VẪN LÀ KẺ ĐỘC HÀNH…
Thích Nhuận Hùng
Theo thói quen hằng ngày, sáng thức dậy thật sớm, tự tay mình pha một ấm trà nóng, mở cửa nhìn trời – nhìn đất, thấy nắng thì vui, gặp mưa cũng chẳng buồn. Ngày tháng cứ thế trôi qua, không cần ai hỏi han đến mình, và chẳng mong ai đó thấu hiểu mình!
Bởi càng đi qua nhiều năm tháng - ngày - giờ, ta càng nhận ra, đời người có những chuyện, nói ra chưa chắc đã nhẹ lòng; có những nỗi lòng…chẳng muốn chia xẻ cùng ai. Bởi mình biết, những điều ấy không có ích cho người đối diện, không khéo dễ bị chỉ trích. Vì thế gian, là cái lưỡi đôi chiều, thuận thì tốt, nghịch sẽ bị mang họa vào thân. Tốt nhất ta nên giữ im lặng cho chính mình, đó là tiền đồn để bảo vệ tâm tư của chính mình… Cuối cùng vẫn phải tự mình học cách vượt qua, mọi khó khăn – gian lao – thử thách cuộc đời, đã bày ra trước mắt mình…
Ngày còn trẻ, ta từng nghĩ sống chân thành thì sẽ gặp người chân thành, đối đãi tử tế thì sẽ được tử tế đáp đền. Sau này mới hiểu, lòng tốt không phải lúc nào cũng gặp được lòng tốt, thật tâm chưa chắc đổi lại thật tình. Có những người lúc cần thì gọi ta bằng hai tiếng thân quen, đến khi hết cần, một lời hỏi thăm cũng trở nên xa xỉ. Có những mối quan hệ tưởng bền lâu, vậy mà chỉ một lần lợi ích không còn, tình nghĩa đã nhẹ tựa khói bay.
Nhưng thôi, trách người mãi cũng chẳng làm mình khá hơn.
Bởi lòng người có hạn, sức người có hạn, những năm tháng còn lại cũng chẳng dài lâu. Thay vì dành hết thời gian để phân bua với người không muốn hiểu, chi bằng chăm sóc cha mẹ khi còn có thể, tử tế với người bên cạnh, làm tròn bổn phận của mình và sống sao cho đêm về đặt lưng xuống, lòng không phải day dứt quá nhiều.
Vẫn là kẻ độc hành!
Ai sống trên đời mà chẳng có lúc nghĩ cho mình trước? Chỉ mong người ta đừng vì cái lợi của bản thân mà cố tình làm tổn thương người khác. Còn nếu đã gặp phải người như thế, ta học cách nhìn cho rõ, nhớ cho vừa, rồi bước đi. Không cần đem chuyện cũ kể khắp nơi, cũng chẳng phải cố chứng minh ai đúng, ai sai. Thời gian vốn công bằng theo cách riêng của nó; có những điều hôm nay chưa hiểu, ngày sau tự khắc sáng tỏ.
Ta chọn độc hành, chẳng phải vì hơn người, càng không phải vì đã nhìn thấu nhân tình thế thái. Nói cho cùng, ta cũng chỉ là một người bình thường, từng vui vì một lời hỏi han, từng buồn vì một cuộc hẹn không thành, từng trông đợi một người rồi tự mình thất vọng. Chẳng qua, sau vài lần va vấp, ta hiểu rằng không thể cứ đem bình yên của mình đặt vào thái độ của người khác.
Người thương ta, thì ta trân trọng. Còn ngược lại thì ta vẫn ghi nhận – không oán trách cũng không giận hờn hay ghim gút làm chi cho nặng lòng…Sống thì cần buông xả cho tâm hồn thỏa mái không nên chấp chứa những định kiến vu vơ – vớ vẫn nào đó là chi cho mệt. Thêm bạn – bớt thù là tốt nhất, nếu làm được thì các bạn cũng nên hoan hỷ. Đời người rất là ngắn ngủi, vô thường luôn luôn kề cận…!
Người không còn muốn đi cùng, thôi thì ta đành tiễn biệt.
Duyên còn thì quý, duyên hết thì thôi. Không phải cuộc chia tay nào cũng cần một lời giải thích, cũng không phải người rời đi nào cũng đáng để ta níu giữ đến hao mòn chính mình.
Có những buổi chiều trở về căn nhà vắng, đặt chiếc chìa khóa lên bàn, nghe tiếng quạt quay đều đều, ta mới hiểu thế nào là cô đơn. Cô đơn không hẳn là không có ai bên cạnh; đôi khi, giữa một bàn tiệc đông người, ta vẫn thấy mình lạc lõng. Nhưng rồi nghĩ lại, một mình ăn bữa cơm thanh đạm, ngủ một giấc yên lành, sáng mai còn đủ sức khỏe để làm việc, còn người thân để hỏi han, còn một vài người bạn thật lòng để trò chuyện, ấy đã là phúc phần chẳng nhỏ.
Đời người, suy cho cùng, cần gì quá nhiều?
Đời người, đi đến cuối cùng, học được cách lặng im, nhưng không học cách tuyệt tình, chỉ có thế thôi.
Một mái nhà đủ ấm, một công việc đủ sống, vài người không toan tính, một thân thể còn khỏe mạnh, một tâm hồn không phải cúi đầu vì điều hổ thẹn. Có được những điều ấy, ta nên biết ơn hơn là cứ ngước nhìn cuộc đời của người khác rồi tự thấy mình thiếu thốn.
Đến một ngày tóc bạc, nhìn lại quãng đời đã qua, ta chẳng mong mình hơn được bao nhiêu người. Chỉ mong những người từng gặp ta, dẫu không còn thân thiết, cũng không phải nhớ về ta bằng một nỗi oán hờn. Chỉ mong bản thân sau bao lần bị cuộc đời làm cho mỏi mệt, vẫn chưa đánh mất lòng thương người; sau bao phen thất vọng, vẫn còn biết tin vào điều tử tế.
Bởi sống ở đời, khôn ngoan giúp ta tránh được vài điều thiệt thòi, nhưng lòng nhân hậu mới giúp ta không trở thành người mà chính mình từng tổn thương.
Ta cũng học chút đạo lý nơi cửa thiền, nhưng chẳng dám nhận mình đã buông bỏ được bao nhiêu. Bởi nghe một câu kinh thì dễ, sống được một phần trong câu kinh ấy mới là khó. Miệng nói tùy duyên, nhưng khi gặp chuyện trái ý thì vẫn buồn buồn; miệng nói vô thường, nhưng khi người thân đau ốm vẫn lo đến mất ngủ, sợ người không còn bên mình nữa. Hóa ra tu tâm không phải biến mình thành người lạnh lùng, mà là học cách giữ lòng bình tĩnh giữa những điều không như ý, biết thương mà không kiểm soát, biết giúp mà không đòi trả nghĩa, biết rời đi mà không nhất thiết phải mang theo oán hận.
Nếu có người từng đối xử không tốt với ta, ta không cần giả vờ rằng mình chưa từng đau. Tha thứ cũng chẳng có nghĩa là phải quay lại như xưa. Ta có thể không còn trách họ, nhưng vẫn giữ khoảng cách; có thể mong họ sống tốt, nhưng không tiếp tục để họ làm tổn thương mình. Đó không phải hẹp lòng, mà là biết quý trọng sự bình yên của chính mình.
Ta cứ đi giữa cuộc đời bình thường này, không cần áo gấm, chẳng mong tiếng khen. Gặp người tốt, ta giữ lấy tình; gặp người chưa tốt, ta giữ lấy mình. Có tiền thì sống đàng hoàng, không tiền cũng đừng đánh mất tự trọng. Có người đồng hành thì quý, lúc chỉ còn một mình cũng đừng xem đó là bất hạnh.
Độc hành không có nghĩa là đoạn tuyệt với nhân gian. Chỉ là từ nay, ta không còn đi tìm tất cả mọi người để lấp đầy khoảng trống trong lòng, mà học cách sống cho tử tế, bình thản và đủ đầy ngay cả khi bên cạnh chẳng có ai.
Đường còn dài, bình trà kia vẫn còn ấm, trời thì còn có xanh – lãng đãng – phiêu bồng khắp mọi nơi.
Ta cứ bước đi, chậm một chút cũng chẳng có sao, có đo thì sẽ có đến...
Miễn là lòng còn trong sáng, bước chân đi vẫn đều đều, và giữa cuộc đời nhiều được mất - hơn thua, dù thắng hay bại, ta vẫn giữ được một chút tình người miên viễn...
Thế đã là một kiếp phong trần đáng sống, hỡi bạn nhỉ!
Xin được khép lại những dòng tâm tư, vẫn là kẻ độc hành, hẹn dịp khác sẽ cùng các bạn trẻ! Chúng ta, chia xẻ nhiều điều thú vị hơn….
--- California – Sata Ana ngày 15/10/ 2026
Thích Nhuận Hùng
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình