- Ứng cử viên Thống Đốc Gina Hinojosa: nếu Dân Chủ thắng Texas, vậy là xong, vì Texas có 42 ghế tại Hạ viện
- Nếu Dân Chủ không thắng được ghế Thống Đốc Texas trong bầu cử giữa kỳ, Thống Đốc Cộng Hòa sẽ tiếp tục vùi dập Texas, nơi đang có số lượng người không có bảo hiểm y tế cao nhất cả nước, đứng đầu cả nước về số trẻ em không bảo hiểm y tế, số người bị cắt điện đông nhất do không đủ khả năng chi trả hóa đơn, nơi có tỷ lệ phá sản cao nhất, nơi doanh nghiệp nhỏ đang điêu đứng, và thuế bất động sản tăng 85% dưới thời ông Greg Abbott.
.
---- Texas: Ứng cử viên Thống Đốc Gina Hinojosa: “Nếu chúng ta lật ngược thế cờ tại Texas, mọi chuyện sẽ hoàn tất.”
Bài sau đây là cuộc phỏng vấn do phóng viên Lajward Zahra thực hiện, đăng trên báo The Nation.
Trước tiên là lời giới thiệu tình hình Texas do phóng viên Lajward Zahra giải thích:
"Cuộc trò chuyện với ứng cử viên thống đốc Texas, bà Gina Hinojosa, về ý nghĩa của việc phân chia lại khu vực bầu cử và cách thế hệ đảng viên Dân chủ mới đang trực tiếp đối thoại hơn với cử tri.
"Khi ứng cử viên thống đốc Texas Gina Hinojosa phát biểu trước đám đông tại Houston vào tháng 8 năm ngoái rằng cuộc chiến phân chia lại khu vực bầu cử của tiểu bang có thể định hình quyền kiểm soát Quốc hội "có lẽ trong suốt một thế hệ", tôi không hiểu từ "thế hệ" theo nghĩa trừu tượng.
"Tôi 22 tuổi. Những người cùng trang lứa với tôi mới chỉ bắt đầu đi bỏ phiếu được vài năm. Tuy nhiên, bà Hinojosa đang mô tả cuộc chiến vẽ lại ranh giới trên bản đồ—một hành động có thể quyết định cục diện chính trị trong suốt quãng đời trưởng thành của chúng tôi, và có thể cả cuộc đời con cái chúng tôi sau này. Tại Houston, nơi tôi sinh sống, kết quả của nỗ lực phân chia lại khu vực bầu cử do phe bảo thủ thực hiện đã hiện rõ.
"Vào năm 2025, sau khi Tổng thống Donald Trump gây sức ép buộc các nhà lãnh đạo Texas phải tạo thêm 5 ghế cho đảng Cộng hòa tại Quốc hội, các nhà lập pháp đảng Cộng hòa đã thực hiện một bước đi khác thường: vẽ lại bản đồ bầu cử Quốc hội của tiểu bang ngay giữa thập niên. Thống đốc đương nhiệm Abbott đã ký ban hành bản đồ mới vào ngày 29 tháng 8, và bản đồ này được áp dụng cho cuộc bầu cử năm 2026. Các khu vực như East End, Second Ward, Denver Harbor, Magnolia Park và những khu dân cư đông đúc người gốc Latinh khác tại Houston đã bị tách khỏi Khu vực Bầu cử Quốc hội số 29, khiến tỷ lệ cử tri gốc Tây Ban Nha trong độ tuổi đi bầu tại đây giảm từ khoảng 63% xuống còn 43%.
"Với việc Texas nắm giữ 38 ghế tại Hạ viện Hoa Kỳ, chỉ cần một vài ghế chuyển từ đảng này sang đảng kia cũng có thể ảnh hưởng đến việc đảng nào nắm quyền kiểm soát Quốc hội.
"Tuy nhiên, vấn đề mang tính thế hệ ở đây không chỉ nằm ở việc ai sẽ kiểm soát Quốc hội trong những năm tới. Nhiều vấn đề mà bà Hinojosa thường xuyên đề cập trong cuộc trò chuyện của chúng tôi—như việc làm, chi phí sinh hoạt, giá điện và bảo hiểm y tế—đang là những nỗi lo đặc biệt cấp bách đối với người trẻ tại Texas.
"Khoảng 15% người dân Texas trong độ tuổi từ 18 đến 34 đang sống dưới mức nghèo khổ, và gần 28% người dân trong độ tuổi từ 19 đến 25 không có bảo hiểm y tế vào năm 2024. Đối với những người vừa bước vào tuổi trưởng thành, những áp lực kinh tế mà bà Hinojosa nhấn mạnh đang trực tiếp quyết định liệu họ có thể duy trì cuộc sống ổn định cơ bản tại tiểu bang này hay không. Thống đốc không trực tiếp vẽ lại các khu vực bầu cử Quốc hội, nhưng người đứng đầu cơ quan hành pháp có quyền ký phê chuẩn hoặc phủ quyết các bản đồ do cơ quan lập pháp thông qua. Lời cảnh báo của bà Hinojosa một phần dựa trên những diễn biến có thể xảy ra trong tương lai: Texas có thể có thêm bốn hoặc năm ghế tại Quốc hội sau cuộc Tổng điều tra dân số kế tiếp, và phe Cộng hòa đã tuyên bố họ có thể sẽ tiến hành vẽ lại bản đồ bầu cử một lần nữa. Bà lập luận rằng việc vẽ lại bản đồ lần nữa, kết hợp với số ghế tăng thêm đó, rốt cuộc có thể khiến Đảng Dân chủ mất cơ hội giành được từ 9 đến 10 ghế.
"Việc chú trọng vào cử tri trẻ tại Texas cũng thúc đẩy bà Hinojosa trực tiếp tiếp cận nhóm đối tượng này. Vài tuần sau khi nghe bà Hinojosa trình bày quan điểm về vấn đề thế hệ tại Houston, tôi đã có dịp trò chuyện với bà. Vào thời điểm đó, bà đang chuẩn bị đưa chiến dịch tranh cử của mình đến các trường đại học trên khắp Texas. Trong khi đó, lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại của Texas, Đảng Dân chủ đã cử ứng cử viên tham gia tranh cử ở mọi cuộc đua cấp tiểu bang và liên bang có tên trên lá phiếu. Chúng tôi đã thảo luận về những tác động của việc vẽ lại bản đồ bầu cử đối với giai đoạn sau cuộc bầu cử tới, những bất mãn về kinh tế và lịch sử chủ nghĩa dân túy tại Texas, cũng như cách mà thế hệ đảng viên Dân chủ mới đang nỗ lực để giao tiếp trực diện hơn với cử tri."
--- Lajward Zahra
.
--- Lajward Zahra: Tại một sự kiện ở Houston, bà đã gọi đây là một trong những cuộc đua vào ghế thống đốc quan trọng nhất cả nước. Tại sao cuộc đua giành ghế thống đốc Texas lại có ý nghĩa quan trọng ở quy mô toàn quốc?
Gina Hinojosa: Bởi vì Texas nắm giữ 10% số ghế tại Quốc hội, và chúng ta biết rằng phe Cộng hòa tại Texas—đặc biệt là phe Cộng hòa tại Austin—sẽ quay trở lại vào năm tới [với ý định] vẽ lại bản đồ các khu vực bầu cử Quốc hội. Và chúng ta hoàn toàn có cơ sở để tin rằng—gần như chắc chắn—khi họ tuyên bố sẽ quay lại vào năm tới để vẽ lại bản đồ, họ sẽ thực hiện điều đó.
Khi vẽ lại bản đồ, nhiều khả năng họ sẽ loại bỏ năm ghế của Đảng Dân chủ tại Quốc hội. Hai năm sau, với kết quả Tổng điều tra dân số mới, Texas sẽ có thêm từ bốn đến năm ghế từ các tiểu bang khác do tốc độ tăng trưởng dân số của chúng ta nhanh hơn họ—chúng ta sẽ giành lấy số ghế đó. Khi điều đó xảy ra, Đảng Dân chủ sẽ mất cơ hội giành được từ 9 đến 10 ghế tại Quốc hội nếu nhóm đảng viên Cộng hòa tại Austin này vẫn nắm quyền kiểm soát. Và khi đó, Đảng Dân chủ có thể sẽ không còn khả năng kiểm soát Quốc hội—có lẽ trong suốt một thế hệ—bởi vì Texas đã trở nên quá lớn. Các phép tính sẽ không còn mang lại kết quả có lợi cho họ nữa.
Cục diện đó sẽ thay đổi nếu Texas có một thống đốc sẵn sàng phủ quyết những bản đồ bầu cử đã bị dàn xếp có lợi cho một phe. Đó là cam kết của tôi. Tôi sẽ phủ quyết các bản đồ phân chia khu vực bầu cử bị dàn xếp, bất kể là dàn xếp có lợi cho Đảng Cộng hòa hay Đảng Dân chủ.
.
--- LZ: Và nếu phủ quyết thì chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo? Liệu mọi thứ có phải bắt đầu lại từ đầu không?
GH: Đúng vậy. Chắc chắn là thế. Hoặc là họ chấm dứt trò vô bổ đó và bắt tay vào hành động vì lợi ích của người dân Texas.
.
--- LZ: Nếu ông Abbott tái đắc cử, liệu có phải bà đang nói rằng đảng Dân chủ có nguy cơ mất hẳn cơ hội kiểm soát Quốc hội trong cả một thế hệ?
GH: Tôi cho rằng nhiều khả năng sẽ xảy ra tình trạng một đảng kiểm soát Quốc hội, và có thể kéo dài suốt một thế hệ.
.
--- LZ: Ngoài vấn đề phân chia lại khu vực bầu cử, theo bà, đâu là những vấn đề thực tế quan trọng nhất đối với người dân Texas trong cuộc đua vào ghế thống đốc này?
GH: Tôi tranh cử với mục tiêu bảo vệ "Giấc mơ Mỹ", bởi vì người lao động Texas hiện đang thực sự chật vật. Tôi đã bắt gặp những câu chuyện về việc người dân phải đi hiến máu hoặc hiến huyết tương như một công việc thứ hai. Những người làm việc toàn thời gian phải xếp hàng tại các trung tâm hiến huyết tương từ trước khi mở cửa—tranh thủ thời gian trước khi phải đến công việc chính—để hiến máu hai, ba lần mỗi tuần, chỉ cốt sao có đủ tiền trang trải các hóa đơn sinh hoạt.
Mức độ khó khăn là như vậy đấy. Và tình trạng này không chỉ xảy ra với người nghèo, mà còn với cả tầng lớp trung lưu ở Texas. Đây là một hiện tượng mới.
Đó chỉ là một ví dụ minh chứng cho thực tế là Texas có số lượng người không có bảo hiểm y tế cao nhất cả nước. Chúng ta cũng đứng đầu cả nước về số trẻ em không có bảo hiểm y tế, cũng như số người bị cắt điện do không đủ khả năng chi trả hóa đơn. Texas cũng có tỷ lệ phá sản cao nhất. Các doanh nghiệp nhỏ đang thực sự điêu đứng, và thuế bất động sản thì tăng vọt dưới thời ông Greg Abbott.
Số liệu đã rất rõ ràng, và tôi cũng liên tục nghe thấy những câu chuyện như vậy trong quá trình vận động tranh cử. Liệu Texas có còn là nơi mà người lao động có thể sinh sống và phát triển thịnh vượng hay không? Liệu đây có phải là một bang "của dân, do dân và vì dân", hay chỉ là sân chơi của giới tỷ phú? Đó chính là vấn đề cốt lõi của cuộc bầu cử này.
.
--- LZ: Bà vừa mô tả những khó khăn kinh tế nghiêm trọng, từ việc người dân phải hiến huyết tương để trả hóa đơn cho đến các vấn đề về bảo hiểm y tế và chi phí tiền điện. Bà dự định sẽ làm gì để giải quyết những vấn đề này?
GH: Chúng tôi sẽ đóng băng giá điện. Đồng thời, đảm bảo rằng các ngành công nghiệp và tập đoàn lớn phải đóng góp công bằng, bao gồm và đặc biệt là các trung tâm dữ liệu—những nơi được dự báo sẽ làm tăng chi phí tiền điện của người dân thêm khoảng 600 đô la mỗi năm.
Và xin nhắc lại thực tế là Texas đang có thành tích tệ nhất cả nước về bảo hiểm y tế; vì vậy, bước tiếp theo trong chương trình hành động của tôi là đảm bảo mọi trẻ em ở Texas đều được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng. Chúng tôi thực hiện điều đó bằng cách mở rộng Medicaid, nhưng chúng tôi không lấy việc mở rộng Medicaid làm khẩu hiệu tranh cử chính, vì người dân bình thường không hiểu thuật ngữ đó nghĩa là gì. Thay vào đó, chúng tôi tập trung vào việc đảm bảo mọi trẻ em ở Texas đều được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng. Để thu hút người dân tham gia vào tiến trình chính trị, điều quan trọng là phải trò chuyện trực tiếp với họ theo cách giúp họ hiểu rõ những vấn đề cốt yếu đang bị đe dọa. Đảng Dân chủ không phải lúc nào cũng làm tốt việc này.
Vì vậy, khi nhận ra rằng chúng tôi có thể mang lại bảo hiểm y tế cho mọi trẻ em ở Texas thông qua việc mở rộng Medicaid, tôi thấy rõ ràng rằng mình cần vận động tranh cử dựa trên kết quả thực tế mà chúng tôi sẽ mang lại cho người dân, thay vì sa đà vào quy trình thực hiện. Texas là một trong số ít các bang chưa mở rộng Medicaid, và hậu quả là chúng tôi đang phải gánh chịu những kết quả tồi tệ.
.
--- LZ: Nhìn rộng ra ngoài cuộc đua của riêng bà, bà nghĩ Đảng Dân chủ cấp quốc gia vẫn còn hiểu lầm điều gì về cử tri Texas?
GH: Tôi nghĩ điều mà hầu hết các thành viên Đảng Dân chủ cấp quốc gia không hiểu về Texas chính là tinh thần dân túy mạnh mẽ tại đây.
Ví dụ, vấn đề trung tâm dữ liệu hiện đang khơi dậy rất nhiều sự phẫn nộ trong dư luận. Theo tôi, đây là ví dụ mới nhất – một minh chứng cụ thể – cho thấy vị thống đốc đang hành động theo ý muốn của các nhóm lợi ích tài chính thay vì vì lợi ích của người dân Texas.
Tuy nhiên, sự phẫn nộ này chủ yếu đến từ phe Cộng hòa ủng hộ phong trào MAGA. Không phải từ nhóm Cộng hòa thuộc tầng lớp thượng lưu hay giới doanh nhân trong Phòng Thương mại. Chính phe MAGA mới là những người đang bất bình với Đảng Cộng hòa vào lúc này.
Vì vậy, khi theo đuổi một chương trình nghị sự mang tính dân túy, chúng tôi có cơ hội xây dựng các liên minh mới. Đó là cơ hội mà chiến dịch tranh cử của tôi tại Texas đang hướng tới, và tôi nghĩ chưa nhiều người nhận ra điều này.
.
--- LZ: Đảng Dân chủ Texas đã nói suốt nhiều năm qua rằng bang này sắp trở thành một chiến trường cạnh tranh gay gắt. Tại sao mọi người nên tin rằng lần này thực sự sẽ khác biệt?
GH: Lý do khiến chúng tôi có cơ hội cạnh tranh thực sự là vì người dân đang phải vật lộn theo cách mà tôi chưa từng thấy trước đây tại Texas, trong bối cảnh nền kinh tế với chi phí sinh hoạt đắt đỏ như hiện nay. Và trong cuộc đua của tôi, lợi thế lớn nhất là việc cử tri đã quá quen thuộc với ông Abbott – và họ không ưa ông ấy.
Đó là lý do tại sao tỷ lệ ủng hộ ông ấy không thể vượt qua mốc 50% trong bất kỳ cuộc thăm dò dư luận nào. Ông ấy có mức độ nhận diện tên tuổi lên tới 98%, vì vậy người dân biết rõ phải đổ lỗi cho ai về những khó khăn mà họ đang gặp phải. Họ quy trách nhiệm cho ông, và họ hoàn toàn có lý khi làm như vậy. Ông đã giữ chức vụ tại đây suốt 12 năm qua, và đã đảm nhiệm các chức vụ cấp tiểu bang trong suốt 30 năm.
Tại Texas, chúng tôi đang có một tình thế chưa từng thấy trong ít nhất 50 năm qua: tôi và James Talarico đang có những chiến dịch tranh cử mạnh mẽ ở vị trí dẫn đầu danh sách ứng viên, đồng thời các đảng viên Dân chủ đang tranh cử cho mọi ghế tại Hạ viện tiểu bang, Thượng viện tiểu bang và Quốc hội liên bang. Đã ít nhất 50 năm rồi chúng tôi mới lại có được điều này.
Kết quả là tôi đã giành được số phiếu gấp đôi so với Beto trong cuộc bầu cử sơ bộ năm 2018, bất chấp việc tôi phải đối đầu với tám đối thủ. Điều này có được là nhờ chúng tôi có đội ngũ nhân sự hoạt động trên khắp tiểu bang, len lỏi đến từng ngóc ngách. Và người dân hiện đang thực sự tràn đầy động lực. Họ phẫn nộ trước nền kinh tế với chi phí đắt đỏ hiện nay vì họ hiểu rằng các quan chức đương nhiệm đang phục vụ lợi ích của các nhóm tài phiệt thay vì phục vụ người dân.
Vì vậy, cơ hội đang mở ra tại Texas, không phải vì người dân Texas đã chuyển sang ủng hộ đảng Dân chủ, mà bởi vì họ phản đối hiện trạng và các quan chức đương nhiệm; chính điều đó đã tạo ra cơ hội tại đây.
Chúng ta đã thấy rõ điều này qua các kết quả bầu cử. Chúng ta đã thấy điều đó ở Quận Tarrant, nơi chúng tôi giành lại được một ghế Thượng viện tiểu bang. Chúng ta đã thấy ở Cy-Fair, nơi chúng tôi giành quyền kiểm soát hội đồng nhà trường trong năm nay. Chúng ta cũng thấy ở Leander và Pearland, nơi chúng tôi giành được ghế thị trưởng. Xu hướng này đang diễn ra trên khắp tiểu bang, xuất phát từ khao khát thay đổi mãnh liệt của người dân Texas.
.
--- LZ: Lúc nãy bà có nói rằng ông Abbott đang phục vụ lợi ích của các "nhóm tài phiệt". Ý bà khi nói về "nhóm tài phiệt" là gì?
GH: Vâng, ông Abbott đã dùng áp lực chính trị để ép cơ quan lập pháp thông qua chính sách phiếu xuất ngân học đường (vouchers) vào năm ngoái, sau khi nhận khoản tiền 12 triệu đô la từ Jeff Yass – một tỷ phú ngoài tiểu bang có lợi ích tài chính liên quan đến chính sách này.
Tất cả chúng ta đều phải trả thêm ít nhất 40 đô la tiền điện mỗi tháng. Lý do là trong đợt bão tuyết Uri, các công ty khí đốt đã giữ lại nguồn cung cần thiết cho lưới điện cho đến khi họ kiếm được khoản lợi nhuận kỷ lục hàng tỷ đô la nhờ giá khí đốt tăng vọt. Ông Greg Abbott đã để mặc họ làm điều đó và quyết định rằng người dân sẽ phải gánh chịu chi phí. Và giờ đây, tất cả chúng ta đang phải trả giá cho việc đó.
Tôi gọi đó là "thuế tham nhũng Greg Abbott". Đó là việc ông Greg Abbott phục vụ lợi ích của các CEO tập đoàn thay vì người dân Texas, và tất cả chúng ta đều phải gánh chịu hậu quả.
.
--- LZ: Tôi lớn lên ở Texas, nên tôi luôn cảm thấy đây là nơi ta có thể cảm nhận sớm nhất những thay đổi về chính trị—nơi mọi chuyện bắt đầu diễn ra trước khi phần còn lại của đất nước kịp bắt nhịp. Chúng ta vừa chứng kiến các bang khác noi gương Texas trong việc phân chia lại khu vực bầu cử vào giữa thập kỷ. Nếu Texas chuyển từ phe Cộng hòa sang Dân chủ (lật ngược thế cờ), góp phần giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội, hoặc bầu ra một thống đốc thuộc đảng Dân chủ lần đầu tiên sau nhiều thập niên—thì điều gì sẽ thay đổi ở quy mô toàn quốc?
GH: Hãy nhìn xem, Texas chính là yếu tố quyết định cuộc chơi. Nếu chúng ta thắng được Texas, coi như thắng cả trận.
Việc phân chia lại khu vực bầu cử mang lại những hệ quả rất thực tế. Nhưng một khi Texas trở thành chiến trường cạnh tranh gay gắt, nó sẽ thay đổi toàn bộ cục diện tính toán chính trị của cả đất nước. Ý tôi là, khi nhìn vào bản đồ phân bổ ghế Hạ viện và số phiếu đại cử tri, ta thấy nổi lên ba cái tên: Florida, Texas và California. Trong khi đó, hầu hết các tiểu bang khác chỉ có số ghế ở mức một chữ số. Texas sẽ có tới khoảng 42 ghế tại Hạ viện, một con số vượt trội so với phần lớn các tiểu bang còn lại.
Đó sẽ là một sự thay đổi mang tính chấn động đối với nền chính trị của đất nước này.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình