- Trong 28 người bị cáo buộc chưa nhập tịch mà đăng ký cử tri: nhiều người không nhớ họ đăng ký khi nào, và nhiều người chưa từng đi bầu phiếu.
- Có ít nhất 2 người trùng tên với các bị cáo đã đăng ký cử tri với tư cách thành viên Đảng Cộng hòa, 2 người theo Đảng Dân chủ, 2 người ủng hộ Đảng Hòa bình và Tự do, 3 người không chọn đảng
- UCLA: đôi khi họ vô tình đăng ký cử tri, hay khi sơ sót ở DMV (khi lấy bằng lái xe), chỉ 28 người trong 23 triệu cử tri California là quá ít và Bộ Tư Pháp đã ầm ĩ
- Liên bang nói 23 người trong 28 người đó từng đi bỏ phiếu.
.
---- Bản tin sau đây là từ báo Los Angeles Times đêm Thứ Hai 19/10/2026, tựa đề "California residents accused by feds of voter fraud react with shock, confusion and anger" (Các cư dân California bị chính quyền liên bang cáo buộc gian lận bầu cử bày tỏ sự bàng hoàng, hoang mang và phẫn nộ). Bài của hai phóng viên Brittny Mejia, và Kevin Rector.
Tại tòa án liên bang ở trung tâm Los Angeles vào cuối ngày thứ Hai, một số người có thẻ xanh – những người bị bắt trong một chiến dịch trấn áp cáo buộc gian lận bầu cử tại California – đã bày tỏ sự hoang mang trước các cáo buộc nhắm vào họ. Một số người cho biết họ hoàn toàn không nhớ gì về việc đăng ký bỏ phiếu, dù các quan chức trong chính quyền Trump khẳng định họ đã thực hiện hành vi đó.
Trong số này có bà Ana Domínguez, 60 tuổi, một người gốc El Salvador hiện đang cư trú tại Long Beach với tư cách là thường trú nhân hợp pháp. Hôm thứ Hai, chính quyền liên bang cáo buộc bà đã gian lận khi đăng ký bỏ phiếu vào tháng 7 năm 2006, và sau đó khai man về việc này trong hồ sơ xin nhập quốc tịch vào tháng 3 năm 2026.
Bà Domínguez khẳng định bà không hề nhớ mình từng đăng ký bỏ phiếu.
.
Một người đàn ông khác, cũng đối mặt với các cáo buộc tương tự như bà Domínguez, cho biết điều tương tự: Ông không hề hay biết về việc mình từng đăng ký bỏ phiếu như lời các công tố viên liên bang khẳng định.
Cả hai nằm trong số 28 cá nhân bị truy tố về các tội danh liên quan đến bầu cử cấp liên bang, bao gồm gian lận đăng ký cử tri và khai man trong đơn xin nhập quốc tịch. Trước đó vài giờ, trong một cuộc họp báo, các công tố viên liên bang và quan chức cấp cao của Bộ Tư pháp đã nêu bật các vụ bắt giữ này như bằng chứng cho thấy các cuộc bầu cử tại California bị thao túng bởi những cử tri không phải là công dân – điều mà Tổng thống Trump đã cáo buộc từ lâu.
Đối với những người bị truy tố tại Quận Trung tâm California (Central District of California), dữ liệu đăng ký cử tri và hồ sơ công khai cho thấy ít nhất hai cá nhân trùng tên với các bị cáo đã đăng ký bỏ phiếu với tư cách là thành viên Đảng Cộng hòa, hai người theo Đảng Dân chủ, hai người ủng hộ Đảng Hòa bình và Tự do (Peace and Freedom Party), và ba người không chọn đảng phái nào.
Các quan chức tiểu bang cho biết, ngay cả khi các trường hợp người không phải công dân bỏ phiếu là có thật, thì đây cũng chỉ là những sự việc cá biệt, không phải bằng chứng cho thấy tình trạng gian lận bầu cử diễn ra trên diện rộng. Họ cũng đặt nghi vấn về độ chính xác của các cáo buộc này, đồng thời dẫn chứng rằng những cáo buộc tương tự ở các nơi khác trên cả nước đã từng bị bác bỏ.
.
Các chuyên gia về bầu cử cho biết, nhiều trường hợp người không phải công dân đăng ký bỏ phiếu thường xuất phát từ sai sót hành chính hoặc sự nhầm lẫn từ phía người nhập cư, chứ không phải là hành vi phạm tội có chủ đích. "Từ kinh nghiệm trước đây, chúng ta biết rằng đôi khi mọi người vô tình đăng ký bỏ phiếu, chẳng hạn như khi xảy ra sai sót tại cơ quan cấp bằng lái xe (DMV)," Rick Hasen, giám đốc Dự án Bảo vệ Dân chủ (Safeguarding Democracy Project) thuộc Trường Luật UCLA, viết trong một bài đăng trên blog hôm thứ Hai. "Hành vi này chỉ bị coi là tội phạm nếu chính phủ có thể chứng minh được đó là sự vi phạm cố ý đối với luật liên bang."
Bốn trong số các bị cáo bị buộc tội hôm thứ Hai đã có phiên hầu tòa sơ khởi vào cuối buổi chiều cùng ngày. Trước đó, hơn một chục người thân của họ đã tập trung quanh tòa án liên bang với vẻ bồn chồn và lo lắng rõ rệt.
Một người phụ nữ, dắt theo con nhỏ và một đứa con gái lớn hơn, loay hoay tìm đúng phòng xử án. Một người phụ nữ khác — con gái của bà Domínguez — đã bật khóc ở hành lang trong khi chờ đến lượt xét xử mẹ mình. Khi bà Domínguez bước lên đứng trước thẩm phán, bà đã gửi một nụ hôn gió tới chồng và con gái đang ngồi ở hàng ghế thứ hai trong phòng xử án. Bà đeo một chiếc đai lưng y tế màu đen và hai chân bị cùm.
.
Một bị cáo khác là ông Omar Muñoz, 72 tuổi, một thường trú nhân hợp pháp đến từ Belize. Hình ảnh ông bị bắt tại nhà riêng ở Commerce đã được các nhiếp ảnh gia ghi lại và lan truyền khắp thế giới. Ông bước vào phòng xử án với phần eo bị xích, chân bị cùm, và vẫn mặc chiếc quần pyjama màu đỏ đen mà ông đã mặc khi bị bắt.
Ông Muñoz bị cáo buộc đã đăng ký bỏ phiếu gian lận vào tháng 9 năm 2019, sau đó tham gia bỏ phiếu vào năm 2020, hai lần vào năm 2022 và một lần nữa vào năm 2024. Ông cũng bị cáo buộc khai man trong đơn xin nhập quốc tịch Hoa Kỳ khi khẳng định rằng trước đây mình chưa từng giả mạo là công dân Hoa Kỳ.
Tại phòng xử án, ông Muñoz đặt tay lên ngực và vẫy chào gia đình đang ngồi ở hàng ghế đầu.
Ông Hasen, chuyên gia từ UCLA, nhận định rằng việc chính phủ công khai hình ảnh vụ bắt giữ ông Muñoz rõ ràng "nhằm truyền tải thông điệp rằng vấn đề người không phải công dân tham gia bỏ phiếu tại California vừa phổ biến vừa nghiêm trọng — những tội ác mà các quan chức bầu cử tại California đã cố tình phớt lờ hoặc không phát hiện ra." Tuy nhiên, ông viết rằng thực tế "có lẽ khác xa như vậy", trong đó hành vi gian lận bầu cử chỉ giới hạn ở những trường hợp cá biệt, một số trường hợp thậm chí không xuất phát từ ý đồ xấu xa.
.
Bill Essayli, Trợ lý Công tố viên Liên bang cấp cao tại Los Angeles, cho biết hôm thứ Hai rằng các vụ việc này cho thấy nỗ lực mạnh mẽ từ phía chính quyền liên bang nhằm đảm bảo những người không phải là công dân không làm mất đi giá trị lá phiếu của các cử tri Mỹ hợp lệ — một vấn đề mà ông cho biết các quan chức California đã từ chối thừa nhận, bất chấp việc chính quyền liên bang đã đưa ra bằng chứng.
Ông Essayli bác bỏ quan điểm cho rằng những người bị buộc tội có thể không nhận thức được hành vi của mình. Ông khẳng định: "Bạn phải chủ động thực hiện các bước cần thiết mới có thể đăng ký bỏ phiếu; đó không phải là điều tự nhiên xảy ra với bạn".
José Antonio Bañuelos-Díaz, 42 tuổi, một công dân Mexico cư trú tại West Adams, đã xuất hiện tại tòa trong trang phục gồm áo khoác phản quang có in tên một công ty làm vườn, quần jeans xanh và đôi ủng có hình lá cờ Mỹ. Ông bị bắt khi đang trên đường đi làm.
.
Trong các phiên điều trần, các bị cáo chỉ lên tiếng để xác nhận rằng họ đã xem xét và hiểu rõ các cáo buộc nhắm vào mình. Trong mọi trường hợp, công tố viên liên bang đều cho biết chính phủ không yêu cầu giam giữ các bị cáo.
Thẩm phán sơ thẩm đã ra lệnh trả tự do cho cả bốn người dựa trên cam kết cá nhân của họ, đồng thời cho biết họ không cần phải chịu sự giám sát. Tất cả họ đều phải có mặt tại tòa vào ngày 9 tháng 11 cho phiên điều trần sơ bộ. Các luật sư công liên bang đại diện cho họ đã không phản hồi yêu cầu bình luận.
Lliani Orantes, con gái của ông Muñoz và là một y tá sinh ra tại Mỹ, cho biết cha cô đã bị các cơ quan liên bang lôi ra khỏi nhà sau khi họ ập đến và phong tỏa cả khu phố. Cô cho biết gia đình đang cố gắng tìm hiểu chuyện gì đã xảy ra, bao gồm cả khả năng ông Muñoz bị nhầm lẫn với những người thân trẻ tuổi hơn có cùng tên — trong đó có một người con trai sinh ra tại Mỹ và đã đăng ký cử tri.
Orantes cũng bày tỏ sự bất mãn trước cách thức thực hiện vụ bắt giữ cha cô — một sự kiện mà các cơ quan liên bang đã thông báo trước cho một số phóng viên, những người được đưa đi cùng trong cuộc đột kích.
Cô cho biết cha mình đang trong quá trình hồi phục sau các ca phẫu thuật cột sống cổ, sửa chữa chóp xoay vai và thay khớp cả hai đầu gối. Cô mô tả việc cha mình bị lôi ra khỏi nhà "như một con chó" là một phần của cái mà cô gọi là "chiêu trò chính trị, một ví dụ được sử dụng cho chiến dịch" — chiến dịch mà các cơ quan liên bang đặt tên là "Operation Protect the Vote" (Chiến dịch Bảo vệ Lá phiếu).
"Họ đang cố gắng gieo rắc nỗi sợ hãi trong xã hội," cô nói.
"Thế giới này còn bao nhiêu vấn đề khác phải giải quyết, tại sao chúng ta lại cứ phải tập trung vào những chuyện nhỏ nhặt vốn có thể được xử lý theo cách khác? Chẳng hạn như, một nhân viên di trú có thể đến tận nhà để làm việc cơ mà," cô chia sẻ. Bộ Trưởng Tư Pháp Rob Bonta — người đang đại diện cho tiểu bang cùng các quan chức bầu cử cấp cao của tiểu bang và Quận Los Angeles để đối phó với vụ kiện từ Bộ Tư pháp — cho biết hôm thứ Hai rằng việc bỏ phiếu bất hợp pháp là hành vi sai trái và những trường hợp "đơn lẻ, tách biệt" như vậy cần phải bị truy tố.
Tuy nhiên, ông Bonta bác bỏ thông tin cho rằng tình trạng gian lận bầu cử đang diễn ra tràn lan tại tiểu bang này. Ông gọi 28 trường hợp bị cáo buộc trong tổng số 23 triệu cử tri đăng ký tại California chỉ là "muối bỏ bể", đồng thời cho biết ông sẽ theo dõi diễn biến của các vụ việc này tại tòa án.
"Chúng ta hãy chờ xem các tình tiết thực tế ra sao, liệu họ có buộc phải hủy bỏ cáo buộc hay sẽ tiếp tục tiến hành truy tố," ông nói.
.
Vào khoảng 3 giờ chiều thứ Hai, bốn bị cáo tại tòa án trung tâm thành phố đã được thả và rời khỏi phòng xử án; một số người được người thân chờ sẵn ở hành lang đón và ôm chầm lấy họ.
Bà Domínguez lau nước mắt khi kể lại quá trình mình bị bắt, đồng thời cho thấy những vết bầm trên cổ tay do còng tay để lại.
"Họ cáo buộc tôi gian lận bầu cử từ năm 2006," bà nói. Bà Domínguez cho biết các cáo buộc này hoàn toàn vô lý vì bà chưa từng đi bỏ phiếu bao giờ.
"Nếu tôi thực sự thực hiện tất cả những hành vi gian lận đăng ký cử tri hay bất cứ điều gì họ cáo buộc từ năm 2006 đến nay, chẳng phải lẽ ra tôi đã phải đi bỏ phiếu trong suốt những năm qua rồi sao?" bà đặt câu hỏi.
Trong một phần trình bày tại cuộc họp báo, các cơ quan chức năng liên bang cáo buộc rằng 23 trong số 28 người bị truy tố đã thực hiện hành vi bỏ phiếu. Bà Domínguez không nằm trong số đó.
Bà Domínguez cho biết bà đã là thường trú nhân hợp pháp từ cuối thập niên 1980s và đã nộp đơn xin nhập quốc tịch Hoa Kỳ trong năm nay. Bà kể rằng trong quá trình làm thủ tục, bà đã thông báo với nhân viên di trú rằng những người duy nhất trong gia đình bà đăng ký cử tri là chồng bà (người đã trở thành công dân Hoa Kỳ trước đó) và con gái bà (người sinh ra tại Hoa Kỳ).
Kể từ đó, bà Domínguez cho biết mình vẫn luôn chờ đợi buổi lễ tuyên thệ nhập quốc tịch, "nhưng điều đó đã không bao giờ xảy ra." Thay vào đó, cô ấy đã bị bắt vào thứ Hai khi chuẩn bị rời nhà để đi làm công việc trợ lý hành chính.
"Chưa bao giờ, trong suốt cuộc đời mình... tôi lại nghĩ rằng chuyện này có thể xảy ra với tôi," cô nói.
.
Muñoz cùng gia đình tập trung bên ngoài tòa án. Muñoz, người từ chối bình luận về các cáo buộc nhắm vào mình, cho biết ông đã dậy sớm để uống cà phê thì nghe thấy sự ồn ào bên ngoài. Các đặc vụ tuyên bố rằng nếu ông không mở cửa, họ sẽ phá cửa xông vào.
Ông kể lại cảnh tượng trực thăng, ít nhất tám chiếc xe cùng nhiều đặc vụ từ các cơ quan khác nhau ập đến nhà mình, và nhớ lại suy nghĩ lúc đó: "Mình đang ở trong bộ phim nào thế này?"
"Số tiền đó lớn thật đấy. Người đóng thuế phải chi trả cho việc này," ông nói. "Họ hoàn toàn có thể gửi cho tôi một lá thư yêu cầu tôi trình diện tại tòa."
Ông Muñoz — người cho biết mình đã nhập cảnh hợp pháp vào Hoa Kỳ từ năm 1975 và luôn "đóng đầy đủ thuế" kể từ đó — kể lại rằng ông đã giải thích với các đặc vụ thực thi pháp luật khi họ bắt giữ ông rằng ông vừa trải qua sáu ca phẫu thuật, nhưng họ "chẳng hề bận tâm". Ông cho biết phải bốn tiếng sau đó, ông mới được thông báo về các cáo buộc nhắm vào mình.
Con trai ông, Omar Muñoz Jr., đặt câu hỏi tại sao các đặc vụ liên bang lại không cân nhắc đến tuổi tác và tình trạng sức khỏe của cha anh.
"Chúng tôi hiểu rằng có những quy trình pháp lý cần được giải quyết tại tòa. Nhưng tại sao lại là 5 giờ sáng, với còng tay trên người? Cách thức họ thực hiện mọi việc, cùng với những gì mẹ tôi phải trải qua... điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của cha tôi mà còn tác động đến cả mẹ tôi nữa," anh nói. "Chúng tôi hiểu là có luật pháp, nhưng một người vẫn được coi là vô tội cho đến khi có bằng chứng chứng minh họ phạm tội."
Vợ của ông Muñoz, bà Esmeralda, cũng bày tỏ thắc mắc tương tự con trai mình về việc tại sao lại có quá nhiều đặc vụ được huy động đến nhà họ.
"Thật sao? Chỉ để bắt một người cao tuổi mà cần huy động đông người đến thế này ư?" bà kể lại lời mình đã nói với một đặc vụ liên bang. "Thật không thể tin nổi."
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình