Một luật sư Mỹ gốc Việt cứu thành công: 1 Công dân Lào bị ICE bắt, đẩy lên phi cơ, đưa vô nhà tù Eswatini ở Châu Phi, giam hơn 1 năm qua, được cứu
.
Dịch theo bản tin AP, do phóng viên Gerald Imray viết từ Nam Phi: Một người nhập cư bị Mỹ trục xuất và giam giữ tại nhà tù ở châu Phi hơn một năm qua đã được trả tự do. Một công dân Lào bị Mỹ trục xuất sang Eswatini (quốc gia có tên cũ là Swaziland, trước khi đổi tên năm 2018) trong chiến dịch siết chặt kiểm soát nhập cư của chính quyền Trump đã được trả tự do khỏi nhà tù an ninh nghiêm ngặt tại quốc gia châu Phi này vào Chủ nhật, sau hơn một năm bị giam giữ; thông tin này do luật sư của ông cho biết.
Ông Phone Chomsavanh là một trong năm người nhập cư bị trục xuất sang Eswatini – nơi ông không có bất kỳ mối liên hệ nào – vào tháng 7 năm 2025, trong giai đoạn đầu của chương trình trục xuất sang nước thứ ba đầy tranh cãi và được thực hiện một cách bí mật dưới thời chính quyền Trump.
Luật sư Tin Thanh Nguyen (có trụ sở tại Mỹ) cho biết trong thông báo về việc thân chủ được trả tự do rằng, ông Chomsavanh chỉ được thông báo về việc bị trục xuất sang Eswatini ngay trước khi chiếc máy bay vận tải quân sự chở ông cùng những người khác hạ cánh xuống đó hơn 14 tháng trước.
Ông Nguyen cho biết hiện ông Chomsavanh đang được trục xuất về Lào.
Ông Chomsavanh cùng bốn người nhập cư khác bị trục xuất sang Eswatini từng bị kết án vì các tội danh nghiêm trọng tại Mỹ, nhưng họ đã chấp hành xong án phạt tù trước khi bị đưa đến Khu phức hợp Cải huấn Matsapha, gần thủ đô hành chính Mbabane của Eswatini.
"Ông ta đã chấp hành xong án phạt của mình. Thay vào đó, họ đưa ông lên máy bay mà không nói cho ông biết điểm đến, rồi bỏ mặc ông trong một nhà tù tại quốc gia mà ông chưa từng nghe tên, nơi không ai buộc tội ông về bất cứ điều gì," luật sư Nguyen nói. "Ông ta đã bị giam giữ ở đó hơn một năm. Không có thông báo, không có phiên điều trần, không có cơ hội phản đối. Đó hoàn toàn không phải là quy trình pháp lý đúng đắn theo bất kỳ định nghĩa nào."
Trong các tin nhắn riêng gửi tới hãng tin AP, luật sư cho biết ông Chomsavanh đã rời Eswatini và hạ cánh xuống Johannesburg trên hành trình trở về Lào.
Người phát ngôn chính phủ Eswatini chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về việc ông Chomsavanh được trả tự do.
Theo luật sư, ông Chomsavanh sinh ra tại một trại tị nạn ở Thái Lan sau khi cha mẹ ông rời Lào, và gia đình ông đã chuyển đến Mỹ khi ông lên 7 tuổi. Theo các tổ chức vận động như Human Rights First và Refugees International – những đơn vị đang theo dõi sát sao quá trình trục xuất – Chomsavanh là một trong số khoảng 500 người nhập cư bị trục xuất từ Hoa Kỳ sang các quốc gia châu Phi không phải là quê hương của họ kể từ khi chương trình "nước thứ ba" bắt đầu vào năm ngoái.
Khoảng hơn mười quốc gia châu Phi đã chấp nhận tiếp nhận những người bị trục xuất từ Hoa Kỳ theo chương trình này, trong đó một số nước thực hiện việc tiếp nhận để đổi lấy các khoản thanh toán trị giá hàng triệu đô la. Theo thỏa thuận giữa các bên, chính quyền Trump đã chi trả 5,1 triệu đô la cho Eswatini – quốc gia quân chủ chuyên chế cuối cùng tại châu Phi do một vị vua cai trị – để nước này tiếp nhận những người bị trục xuất. Cho đến nay, Eswatini đã tiếp nhận khoảng 30 người thuộc diện này.
Chương trình này – vốn dẫn đến việc người nhập cư bị giam giữ tại những quốc gia mà họ không có mối liên hệ nào và cũng không bị buộc tội phạm pháp – đã vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ các tổ chức nhân quyền và giới luật sư. Chương trình cũng là đối tượng của các vụ kiện tụng pháp lý tại Hoa Kỳ cũng như tại một số quốc gia nơi người nhập cư bị đưa đến.
.
Chính quyền Trump bảo vệ chính sách này như một biện pháp nhằm nhanh chóng đưa những người nhập cư đã có lệnh trục xuất cuối cùng rời khỏi Hoa Kỳ, trong bối cảnh quê hương của họ có thể chưa sẵn sàng tiếp nhận họ ngay lập tức.
Tháng trước, một tòa phúc thẩm của Hoa Kỳ đã giữ nguyên phán quyết của thẩm phán về việc tạm dừng chương trình này, với lý do chương trình không cho phép những người nhập cư đối mặt với lệnh trục xuất có thời gian để phản đối việc bị đưa sang nước thứ ba nếu họ lo sợ bị ngược đãi hoặc tra tấn tại đó.
Tuần trước, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã ra phán quyết tạm thời cho phép chính quyền Tổng thống Donald Trump tiếp tục nhanh chóng đưa người nhập cư sang các nước thứ ba, mặc dù tòa sẽ xem xét các lập luận về vụ việc này vào tháng 12.
Chương trình này phần lớn được thực hiện trong bí mật, thiếu sự minh bạch về số lượng người nhập cư bị trục xuất sang nước thứ ba cũng như địa điểm và điều kiện giam giữ họ.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình