BẢN TIN cà phê sáng Thứ Hai 14/9/2026
- CBC khám phá: 1 công ty 100 nhân viên ở Hà Nội dùng AI lập 200 trang Facbook nối kết 50 trang web chuyên phóng tin giả tới 55 triệu độc giả để gây chia rẽ tôn giáo, chính trị, quảng cáo kiếm tiền.
- UNICEF: 171 triệu học sinh toàn cầu (1/10 em) gián đoạn việc học năm 2025 vì khí hậu, tại VN là hơn 3 triệu trẻ em.
- Tesla mở công ty con ở VN với vốn 3 triệu USD để bán xe, phụ tùng xe, thiết bị.
- Giá dầu tăng 3% sáng Thứ Hai, vượt mốc 108 USD/thùng, vì quân Houthi (thân Iran) bắn hàng chục tên lửa đạn đạo vào căn cứ Không quân Saudi Arabia, siết đường qua eo biển Bab el-Mandeb.// Dân quân Iraq (thân Iran) tấn công, buộc Saudi Arabia đóng hoàn toàn ống dẫn dầu Đông-Tây dài 1.200 km làm tắt 4% nguồn cung dầu toàn cầu.// Oman nói hoãn hội nghị các nước khu vực vì ngoại giao bế tắt.
- Nga hoan nghênh Trump lời Trump yêu cầu Ukraine ngưng tấn công các nhà máy dầu diesel của Nga để hạ giá dầu // Đức đưa thêm quân tới Lithuania, làm sườn phía Đông NATO, sát biên giới Nga-Belarus.
- UAV của Nga bắn cháy chuyến xe lửa ở biên giới Ukraine-Ba Lan, sát nút, suýt chết cựu sếp CIA tướng 4 sao Petraeus, cựu Thủ tướng Anh Boris Johnson.
- Lãnh đạo 3 đảng cầm quyền tại xứ Wales, Scotland và Bắc Ireland ký thư chung đòi trưng cầu dân ý về độc lập cho 3 vùng này ly khai Anh.
- Trump: quân Mỹ có thể sẽ ở lại Iran và giữ lấy dầu mỏ.
- Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson: tặng 5.000 USD/người lớn cần Quốc Hội cho phép.
- Trump: dỡ bỏ mức thuế 15% áp lên rượu whiskey của Ireland.
- Trump: sẽ nói nhiều đề tài với Tập vào ngày 24/9, nói TQ do thám Mỹ là bình thường, tin là TQ sẽ mua phi cơ Boeing. // Trump nhắc lại: không muốn Zelensky tấn công các nhà máy lọc dầu diesel Nga, vì giá dầu cao sẽ hại toàn cầu // Trump nói vũ khí laser là tương lai của quốc phòng
- Trump: Canada khó chơi nhất, nhưng sắp có thương ước vì Canada muốn ký sớm.// Canada mất 42.000 việc làm chỉ trong tháng 8, với 100.000 người sẽ mất việc nếu Mỹ giữ thuế quan 50% // Mỹ: 3 tiểu bang Michigan, Ohio và Maine đã và đang mất hàng chục ngàn việc làm vì thuế quan 50% do Canada trả đũa, tăng giá xe, sữa, gỗ ở Mỹ // Hai nước thiệt hại từ 48 đến 56 tỷ USD, nhưng Canada có thể suy thoái // Trump lộ ý ký thương ước mới.// Canada muốn trở thành "thành viên liên kết" với Liên Âu.
- Tỷ phú Nga Umar Kremley (bạn thân của Putin) tài trợ đám cưới ở Bahamas của cậu Donald Trump Jr. thuê 2 đảo tiệc tùng pháo bông 3 ngày. Tổng Thống Trump không dự hôn lễ
.
____ ____ CHI TIẾT:
.
---- CBC khám phá: 1 công ty 100 nhân viên ở Hà Nội dùng AI lập 200 trang Facbook nối kết 50 trang web chuyên phóng tin giả tới 55 triệu độc giả để gây chia rẽ tôn giáo, chính trị, quảng cáo kiếm tiền. Trong bữa tiệc của công ty đầu năm 2026 với các linh vật nhảy múa và pháo hoa, CEO HTV Network đứng trên sân khấu cầm tấm biển bằng tiếng Việt có nội dung: "Doanh Thu Đột Phá". Nghĩa là, "Kỷ lục doanh thu."
CEO Ngô Anh Tân có lý do để ăn mừng tối hôm đó. Kể từ khi ra mắt với tư cách là một "công ty truyền thông quốc tế" kết nối "thế giới với báo chí có thẩm quyền" gần hai năm trước, HTV hiện có ít nhất 100 nhân viên, theo danh sách việc làm của người Việt. Nhưng những gì công ty dự định làm trái ngược hoàn toàn với bản chất thực sự của nó, một cuộc điều tra của đơn vị điều tra hình ảnh của CBC và Décrypteurs của Radio-Canada đã phát hiện ra.
Ngo và nhóm của anh ấy đã bí mật điều hành một đế chế AI ngoài Hà Nội, gây ô nhiễm nguồn cấp dữ liệu mạng xã hội trên khắp thế giới và nhắm mục tiêu vào người dùng bằng nội dung giả mạo và những câu chuyện giật gân, từ việc Elon Musk cấm Teslas ở Canada cho đến các bài đăng kiểu clickbait khai thác vụ bắn súng ở Tumbler Ridge.
Nhóm CBC/Radio-Canada đã phát hiện gần 200 trang Facebook — với hơn 55 triệu người theo dõi — chia sẻ liên kết tới khoảng 50 trang web kết nối với HTV tạo ra doanh thu bằng cách chạy quảng cáo, thường bên cạnh nội dung tôn giáo và chính trị gây hiểu lầm hoặc kích động.
Fenwick McKelvey, giáo sư chuyên về truyền thông tại Đại học Concordia ở Montreal, cho biết: “Thật đáng kinh ngạc về phạm vi của những gì đang được thực hiện ở đây”. "[Nó] hoàn toàn lừa đảo."
HTV Network chia sẻ tên với một đài truyền hình hợp pháp của nhà nước Việt Nam, làm phức tạp thêm nỗ lực truy tìm hoạt động của đài này.
Qua tin nhắn, Ngo nói với CBC/Radio-Canada rằng anh không có trang Facebook hay trang web nào. Khi được hỏi tại sao số điện thoại của anh lại trùng với số điện thoại trên website HTV, anh nói “có thể ai đó đã lấy thông tin của tôi”. Hồ sơ công ty và tài liệu đăng ký tên miền trùng khớp với thông tin cá nhân của Ngô.
Ngô nhiều lần phủ nhận việc biết đến các trang, trang HTV. Trước văn bản yêu cầu bình luận, Ngô trả lời: “Tôi không hiểu ý bạn”.
.
---- UNICEF: 171 triệu học sinh toàn cầu (1/10 em) gián đoạn việc học năm 2025 vì khí hậu, tại VN là hơn 3 triệu trẻ em. UNICEF kêu gọi các chính phủ, bao gồm cả Việt Nam, tăng cường nỗ lực bảo vệ việc học tập của trẻ em trước các hiểm họa khí hậu. áo cáo có tiêu đề "Việc học bị gián đoạn: Bức tranh toàn cầu về tình trạng gián đoạn trường học do khí hậu năm 2025" (Learning Interrupted: Global Snapshot of Climate-Related School Disruptions in 2025) đã phân tích dữ liệu từ 106 quốc gia. Trong năm 2025, có 171 triệu học sinh trên toàn thế giới (khoảng 1 trong số 10 em) đã bị gián đoạn việc học do các hiểm họa khí hậu. Các học sinh bị ảnh hưởng thuộc mọi cấp học, từ mầm non (3-6 tuổi) đến trung học phổ thông (15-18 tuổi). Tại Việt Nam, 3.098.500 học sinh đã bị gián đoạn việc học do các hiểm họa khí hậu.
Các hiểm họa khí hậu gây gián đoạn bao gồm bão, lũ lụt, nắng nóng gay gắt, hạn hán và cháy rừng. Những hiểm họa này dẫn đến việc phải tạm dừng lớp học, hư hại trường học, chuyển sang học từ xa, rút ngắn thời gian giảng dạy, giảm tỷ lệ chuyên cần và gia tăng nguy cơ bỏ học. Bão là nguyên nhân hàng đầu gây gián đoạn trường học trên toàn cầu, ảnh hưởng đến 109 triệu học sinh. Lũ lụt ảnh hưởng đến ít nhất 70 triệu học sinh, và nắng nóng gay gắt gây gián đoạn việc học của khoảng 50 triệu em. Tại Việt Nam, bão và lũ lụt là những nguyên nhân chính gây gián đoạn trường học, trong bối cảnh quốc gia ngày càng chịu nhiều tác động từ các cú sốc khí hậu tái diễn.
Tổng thu nhập tiềm năng bị mất trong suốt cuộc đời do tình trạng gián đoạn trường học liên quan đến khí hậu có thể lên tới ít nhất 200 tỷ USD. Trẻ em gái đối mặt với nguy cơ bỏ học cao hơn do phải gánh vác thêm trách nhiệm chăm sóc gia đình, đi lấy nước, phải di dời nơi ở và nguy cơ tảo hôn gia tăng. Giáo dục về khí hậu cần được đưa vào chương trình giảng dạy nhằm trang bị cho trẻ em các kỹ năng cần thiết để tăng cường khả năng chống chịu, hành động vì khí hậu và thích ứng với biến đổi khí hậu.
.
---- Tesla mở công ty con ở VN với vốn 3 triệu USD để bán xe, phụ tùng xe, thiết bị. Theo tin Reuters, công ty sản xuất xe điện Tesla của Mỹ đã thành lập một công ty con tại Việt Nam, đánh dấu bước gia nhập chính thức vào một trong những thị trường xe điện tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á. háp nhân mới này có tên là Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Tesla Motors Việt Nam (Tesla Motors Vietnam Limited Liability Company), đăng ký tại TP.HCM với vốn điều lệ là 77,667 tỷ đồng (tương đương 3 triệu USD). Tesla chưa phản hồi ngay lập tức trước yêu cầu bình luận của Reuters.
Công ty mới này, được thành lập vào ngày 11 tháng 9, được cấp phép kinh doanh bán buôn và bán lẻ xe hơi, phụ tùng xe, máy móc và thiết bị, cũng như các hoạt động xuất nhập khẩu và phân phối có liên quan. Hồ sơ đăng ký ghi nhận ông David Jon Feinstein – một công dân Mỹ có địa chỉ tại Austin, Texas – là chủ tịch công ty. Bà Isabel Ching Fan giữ chức tổng giám đốc, trong khi ông Nguyễn Mạnh Hùng đảm nhiệm vai trò trợ lý tổng giám đốc.
.
---- Giá dầu tăng 3% sáng Thứ Hai, vượt mốc 108 USD/thùng, vì quân Houthi (thân Iran) bắn hàng chục tên lửa đạn đạo vào căn cứ Không quân Saudi Arabia, siết đường qua eo biển Bab el-Mandeb.// Dân quân Iraq (thân Iran) tấn công, buộc Saudi Arabia đóng hoàn toàn ống dẫn dầu Đông-Tây dài 1.200 km làm tắt 4% nguồn cung dầu toàn cầu.// Oman nói hoãn hội nghị các nước khu vực vì ngoại giao bế tắt.
Giá dầu đã tăng vọt trong ngày hôm nay, vì khủng hoảng Trung Đông đang leo thang nhanh chóng. Giá dầu thô Brent chuẩn quốc tế đã tăng gần 3% hôm Thứ Hai, vượt mốc 108 USD/thùng để đạt mức cao nhất trong bốn tháng, trong khi giá dầu thô WTI của Mỹ cũng vượt ngưỡng 103 USD/thùng.
.
Vào sáng thứ Hai, Houthi tuyên bố nhóm này đã mở chiến dịch quy mô lớn sử dụng "hàng chục tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái" để tấn công Căn cứ Không quân King Khalid ở Khamis Mushait, Saudi Arabia. Nhóm này nhắm mục tiêu vào các nhà chứa máy bay chiến đấu, đường băng và kho đạn dược nhằm trả đũa hàng trăm cuộc không kích gần đây của Saudi Arabia. Trên thực địa, Houthi đã chiếm được các vị trí chiến lược dọc theo bờ biển phía tây Yemen, bao gồm thành phố cảng Mokha, đảo Perim và quần đảo Hanish. Điều này đặt họ vào vị thế thuận lợi để cắt đứt hoạt động vận tải biển qua eo biển Bab el-Mandeb, một điểm nghẽn huyết mạch của ngành năng lượng toàn cầu.
.
Saudi Arabia buộc phải đóng cửa hoàn toàn tuyến đường ống dẫn dầu Đông-Tây dài 745 dặm (khoảng 1.200 km) – một cơ sở hạ tầng trọng yếu – sau khi nó bị tấn công bởi máy bay không người lái do các nhóm dân quân được Iran hậu thuẫn tại Iraq phóng đi. Tuyến đường ống cụ thể này vốn là giải pháp thay thế chính của Saudi Arabia để tránh eo biển Hormuz – nơi vốn đã bị phong tỏa. Việc đóng cửa tuyến ống này khiến công suất vận chuyển khoảng 7 triệu thùng mỗi ngày – tương đương 4% nguồn cung dầu toàn cầu – bị ngưng trệ, khiến quốc gia xuất cảng dầu thô lớn nhất thế giới chỉ còn lại rất ít tuyến đường an toàn để vận chuyển dầu.
.
Trên mặt trận ngoại giao, hy vọng về một giải pháp nhanh chóng đã trở nên mờ nhạt trong ngày hôm Thứ Hai sau khi Oman thông báo hoãn vô thời hạn một cuộc họp quan trọng của khu vực, vốn dự kiến diễn ra vào thứ Hai tại Muscat. Các cuộc đàm phán mang tính quyết định giữa quan chức Iran và các quốc gia vùng Vịnh lân cận nhằm mục đích thương thảo về một "tuyến đường vận tải biển" tạm thời để giảm bớt tình trạng phong tỏa tại eo biển Hormuz. Chính phủ Oman tuyên bố việc trì hoãn này là "vì lợi ích của sự đồng thuận", qua đó cho thấy căng thẳng trong khu vực đã trở nên quá nghiêm trọng để có thể đạt được bước đột phá ngoại giao ngay lập tức.
.
---- Nga hoan nghênh Trump lời Trump yêu cầu Ukraine ngưng tấn công các kho, nhà máy dầu diesel của Nga để hạ giá dầu // Đức đưa thêm quân tới Lithuania, làm sườn phía Đông NATO, sát biên giới Nga-Belarus. Hôm thứ Hai, Thư ký Báo chí Điện Kremlin Dmitry Peskov đã hoan nghênh đề nghị của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc yêu cầu Ukraine ngừng tấn công các cơ sở nhiên liệu diesel tại Nga; đồng thời, ông cho rằng tình trạng thiếu hụt nhiên liệu diesel là hệ quả của cuộc xung đột Nga-Ukraine chứ không phải do xung đột tại Trung Đông. Ông Peskov khẳng định lệnh cấm xuất cảng các sản phẩm dầu mỏ của Nga nhằm mục đích bảo vệ thị trường nội địa và biện pháp này sẽ được dỡ bỏ khi nhu cầu trong nước được đáp ứng.
Ông Peskov cũng cho biết Nga đang ghi nhận tình trạng "sụt giảm nguồn cung dầu lớn" trên thị trường quốc tế, với hơn 4% nguồn cung toàn cầu bị gián đoạn do sự cố tại các đường ống dẫn dầu của Saudi Arabia. Ông cảnh báo rằng tình hình đang "xấu đi nhanh chóng" và có nguy cơ gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với nền kinh tế toàn cầu.
.
-- Đức đưa thêm quân tới Lithuania, làm sườn phía Đông NATO, sát biên giới Nga-Belarus. Theo tin từ tờ Bild hôm thứ Hai, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius sẽ ra lệnh điều động thêm binh sĩ tới Lữ đoàn Thiết giáp số 45 của quân đội – còn được gọi là Lữ đoàn Lithuania – nhằm tăng cường sự hiện diện của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại khu vực được gọi là "Sườn phía Đông".
Theo tờ báo này, ông Pistorius sẽ phải ký một mệnh lệnh, và quân đội sẽ phải chỉ định đích danh các binh sĩ được điều động tới Lithuania do có rất ít người tình nguyện. Lữ đoàn này đóng quân cách biên giới Belarus và vùng lãnh thổ tách rời Kaliningrad của Nga chỉ vài km. Đơn vị đóng vai trò như một lá chắn chính trị và tâm lý, đảm bảo rằng bất kỳ hành động thù địch nào xuyên biên giới cũng sẽ tự động kéo Đức — và rộng hơn là toàn bộ khối NATO — trực tiếp vào một cuộc xung đột vũ trang. Tính đến đầu năm 2026, Đức đã mở rộng đáng kể quy mô hiện diện thực địa với quân số lên tới khoảng 2.000 người. Việc triển khai lực lượng đang diễn ra đúng tiến độ để đạt quân số đầy đủ là 5.000 binh sĩ vào cuối năm 2027. Sáng kiến này nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ người dân địa phương; các cuộc thăm dò dư luận cho thấy hơn 80% người dân Lithuania ủng hộ và tin tưởng vào sự hiện diện quân sự thường trực của Đức.
.
---- UAV của Nga bắn cháy chuyến xe lửa ở biên giới Ukraine-Ba Lan, sát nút, suýt chết cựu sếp CIA tướng 4 sao Petraeus, cựu Thủ tướng Anh Boris Johnson. Chuyến đi mới nhất tới Ukraine của ông David Petraeus đã đưa ông đến rất gần với cuộc chiến mà bấy lâu nay ông vẫn thường phân tích từ xa. Theo tờ New York Times, cựu Giám đốc CIA kiêm tướng bốn sao đã nghỉ hưu này đang ở trên một chuyến tàu gần biên giới Ukraine - Ba Lan vào Chủ nhật thì nghe thấy tiếng máy bay không người lái (UAV) của Nga bay vo ve trên đầu, buộc mọi người phải sơ tán. Chỉ ít phút sau, một chiếc UAV mang thuốc nổ đã lao thẳng vào đầu máy của một đoàn tàu khác đỗ bên cạnh. Không có thương vong nào được ghi nhận do đoàn tàu đó cũng đã được sơ tán trước đó. "Đây là hành động của một nhà lãnh đạo thực sự man rợ, kẻ đang cố gắng gieo rắc nỗi kinh hoàng cho dân thường Ukraine," ông Petraeus nói khi ám chỉ đến Vladimir Putin. Sau đó, ông đã lên lại tàu và vượt biên an toàn sang Ba Lan.
BBC cho biết, sự việc tại ga Yahodyn xảy ra ngay sau khi một đoàn tàu khác chở các nhà ngoại giao châu Âu đến thăm—trong đó có cựu Thủ tướng Anh Boris Johnson—đã rời khỏi ga. Ngành đường sắt Ukraine nghi ngờ rằng đoàn tàu khởi hành sớm hơn lịch trình đó mới chính là mục tiêu tấn công chủ yếu. "Tôi không hiểu thứ logic méo mó nào đã khiến Putin ra lệnh cho nổ tung một đầu máy xe lửa Ukraine đang đỗ tại biên giới Ba Lan vào sáng nay," ông Johnson viết trong một bài đăng trên mạng xã hội X. Các quan chức Nga chưa đưa ra bình luận ngay lập tức về vụ tấn công, nhưng một cuộc tấn công có chủ đích nhắm vào các quan chức châu Âu và Mỹ sẽ bị coi là hành động leo thang nghiêm trọng.
.
---- Lãnh đạo 3 đảng cầm quyền tại xứ Wales, Scotland và Bắc Ireland ký thư chung đòi trưng cầu dân ý về độc lập cho 3 vùng này ly khai Anh. Hôm thứ Hai, lãnh đạo các đảng cầm quyền tại xứ Wales, Scotland và Bắc Ireland — gồm Plaid Cymru, Đảng Dân tộc Scotland (SNP) và Sinn Fein — đã ký một tuyên bố chung kêu gọi chính phủ Anh tổ chức các cuộc trưng cầu dân ý về độc lập cho 3 khu vực này, đồng thời tuyên bố rằng "thời của Westminster đang dần đi đến hồi kết". (Ghi chú: Westminster tượng trưng dân chủ đại nghị trong Vương quốc Anh)
Cả ba nhà lãnh đạo đảng — gồm John Swinney (SNP), Rhun ap Iorwerth (Plaid Cymru) và Michelle O'Neill (Sinn Fein), những người đồng thời là người đứng đầu các chính quyền tự trị trong Vương quốc Anh — đã ký văn kiện có thể mở đường cho nền độc lập. Họ đã đưa ra tuyên bố mang tính bước ngoặt này tại cuộc gặp ở Cardiff, xứ Wales. "Chúng tôi tin rằng có một con đường tốt đẹp hơn: các quốc gia hợp tác với nhau trên tinh thần bình đẳng, chia sẻ ý tưởng và chuyên môn, cũng như xây dựng các mối quan hệ dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau và lợi ích chung. Các phong trào của chúng tôi đang có đà phát triển mạnh mẽ; chúng tôi tin rằng sự thay đổi về hiến pháp đang đến gần", các nhà lãnh đạo khẳng định.
Sáng kiến này đánh dấu một thời điểm quan trọng đối với Vương quốc Anh trong bối cảnh bất ổn chính trị gần đây, làm dấy lên nguy cơ tan rã của quốc gia vốn đã tồn tại kể từ Đạo luật Liên minh năm 1707.
.
---- Trump: quân Mỹ có thể sẽ ở lại Iran và giữ lấy dầu mỏ. Hôm Chủ nhật, Tổng thống Donald Trump gợi ý rằng Hoa Kỳ có thể ở lại Iran và "giữ lấy dầu mỏ", đồng thời so sánh điều này với nỗ lực của Mỹ nhằm kiểm soát một phần năm trữ lượng dầu khổng lồ của Venezuela. Khi thăm Ireland để tham dự các cuộc họp và xem giải golf, ông tái khẳng định kỳ vọng cuộc chiến với Iran sẽ kết thúc trong năm nay, có thể là ngay sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ vào tháng 11. Phát biểu tại giải golf Irish Open, ông Trump nói thêm rằng giá xăng sẽ "lao dốc mạnh" một khi cuộc chiến với Iran chấm dứt.
Tình trạng bất ổn ở Trung Đông đã gây biến động mạnh trên thị trường dầu mỏ; các nhà giao dịch dự báo giá dầu sẽ tăng trở lại vào thứ Hai sau vụ tấn công nhắm vào một đường ống dẫn dầu của Saudi Arabia.
Ông Trump tuyên bố ông sẽ chỉ ký kết một "thỏa thuận đúng đắn" chứ không chấp nhận một thỏa thuận "tồi tệ", đồng thời cho biết Iran đang "liên tục kêu gọi" đàm phán hòa bình – một khẳng định mà phía Tehran từng bác bỏ trước đây. Tuy nhiên, Tổng thống cũng đưa ra một phương án khác: tiếp tục duy trì sự hiện diện tại Iran. Ông so sánh điều này với thỏa thuận của Mỹ tại Venezuela được công bố hồi tháng 8. "Rốt cuộc chúng tôi sẽ rút khỏi (Iran), trừ khi chúng tôi quyết định ở lại và giữ lấy dầu mỏ giống như ở Venezuela," ông Trump nói, và cho biết thêm rằng nguồn thu của Mỹ từ Venezuela đã "trả đủ chi phí cho cuộc chiến nhiều lần rồi."
.
---- Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson: tặng 5.000 USD/người lớn cần Quốc Hội cho phép.
Những tấm chi phiếu thuộc chương trình "Cổ tức Trump" (Trump Dividend) mà Tổng thống Trump hứa hẹn có thể sẽ không nằm trong quyền quyết định trực tiếp của ông để thực hiện. Theo tin từ Axios, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson hôm Chủ nhật cho biết kế hoạch của ông Trump về việc cấp 5.000 USD cho mỗi công dân trưởng thành sẽ cần sự phê chuẩn của Quốc hội, mặc dù ông Trump vẫn khẳng định chính quyền của mình có thể tự triển khai kế hoạch này. "Ông Trump cần Quốc hội hành động," ông Johnson phát biểu trong một cuộc phỏng vấn với đài CNN. Ông Trump coi các khoản chi trả này—với tổng chi phí dự kiến hơn 1,3 nghìn tỷ USD—là điều phụ thuộc vào việc Đảng Cộng hòa nắm quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, đồng thời cho biết nguồn kinh phí sẽ đến từ thuế quan, lợi nhuận đầu tư và các nguồn thu khác.
"Tất nhiên, chúng tôi chưa hề có thời gian để xử lý, cân nhắc hay thảo luận về vấn đề đó," ông Johnson nói, đồng thời gọi ý tưởng của ông Trump là một ý tưởng "đầy sáng tạo". Trang Politico lưu ý rằng ông Johnson dường như ám chỉ khoản tiền này sẽ không được phát dưới dạng chi phiếu giấy thông thường. "Tôi nghĩ điều ông ấy muốn truyền tải... là nếu muốn có thêm tiền trong túi, người dân cần duy trì sự lãnh đạo của Đảng Cộng hòa," ông Johnson chia sẻ với người dẫn chương trình Jake Tapper của CNN. Trong một cuộc phỏng vấn riêng với đài NBC, ông Johnson đã từ chối cam kết chắc chắn rằng các tấm chi phiếu sẽ được gửi đi.
.
---- Trump: dỡ bỏ mức thuế 15% áp lên rượu whiskey của Ireland. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông sẽ dỡ bỏ mức thuế 15% áp lên rượu whiskey Ireland; ông đã công bố quyết định này trong lễ trao giải tại giải đấu Amgen Irish Open diễn ra ở khu nghỉ dưỡng Doonbeg của mình tại Hạt Clare vào Chủ nhật.
"Mọi người cứ liên tục đề nghị tôi. Họ nói: 'Ông có thể giúp tôi một việc được không? Tình hình hiện tại thật bất công. Liệu ông có thể dỡ bỏ thuế đối với rượu whiskey Ireland không?' Và tôi đã nói rằng, thay mặt cho Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, tôi sẽ dỡ bỏ mức thuế này đối với rượu whiskey Ireland," ông nhấn mạnh, đồng thời cho biết thêm rằng Thủ tướng Ireland Micheál Martin và nhà vô địch giải đấu Shane Lowry đều đã vận động ông dỡ bỏ khoản thuế này trong chuyến thăm của ông.
Rượu whiskey Ireland hiện đang chịu mức thuế 15% do ông Trump áp đặt lên hàng hóa nhập khẩu từ Liên minh Châu Âu. Quyết định này sẽ đưa rượu whiskey Ireland vào diện được hưởng chính sách tương tự như một số loại rượu mạnh của Anh, sau khi ông Trump thông báo vào tháng 5 rằng thuế sẽ được dỡ bỏ đối với một số loại whiskey nhập khẩu từ Vương quốc Anh, bao gồm rượu Scotch và các loại rượu mạnh sản xuất tại Bắc Ireland.
.
---- Trump: sẽ nói nhiều đề tài với Tập vào ngày 24/9, nói TQ do thám Mỹ là bình thường, tin là TQ sẽ mua phi cơ Boeing. // Trump nhắc lại: không muốn Zelensky tấn công các nhà máy lọc dầu Nga, vì giá dầu cao sẽ hại toàn cầu // Trump nói vũ khí laser là tương lai của quốc phòng // Trump lên án Canada khó chơi.
Trump lạc quan hôm Chủ Nhật, nói sẽ thảo luận nhiều chủ đề với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào ngày 24/9, bao gồm thương mại, xe hơi, Boeing, chiến tranh Ukraine, Gaza, AI và sản xuất quốc phòng của Mỹ. Trump bảo vệ mức thuế quan cao (100% -150%) của chính quyền mình đối với xe Trung Quốc, tuyên bố rằng ông không cho xe hơi Trung Quốc vào thị trường Mỹ, trái ngược với tình hình của châu Âu; chỉ có thể cho hãng TQ vào Mỹ mở cơ xưởng với công nhân Mỹ. Ông bày tỏ sự tin tưởng vào việc đạt được các thỏa thuận với Trung Quốc, bao gồm cả các thỏa thuận tiềm năng liên quan đến việc mua máy bay Boeing. Trump thừa nhận hoạt động tình báo của Trung Quốc, tuyên bố rằng Trung Quốc do thám Mỹ cũng giống như Mỹ do thám Trung Quốc.
Liên quan đến xung đột Nga-Ukraine, Trump cho biết ông đã yêu cầu Tổng thống Ukraine Zelenskyy không nhắm mục tiêu vào các nhà máy lọc dầu diesel của Nga, vì các cuộc tấn công đang đẩy giá dầu diesel toàn cầu tăng cao và gây tổn hại cho thế giới. Trump không đưa ra mốc thời gian kết thúc chiến tranh Ukraine nhưng nhấn mạnh sự cần thiết phải ngừng leo thang.
Ông nhấn mạnh vũ khí laser là tương lai của ngành quốc phòng, lưu ý tính hiệu quả về chi phí của chúng so với các thiết bị đánh chặn tên lửa và hiệu quả hiện tại của chúng trước các tên lửa chậm hơn.
Trump chỉ trích chính phủ Canada khó đàm phán nhưng ca ngợi người dân Canada, cảnh báo về thuế xe hơi sắp tới bắt đầu từ ngày 1 tháng 1.
Về trí tuệ nhân tạo, Trump bày tỏ sự lạc quan, tin rằng AI sẽ mang lại nhiều lợi ích hơn là có hại và Mỹ hiện đang dẫn đầu đáng kể về phát triển AI, điều mà ông coi là một lợi thế chiến lược lớn.
.
---- Trump: Canada khó chơi nhất, nhưng sắp có thương ước vì Canada muốn ký sớm.// Canada mất 42.000 việc làm chỉ trong tháng 8, với 100.000 người sẽ mất việc nếu Mỹ giữ thuế quan 50% // Mỹ: 3 tiểu bang Michigan, Ohio và Maine đã và đang mất hàng chục ngàn việc làm vì thuế quan 50% do Canada trả đũa, tăng giá xe, sữa, gỗ ở Mỹ // Hai nước thiệt hại từ 48 đến 56 tỷ USD, nhưng Canada có thể suy thoái // Trump lộ ý ký thương ước mới.// Canada muốn trở thành "thành viên liên kết" với Liên Âu.
Tổng thống Donald Trump đã chỉ trích gay gắt Canada, đồng thời cho rằng một giải pháp có thể đạt được "khá sớm". Trong cuộc trao đổi với báo giới vào cuối tuần qua khi đang ở thăm Ireland, Trump gọi Canada là "quốc gia khó làm việc cùng nhất" và cáo buộc các đại diện thương mại của nước này cực kỳ khó đàm phán. Tuy nhiên, ông cũng , khẳng định rằng Ottawa "rất muốn" đạt được thỏa thuận và cho biết một hiệp định song phương mới có thể sớm được ký kết nếu các vấn đề cốt lõi về thương mại và nông nghiệp được giải quyết thỏa đáng.
.
Tổng số vụ sa thải trực tiếp và các vị trí việc làm có nguy cơ bị cắt giảm tại cả hai quốc gia đã tăng vọt kể từ khi các cuộc đàm phán đổ vỡ vào tháng 8:
-- Tại Canada: Thị trường lao động Canada đã mất ngay 42.000 việc làm chỉ trong tháng 8, qua đó chấm dứt đà tăng trưởng kinh tế kéo dài nhiều tháng của đất nước. Các mô hình kinh tế từ các tổ chức nghiên cứu Canada chỉ ra rằng có tới 90.000 đến 100.000 người lao động nước này đối mặt với nguy cơ mất việc làm nếu mức thuế quan 50% vẫn được duy trì. Các khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là những tỉnh phụ thuộc vào sản xuất công nghiệp như Ontario và Quebec.
-- Tại Hoa Kỳ: Số liệu lao động chính thức cho tháng 9 vẫn đang được thống kê, nhưng các hiệp hội ngành nghề tại những tiểu bang quan trọng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ—cụ thể là Michigan, Ohio và Maine—đã cảnh báo rằng hàng chục nghìn lao động Mỹ trong các lĩnh vực logistics, sản xuất và nông nghiệp đang đối mặt với nguy cơ bị sa thải do chuỗi cung ứng bị đình trệ và các biện pháp thuế quan trả đũa ở mức 50%. Canada là đối tác thương mại lớn thứ hai của Mỹ, tiêu thụ khoảng 14% tổng kim ngạch xuất khẩu của Mỹ. Các mức thuế quan đang đẩy chi phí lên cao đối với các nhà máy Mỹ phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu thô từ Canada, đồng thời khiến giá xe, đồ uống có cồn và các sản phẩm từ sữa tăng vọt đối với người tiêu dùng Mỹ.
.
Chi phí kinh tế tức thời của cuộc chiến thương mại được đo lường bằng khối lượng hàng hóa khổng lồ bị chặn lại bởi các loại thuế trừng phạt và tác động tiêu cực lan rộng đến GDP:
- Hoa Kỳ khơi mào cuộc xung đột bằng cách áp thuế 50% lên lượng hàng hóa nhập từ Canada trị giá khoảng 28 tỷ USD.
- Trả đũa của Canada: Với quy mô tương đương, Canada đã đáp trả vào ngày 8 tháng 9 bằng việc áp thuế 50% lên hàng hóa Mỹ trị giá 20 tỷ USD (tương đương 28 tỷ CAD)—gây ảnh hưởng đến khoảng 6% tổng kim ngạch xuất cảng của Mỹ sang Canada.
- Ngoài thiệt hại trực tiếp từ hoạt động thương mại bị áp thuế trị giá từ 48 đến 56 tỷ USD, cuộc xung đột còn làm dấy lên nguy cơ suy thoái toàn diện đối với nền kinh tế Canada. Rủi ro tài chính lớn nhất chính là việc chấm dứt hoàn toàn Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA) – văn bản điều chỉnh hoạt động thương mại nội khối trị giá hơn 1,5 nghìn tỷ USD mỗi năm.
Mặc dù Trump cho thấy ông có thể đang muốn sử dụng các mức thuế quan cực cao như một đòn bẩy nhằm ép buộc tái đàm phán nhanh chóng, nhưng hậu quả nhãn tiền trên thực tế lại là những thiệt hại tài chính trực tiếp đối với các doanh nghiệp và người lao động ở cả hai quốc gia.
.
Để tránh lệ thuộc vào Mỹ, Canada đang nghiêng về Châu Âu. Nhưng việc trở thành thành viên chính thức của Liên minh Châu Âu (EU) không phải là một lựa chọn khả thi. Thay vào đó, Thủ tướng Canada Mark Carney đang tích cực theo đuổi một mô hình "thành viên liên kết" mang tính lịch sử và chưa từng có tiền lệ với Brussels.
.
---- Tỷ phú Nga Umar Kremley (bạn thân của Putin) tài trợ đám cưới ở Bahamas của cậu Donald Trump Jr. thuê 2 đảo tiệc tùng pháo bông 3 ngày. Theo báo cáo điều tra mới được công bố, một tỷ phú Nga có quan hệ mật thiết với Vladimir Putin đã bí mật chi hàng trăm nghìn đô la để tài trợ cho đám cưới của cậu Donald Trump Jr. tại Bahamas. Một cuộc điều tra do ProPublica công bố vào ngày 14 tháng 9/2026 tiết lộ rằng Umar Kremlev, một tỷ phú Nga có tầm ảnh hưởng lớn, đã chi trả phần lớn kinh phí cho sự kiện xa hoa kéo dài ba ngày này. Trump Jr. kết hôn với cô Bettina Anderson, một nhân vật nổi tiếng trong giới thượng lưu Palm Beach, vào cuối tháng 5/2026.
Các hồ sơ tài chính và thông tin từ người trong cuộc cho thấy Kremlev đã chi tiền thuê hai hòn đảo tư nhân cực kỳ sang trọng và biệt lập (bao gồm cả Norman's Cay) – nơi có giá thuê lên tới 100.000 đô la mỗi đêm. Ông cũng chi trả các khoản phí vận hành lớn, bao gồm 70.000 đô la cho màn trình diễn pháo bông bên bờ biển được bắn từ một chiếc sà lan, cùng các chi phí tổ chức sự kiện khác.
Số tiền này không được chuyển trực tiếp từ một tài khoản ngân hàng Nga. Thay vào đó, các khoản thanh toán cho đám cưới được thực hiện thông qua một đơn vị liên kết có trụ sở tại Dubai, vốn được Hiệp hội Quyền Anh Quốc tế (IBA) sử dụng; đây là tổ chức thể thao do Kremlev đứng đầu và nhận nguồn tài trợ lớn từ Gazprom, tập đoàn năng lượng thuộc sở hữu nhà nước Nga.
Đám cưới là một sự kiện riêng tư, quy mô rất nhỏ với chưa đầy 50 khách mời, trong đó có Eric Trump và Jared Kushner. Tuy nhiên, Kremlev---người không thạo tiếng Anh và vừa cùng ông Putin đi công du Trung Quốc vài ngày trước đó---đã đích thân tham dự cùng một đoàn tùy tùng đông đảo; sự hiện diện của họ được cho là đã khiến những khách mời khác cảm thấy khó hiểu.
Người phát ngôn của Donald Trump Jr. không phủ nhận sự tham gia về mặt tài chính này. Đại diện này cho biết Kremlev chỉ đơn thuần là "một người bạn cá nhân" mà Trump Jr. quen biết thông qua các chuyến đi săn, đồng thời nhấn mạnh rằng hai người không có bất kỳ mối liên hệ kinh doanh nào.
Tương tự, văn phòng của Kremlev xác nhận hai người có mối quan hệ bạn bè nhưng khẳng định rằng ông "chưa bao giờ thảo luận về các vấn đề chính trị với bất kỳ người bạn hay người quen nào ở Mỹ". Bất chấp những tuyên bố này, giới quan sát chính trị và tình báo vẫn lưu ý đến diễn biến đặc biệt khi một nhân vật có liên hệ với Putin lại tài trợ cho sự kiện gia đình riêng tư của con trai một tổng thống Mỹ. Tổng Thống Trump không dự hôn lễ này của cậu Trump Jr.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình