- Nhà bình luận Cộng Hòa lên tiếng: Chính Fauci đã cứu mạng dân Mỹ, trong khi cử tri Cộng Hòa chết ào ạt vì coi thường lệnh mang khẩu trang, chế giễu lệnh giãn cách, tin lời vu khống vaccine và không chịu tiêm ngừa
- Pew: Các quận hạt ủng hộ Trump nhiều nhất đã ghi nhận số ca tử vong do COVID cao hơn gần 70.000 ca so với các hạt ủng hộ Biden nhiều nhất
- Tỷ lệ tử vong do COVID tại Mỹ có thể đã giảm 1/2 và hơn 300.000 sinh mạng có thể đã được cứu sống nếu cử tri Cộng Hòa chịu tin lời Biden và BS Fauci để tiêm vaccine đầy đủ
- Bộ ngoại giao Mỹ: tình báo Nga loan truyền các chiến dịch thông tin sai lệch chống vaccine và quảng bá các phương pháp chữa trị lang băm như ivermectin và hydroxychloroquine
- CNN đã đếm được 37 lời khen mà Trump dành cho các nhà lãnh đạo TQ trong những tháng đầu năm 2020 khi Trump chỉ lo chứng khoán xuống điểm thay vì lo chống COVID
- Trump nói dối để trấn an dân Mỹ, nhiều lần nói về sự biến mất tự phát của virus corona, bác bỏ COVID-19, cho rằng nó ít nguy hiểm hơn nhiều so với bệnh cúm thông thường
.
Sau đây là bản dịch bài viết "Anthony Fauci Is Not the Villain in This Story" (Anthony Fauci không phải là kẻ phản diện hung ác trong câu chuyện này) trên báo The Atlantic của David Frum, một nhà bình luận Cộng Hòa truyền thống và là cựu chuyên gia viết diễn văn cho Tổng thống George W. Bush. Bài viết như sau.
.
Phe cánh hữu tại Mỹ đã hy sinh chính những người ủng hộ mình cho những ảo tưởng và lời dối trá trong thời kỳ đại dịch COVID. Các chính trị gia và những người có ảnh hưởng trên truyền thông thuộc phe cánh hữu đã coi thường việc đeo khẩu trang. Họ chế giễu các khuyến nghị an toàn về việc hạn chế tụ tập trong nhà. Họ lan truyền những lời dối trá điên khùng về vắc-xin COVID ngay khi chúng bắt đầu được phổ biến rộng rãi. Nhiều người Mỹ theo phe bảo thủ, vì lầm tưởng tin vào các nhà lãnh đạo chính trị và truyền thông của mình, đã phải trả giá bằng chính mạng sống.
Trung tâm Nghiên cứu Pew đã so sánh nhóm 20% dân số Mỹ sống tại các quận hạt ủng hộ ông Trump mạnh mẽ nhất với nhóm 20% sống tại các quận hạt ủng hộ ông Biden mạnh mẽ nhất. Các quận hạt ủng hộ ông Trump nhiều nhất đã ghi nhận số ca tử vong do COVID cao hơn gần 70.000 ca so với các hạt ủng hộ ông Biden nhiều nhất.
Trước sự phản đối từ phe cánh hữu, Hoa Kỳ chỉ mới tiêm chủng đầy đủ cho khoảng 66% dân số tính đến cuối tháng 4 năm 2022. Nếu Hoa Kỳ đạt được tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ trong vòng 16 tháng đầu tiên kể từ khi vắc-xin có sẵn—một điều hoàn toàn khả thi về mặt thực tế—thì theo một số ước tính, tỷ lệ tử vong do COVID có thể đã giảm một nửa và hơn 300.000 sinh mạng có thể đã được cứu sống.
.
Vì vậy, nếu bạn đang tìm kiếm "kẻ phản diện hung ác" trong đại dịch COVID, thì có rất nhiều đối tượng đáng để xem xét. Hãy điều tra những kẻ bất lương đã quảng bá các phương pháp chữa trị lang băm như ivermectin và hydroxychloroquine vì lợi nhuận hoặc do sự cuồng tín điên rồ. Hãy điều tra nguồn gốc và các kênh lan truyền thông tin sai lệch chống vắc-xin. Hãy điều tra mô hình và nguồn tài trợ của Nga cho các chiến dịch thông tin sai lệch chống vắc-xin bằng cách lần theo lộ trình đã được Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ vạch ra trong các báo cáo về vấn đề này. Hãy xem xét cách ứng phó của các cơ quan y tế công cộng Hoa Kỳ, bao gồm cả CDC, để chuẩn bị tốt hơn cho đại dịch tiếp theo.
Tuy nhiên, Quốc hội hiện tại lại không hề điều tra bất kỳ điều nào trong số đó. Thay vào đó, một ủy ban Thượng viện lại tập trung nhắm vào Anthony Fauci—bác sĩ và là người đứng đầu Viện Dị ứng và Bệnh truyền nhiễm Quốc gia trong thời kỳ đại dịch. Thượng viện đã thu thập được nhật ký của ông—được cho là từ Bộ trưởng Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Robert F. Kennedy Jr., người tuyên bố đã tìm thấy nó trên máy chủ của chính phủ—và sau đó, một cách vô lý và không chính đáng, họ đã công khai 1.100 trang nhật ký đó cho cả thế giới cùng xem. Liên quan đến vô số lời cáo buộc và ám chỉ nhắm vào ông Fauci, điều đầu tiên cần nói là: Ngay cả khi một vài trong số đó là sự thật, thì cũng chẳng có điều nào tạo ra chút khác biệt nào đối với vấn đề cấp bách và tức thời lúc bấy giờ—đó là làm thế nào để cứu mạng người khỏi một loại virus mới chết chóc.
.
Thượng nghị sĩ Rand Paul và những người khác muốn người dân Mỹ tin rằng ông Fauci đã biết về khả năng virus corona bị tạo ra một cách cố ý trong phòng thí nghiệm ở Trung Quốc, ngay cả khi ông khẳng định trước công chúng rằng virus này có nguồn gốc tự nhiên. Có thể ông đã không hoàn toàn cởi mở hay minh bạch; và kết luận của giới khoa học về vấn đề này vẫn chưa ngã ngũ. Tuy nhiên, bất kể nguồn gốc là gì, virus thực sự đã cướp đi sinh mạng của nhiều người. Nhiệm vụ hàng đầu và quan trọng nhất của cộng đồng khoa học Mỹ là bảo vệ người dân. Và họ đã làm được điều đó. Các nhà khoa học đã phát hiện và phát triển các loại vắc-xin COVID giúp chấm dứt đại dịch. Chính những người phản đối vắc-xin, chứ không phải cộng đồng khoa học, mới là những người đáng bị lên án khi nhìn lại sự việc từ góc độ của năm 2026.
Liệu các nhà khoa học, bao gồm cả ông Fauci, có đôi khi tỏ ra quá chắc chắn về mức độ hiểu biết của mình trong những tuần đầu của đại dịch không? Có lẽ là có. Tuy nhiên, điều đó dường như là một lỗi nhẹ hơn nhiều so với việc Tổng thống đặt tính mạng người dân Mỹ vào vòng nguy hiểm khi cố tình nói dối vì lợi ích cá nhân.
Khi đại dịch ập đến, mối quan tâm hàng đầu của Tổng thống Trump là lo ngại nó có thể làm sụt giảm thị trường chứng khoán. Ông Trump đã phát động cuộc chiến thương mại với Trung Quốc vào tháng 2 năm 2018. Cuộc chiến thương mại đó đã khiến thị trường vốn của Mỹ chao đảo; vào cuối năm đó, tờ The Wall Street Journal đưa tin rằng các chỉ số chứng khoán Mỹ đã trải qua mức sụt giảm hàng năm mạnh nhất kể từ cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008. Ưu tiên của ông Trump trong năm 2019 là đàm phán một lối thoát giúp giữ thể diện cho cuộc chiến thương mại đang thất bại của mình.
.
Vào tháng 12 năm đó, ông Trump công bố thỏa thuận "Giai đoạn Một" — nhưng thị trường vẫn đầy lo ngại và hoài nghi. Khi tin tức về đợt bùng phát dịch chết người ở Trung Quốc lan rộng, ông Trump đã tự biến mình thành người cổ vũ nhiệt tình nhất trên trường quốc tế cho chính phủ Trung Quốc. CNN đã thống kê được 37 lời khen ngợi riêng biệt mà ông Trump dành cho các nhà lãnh đạo Trung Quốc trong những tháng đầu năm 2020. Ví dụ, vào ngày 7 tháng 2 năm đó, ông Trump đã đăng trên Twitter: "Trung Quốc đang thể hiện sự kỷ luật tuyệt vời, khi Chủ tịch Tập Cận Bình lãnh đạo mạnh mẽ một chiến dịch hứa hẹn sẽ rất thành công." Không gì được phép cản trở hy vọng của ông Trump về một thỏa thuận thương mại giúp thúc đẩy thị trường chứng khoán, và qua đó—theo tính toán của ông—giúp ông tái đắc cử vào năm 2020.
Khi rõ ràng virus đã thoát khỏi Trung Quốc và lan đến Hoa Kỳ, Trump đã giảm nhẹ mức độ nguy hiểm – mặc dù trong các cuộc trò chuyện riêng với phóng viên Bob Woodward, tổng thống tiết lộ rằng ông đã dự đoán một thảm họa gây thương vong lớn cho Hoa Kỳ ngay từ tháng 2 năm 2020. Ông thừa nhận với Woodward rằng sự lừa dối của mình là có chủ ý: “Thành thật mà nói, tôi luôn muốn giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng. Tôi vẫn thích làm vậy vì tôi không muốn gây ra sự hoảng loạn.” Đầu tháng 3 năm đó, Trump đã không cho phép hành khách rời khỏi một tàu du lịch bị nhiễm virus vì một khi những người này đặt chân lên đất Mỹ, số ca nhiễm của họ sẽ làm tăng thêm số ca nhiễm được ghi nhận. Ông nói rằng ông thà không cho họ xuống tàu, bởi vì “Tôi thích con số hiện tại. Tôi không cần số ca nhiễm tăng gấp đôi chỉ vì một con tàu mà không phải lỗi của chúng ta.”
Các đồng minh của Trump đã nói rõ rằng việc thừa nhận mối nguy hiểm của COVID-19 là phạm tội tư tưởng chống lại Trump. Rush Limbaugh nói trên chương trình phát thanh của mình vào ngày 24 tháng 2 năm 2020: “Thưa quý vị, về chuyện virus corona này, tôi muốn cố gắng giải thích cho các bạn hiểu rõ hơn. Có vẻ như virus corona đang bị lợi dụng như một vũ khí khác để hạ bệ Donald Trump. Giờ thì tôi muốn nói cho các bạn sự thật về virus corona.” Ông tiếp tục, “Đúng vậy, tôi hoàn toàn đúng. Virus corona chỉ là cảm lạnh thông thường thôi, thưa quý vị.” Cuối tháng đó, tại một sự kiện ở Nhà Trắng, Trump tuyên bố rằng virus sẽ sớm tự biến mất. (Trump đã nhiều lần khẳng định lại dự đoán về sự biến mất tự phát của virus trong suốt mùa xuân và đầu mùa hè năm 2020.) Đầu tháng 3, Trump bác bỏ COVID-19, cho rằng nó ít nguy hiểm hơn nhiều so với bệnh cúm thông thường.
.
Khi số ca nhiễm và tử vong tăng vọt vào tháng 3 và tháng 4, hai sứ mệnh khẩn cấp đã chi phối thế giới MAGA. Thứ nhất là đổ lỗi cho thảm họa đang ngày càng trầm trọng lên một đối tượng thù địch bên ngoài. Các trang web cực hữu đã đưa ra tuyên bố rằng COVID-19 có nguồn gốc từ “vũ khí sinh học” của Trung Quốc vào tháng Giêng. Đến cuối tháng Hai, ngôn ngữ về vũ khí sinh học đã lan rộng trong số các thành viên Đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Ngày 16 tháng 3, Trump cố gắng đổi tên virus corona thành “virus Trung Quốc”.
Nhưng việc “đổ lỗi cho Trung Quốc” chỉ giúp phe MAGA đến một mức độ nhất định. Nếu Trung Quốc là thủ phạm, dù là do ác ý hay vô tình, thì Trump càng trông ngốc nghếch hơn khi đã ve vãn Trung Quốc quá mức trong suốt năm 2019 và sang cả năm 2020. Và việc “đổ lỗi cho Trung Quốc” không mang lại lối thoát nào khỏi cú sốc đang giết chết người Mỹ, làm tê liệt nền kinh tế Mỹ và đe dọa đánh bại Trump trong cuộc bầu cử tháng 11.
Vì vậy, sứ mệnh khẩn cấp thứ hai là: Tìm một phương thuốc thần kỳ nhanh chóng và dễ dàng. Ứng cử viên đầu tiên là thuốc chống sốt rét hydroxychloroquine, được quảng bá trên Fox News gần 300 lần trong tháng 3 và tháng 4 – và được Trump thận trọng ủng hộ tại một cuộc họp báo vào ngày 19 tháng 3. Khi hydroxychloroquine thất bại, nó được thay thế bởi thuốc tẩy giun ivermectin, niềm hy vọng lớn lao của cánh hữu. Sau khi người dẫn chương trình podcast Joe Rogan mắc COVID vào mùa thu năm 2021, ông nói với người hâm mộ rằng ivermectin, vitamin và các phương pháp điều trị tại nhà khác đã chữa khỏi bệnh cho ông.
.
Trump mất chức tổng thống và—sau thất bại của cuộc đảo chính bất thành—rời nhiệm vào tháng 1 năm 2021. Đến lúc đó, vắc-xin đã được phát triển. Giờ đây, hai sứ mệnh khẩn cấp mới đã chi phối phe cánh hữu ở Mỹ.
Thứ nhất là phá hoại quá trình phục hồi sau COVID để làm cho nhiệm kỳ tổng thống mới của Joe Biden trở nên tồi tệ như những gì ai đó (nhưng là ai?) đã làm với nhiệm kỳ của Trump. Thứ hai là kiếm lợi về tài chính và chính trị từ nỗi lo sợ về COVID đã tích tụ trong phe cánh hữu Mỹ.
Nếu việc triển khai vắc-xin bị trì hoãn hoặc cản trở hoàn toàn, nhiệm kỳ tổng thống của Biden sẽ bị ảnh hưởng. Đồng thời, những người có tầm ảnh hưởng và các chính trị gia đảng Cộng hòa đang tranh giành người ủng hộ có thể sử dụng sự do dự tiêm vắc-xin để có lợi cho cá nhân và sự nghiệp của họ.
Diễn biến phản ứng của Thống đốc Florida Ron DeSantis đối với COVID là một ví dụ minh họa. DeSantis ban đầu là một người hành động rất có trách nhiệm về vấn đề vắc-xin. Trong nửa đầu năm 2021, ông đã thúc đẩy việc tiêm chủng ở tiểu bang của mình. Ông lập luận—một cách đúng đắn khi nhìn lại—rằng tiểu bang có thể kết hợp chương trình tiêm chủng với việc bãi bỏ các lệnh phong tỏa và sớm quay trở lại dạy học trực tiếp tại lớp học. Trẻ em Florida đã trở lại trường học vào tháng 8 năm 2020—và nhanh chóng đạt kết quả tốt hơn so với các bạn cùng trang lứa ở các tiểu bang do đảng Dân chủ lãnh đạo, những nơi đã nhượng bộ trước yêu cầu của các công đoàn giáo viên về việc trì hoãn mở cửa lại trường học.
.
Tuy nhiên, vào một thời điểm nào đó trong năm 2021, ông DeSantis dường như đã quyết định rằng mình có thể tận dụng các thuyết âm mưu về COVID để giành được đề cử ứng viên tổng thống của đảng Cộng hòa cho cuộc bầu cử năm 2024. Vào tháng 9 năm 2021, ông DeSantis đã bổ nhiệm ông Joseph Ladapo – một người phản đối vắc-xin – làm Tổng Y sĩ (Surgeon General) của tiểu bang Florida. Mặc dù ông DeSantis đã cẩn trọng tiêm liều vắc-xin COVID đầu tiên vào mùa xuân năm 2021, nhưng ông lại tỏ ra né tránh khi được hỏi vài tháng sau đó liệu mình có tiêm mũi tăng cường theo khuyến nghị hay không. "Tôi sẽ không để chuyện đó trở thành vũ khí để người khác lợi dụng. Tôi nghĩ đó là vấn đề riêng tư." Ông DeSantis chưa bao giờ thực sự phủ nhận việc mình từng ủng hộ tiêm chủng trong quá khứ. Tuy nhiên, ông lại đứng về phía những người phản đối vắc-xin với các quan điểm ngày càng cực đoan. Vào tháng 12 năm 2022, ông DeSantis đã kêu gọi thành lập một bồi thẩm đoàn cấp tiểu bang để điều tra những tác hại được cho là do vắc-xin COVID gây ra.
Phong trào phản đối vắc-xin đang lớn dần này đã lợi dụng tư tưởng bài Do Thái, phân biệt chủng tộc và những ý tưởng điên khùng nói chung. Các chiến dịch lan truyền trên TikTok vào mùa thu năm 2021 đã cổ xúy cho thuật ngữ "dòng máu thuần khiết" (pure blood), qua đó ngầm gắn việc không tiêm vắc-xin với bản sắc dân tộc chủ nghĩa da trắng. Nhìn chung, các quan chức đảng Cộng hòa thường tránh ủng hộ những quan điểm cực đoan này. Tuy nhiên, Thượng nghị sĩ Ron Johnson của bang Wisconsin, cùng một số người khác, vẫn tiếp tục lan truyền thông tin sai lệch rằng hàng ngàn người đã tử vong do các biến chứng từ vắc-xin COVID.
.
Đây chính là con đường đã dẫn đến việc ông Fauci phải tham dự phiên điều trần tại Thượng viện.
Đảng Dân chủ và phe cấp tiến cũng cần tự nhìn nhận lại bản thân sau đại dịch COVID. Các bang do đảng Dân chủ lãnh đạo (tiểu bang "xanh") đã duy trì việc đóng cửa trường học quá lâu. Họ đã bộc lộ sự thiếu nhất quán khi chuyển từ việc yêu cầu phong tỏa vào mùa xuân năm 2020 sang việc ủng hộ các cuộc biểu tình quy mô lớn liên quan đến vụ George Floyd vào mùa hè cùng năm. Việc đánh giá các biện pháp phong tỏa của họ có thể đã xem nhẹ những tác hại gây ra, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp nhỏ và học sinh vốn có sức khỏe bình thường. Việc tiếp tục bắt buộc đeo khẩu trang sau khi vắc-xin đã ra đời có thể đã tạo điều kiện cho các hành vi chống đối xã hội, thậm chí là phạm pháp. Trong các năm 2021 và 2022, chính quyền Biden đã lợi dụng nhu cầu phục hồi sau đại dịch để thông qua các dự luật chi tiêu khổng lồ, những động thái có lẽ đã góp phần đẩy nhanh lạm phát. Người dân Mỹ nên nỗ lực hết sức để làm rõ mức độ trách nhiệm thực sự của chính phủ Trung Quốc đối với vi-rút corona—không phải vì điều đó tạo ra (hoặc lẽ ra đã tạo ra) sự khác biệt cụ thể nào trong công tác ứng phó với COVID, mà bởi vì nó có thể đóng vai trò là bài học kinh nghiệm cho các mối quan hệ với Trung Quốc trong tương lai. Bức tranh toàn cảnh nhất về lịch sử đại dịch COVID sẽ phơi bày nhiều điều mà người Mỹ cần biết về sự trung thực, năng lực và mức độ nguy hiểm của chính quyền Trung Quốc.
.
Ông Fauci có thể đã đánh giá sai, xử lý kém hoặc phát ngôn không chính xác về nhiều chi tiết. Ông vốn là một nhà khoa học kiêm quan chức hành chính, chưa từng quen với hào quang danh vọng và đã bị nó làm cho choáng ngợp. Lịch sử sẽ phán xét các hành động của ông với cái nhìn khách quan, điềm tĩnh hơn so với những gì người đương thời có thể hoặc sẽ làm. Tuy nhiên, có một điều cần ghi nhớ: ông Fauci bị đẩy vào vai trò lãnh đạo ứng phó đại dịch chính là do sự tắc trách đáng xấu hổ và gây chết người của ông Trump. Hồ sơ về sự thiếu trung thực, vô cảm và ích kỷ của ông Trump trong suốt đại dịch là thực tế đã được ghi lại rõ ràng. Trong khi đó, những cáo buộc nhắm vào ông Fauci phần lớn chỉ là chuyện hoang đường.
Không một sai lầm nào của phe Dân chủ (phe "xanh") hay cộng đồng khoa học có thể sánh được với thái độ thờ ơ tàn nhẫn đối với sự an nguy của người dân Mỹ—cũng như sự phản bội chính những người ủng hộ đã bị họ lừa dối một cách tàn nhẫn—điều đã làm hoen ố hình ảnh của phong trào MAGA và phe cánh hữu nói chung trong những năm đại dịch. Lương tâm họ đáng lẽ phải nặng trĩu. Giờ đây, họ lại tìm cách trút bỏ gánh nặng tội lỗi của chính mình lên vai ông Fauci. Sự quy kết đó là dối trá. Việc đùn đẩy trách nhiệm đó là một sự lừa bịp.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình