BẢN TIN Cà Phê Sáng Chủ Nhật 27/9/2026:
- Coi chừng: đăng tải thông tin giả, xuyên tạc lịch sử, xúc phạm danh dự cá nhân hoặc tổ chức trên mạng xã hội sẽ bị phạt 769 USD-1925 USD (trong khi lương trung bình công nhân VN trong năm là: 270 USD-385 USD). Chưa có bản án nào với tác giả Nguyễn Thành Nam người bị tạm giữ hình sự vào năm 2024 vì cuốn “Chuyện với Thanh”.
- Châu Á giảm xem TV, tăng video: Chi tiêu cho nội dung video châu Á tăng mạnh, sẽ đạt 15.1 tỷ USD trong năm 2026. Tại Việt Nam, doanh thu phòng vé phim nội địa đã tăng 20% lên mức 213 triệu USD vào năm 2025.
- Mưa bão, ngập lụt, sóng cao, ngập xe ở nhiều tiểu bang Đông Bắc Mỹ: 100.000 nhà mất điện, sáng nay còn vài nơi.// Chết 1 người ở New York vì cây đổ.// New Jersey và New York đã ban tình trạng khẩn cấp
- Đức Giáo hoàng tới Lộ Đức, kêu gọi truyền giảng, sám hối, yêu thương, hiệp thông, hy vọng. Ngày mai, Ngài về Rome.
- Thăm dò bầu cử giữa kỳ: Dân chủ có 96% cơ hội kiểm soát Hạ viện, có thể thắng 219 ghế Dân Biểu trong khi Cộng Hòa sẽ thắng 200 ghế. Thượng Viện: 60% cơ hội Đảng Dân chủ giành được từ 51 ghế trở lên.
- Trump: chưa thể hòa bình với Iran, sẽ tấn công Iran tiếp sau bầu cử giữa kỳ; hiện kinh tế Iran thê thảm vì Mỹ phong tỏa.
- Iran: nếu Iran bị ngăn giao thương, các nước khác đừng mong giao thương qua eo biển Hormuz // Iran: cuộc chiến chưa kết thúc, sẵn sàng đánh trả mạnh // Iran: cấm các công ty thuê tàu ép buộc tàu qua Eo biển Hormuz sai luật Iran.
- Oman nói trước LHQ: cuộc chiến Mỹ-Irael tấn công Iran lẽ ra có thể tránh. Oman cam kết an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz.
- Anh quốc: bắt 5 người nghi có âm mưu khủng bố căn cứ không quân Mỹ.
- Tập rời Mỹ. Mỹ-TQ hoãn áp thuế nhau tới tháng 2/2027 để họp thêm. Giảm thuế lô hàng 30 tỷ USD nhóm không nhạy cảm. TQ sẽ mua thêm than đá Mỹ. Sẽ đối thoại về AI. Tập hứa sẽ buộc Iran không phát triển vũ khí hạt nhân, TQ sẽ không giúp quân sự Iran. 2 gấu trúc TQ tới Sở thú Atlanta. TQ sẽ đón 100.000 sinh viên Mỹ sang học trong 5 năm tới. Trump-Tập sẽ gặp 2 lần nữa năm nay.
- Bị Mỹ ép, kinh tế Canada giảm, mức tăng GDP 2026 sẽ là 0,9% (tức là lùi lại), tăng GDP 2027 sẽ là 1,3%. // 70% dân Canada muốn Canada làm thành viên liên kết Liên Âu // Trump hăm dọa: sẽ áp thuế Liên Âu nếu cho Canada liên kết.// Canada-Đức ký hợp tác tình báo, cung ứng quốc phòng, thương mại.
- Trump ra quy định mới về xăng xài xả ga: tiêu chuẩn xe là 34,5 dặm/gallon vào năm sản xuất 2031, thay vì 50,4 dặm/gallon do Biden đề ra. Các nhà môi trường: Trump hại địa cầu để làm giàu cho các hãng dầu.
- Các tiểu bang nông nghiệp ủng hộ Trump đang nhiều phần chuyển sang ủng hộ Dân Chủ vì giá dầu diesel, giá xăng, phân bón tăng vọt.
- CDC (Phòng ngừa dịch bệnh) giảm 30% nhân viên, giải thể nhiều đơn vị nên việc chậm trễ. Dân Chủ: Trump từ chối giải ngân khoản kinh phí đã được Quốc hội phê duyệt cho CDC là phạm luật.
- Nga: hãng xưởng phải tự lo phòng không, tự chận bắn UAV của Ukraine đang tấn công sâu vào Nga.
- Thụy Sĩ thăm dò hậu bỏ phiếu về định nghĩa chặt chẽ hơn về trung lập trong Hiến pháp: có vẻ như bị bác bỏ.
.
____ ____ CHI TIẾT:
.
---- Coi chừng: đăng tải thông tin giả, xuyên tạc lịch sử, xúc phạm danh dự cá nhân hoặc tổ chức trên mạng xã hội sẽ bị phạt 769 USD-1925 USD. Hiện thời lương trung bình công nhân VN trong năm là: 270 USD-385 USD. Chưa có bản án nào với tác giả Nguyễn Thành Nam người bị tạm giữ hình sự vào năm 2024 vì cuốn “Chuyện với Thanh”.
Người dân VN coi chừng bị phạt nặng nếu lỡ lời. Báo nhà nước cho biết các nghị định hiện hành đề cập đến: Phạt 20–50 triệu đồng VN (769 USD-1925 USD) đối với hành vi đăng tải thông tin giả, xuyên tạc lịch sử, xúc phạm danh dự cá nhân hoặc tổ chức trên mạng xã hội. Một số đề xuất sửa đổi luật có đề cập đến tăng mức phạt hành chính. Những hành vi như đăng tin giả, xuyên tạc lịch sử, xúc phạm danh dự cá nhân thường bị xử lý hành chính (phạt tiền).
Chỉ khi hành vi gây hậu quả nghiêm trọng, lặp lại nhiều lần, hoặc cấu thành tội hình sự (ví dụ: tội “làm, tàng trữ, phát tán thông tin nhằm chống Nhà nước”) thì mới có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Hiện thời lương trung bình của một công nhân Việt Nam năm 2026 nằm trong khoảng: 7–10 triệu đồng/tháng (270 USD-385 USD), tùy khu vực và ngành.
Trường hợp tác giả Nguyễn Thành Nam bị tạm giữ hình sự vào năm 2024 vì cuốn “Chuyện với Thanh” -- theo các nguồn báo chí trong nước -- Ông bị cáo buộc “lợi dụng quyền tự do dân chủ” theo Điều 331 Bộ luật Hình sự. Cơ quan chức năng cho rằng cuốn sách chứa nội dung xuyên tạc, bịa đặt, xúc phạm danh dự một số cá nhân đương thời, nội dung bị cho là xúc phạm người đang sống (không phải với người quá cố?). Chưa có bản án chính thức nào được công bố trên báo chí nhà nước.
.
---- Châu Á giảm xem TV, tăng video: Chi tiêu cho nội dung video châu Á tăng mạnh, sẽ đạt 15.1 tỷ USD trong năm 2026. Tại Việt Nam, doanh thu phòng vé phim nội địa đã tăng 20% lên mức 213 triệu USD vào năm 2025. Các thị trường lớn như Ấn Độ, Indonesia, Hàn Quốc, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam đang tăng tốc đầu tư vào phim và streaming, trong khi ngân sách truyền hình giảm. Streaming và phim chiếm gần toàn bộ phần tăng trưởng mới. Hàn Quốc và Ấn Độ dẫn đầu về tổng chi tiêu.
Theo báo cáo "Asia Video Content Dynamics 2026" (Động lực thị trường nội dung video châu Á năm 2026) của Media Partners Asia (MPA), chi tiêu cho nội dung video tại bảy thị trường lớn ở châu Á dự kiến sẽ tăng lên mức 15,1 tỷ USD vào năm 2026. Trong bối cảnh ngân sách dành cho truyền hình bị cắt giảm, các dịch vụ phát trực tuyến (streaming) và phim nội địa chiếm phần lớn các khoản chi tiêu mới.
Nghiên cứu này bao gồm các thị trường: Ấn Độ, Indonesia, Hàn Quốc, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam. MPA ước tính tổng chi tiêu tại bảy thị trường này đạt 14,8 tỷ USD vào năm 2025 và dự báo con số này sẽ chạm mốc 15,4 tỷ USD vào năm 2031.
Truyền hình vẫn chiếm khoảng 60% tổng tỷ trọng, so với 30% của video trực tuyến và 10% của phim điện ảnh. Hàn Quốc (với 6,9 tỷ USD) và Ấn Độ (với 5 tỷ USD) cùng nhau chiếm khoảng 80% tổng vốn đầu tư năm 2025.
Báo cáo xác định phim nội địa là cơ hội tăng trưởng rõ rệt nhất trong khu vực. Tại Việt Nam, doanh thu phòng vé đã tăng 20% lên mức 213 triệu USD vào năm 2025, trong đó các bộ phim trong nước chiếm 69% tổng doanh thu. Doanh thu phòng vé tại Indonesia tăng 10,5% lên 325 triệu USD, với 60% đến từ phim nội địa. Ấn Độ đã thiết lập kỷ lục doanh thu phòng vé đạt 1,41 tỷ USD. Tại Hàn Quốc, danh sách các bộ phim nội địa chất lượng đang thúc đẩy sự phục hồi mạnh mẽ của thị trường chiếu rạp trong năm 2026.
.
---- Mưa bão, ngập lụt, sóng cao, ngập xe ở nhiều tiểu bang Đông Bắc Mỹ: 100.000 nhà mất điện, sáng nay còn vài nơi.// Chết 1 người ở New York vì cây đổ.// New Jersey và New York đã ban tình trạng khẩn cấp.
Một cơn bão đang tiếp tục hoành hành khắp vùng Đông Bắc Hoa Kỳ với các dải mưa lớn trải dài từ Delaware đến Massachusetts, gây ngập lụt ở cả vùng ven biển lẫn nội địa, tạo ra sóng dữ nguy hiểm và làm gián đoạn giao thông. Lượng mưa từ hơn 50 đến hơn 75 mm (2–3 inch) đã trút xuống một số khu vực thuộc vùng Jersey Shore và đông nam New England trong 24 giờ qua. Do kích thước lớn, cơn bão dường như "án ngữ" tại chỗ trên khu vực này, với các dải mưa ngày càng mạnh hơn khi tâm bão di chuyển đến gần New Jersey.
Hàng chục ngàn hộ dân và doanh nghiệp vùng Đông Bắc đang bị mất điện. Khoảng 100.000 khách hàng đã mất điện vào thứ Bảy, và tình trạng này vẫn tiếp diễn đến sáng Chủ nhật.
Một người đàn ông 56 tuổi ở Brooklyn, New York, đã thiệt mạng do cây đổ — đây là trường hợp tử vong đầu tiên được xác nhận do bão. NBC News cũng xác nhận nạn nhân là nhân viên của Cơ quan Quản lý Nhà ở Thành phố New York.
Nhiều tuyến đường tại New Jersey và New York đã bị ngập lụt do mưa lớn kết hợp với triều cường. Những con sóng cao từ 4,8 mét (16 feet) trở lên đã được ghi nhận ở vùng biển ngoài khơi Jersey Shore và miền nam New England. Tại các khu vực ven biển thuộc Massachusetts và New Jersey, nhiều xe bị mắc kẹt, nhà xe bị ngập nước và người dân phải sử dụng thuyền kayak để di chuyển trên đường phố.
Gió mạnh đã làm cây cối gãy đổ và góp phần gây mất điện trên diện rộng khắp miền nam New England. Sức gió giật mạnh lên vào sáng Chủ nhật khi tâm bão tiến gần đến bờ biển New Jersey.
New Jersey và New York đã ban bố tình trạng khẩn cấp do nguy cơ ngập lụt và gió mạnh.
Giới chức tại New York, Boston và Philadelphia đã đưa ra cảnh báo về tình trạng ngập lụt nghiêm trọng và việc đóng cửa các tuyến đường. Sóng dữ và sóng lớn vẫn tiếp diễn dọc theo đường bờ biển vùng Đông Bắc. Ngập lụt ven biển vẫn là mối đe dọa khi cơn bão đông bắc suy yếu dần nhưng vẫn gây ra các điều kiện nguy hiểm.
.
---- Đức Giáo hoàng tới Lộ Đức, kêu gọi truyền giảng, sám hối, yêu thương, hiệp thông, hy vọng. Ngày mai, Ngài về Rome. Đức Giáo hoàng Leo XIV đã cử hành Thánh lễ tại Đền thánh Đức Mẹ Lộ Đức (Shrine of Our Lady of Lourdes) ở Tây Nam nước Pháp, trong chuyến tông du và có bài phát biểu trước hàng ngàn khách hành hương. Ngài nhấn mạnh rằng cuộc hội ngộ này thể hiện “dung mạo phổ quát của Giáo hội” và khuyến khích các tín hữu mang “sự an ủi của Lộ Đức” trở về cộng đồng của mình. Đức Giáo hoàng chú trọng đến sự hoán cải, lấy cảm hứng từ sứ điệp của Đức Trinh Nữ Maria gửi tới Thánh Bernadette, đồng thời làm nổi bật lời kêu gọi tha thiết của Đức Mẹ dành cho các tội nhân: “Hãy sám hối! Hãy sám hối! Hãy sám hối!”
Ngài liên kết lời kêu gọi sám hối với những xung đột và đau khổ đang diễn ra trên toàn cầu, khẳng định rằng cội rễ của sự dữ nằm trong lòng người, và sự thay đổi phải bắt đầu từ chính mỗi cá nhân. Sám hối được mô tả như một hành động của tình yêu thương và sự hiệp thông với đại gia đình nhân loại. Đức Giáo hoàng Leo kêu gọi Giáo hội hãy khiêm tốn nhìn nhận những khiếm khuyết, thương tích, sự bất trung và sai lầm của chính mình như một bước cần thiết để tăng trưởng về mặt tâm linh.
Đức Giáo hoàng kết thúc bài chia sẻ bằng cách khẳng định với các khách hành hương rằng trải nghiệm tại Lộ Đức sẽ biến đổi họ thành “những sứ giả của niềm hy vọng.” Ngài mô tả “phép lạ Lộ Đức” chính là khả năng khơi dậy niềm vui và niềm hy vọng ngay giữa những đau khổ và gian nan.
Sau khi hoàn tất các hoạt động cuối cùng tại Pháp bằng chuyến thăm thành phố Metz ở vùng đông bắc vào ngày mai, thứ Hai, ngày 28/9, Đức Giáo hoàng Leo XIV sẽ trở về thẳng Rome ngay trong tối hôm đó, khép lại chuyến tông du kéo dài bốn ngày.
.
---- Thăm dò bầu cử giữa kỳ: Dân chủ có 96% cơ hội kiểm soát Hạ viện, có thể thắng 219 ghế Dân Biểu trong khi Cộng Hòa sẽ thắng 200 ghế. Thượng Viện: 60% cơ hội Đảng Dân chủ giành được từ 51 ghế trở lên.
Đảng Dân chủ hiện đang dẫn trước trong các kết quả thăm dò trung bình toàn quốc với cách biệt từ 7 đến 11 điểm. Nhiều đơn vị dự báo độc lập cho thấy Đảng Dân chủ có nhiều khả năng giành quyền kiểm soát ít nhất một viện của Quốc hội.
Kết quả thăm dò chung toàn quốc (Cập nhật ngày 27 tháng 9 năm 2026), tổng hợp từ hơn 15 đơn vị thăm dò và dữ liệu cập nhật hàng ngày:
- Đảng Dân chủ +7,0 (trung bình)
- Đảng Dân chủ +7,4 (tổng hợp từ US Polling Data)
- Tỷ lệ ủng hộ ông Trump: 36,5% ủng hộ / 61,4% không ủng hộ (cập nhật ngày 27 tháng 9)
- US Polling Data cho thấy xu hướng tương tự: 37% ủng hộ / 60% không ủng hộ
.
Các dự báo (ngày 27 tháng 9 năm 2026):
- Đảng Dân chủ có 96% cơ hội giành quyền kiểm soát Hạ viện (dự báo dựa trên mô hình) [fredcornell.com]
- Bản đồ dự báo đồng thuận của 270toWin: Đảng Dân chủ hiện đang chiếm ưu thế tại 219 khu vực bầu cử, Đảng Cộng hòa tại 200 khu vực.
- Mức chênh lệch D+7 đến D+11 (theo Emerson Polling) cho thấy lợi thế tiềm năng của Đảng Dân chủ trên toàn quốc, tuy nhiên tình hình thực tế tại từng khu vực bầu cử có thể khác biệt. [Emerson Polling]
.
Dự báo triển vọng Thượng viện (ngày 27 tháng 9 năm 2026):
- 60% cơ hội Đảng Dân chủ giành được từ 51 ghế trở lên (dự báo) [fredcornell.com]
- Cơ sở dữ liệu từ US Polling Data: Tỷ lệ hiện tại là 53 ghế Cộng hòa – 47 ghế Dân chủ; Đảng Dân chủ cần thêm 4 ghế để đạt đa số. [uspollingdata.com]
.
---- Trump: chưa thể hòa bình với Iran, sẽ tấn công Iran tiếp sau bầu cử giữa kỳ; hiện kinh tế Iran thê thảm vì Mỹ phong tỏa. Tổng thống Donald Trump không vội vàng đạt thỏa thuận với Iran và đã bác bỏ đề xuất mới nhất của nước này về việc ngừng bắn trong 7 ngày và mở lại eo biển Hormuz để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt cũng như chấm dứt phong tỏa hải quân. Trump tuyên bố rằng dù muốn đạt được thỏa thuận, đề xuất hiện tại của Iran là không thể chấp nhận được, và ông tin rằng Iran đang chịu thiệt hại nặng nề. Trong các cuộc thảo luận kín, ông Trump đã hé lộ kế hoạch nối lại các cuộc oanh tạc nhắm vào Iran sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, thời điểm mà vấn đề giá xăng dầu cao sẽ ít gây nhạy cảm về mặt chính trị hơn.
Các quan chức Mỹ tin rằng thời gian đang đứng về phía Mỹ, khi lệnh phong tỏa hải quân và các biện pháp trừng phạt tài chính mới đang gây tổn hại nghiêm trọng cho nền kinh tế Iran.
Bất chấp xung đột và việc eo biển Hormuz bị đóng cửa một phần, thị trường dầu mỏ vẫn tỏ ra kiên cường hơn dự kiến; giá dầu thô ở mức cao nhưng không đến mức gây thảm họa. Eo biển Hormuz chỉ bị đóng cửa một phần, với lượng dầu vận chuyển qua eo biển này ngày càng tăng dưới sự bảo vệ của quân đội Mỹ.
Các ước tính gần đây cho thấy khoảng 13 đến 13,5 triệu thùng dầu thô mỗi ngày đang đi qua khu vực phong tỏa, tăng gần gấp đôi chỉ trong chưa đầy một tháng. Saudi Arabia đã chuyển hướng các chuyến hàng dầu quay lại lộ trình qua Vịnh Ba Tư do các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng của nước này, góp phần làm tăng lưu lượng dầu qua eo biển.
Quân đội Mỹ đã tạo điều kiện cho các tàu chở dầu di chuyển qua eo biển vào ban ngày, thay vì chỉ giới hạn hoạt động vào ban đêm như trước đây nhằm giảm thiểu nguy cơ bị Iran tấn công. Các cuộc không kích và hoạt động rà phá thủy lôi của Mỹ đã làm suy giảm khả năng tấn công tàu thương mại của Iran, qua đó giảm bớt các mối đe dọa đối với hoạt động vận tải biển.
Việc vận chuyển dầu qua eo biển vẫn tốn kém do rủi ro gia tăng, chi phí nhân sự cao hơn và phí bảo hiểm đắt đỏ; các yếu tố này cộng thêm hơn 30-40 USD vào chi phí mỗi thùng dầu, chưa kể đến chi phí quân sự của Mỹ.
Chi phí vận chuyển dầu cao qua eo biển này là mức không bền vững nếu giá dầu toàn cầu sụt giảm hoặc các nước xuất cảng dầu vùng Vịnh cố gắng đẩy giá lên cao hơn nữa.
.
---- Iran: nếu Iran bị ngăn giao thương, các nước khác đừng mong giao thương qua eo biển Hormuz // Iran: cuộc chiến chưa kết thúc, sẵn sàng đánh trả mạnh // Iran: cấm các công ty thuê tàu ép buộc tàu qua Eo biển Hormuz sai luật Iran.
Hôm Chủ nhật, Tư lệnh quân đội Iran Amir Hatami cảnh báo rằng nếu Iran bị ngăn cản giao thương, các quốc gia khác cũng đừng mong có thể giao thương và thịnh vượng. Ông mô tả Eo biển Hormuz là biểu tượng cho "phẩm giá và danh dự" của Iran, đồng thời khẳng định Iran sẽ không cho phép các đối thủ sử dụng tuyến đường thủy chiến lược này trong khi chính nước này lại bị "tước đoạt quyền lợi".
Khi đề cập đến các nước láng giềng và khu vực, ông Hatami cũng cho rằng việc hợp tác với Hoa Kỳ không đảm bảo an ninh. Ông lập luận rằng an ninh khu vực nên do chính các quốc gia trong khu vực tự quản lý.
.
Tổng tư lệnh Các lực lượng vũ trang Iran Amir Hatami tuyên bố rằng "cuộc chiến vẫn chưa kết thúc", nhấn mạnh rằng "chúng ta đã thắng, nhưng phải giữ vững thắng lợi này".
Phát biểu tại một sự kiện dành cho binh sĩ vào Chủ nhật, ông cảnh báo rằng "kẻ thù xâm lược đã phải hứng chịu những đòn giáng mạnh", nhưng binh sĩ Iran "vẫn phải sẵn sàng đối mặt với những đòn giáng mạnh". Ông ca ngợi vai trò của các thành viên quân đội và chính phủ đã khuất, đồng thời lưu ý rằng các toan tính của kẻ thù – bao gồm cả âm mưu lật đổ Iran thông qua các vụ ám sát – đều đã thất bại.
Ông Hatami cũng cảnh báo các quốc gia trong khu vực rằng việc hợp tác với Mỹ không mang lại an ninh và rằng "uy tín" của những kẻ tấn công đang đứng trước nguy cơ sụp đổ hoàn toàn.
.
Cơ quan quản lý eo biển thuộc Vùng Vịnh của Iran hôm Chủ nhật đã cảnh báo các công ty thuê tàu không được ép buộc tàu thuyền đi qua Eo biển Hormuz mà không tuân thủ đúng quy trình. Theo đài Iran International, cơ quan này cho biết các công ty vi phạm sẽ bị đưa vào danh sách không tuân thủ và tàu của họ sẽ phải chịu các biện pháp hạn chế; đồng thời lưu ý rằng các tàu vi phạm cùng chủ sở hữu và thủy thủ đoàn có thể đối mặt với "những rủi ro về tài chính và an toàn tính mạng".
Cơ quan này cũng chia sẻ một bức thư được cho là của chủ một con tàu gửi đến để xin lỗi vì đã đi qua Hormuz mà không được cấp phép, trong đó giải thích rằng bên thuê tàu đã gây "áp lực thương mại" buộc tàu phải di chuyển qua đây mà không có sự chấp thuận từ chính phủ Iran.
.
---- Oman nói trước LHQ: cuộc chiến Mỹ-Irael tấn công Iran lẽ ra có thể tránh. Oman cam kết an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz. Hôm thứ Bảy, Ngoại trưởng Oman Sayyid Badr bin Hamad bin Hamood Albusaidi cho biết khu vực Trung Đông đã chứng kiến một cuộc xung đột vào đầu năm nay – một sự kiện lẽ ra có thể tránh được.
Ông nói thêm rằng sự leo thang căng thẳng này đe dọa an ninh của các quốc gia trong khu vực và làm tê liệt hoạt động thương mại qua eo biển Hormuz huyết mạch; hệ quả là an ninh năng lượng, sự ổn định giá cả và niềm tin vào trật tự quốc tế hiện hành đều bị ảnh hưởng.
"Vương quốc Oman một lần nữa khẳng định cam kết kiên định trong việc tiếp tục nỗ lực bảo đảm an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz, tuân thủ các nguyên tắc của luật pháp quốc tế và Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển," ông Albusaidi phát biểu tại Liên Hợp Quốc.
Vị Bộ trưởng nhấn mạnh rằng Oman cùng các quốc gia thành viên Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) mong muốn duy trì an ninh, bảo vệ chủ quyền và giữ vững toàn vẹn lãnh thổ của mình.
.
---- Anh quốc: bắt 5 người nghi có âm mưu khủng bố căn cứ không quân Mỹ. Theo hãng tin AP, cảnh sát Anh đã bắt giữ 5 người đàn ông gần một căn cứ không quân của Mỹ; những người này hiện bị tạm giữ vì nghi ngờ âm mưu thực hiện hành vi khủng bố. Cảnh sát cho biết tình hình dường như đã được "kiểm soát" nhưng không xác nhận liệu vụ bắt giữ có liên quan đến căn cứ RAF Fairford hay không. Đây là nơi đặt trụ sở của Không đoàn Hỗ trợ Chiến đấu số 501 và Phi đội Căn cứ Không quân số 420 thuộc Không quân Mỹ; căn cứ này từng được lực lượng Mỹ sử dụng để thực hiện các cuộc tấn công trong thời gian xảy ra xung đột với Iran. Theo NBC News, địa điểm này nằm gần ngôi làng Whelford, cách London khoảng 90 phút di chuyển.
Hình ảnh từ đài Sky News cho thấy một robot dò bắt bom mìn đang di chuyển giữa ba chiếc xe tải màu trắng. Một vành đai an ninh với bán kính 400 mét đã được thiết lập xung quanh ba chiếc xe này, và khoảng 85 hộ gia đình đã được sơ tán. Cảnh sát Gloucestershire cho biết các sĩ quan đã có mặt vào sáng sớm Chủ nhật sau khi nhận được tin báo về những chiếc xe khả nghi đang di chuyển về phía căn cứ, sau đó bắt giữ 5 người đàn ông "vì nghi ngờ vi phạm các quy định của Đạo luật về Chất nổ". Hiện chưa có thông tin chi tiết nào được công bố về các nghi phạm.
.
---- Tập rời Mỹ. Mỹ-TQ hoãn áp thuế nhau tới tháng 2/2027 để họp thêm. Giảm thuế lô hàng 30 tỷ USD nhóm không nhạy cảm. TQ sẽ mua thêm than đá Mỹ. Sẽ đối thoại về AI. Tập hứa sẽ buộc Iran không phát triển vũ khí hạt nhân, TQ sẽ không giúp quân sự Iran. 2 gấu trúc TQ tới Sở thú Atlanta. TQ sẽ đón 100.000 sinh viên Mỹ sang học trong 5 năm tới. Trump-Tập sẽ gặp 2 lần nữa năm nay.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã rời Hoa Kỳ đêm Thứ Sáu, khép lại hội nghị thượng đỉnh mang tính quyết định với Tổng thống Mỹ Donald Trump. Chuyến thăm tập trung nhiều vào ngoại giao cá nhân, các nghi thức trọng thể và việc quản lý sự cạnh tranh toàn cầu hơn là những đột phá lớn mang tính toàn diện. Theo thông cáo của Tân Hoa Xã và tuyên bố từ chính phủ hai nước, các nhà lãnh đạo đã đạt được tám kết quả chiến lược.
- Gia hạn hoãn áp thuế thương mại: Hai nước gia hạn thỏa thuận tạm hoãn áp thuế hiện tại thêm vài tháng (lùi thời hạn từ tháng 11 sang tháng 2/2027) để có thêm thời gian đàm phán một gói thỏa thuận thương mại quy mô lớn hơn.
- Cắt giảm thuế quan & Thỏa thuận về than đá: Một khung được thiết lập để giảm thuế đối với lượng hàng hóa trị giá 30 tỷ USD thuộc nhóm không nhạy cảm; đồng thời, hai bên đạt thỏa thuận về việc Trung Quốc sẽ mua thêm than đá của Mỹ và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường cho nông dân Mỹ.
- Đối thoại về Trí tuệ Nhân tạo (AI): lập cơ chế đối thoại song phương chính thức về AI nhằm đàm phán các biện pháp đảm bảo an toàn cho công nghệ này.
- Ngoại giao về vấn đề Iran: Trump đã thảo luận thẳng thắn với Tập về mối quan hệ giữa Trung Quốc và Iran, dẫn đến sự đồng thuận chung rằng Tehran phải thực hiện cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân, cùng với sự đảm bảo rằng Trung Quốc sẽ không hỗ trợ trực tiếp hay gián tiếp cho các xung đột quân sự của Iran.
- Các tuyến đường thủy quốc tế: đồng ý rằng không quốc gia hay tổ chức nào được phép thu phí quá cảnh đối với tàu thuyền đi qua các tuyến đường thủy quốc tế.
- Chuyến thăm khép lại với một số cử chỉ mang tính biểu tượng: Tập thông báo Trung Quốc sẽ gửi hai gấu trúc khổng lồ, Ping Ping và Fu Shuang, tới Sở thú Atlanta; Trung Quốc đưa ra lời mời 100.000 thanh niên Mỹ sang học tập và thăm Trung Quốc trong vòng 5 năm tới.
Các hoạt động ngoại giao cấp cao dồn dập giữa Mỹ và Trung Quốc dự kiến sẽ tiếp tục diễn ra từ nay đến cuối năm. Trump thông báo rằng hai nhà lãnh đạo sẽ gặp nhau thêm hai lần nữa trong năm 2026: lần đầu tại Hội nghị Lãnh đạo APEC ở Thâm Quyến (Trung Quốc) vào tháng 11, và lần tiếp theo tại Hội nghị Thượng đỉnh Lãnh đạo G20 ở Trump National Doral Miami vào tháng 12.
.
---- Bị Mỹ ép, kinh tế Canada giảm, mức tăng GDP 2026 sẽ là 0,9% (tức là lùi lại), tăng GDP 2027 sẽ là 1,3%. // 70% dân Canada muốn Canada làm thành viên liên kết Liên Âu // Trump hăm dọa: sẽ áp thuế Liên Âu nếu cho Canada liên kết.// Canada-Đức ký hợp tác tình báo, cung ứng quốc phòng, thương mại.
Nền kinh tế Canada đang thê thảm vì chính sách bảo hộ thương mại của Hoa Kỳ. Báo cáo triển vọng kinh tế tháng 9 năm 2026 của OECD dự báo tốc độ tăng trưởng GDP thực tế của Canada sẽ chậm lại, chỉ còn 0,9% trong năm 2026 trước khi phục hồi nhẹ lên mức 1,3% vào năm 2027.
Thống đốc Ngân hàng Trung ương Canada, ông Tiff Macklem, cảnh báo rằng các mức thuế quan mới mà Hoa Kỳ áp đặt lên lượng hàng hóa trị giá 28 tỷ USD của Canada có thể kéo tăng trưởng quý IV xuống dưới mức 1%, gây tác động mạnh đến hoạt động tuyển dụng và đầu tư của doanh nghiệp. Do những bất ổn thương mại trên diện rộng, đồng đô la Canada đã giảm xuống mức thấp nhất trong tám tuần, giao dịch ở tỷ giá 1,41 đổi 1 đô la Mỹ (tương đương 70,92 cent Mỹ). Nhằm tăng cường sự độc lập của nền kinh tế trong nước, chính phủ liên bang đã trình Dự luật C-39 (Đạo luật Xây dựng Canada Vững mạnh) để đẩy nhanh quy trình đánh giá về môi trường và thủ tục pháp lý đối với các dự án lớn về tài nguyên thiên nhiên và cơ sở hạ tầng.
.
Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen gần đây đã đề xuất "mở cửa Liên Âu" để Canada trở thành thành viên liên kết đầu tiên trong lịch sử của EU. Quy chế chưa từng có tiền lệ này sẽ thúc đẩy hội nhập sâu rộng hơn trong các lĩnh vực an ninh, quốc phòng, trí tuệ nhân tạo (AI), an ninh năng lượng và khoáng sản thiết yếu. Một cuộc thăm dò mới của Leger công bố ngày 24 tháng 9 cho thấy 70% người dân Canada ủng hộ việc trở thành thành viên liên kết của EU nhằm đa dạng hóa thương mại và giảm bớt sự phụ thuộc vào Hoa Kỳ.
Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã gọi đề xuất liên minh EU-Canada này là điều "nực cười" và đe dọa sẽ áp thêm thuế quan lên EU nếu thỏa thuận này được xúc tiến.
Vào hôm thứ Sáu, Canada và Đức đã ký kết một thỏa thuận an ninh quan trọng nhằm tinh giản quy trình trao đổi thông tin tình báo và củng cố chuỗi cung ứng quốc phòng cũng như khoáng sản thiết yếu.
.
---- Trump ra quy định mới về xăng xài xả ga: tiêu chuẩn xe là 34,5 dặm/gallon vào năm sản xuất 2031, thay vì 50,4 dặm/gallon do Biden đề ra. Các nhà môi trường: Trump hại địa cầu để làm giàu cho các hãng dầu. Hôm thứ Bảy, Tổng thống Trump thông báo rằng ông đã phê chuẩn các quy định mới của liên bang về hiệu suất nhiên liệu, qua đó cắt giảm mạnh yêu cầu về quãng đường di chuyển của xe mới trên mỗi gallon xăng. Theo tin từ Politico, tiêu chuẩn này sẽ giảm xuống còn khoảng 34,5 dặm/gallon vào năm sản xuất 2031, thay vì mức 50,4 dặm/gallon mà chính quyền Biden đã đề ra.
Ông Trump mô tả động thái này là việc loại bỏ cái mà ông gọi là "quy định bắt buộc vô lý về xe điện", đồng thời hứa hẹn sẽ mang lại những chiếc xe chạy bằng xăng rẻ hơn và "an toàn" hơn. Bài đăng trên Truth Social của ông cho biết các nhà sản xuất xe hơi đang rất hào hứng với việc chế tạo thêm xe tại Mỹ theo các tiêu chuẩn đã được điều chỉnh này.
Nội dung chi tiết của quy định chưa được công bố ngay lập tức. Bộ trưởng Giao thông Vận tải Sean Duffy gọi đây là "thắng lợi lớn" cho người lao động trong ngành xe hơi và cho biết thêm thông tin sẽ được công bố vào thứ Hai. Các nhóm bảo vệ môi trường và những bên phản đối khác cho rằng sự thay đổi này càng làm suy yếu nỗ lực phổ biến xe điện, đồng thời có nguy cơ khiến các nhà sản xuất xe Mỹ tụt hậu so với các đối thủ toàn cầu đang chạy đua phát triển xe điện.
Newsweek lưu ý rằng, trái với cách diễn giải của ông Trump, các quy định của chính quyền Biden không hề bắt buộc người tiêu dùng phải mua xe điện. Thay vào đó, chúng được thiết kế nhằm khuyến khích các nhà sản xuất xe chế tạo nhiều xe điện và xe tiết kiệm nhiên liệu hơn, đồng thời cắt giảm lượng tiêu thụ nhiên liệu và khí thải nhà kính.
.
---- Các tiểu bang nông nghiệp ủng hộ Trump đang nhiều phần chuyển sang ủng hộ Dân Chủ vì giá dầu diesel, giá xăng, phân bón tăng vọt. Cộng hòa đang đối mặt với môi trường chính trị đầy thách thức tại các vùng nông nghiệp trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ; đây là tình trạng tồi tệ nhất trong nhiều thập niên qua. Các vấn đề chính gây bất bình cho nông dân và người chăn nuôi bao gồm thuế quan, giá dầu diesel, xăng và phân bón tăng cao do cuộc chiến tại Iran, cùng kế hoạch nhập khẩu thêm thịt bò của Tổng thống Trump. Cuộc chiến thương mại của ông Trump với Trung Quốc đã gây thiệt hại cho hoạt động xuất khẩu đậu nành, làm giảm giá thành và khiến nông dân mất hàng tỷ đô la; thuế quan cũng làm tăng chi phí mua sắm máy móc nông nghiệp.
Một số nông dân, chẳng hạn như bà Nancy Danner ở Iowa, đang chuyển hướng ủng hộ Đảng Dân chủ do bất mãn với các chính sách của Đảng Cộng hòa liên quan đến thuế quan, cuộc chiến tại Iran và chi phí nhiên liệu leo thang. Mặc dù một số nông dân vẫn trung thành với ông Trump và Đảng Cộng hòa, đặc biệt là về các vấn đề xã hội, nhưng tâm lý lo ngại đang gia tăng và tỷ lệ ủng hộ dành cho ông Trump đang ở mức thấp kỷ lục.
Đảng Dân chủ nhận thấy cơ hội giành lại các tiểu bang nông nghiệp quan trọng và các ghế tại Quốc hội, tập trung vào những nơi như Iowa, nơi các cuộc đua đang trở nên gay cấn hơn.
Tại Iowa, ứng viên Đảng Dân chủ Rob Sand đang dẫn đầu trong cuộc đua vào ghế thống đốc, trong khi Ủy ban Hành động Chính trị (PAC) của Cục Nông trại Iowa (Iowa Farm Bureau) lần đầu tiên không ủng hộ bất kỳ ứng viên nào kể từ năm 2010.
Đảng Dân chủ đặt mục tiêu giành lại 3 trong số 4 ghế Hạ viện của Iowa và đang cạnh tranh gay gắt trong cuộc đua vào Thượng viện giữa ứng viên Cộng hòa Ashley Hinson và ứng viên Dân chủ Josh Turek.
Các nhà phân tích so sánh tình hình chính trị hiện nay với các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 1986 và 2006 – những thời điểm chịu ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế hoặc chiến tranh, tạo lợi thế cho Đảng Dân chủ. Một số nông dân vẫn chưa đưa ra quyết định, khi họ phải cân nhắc giữa việc tiếp tục ủng hộ Đảng Cộng hòa theo truyền thống và nỗi bất bình về chiến tranh cũng như chi phí gia tăng.
Thượng nghị sĩ Joni Ernst thừa nhận những áp lực mà giá dầu diesel cao gây ra cho nông dân. Người chăn nuôi tại Nebraska, Kansas và Texas phản đối kế hoạch của ông Trump về việc nhập cảng 300.000 tấn thịt bò Nam Mỹ miễn thuế, do lo ngại gây tổn hại cho ngành chăn nuôi trong nước.
Các cuộc đột kích của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) tại tây nam Kansas đã làm gián đoạn quy trình sản xuất thịt bò do tình trạng thiếu hụt nhân công, làm dấy lên lo ngại về việc giá thịt bò sẽ tăng cao.
Tại Khu vực bầu cử số 15 của tiểu bang Texas – nơi có ngành chăn nuôi gia súc phát triển mạnh – ứng viên Đảng Dân chủ Bobby Pulido đang thách thức đương kim nghị sĩ Đảng Cộng hòa Monica De La Cruz trong một cuộc đua mà gần đây được đánh giá là "kẻ tám lạng, người nửa cân" (cơ hội chiến thắng chia đều cho cả hai). Ông Pulido cho biết một số nông dân và chủ trang trại từng ủng hộ ông Trump hiện đang tỏ ra bất bình và có thể sẽ giảm bớt động lực đi bỏ phiếu.
.
---- CDC (Phòng ngừa dịch bệnh) giảm 30% nhân viên, giải thể nhiều đơn vị nên việc chậm trễ. Dân Chủ: Trump từ chối giải ngân khoản kinh phí đã được Quốc hội phê duyệt cho CDC là phạm luật. Từng là "tiêu chuẩn vàng" trong lĩnh vực y tế công cộng toàn cầu, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) hiện đang hoạt động với số lượng nhân viên ít hơn khoảng 30% so với hơn một năm trước—và những người trong cuộc cho biết tác động của việc này rất rõ ràng.
Theo báo cáo của tờ *New York Times*, dữ liệu nhân sự mới do các cựu nhà khoa học liên bang tổng hợp cho thấy tổng số nhân viên của cơ quan này đã giảm từ 9.279 người vào tháng 3 năm 2025 xuống còn 6.683 người vào tháng 5 năm 2026, hệ quả của các đợt cắt giảm nhân sự dưới thời chính quyền Trump cùng làn sóng nghỉ hưu và từ chức.
Nhiều đơn vị chuyên trách về các vấn đề như hút thuốc lá, bạo lực tình dục, ngược đãi trẻ em và tai nạn ngã ở người cao tuổi đã bị giải thể hoàn toàn; trung tâm phụ trách các bệnh mãn tính đã mất gần một nửa nhân sự. Các bộ phận chuyên trách về bệnh truyền nhiễm liên quan đến Ebola và các mối đe dọa về hô hấp cũng bị cắt giảm khoảng 17% nhân lực.
Các cuộc phỏng vấn với hơn 30 nhân viên hiện tại và cựu nhân viên mô tả một cơ quan đang chịu sự kiểm soát chặt chẽ từ Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr. và các quan chức được bổ nhiệm theo diện chính trị. Công việc thường nhật tại đây bị đình trệ do sự chậm trễ, các vị trí lãnh đạo bị bỏ trống và những chỉ đạo mang tính chính trị bất thường—điển hình là việc cấp kinh phí (không qua đấu thầu) cho một nghiên cứu nhằm xem xét lại mối liên hệ giữa vắc-xin và chứng tự kỷ (một giả thuyết vốn đã bị bác bỏ). Kinh phí cho nghiên cứu này được lấy từ ngân sách của chương trình tiêm chủng cho trẻ em. Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh (HHS) khẳng định CDC "vẫn tiếp tục bảo vệ" người dân Mỹ, nhưng nhiều ý kiến khác cho rằng cơ quan này đã trở nên im ắng về vấn đề vắc-xin, chậm trễ trong việc ứng phó với dịch sởi và Ebola, đồng thời giảm bớt sự phối hợp với các cơ quan y tế cấp tiểu bang và các đối tác quốc tế. Một cựu quan chức ví tình trạng này như việc "mất đi một phần ba lực lượng lính cứu hỏa của thành phố rồi lại thắc mắc tại sao khu trung tâm đang bốc cháy".
Phe Dân chủ cho rằng việc từ chối giải ngân khoản kinh phí đã được Quốc hội phê duyệt—thông qua việc cắt giảm ngân sách các chương trình dù về mặt hình thức vẫn duy trì chúng—là hành vi vi phạm pháp luật, bao gồm cả Đạo luật Kiểm soát Giam giữ Ngân sách năm 1974 (Impoundment Control Act of 1974). Một dự luật chi tiêu được thông qua trong năm nay có quy định yêu cầu các cơ quan y tế liên bang phải duy trì mức nhân sự cần thiết để thực hiện các trách nhiệm theo luật định, mặc dù dự luật không quy định cụ thể số lượng nhân sự cho từng chương trình. Tuy nhiên, hãng tin AP chỉ ra rằng không có cơ quan giám sát nào mà Quốc hội có thể huy động để thực thi luật này.
.
---- Nga: hãng xưởng phải tự lo phòng không, tự chận bắn UAV của Ukraine đang tấnc ông sâu vào Nga. Các nhà máy và kho bãi trên khắp nước Nga đang được yêu cầu phải tự cảnh giác trước các mối đe dọa từ trên không và tự lo liệu việc phòng thủ. Theo tờ Wall Street Journal, khi máy bay không người lái (UAV) của Ukraine ngày càng xâm nhập sâu vào lãnh thổ Nga, Điện Kremlin đã ra lệnh cho các doanh nghiệp phải tự bảo vệ cơ sở của mình, nếu không sẽ đối mặt với nguy cơ bị nhà nước tạm thời tiếp quản.
Điều này thúc đẩy các tập đoàn lớn như hãng sản xuất thép Severstal triển khai hệ thống phòng không, trong khi các nhà bán lẻ như Ozon và Wildberries gia cố các trung tâm hậu cần bằng các biện pháp như lưới thép. Các tin tuyển dụng hiện đang tìm kiếm nhân viên bảo vệ và thậm chí cả xạ thủ được huấn luyện để phát hiện và bắn hạ UAV; một số vị trí làm việc tại cầu Crimea còn đưa ra mức đãi ngộ rất cao và yêu cầu ký hợp đồng với Bộ Quốc phòng.
Để bù đắp chi phí, chính phủ đang xem xét các ưu đãi thuế và rót 2 tỷ USD vào một công ty tái bảo hiểm chủ chốt trong bối cảnh các yêu cầu bồi thường bảo hiểm liên quan đến UAV gia tăng. Nhân viên bưu chính đã được phép mang theo vũ khí để bắn hạ UAV, và công ty an ninh mạng Kaspersky đang chào bán các gói giải pháp chống UAV tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, sự phối hợp giữa khối doanh nghiệp, Bộ Quốc phòng và ngành công nghiệp quốc phòng Nga vẫn còn thiếu đồng bộ, ngay cả khi chi tiêu cho các hệ thống chống UAV được cho là đã tăng gần gấp bảy lần so với cùng kỳ vào đầu năm 2026—một con số có thể vẫn thấp hơn thực tế do các công ty không bắt buộc phải công khai toàn bộ chi phí tự bảo vệ.
Những rủi ro đối với ngành công nghiệp là rất lớn: các cuộc tấn công của Ukraine vào cơ sở hạ tầng dầu khí trong năm nay đã gây gián đoạn nghiêm trọng đến năng lực lọc dầu và xuất khẩu, buộc Nga phải nhập khẩu lượng sản phẩm dầu vận chuyển bằng đường biển trong tháng 8 nhiều gấp ba lần tổng lượng nhập cảng của cả năm ngoái, theo tờ Kyiv Post. Ukraine tiếp tục sử dụng UAV tấn công nhà máy lọc dầu Ilsky ở miền nam nước Nga bắt đầu từ tối thứ Sáu. Các quan chức địa phương đã xác nhận vụ tấn công nhưng không cung cấp thông tin chi tiết.
.
---- Thụy Sĩ thăm dò hậu bỏ phiếu về định nghĩa chặt chẽ hơn về trung lập trong Hiến pháp: có vẻ như bị bác bỏ. Theo kết quả thăm dò cử tri sau khi bỏ phiếu do công ty nghiên cứu GFS thực hiện, cử tri Thụy Sĩ hôm Chủ nhật đã bác bỏ đề xuất đưa định nghĩa chặt chẽ hơn về sự trung lập vào hiến pháp.
Sáng kiến này, được Đảng Nhân dân Thụy Sĩ (SVP) theo đường lối cánh hữu ủng hộ, nhằm mục đích xác lập quy chế trung lập vĩnh viễn có vũ trang cho Thụy Sĩ, đồng thời hạn chế việc tham gia các liên minh quân sự và áp đặt lệnh trừng phạt đối với các quốc gia đang có chiến tranh.
Cuộc bỏ phiếu diễn ra sau một chiến dịch tranh luận về cách ứng phó của Thụy Sĩ đối với cuộc xung đột Nga - Ukraine. Đảng SVP cho rằng việc chính phủ Thụy Sĩ áp dụng các biện pháp trừng phạt của EU đối với Nga là hành động đi ngược lại truyền thống trung lập. Quy chế trung lập của Thụy Sĩ đã được hiến định từ năm 1848 và được quốc tế công nhận, nhưng sáng kiến này lại muốn áp đặt những giới hạn chi tiết hơn về cách thức thực thi quy chế đó.
.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình