Văn Bút Hoa Kỳ thư gửi Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ áp lực VN trả tự do tức khắc cho các nhà văn, nhà báo Lê Hữu Minh Tuấn, Phạm Chí Dũng, Nguyễn Tường Thụy và Phạm Đoan Trang

- Văn Bút Hoa Kỳ thư gửi Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ áp lực VN trả tự do tức khắc cho các nhà văn, nhà báo Lê Hữu Minh Tuấn, Phạm Chí Dũng, Nguyễn Tường Thụy và Phạm Đoan Trang
- Bốn người bị giam vì viết văn, làm báo và vận động nhân quyền một cách ôn hòa -- đang suy giảm sức khỏe nghiêm trọng trong tù
- Yêu cầu Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ áp lực VN về quyền tự do ngôn luận, tự do lập hội và thượng tôn pháp luật
- DB Derek Tran bảo trợ tù nhân lương tâm Lê Hữu Minh Tuấn, và kêu gọi gắn kết điều kiện cải thiện nhân quyền và quyền tự do báo chí vào các ưu tiên thương mại song phương Mỹ-VN
.
PEN AMERICA
Thư chung gửi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ về các nhà văn Việt Nam đang bị giam giữ. Bản dịch Thư chung như sau.
.
Ngài Marco Rubio
Bộ trưởng Ngoại giao
Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ
2201 C Street, N.W. Washington, D.C. 20520

---- Ngày 16 tháng 9 năm 2026

Kính gửi Bộ trưởng Rubio,

Chúng tôi trân trọng đề nghị Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ ưu tiên vấn đề trả tự do vì lý do nhân đạo cho các nhà văn và nhà báo Việt Nam đang bị giam giữ — gồm Lê Hữu Minh Tuấn, Phạm Chí Dũng, Nguyễn Tường Thụy và Phạm Đoan Trang — trong các cuộc tiếp xúc cấp cao sắp tới giữa Hoa Kỳ và Việt Nam.

Chúng tôi kêu gọi các quan chức Hoa Kỳ trực tiếp đề nghị trả tự do cho bốn cá nhân này – những người bị giam giữ vì các hoạt động viết văn, làm báo và vận động nhân quyền một cách ôn hòa. Các trường hợp của họ là minh chứng điển hình cho tình trạng hạn chế quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí tại Việt Nam, đồng thời có mối liên hệ chặt chẽ với Hoa Kỳ. Việt Nam vẫn là một trong những quốc gia đàn áp mạnh mẽ nhất quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí; nước này xếp thứ 174 trên tổng số 180 quốc gia trong Bảng xếp hạng Tự do Báo chí Thế giới năm 2026 của tổ chức Phóng viên Không Biên giới (RSF) và nằm trong nhóm các quốc gia giam giữ nhiều nhà báo và nhà văn nhất thế giới, theo dữ liệu từ Ủy ban Bảo vệ Nhà báo (CPJ), RSF và PEN America. Trong bối cảnh đó, các trường hợp dưới đây làm nổi bật cả cái giá phải trả về mặt con người do những hạn chế này gây ra, cũng như những cơ hội để Hoa Kỳ có sự can dự đầy ý nghĩa.

Ông Lê Hữu Minh Tuấn đang rất cần được trả tự do vì lý do nhân đạo. Ông Tuấn là nhà báo, người bình luận trực tuyến và là thành viên của Hội Nhà báo Độc lập Việt Nam (IJAVN); ông bị kết án 11 năm tù vào tháng 1 năm 2021 theo Điều 117 vì các bài viết liên quan đến chính sách của chính phủ và vấn đề nhân quyền. Sức khỏe của ông đã suy giảm nghiêm trọng trong thời gian bị giam giữ. Trường hợp của ông Tuấn cũng có mối liên hệ với Hoa Kỳ do có người thân là công dân Mỹ. Mối liên hệ này càng làm nổi bật tầm quan trọng của vụ việc đối với quan hệ hợp tác Hoa Kỳ - Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh tình trạng sức khỏe của ông đang đáng lo ngại.

Ông Phạm Chí Dũng và ông Nguyễn Tường Thụy bị giam giữ do các hoạt động báo chí độc lập và việc thực thi quyền tự do ngôn luận một cách ôn hòa. Ông Dũng, người sáng lập IJAVN, đã bị kết án 15 năm tù. Ông cũng từng là cộng tác viên cho Ban Tiếng Việt của Đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA); việc ông bị giam giữ vì thế có liên hệ trực tiếp với Hoa Kỳ cũng như cam kết của nước này trong việc bảo vệ quyền tự do ngôn luận và báo chí độc lập. Cơ quan Truyền thông Toàn cầu Hoa Kỳ (USAGM) xác định ông là phóng viên và blogger của VOA Tiếng Việt, người đã bị bắt giam vì các bài tường thuật của mình.

Ông Thụy, một nhà báo kiêm phó chủ tịch IJAVN, đã bị kết án 11 năm tù. Ông từng viết bài bình luận cho Ban Tiếng Việt của Đài Á Châu Tự do (RFA) trong suốt sáu năm trước khi bị bắt. Do đó, việc giam giữ ông Dũng và ông Thủy có mối liên hệ quan trọng với Hoa Kỳ: cả hai đều từng đóng góp cho các tổ chức truyền thông quốc tế do Hoa Kỳ tài trợ, với sứ mệnh cung cấp thông tin độc lập cho công chúng sống trong môi trường truyền thông bị hạn chế.

Bà Phạm Đoan Trang là một nhà văn, nhà báo, người làm công tác xuất bản và nhà hoạt động nhân quyền; bà đã bị kết án chín năm tù vì các bài viết về dân chủ và nhân quyền. Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã ghi nhận những đóng góp của bà Trang khi vinh danh bà là một trong những "Phụ nữ Quốc tế Dũng cảm" năm 2022. Bà Trang bị bắt vào ngày 6 tháng 10 năm 2020, ngay sau cuộc Đối thoại Nhân quyền Việt-Mỹ, và bị giam giữ kể từ đó. Trước khi bị bắt, bà là một nhà hoạt động dân chủ tích cực và là một nhà báo nổi bật; bà thường xuyên gặp gỡ các chính trị gia và quan chức Hoa Kỳ để thực hiện các hoạt động vận động của mình.

Bốn trường hợp này cũng mang ý nghĩa rộng lớn hơn đối với quan hệ Việt-Mỹ. Việt Nam vẫn tiếp tục tham gia Đối thoại Nhân quyền Việt-Mỹ, duy trì một cơ chế ngoại giao đã được thiết lập để Hoa Kỳ có thể nêu ra các trường hợp cụ thể cũng như những quan ngại mang tính hệ thống về quyền tự do ngôn luận, tự do lập hội và thượng tôn pháp luật. Chúng tôi hy vọng rằng bất kỳ cuộc tiếp xúc cấp cao nào sắp tới cũng sẽ tạo cơ hội để chuyển hóa các cuộc đối thoại đó thành kết quả nhân đạo cụ thể.
.
Chúng tôi trân trọng kêu gọi Chính phủ Hoa Kỳ hãy:

1. Trực tiếp nêu các trường hợp của Lê Hữu Minh Tuấn, Phạm Chí Dũng, Nguyễn Tường Thụy và Phạm Đoan Trang với các quan chức cấp cao của Việt Nam, đồng thời kêu gọi trả tự do cho họ ngay lập tức vì lý do nhân đạo;

2. Yêu cầu cho phép thăm gặp tù nhân, kiểm tra y tế độc lập, đảm bảo quyền có đại diện pháp lý công bằng và quy trình tố tụng đúng pháp luật theo các tiêu chuẩn nhân quyền quốc tế đối với tất cả các nhà báo, nhà văn và người bất đồng chính kiến ​​đang bị giam giữ, nhằm đảm bảo sức khỏe và sự an toàn của họ.
.

Chúng tôi trân trọng đề nghị Chính phủ Hoa Kỳ tận dụng mọi cuộc gặp cấp cao sắp tới để thúc đẩy việc trả tự do cho họ và đảm bảo rằng các trường hợp này nhận được sự quan tâm cao nhất có thể về mặt ngoại giao.
.
Ký tên:
Committee to Protect Journalists
Free Press Unlimited (FPU)
Human Rights Foundation (HRF)
Legal Initiatives for Vietnam (LIV)
PEN America
PEN International
Quê Me: Vietnam Committee on Human Rights
Reporters Without Borders (RSF)
Vietnamese Abroad PEN Centre
Vietnamese Advocates for Change
.
NGUỒN:
https://cdn.pen.org/wp-content/uploads/2026/09/16104331/Joint-Letter-Vietnam-September-2026-4.pdf
.

Theo các hồ sơ Việt Báo đã có, sau đây là sơ lược về các tù nhân lương tâm Lê Hữu Minh Tuấn, Phạm Chí Dũng, Nguyễn Tường Thụy và Phạm Đoan Trang.
.
-- Lê Hữu Minh Tuấn (còn được biết đến với bút danh Lê Tuấn) là một nhà báo trẻ và là thành viên của Hội Nhà báo Độc lập Việt Nam (IJAVN). Ông được biết đến qua các bài viết bình luận luận chính trị trực tuyến sâu sắc, phân tích về chính sách chính phủ, thúc đẩy cải cách dân chủ và bảo vệ nhân quyền.
Lý do bị giam: Ông bị bắt giữ vào tháng 6 năm 2020. Vào tháng 1 năm 2021, ông bị kết án 11 năm tù cùng tội danh theo Điều 117 Bộ luật Hình sự giống như hai đồng nghiệp Phạm Chí Dũng và Nguyễn Tường Thụy tại IJAVN.
.
-- Phạm Chí Dũng (sinh năm 1966) là một nhà báo độc lập và nhà phân tích chính trị. Ông từng tốt nghiệp Học viện Kỹ thuật Quân sự và có bằng Tiến sĩ Kinh tế. Năm 2014, ông sáng lập và giữ chức Chủ tịch Hội Nhà báo Độc lập Việt Nam (IJAVN), một tổ chức xã hội dân sự nhằm thúc đẩy tự do ngôn luận và báo chí tự do. Ông cũng là cộng tác viên thường xuyên của Đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA) và nhiều hãng thông tấn quốc tế khác.
Lý do bị giam: Ông bị bắt vào tháng 11 năm 2019. Đến tháng 1 năm 2021, ông bị kết án 15 năm tù và 3 năm quản chế với cáo buộc "Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước" theo Điều 117 Bộ luật Hình sự 2015. Các bài viết của ông bị cho là có nội dung chỉ trích tình hình nhân quyền và chính sách của chính phủ.
.
-- Nguyễn Tường Thụy (sinh năm 1950) là một nhà báo kỳ cựu, blogger và cựu quân nhân. Ông từng giữ chức Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Độc lập Việt Nam (IJAVN). Trong nhiều năm, ông thường xuyên viết blog cho Đài Á Châu Tự Do (RFA), tập trung vào các chủ đề quyền dân sự, tự do ngôn luận và các vấn đề bất công xã hội tại Việt Nam.
Lý do bị giam: Ông bị bắt vào tháng 5 năm 2020 tại Hà Nội. Trong phiên tòa cùng với ông Phạm Chí Dũng vào tháng 1 năm 2021, ông bị kết án 11 năm tù theo Điều 117 Bộ luật Hình sự với cáo buộc đăng tải các bài viết làm xói mòn lòng tin của nhân dân vào chính quyền.
.
-- Phạm Thị Đoan Trang (sinh năm 1978 tại Hà Nội) là một nhà báo, blogger, tác giả và nhà hoạt động nhân quyền nổi tiếng. Bà từng làm việc cho các cơ quan truyền thông nhà nước trước khi chuyển sang hoạt động độc lập. Bà là người đồng sáng lập tạp chí Luật Khoa, Nhà xuất bản Tự Do và nhóm Cây Xanh. Bà đã xuất bản nhiều cuốn sách gây tiếng vang như Chính trị bình dân, Cẩm nang nuôi tù, và Phản kháng phi bạo lực. Vì những đóng góp của mình, bà nhận được nhiều giải thưởng quốc tế lớn, bao gồm giải tự do báo chí của Phóng viên Không Biên giới (2019) và giải thưởng tự do viết lách PEN/Barbey Freedom to Write Award (2024).
Lý do bị giam: Bà bị bắt vào tháng 10 năm 2020 và bị tuyên án 9 năm tù vào tháng 12 năm 2021 với tội danh "Tuyên truyền chống Nhà nước" theo Điều 88 Bộ luật Hình sự cũ. Nhà cầm quyền cáo buộc các tác phẩm và bài viết của bà có nội dung xuyên tạc, chống phá chính phủ.
.
Cả bốn trường hợp trên đều đang nằm trong danh sách theo dõi đặc biệt của PEN America do tình trạng sức khỏe suy giảm nghiêm trọng trong môi trường giam giữ khắc nghiệt và sự thiếu thốn về chăm sóc y tế.
.
DB DEREK TRAN BẢO TRỢ TÙ NHÂN LƯƠNG TÂM LÊ HỮU MINH TUẤN
Dân biểu Liên bang Hoa Kỳ Derek Tran đang là người bảo trợ chính thức cho nhà báo, tù nhân lương tâm Lê Hữu Minh Tuấn. Derek Tran (đại diện Địa hạt 45, tiểu bang California) đã chính thức tiếp nhận vai trò bảo trợ này từ tháng 3 năm 2025 thông qua Dự án Bảo vệ Quyền tự do (Defending Freedoms Project) của Ủy ban Nhân quyền Tom Lantos thuộc Hạ viện Hoa Kỳ, kế thừa hồ sơ từ người tiền nhiệm là cựu Dân biểu Michelle Steel. Chị gái của ông Lê Hữu Minh Tuấn cũng là một cư dân trong hạt cử tri do ông Derek Tran đại diện.
DB Derek Tran đã phối hợp hành động cùng các tổ chức như PEN America nhằm quảng bá lời kêu gọi cứu xét trường hợp của ông Tuấn trên các diễn đàn nhân quyền thế giới.
Tran cũng đã gửi thư đến Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio yêu cầu Bộ Ngoại giao có các biện pháp can thiệp, hỗ trợ khẩn cấp nhằm đảm bảo quyền tự do cho nhà báo Lê Hữu Minh Tuấn, đặc biệt trước tình trạng sức khỏe suy giảm của ông trong trại giam.
DB Tran cũng đã gửi thư trực tiếp cho Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ yêu cầu làm rõ trách nhiệm về việc giam giữ oan sai. Đồng thời, trong một lá thư gửi Tổng Bí thư Tô Lâm, DB Tran yêu cầu được trực tiếp vào thăm các tù nhân lương tâm tại Việt Nam để giám sát tình trạng sức khỏe của họ.

DB Tran đã đồng dẫn đầu việc bảo trợ cho dự luật nhân quyền liên quan đến Việt Nam (như đạo luật Vietnam Human Rights Act), kêu gọi gắn kết điều kiện cải thiện nhân quyền và quyền tự do báo chí vào các ưu tiên thương mại song phương giữa Mỹ và Việt Nam.

• Báo Mỹ: Lê Tuấn Về Georgia Được Đón Như Anh Hùng
• Thái Bình Dương Cơ Nguy Dậy Sóng
• Seattle: Nổ Súng Thương Xá, 1 Người Chết, 1 Bị Thương
• Đọc IM LẶNG, như lời chia tay