hình ảnh bà Hong tới các cử tri trong cuộc bầu cử sơ bộ của Đảng Dân chủ.
"Tôi thực sự nghĩ rằng Đảng Cộng hòa rất mong muốn được đối đầu với bà ấy," bà Jessica Taylor, biên tập viên phụ trách mảng bầu cử Thượng viện và Thống đốc tại Cook Political Report, nhận định. "Nhưng tôi cũng đã trao đổi với một số thành viên Đảng Cộng hòa; họ thừa nhận rằng bà ấy có một lượng người ủng hộ rất nhiệt thành, và trong bối cảnh năm nay, điều đó có thể giúp bà ấy trở thành một đối thủ đáng kiêng nể."
Ông Coleman cho rằng khả năng cạnh tranh đó không phải là điều gì quá bất thường ở Wisconsin. Tiểu bang này có truyền thống mạnh mẽ về tư tưởng xã hội chủ nghĩa — từ gia tộc La Follette (những người đã định hình nền chính trị cấp tiến trong nhiều thập niên) cho đến các thị trưởng theo trường phái "xã hội chủ nghĩa cống rãnh" (sewer socialist) ở Milwaukee vào đầu và giữa thế kỷ 20, cũng như lịch sử các phong trào lao động tại đây.
"Nếu có một tiểu bang dao động nào đó bầu ra một thống đốc theo tư tưởng xã hội chủ nghĩa, tôi sẽ không hề ngạc nhiên nếu đó là Wisconsin," ông Coleman nói.
Ông Coleman so sánh khả năng chiến thắng của bà Hong với chiến dịch tranh cử năm 2012 của Thượng nghị sĩ Tammy Baldwin. Theo ông Coleman, bà Baldwin là người có "quan điểm cấp tiến mạnh mẽ" và công khai là người đồng tính, khi đó bà đang tranh cử với cựu Thống đốc Tommy Thompson.
"Người ta có thể nghĩ rằng: 'Ồ, bà ấy quá cấp tiến để có thể thắng cử tại một tiểu bang như Wisconsin.' Thế nhưng bà ấy đã thắng cuộc đua đó và tái đắc cử hai lần sau đó, gần đây nhất là vào năm 2024 — thời điểm ông Trump đứng đầu danh sách tranh cử và giành chiến thắng tại bang này," ông Coleman nói. "Chỉ vì một ứng viên bị coi là quá thiên tả hoặc thậm chí quá bảo thủ để thắng cử toàn bang, thì điều đó chưa hẳn đã là yếu tố quyết định; nếu hội tụ đủ các yếu tố khác, kết quả có thể sẽ khác." AsAmNews cũng đã liên hệ với các ban vận động tranh cử của Barnes, Crowley, Rodriguez và Roys, cũng như các tổ chức đã ủng hộ Rodriguez và Barnes, nhưng chưa nhận được phản hồi vào thời điểm đăng bài.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình