Hôm nay,  

Nếu Phút Sau Cùng Thế Giới Sẽ Xảy Ra

02/11/202615:48:00(Xem: 636)
blank

NẾU PHÚT SAU CÙNG THẾ GIỚI SẼ XẢY RA

 
Thích Nhuận Hùng

 

Có bao giờ bạn nghĩ rằng: “Thế giới này có khi nào (nó) đi vào ngõ cụt hay không?” Thế nhưng, bao nhiêu giả thuyết hiện về, ngoài chiến tranh nguyên tử - hạt nhân ra….hay động đất – sóng thần – sụp lở núi đồi… Thế giới này rồi cũng phải có lúc tàn lụi… Nhưng thời gian là bao lâu chưa có nhà khoa học nào, hay chiêm tinh gia chưa cho biết chính xác được, vậy bạn hãy nhắm mắt lại, tưởng cảnh ấy diễn ra thì sẽ biết...

Biết thế, nhưng chúng ta cũng có thể viễn tưởng, ngày cuối cùng của thế giới này sẽ ra sao ??? Lúc ấy các bạn trẻ sẽ nghĩ gì! Luyến tiếc hay níu kéo lại những mình mơ ước mà chưa kịp thực hiện được, công danh, đỉnh cao của sự nghiệp, nhà xầu, xe sang, vợ đẹp con xinh...! Mà nay đành phải phủi tay, trôi theo vòng xoáy vũ trụ…Thật tiếc lắm thay…!

Bởi thế…Rồi có một đêm nào đó, không rõ tháng ngày…Thế giới sẽ không sụp đổ bằng một tiếng nổ? Tại sao và cũng tại sao !!!

Mặc dầu, không có thiên thạch nào xé trời, không có biển cả nào nước dâng lên thật cao, biến thành bức tường bạc, cũng chẳng có đoàn quân thiên thần nào từ chín tầng mây giáng xuống phán xét nhân gian. Chỉ có một cơn gió rất nhẹ đi qua những mái nhà cũ, luồn vào từng khe cửa, lay động rèm thưa, rồi lặng lẽ mang theo hơi ấm cuối cùng của vạn vật.

Đồng hồ trên công trường ngừng lại lúc mười một giờ năm mươi chín phút.

Kim giây đứng yên, tựa một người lữ khách đã đi hết con đường dài, bỗng ngoảnh đầu nhìn lại cố hương mà chẳng còn đủ sức cất lời từ biệt.

Trên bầu trời, trăng vẫn treo. Một vầng trăng nhợt nhạt, mơ hồ như nét mực cuối cùng trên trang giấy cũ. Những vì sao lần lượt tắt đi, chậm rãi, không tiếng động. Cả dải ngân hà chìm vào một màu tro bạc, tựa dòng sông của nghìn vạn kiếp người đang khô cạn giữa miền hoang vu vô tận.

Dân gian biết mình sắp chết, đến nơi… Nhưng vẫn an nhiên.

Điều kỳ lạ thay,  lúc đó cái chết đã đứng ngay ngoài ngưỡng cửa, người ta không còn muốn tranh giành – chém giết nhau nữa…

Những kẻ từng ôm chặt vàng bạc, bỗng nay mở lòng hào phóng đem tất cả của cải rải xuống đường, như thể không luyến tiếc. Để rồi cuối cùng họ cũng có thể hiểu rằng, chẳng có kho tàng nào đủ nặng để giữ chân một linh hồn. Những người từng căm ghét nhau suốt nửa đời, giờ ngồi cạnh nhau dưới hiên nhà, chuyền tay một bình rượu nhạt. Có kẻ bật khóc, có người mỉm cười, có người chỉ cúi đầu nhìn đôi bàn tay mình, ngỡ ngàng vì chúng vẫn còn ấm.

Một người mẹ ôm con vào lòng, khe khẽ hát khúc ru từ thuở xa xưa. Đứa trẻ chẳng hiểu ngày tận thế là gì, chỉ ngước mắt hỏi:

“Mẹ ơi, ngày mai mặt trời có mọc không?”

Người mẹ im lặng hồi lâu.

Rồi bà hôn lên trán con, dịu dàng đáp:

“Có chứ. Chỉ là ngày mai, mặt trời sẽ mọc ở một nơi rất xa.”

Bà nói dối. Nhưng trong giờ phút cuối cùng của thế giới, lời nói dối ấy chẳng làm ai đau lòng. Bởi đôi khi, con người không cần một sự thật trần trụi để sống tiếp; họ chỉ cần một bàn tay đủ ấm, một tiếng gọi đủ hiền, một niềm tin nhỏ nhoi để đi qua bóng tối mà không run rẩy.

Ở cuối con phố, một ông lão mở cánh cửa tiệm sách đã đóng cửa từ nhiều năm trước. Ông thắp lên ngọn đèn dầu, ngồi giữa những trang sách ngả vàng, lật từng trang một. Có những cuốn sách chưa từng được đọc hết, những lá thư chưa kịp gửi, những bài thơ viết dở từ một mùa thu đã mất. Ông chợt nhận ra đời mình cũng như một quyển sách cũ: có vài chương rực rỡ, nhiều trang buồn bã, đôi chỗ nhòe mực vì nước mắt, nhưng đến cuối cùng, điều khiến người ta lưu luyến nhất lại là những dòng chưa viết.

Ông đặt bút xuống viết thật nhanh….như không biết ông đang viết gì?

Ngoài kia, gió đã ngừng thổi.

Tại một nhà ga bỏ hoang, hai người yêu nhau đứng đối diện. Họ đã chia tay từ mười năm trước, bởi những tự ái vụn vặt, những lời nói sắc như dao và những tháng ngày tưởng rằng còn dài rộng. Bây giờ, giữa khoảng không đang dần tan rã, họ nhìn nhau như hai kẻ vừa tìm thấy một món đồ thất lạc trong giấc mộng.

“Em có hận anh không?” người đàn ông hỏi.

Người đàn bà lắc đầu.

“Ngày trước có. Bây giờ thì không còn kịp nữa.”

Anh cười, đôi mắt đỏ hoe.

Nàng bước tới, chỉnh lại cổ áo cho anh, động tác thân thuộc đến đau lòng. Họ không hôn nhau. Chỉ đứng cạnh nhau, vai chạm vai, nhìn về phía đường ray hun hút. Có lẽ tình yêu, sau cùng, không phải là cùng nhau đi đến tận cùng thế giới, mà là dù đã lạc mất nhau cả một đời, vẫn có thể ngồi lại bên nhau trong giờ phút cuối cùng, không cần truy hỏi đúng sai, cũng chẳng cần một lời hứa hẹn.

Mười một giờ năm mươi chín phút, năm mươi giây.

Những ngọn đèn trong thành phố lần lượt tắt.

Biển rút lui khỏi bờ cát, để lộ những vỏ sò trắng muốt. Chim chóc ngừng bay. Những cánh hoa đang nở bỗng đứng yên giữa không trung, tựa muôn ngàn giấc mộng bị giữ lại trong một khoảnh khắc không thuộc về thời gian. Những dòng sông thôi chảy, những đám mây thôi trôi. Vạn vật lặng im, như thể vũ trụ đã trở thành một ngôi chùa hoang, nơi vị thần cuối cùng đang cúi đầu trước bàn thờ của chính mình.

Con người bắt đầu nắm lấy tay nhau.

Không phải vì họ bỗng trở nên cao thượng, cũng chẳng phải vì mọi tội lỗi đều được tha thứ. Chỉ vì khi chẳng còn ngày mai, những điều từng được xem là lớn lao bỗng hóa nhỏ bé; còn những điều nhỏ bé mà người ta đã vô tình bỏ quên, lại trở nên quý giá hơn cả một đời vinh hiển.

Một cái ôm. Một lời xin lỗi. Một bữa cơm chưa ăn hết. Một mái tóc bạc bên thềm. Một người từng chờ mình dưới mưa. Một mùa hoa cũ. Một tiếng cười đã lâu không nghe lại.

Hóa ra, cả đời người mải miết đi tìm ý nghĩa của thế giới, đến phút cuối mới nhận ra thế giới vốn chẳng cần một ý nghĩa vĩ đại nào. Nó chỉ cần có người yêu thương nó, dù vụng về; có người khóc vì nó, dù yếu đuối; có người sẵn lòng ở lại bên một linh hồn xa lạ, chỉ vì không nỡ để người ấy một mình trong bóng tối.

Tưởng chừng. Mười hai giờ đúng, hồi chuông chấm dứt….!

Kim đồng hồ khẽ rung lên.

Trong khoảnh khắc ấy, một giọng chim cất tiếng từ khu vườn phía đông. Không ai biết con chim ấy từ đâu đến, cũng chẳng ai biết vì sao nó còn hót. Tiếng hót mỏng manh, thanh khiết, bay qua những mái nhà, lướt trên mặt biển, xuyên qua tầng mây đã tàn, rồi tan vào khoảng không vô tận.

Thế giới khép đôi mắt đẹp lại. Bạn sẽ nghĩ gì?

Không có tiếng khóc, không có lời phán quyết, cũng chẳng có vị cứu tinh nào xuất hiện cuối cùng, đến cứu các bạn…! Bạn cứ tưởng tượng việc gì sẽ xảy ra….!

Chỉ có vô vàn con người, trong giây phút cuối cùng, nhớ về một điều gì đó rất đỗi bình thường: một buổi chiều có nắng, một con đường đầy lá rụng, một bát canh còn nóng, một người thương từng ngoảnh lại nhìn mình trước khi đi xa.

Và rồi, tất cả hóa thành im lặng.

Nếu ở một nơi nào đó ngoài rìa vũ trụ, có ai từng cúi xuống lắng nghe dân gian, hẳn kẻ ấy sẽ nghe thấy tiếng thở dài của một thế giới vừa sống hết kiếp mình.

Một tiếng thở dài nhẹ như sương.

Buồn như tiếng chuông chùa vọng qua nghìn dặm núi.

Và đẹp đến mức, ngay cả hư vô cũng không nỡ xóa đi.

Bởi thế giới, suy cho cùng, chưa bao giờ chỉ là đất đá, tinh tú hay những đại dương xanh thẳm.

Thế giới là nơi có người đợi người.

Là nơi một linh hồn từng đau khổ vẫn có thể dịu dàng với một linh hồn khác.

Là nơi những kẻ hữu hạn, biết mình rồi sẽ tan biến, vẫn đem lòng yêu những điều không thể giữ lại.

Và nếu phải có một giờ phút sau cùng cho tất cả, thì mong rằng giờ phút ấy đừng đến giữa tiếng gào thét của hận thù.

Mong rằng nó đến trong một đêm trăng nhạt, giữa hương hoa tàn và gió cũ; khi những bàn tay đã tìm được nhau, những lời chưa nói đã được nói ra, những trái tim oán trách cuộc đời vì cuộc đời vốn dĩ chẳng nợ ai một lời tồn tại.

Đến khi ngọn đèn cuối sẽ tắt đi, dân gian có thể mỉm cười mà khép đôi mắt lại.

Như một người lữ khách sau nghìn dặm phiêu bồng, cuối cùng cũng vui vẻ đặt chân về bến cũ.

Không mang theo gì cả.

Ngoại trừ một chút tình người, còn ấm trong tim.

Nếu, thế giới này giống như ta tưởng, thì mọi người lúc đó sẽ ra sao? Nghiệp lực…hay Phước báu có kịp ra che chở cho ta không nhỉ? Hay chỉ xoay vần theo luật nhân quả…! Thật khiếp thay! Quả báo.. quả báo liền theo như bóng với hình. Vậy mong quý vị cố gắng tích lũy phước lành. Thế gian này hiện nay sao mà bất an quá nhỉ, (trí tuệ - nhân tạo) - thông minh, xuất hiện thế giới cần đảo điên…! Mong sao cho thế giới an lành đến với mọi người…Điều không tốt đẹp (mi) hãy tan theo mây khói, kể cả chiến tranh – chết chóc – cướp giựt…! Nhường lại cho bầu trời xanh tươi - an lành đến với muôn người….Mong lắm thay!

---- Mùa Hè - California  20/7/2026

Thích Nhuận Hùng

 

 



Khi các tường trình đưa ra về cách Tổng Thống Trump đã “xin” Chủ Tịch Tập của Trung Quốc giúp đỡ trong việc cạnh tranh tái đắc cử của Trump, báo cáo mới từ báo Wall Street Journal cho thấy chồng của bà Michelle Steel, ứng cử viên Quốc Hội của Quận Cam, là trung tâm của vụ tai tiếng đối với việc làm của ông để mở ra cánh cửa cho những người có quốc tịch Trung Quốc đưa hàng trăm ngàn đóng góp chính trị cho các nỗ lực tái tranh cử của Trump và Ủy Ban Quốc Gia Đảng Cộng Hòa (RNC). Theo báo Journal, ra ngày 23 tháng 6 năm 2020, hàng trăm ngàn đóng góp chính trị đến từ những người ngoại quốc có quốc tịch TQ là những người đã có mối quan hệ chặt chẽ với bộ máy an ninh quốc gia và chính quyền trung ương TQ. Những đóng góp này cũng nằm trong số lớn nhất đối với việc tái đắc cử của Trump năm 2017 và được thực hiện vào thời điểm Chính Phủ Trump đang có kế hoạch cho chính sách đối với TQ.
Cố vấn y tế của Bạch Ốc là Bác Sĩ Anthony Fauci hôm Thứ Ba, 23 tháng 6 nói rằng nhiều vùng của nước Mỹ đang chứng kiến “sự gia tăng mạnh” trong truyền nhiễm vi khuẩn corona. Trong khi tiểu bang New York đang thấy sự sút giảm của các trường hợp bị lây Covid-19, các tiểu bang khác đang chứng kiến sự gia tăng các trường hợp mà “phản ánh sự gia tăng trong lây lan cộng đồng,” theo BS Fauci, giám đốc Viện Dị Ứng Và Bệnh Truyền Nhiễm Quốc Gia, đã nói trong phiên điều trần trước Ủy Ban Năng Lượng Và Thương Mại Hạ Viện. “Đó là điều mà tôi thực sự rất quan tâm.” Vi khuẩn corona, đã làm hơn 2.4 triệu người Mỹ mắc bệnh, tiếp tục lây lan nhanh chóng trên khắp Hoa Kỳ. Tính đến Thứ Hai, trung bình 7 ngày của Hoa Kỳ về các trường hợp lây nhiễm mới đã tăng hơn 30% so với một tuần trước, theo phân tích của CNBC đối với dữ liệu của Đại Học Johns Hopkins. Các trường hợp đang tăng từ 5% trở lên ở 26 tiểu bang, bao gồm Arizona, Texas, Florida và Oklahoma. Số người vào bệnh viện vì vi khuẩn corona cũng
Hàng chục cựu viên chức an ninh quốc gia của Đảng Cộng Hòa tại Hoa Kỳ đang thành lập một nhóm sẽ ủng hộ ứng cử viên tổng thống của Đảng Dân Chủ Joe Biden, theo những người quen thuộc với nỗ lực này cho biết, trong một dấu hiệu nữa cho thấy Tổng Thống Donald Trump đã xa lánh một số thành viên trong đảng của mình, theo bản tin của Reuters cho biết hôm Thứ Ba, 23 tháng 6. Nhóm này sẽ công khai ủng hộ Biden trong những tuần tới và các thành viên của nhóm lên kế hoạch tranh cử cho cựu phó tổng thống đang thách thức ông Trump trong cuộc bầu cử ngày 3 tháng 11, theo các nguồn tin cho biết. Nhóm này bao gồm ít nhất hai chục viên chức phục vụ dưới thời Tổng Thống Cộng Hòa Ronald Reagan, George H.W. Bush và George W. Bush, với hàng chục người khác đang thảo luận để tham gia, theo các nguồn tin cho biết thêm.
Bờ biển phía nam Mexico đã bị rung chuyển bởi một trận động đất mạnh vào sáng Thứ Ba, 23 tháng 6 năm 2020, giết chết ít nhất 5 người và gây ra cảnh báo sóng thần cho bờ biển Thái Bình Dương dọc theo Trung Mỹ. Cơ Quan Thăm Dò Địa Chất Hoa Kỳ (USGS) cho biết trận động đất có cường độ ban đầu là 7.4 và xảy ra lúc 11 giờ 29 sáng miền đông, 7 dặm về phía tây Santa María Zapotitlán, Mexico. Trận động đất có độ sâu khoảng 20 dặm và đã được tập trung dọc theo bờ biển Thái Bình Dương của tiểu bang Oaxaca gần khu nghỉ mát của Huatulco. Trận động đất được cảm nhận tới Guatemala và qua tận miền nam và miền trung Mexico.
Facebooker có tên “Giáo Sư Hớt Tóc” đã bị tòa án tỉnh Hòa Bình, miền Bắc VN tuyên án 6 năm tù vì bị buộc tội “phát tán thông tin chống nhà nước,” theo bản tin của Đài Á Châu Tự Do (RFA) cho biết hôm 23 tháng 6 năm 2020.
Văn hóa nước Tàu đã ảnh hưởng Việt Nam từ nhiều năm xưa, cho nên nhiều người lớn tuổi đã đọc truyện kiếm hiệp Kim Dung hay truyện Tàu đều biết danh từ Thủ Cung Sa là gì. Đó là một cái chấm bằng hột đậu màu đỏ trên cườm tay người con gái để chứng tỏ còn trinh trắng. Theo truyền thuyết thì người ta dùng máu con thằn lằn trộn với chu sa màu đỏ rồi bôi lên một huyệt vị trên cườm tay tạo nên chấm đỏ ấy. Khi người con gái đã quan hệ tình dục rồi thì chấm đỏ ấy nhạt dần. Thời xưa phong kiến thì xã hội coi trọng trinh tiết cho nên những gia đình quyền quí, những ông vua, ông quan, những tổ chức tôn giáo bên Tàu áp dụngThủ Cung Sa. Thời đại này chuyện trinh tiết không còn là vấn đề quan trọng nữa cho nên Thủ Cung Sa trở thành chuyện xưa tích cũ, kể cho nhau nghe làm quà câu chuyện.
Ngày 19 tháng 6 là ngày QLVNCH để lại cho tôi rất nhiều kỷ niệm đáng nhớ. Cộng đồng VN tị nạn Cộng Sản ở khắp nơi trên thế giới đều tổ chức kỷ niệm ngày QLVNC , vì dịch cúm Covid-19 càng ngày càng lây lan cho nên đồng bào tổ chức kỷ niệm trong sự hạn chế của chánh phủ không tổ chức rần rần rộ rộ như mấy chục năm về trước. Tuy nhiên ban tổ chức cũng tổ chức theo nghi lễ, chào cờ, một phút mặc niệm để tưởng nhớ anh hùng tử sĩ đã hy sinh vì tổ quốc.
“Muốn chỉ một cá nhân nào đó, tùy theo giai cấp, tín ngưỡng, tùy theo lúc sống hay chết, tùy theo già hay trẻ, người Việt Nam có rất nhiều tên để gọi. Ngôn ngữ Việt có những từ sau đây chỉ các loại tên: bí danh, bút hiệu, nhũ danh, nghệ danh, pháp danh, pháp tự, pháp hiệu, tên, tên cái, tên đệm, tên họ, tên gọi, tên chữ, tên cúng cơm, tên hèm, tên hiệu, tên húy, tên riêng, tên thánh, tên thụy, tên tục, tên tự, thương hiệu.” (Ngưng trích: Nguyễn Long Thao- DANH XƯNG ĐẶC BIỆT CỦA THƯỜNG DÂN VIỆT NAM)
Nam Hàn đang ở giữa “đợt sóng thứ hai” của truyền nhiễm vi khuẩn corona, theo các viên chức y tế cho biết hôm Thứ Hai, 22 tháng 6 năm 2020. Cho đến nay, đất nước này đã được ca ngợi là câu chuyện thành công vì đã giải quyềt đại dịch vi khuẩn. Tuy nhiên, Trung Tâm Kiểm Soát Dịch Bệnh Nam Hàn (KCDC) cho biết hôm Thứ Hai rằng sự gia tăng các trường hợp mới báo hiệu một làn sóng thứ hai ở thủ đô Seoul. Bộ Trưởng Y Tế Park Neung-hoo cho biết 90 trường hợp bị lây bệnh đã được xác định trong tuần qua, tăng mạnh so với 48 tuần trước. Ông nói rằng, “Chính phủ phải đối mặt với một tình huống nghiêm trọng vì các viên chức y tế không chỉ cần ngăn chặn các bệnh lây truyền tại địa phương, mà còn giải quyết các trường hợp nhập cảng.”
Chính phủ Trump đã đưa ra một loạt các hạn chế mới đối với việc cấp visa cho phép di dân làm việc tạm thời tại Hoa Kỳ, đánh dấu nỗ lực mới nhất nhằm ngăn chặn di dân vào nước này, theo bản tin CNN cho biết hôm Thứ Hai, 22 tháng 6 năm 2020. Các giới hạn mới là một phần trong nỗ lực phối hợp để lấy lại việc cấp visa cho người nước ngoài do tình trạng thất nghiệp cao ở Mỹ vì đại dịch vi khuẩn corona, theo một viên chức cao cấp của chính quyền nói với các phóng viên hôm Thứ Hai.
Hai thành viên của nhóm vận động tranh cử đã tham dự cuộc tập họp của Tổng Thống Donald Trump tại Oklahoma hôm Thứ Bảy đã thử nghiệm dương tính với vi khuẩn corona, theo ban vận động cho biết hôm Thứ Hai, 22 tháng 6. Các kết quả thử nghiệm mới mang lại tổng số các thành viên cao cấp trong nhóm tổ chức cho sự kiện Tulsa, những người đã thử nghiệm dương tính với Covid-19 lên đến 8. 6 người được thử nghiệm dương tính trước đó của các thành viên cao cấp đã xảy ra ngay trước sự kiện này và kết quả là những người đó đã không tham dự cuộc tụ họp.
Cho dù bạn có thích John Bolton hay không, không thể phủ nhận rằng ông là người đã trải qua gần 18 tháng rất gần với Tổng Thống Donald Trump. Và là người đã tham gia các cuộc họp trong đó đưa ra các quyết định lớn về an ninh quốc gia và chính sách đối ngoại, theo CNN cho biết hôm Thứ Hai, 22 tháng 6. Đó là lý do tại sao những dòng sau đây từ Bolton - từ cuộc phỏng vấn của ông với Martha Raddatz của ABC diễn ra vào Chủ Nhật, 21 tháng 6 - liên quan đến cách Trump tiến hành công việc của tổng thống rất đáng lưu ý: “Thực sự không có bất kỳ nguyên tắc hướng dẫn nào - mà tôi có thể thấy rõ hơn - điều gì là tốt cho việc tái tranh cử của Donald Trump.
Sau ba tháng vì đại dịch Covid-19 Võ Sư , Giáo Sư Đặng Thông Phong phải đóng cửa võ đường, nay tình hình dịch tương đối, nhiều cơ sở thương mại đã tái mở cửa vì vậy Võ Sư Đặng Thông Phong cũng cho mở cửa lại Võ đường Westminster Aikikai. Võ đường đã mở cửa lại các lớp võ dành cho trẻ em bắt đầu từ 5 PM đến 6:30 PM và lớp dành cho người lớn từ 6:30 PM đến 8:00 PM, mọi sinh hoạt đều phải tuân theo quy định phòng chống dịch của chính quyền tiểu bang California. Lễ khai giảng vào chiều thứ Ba ngày 16 tháng 6 năm 2020, hiện diện trong buổi lễ ngoài một số các võ sinh, quý phụ huynh , buổi khai giảng dưới sự chủ tọa của Giáo Sư, Võ Sư Đặng Thông Phong.
Hàng năm, Garden Grove Community Foundation mở cuộc tìm kiếm các học sinh trung học tại địa phương để tham gia cuộc thi hát “The Voice of Garden Grove", và người quán quân sẽ có cơ hội thắng được $500 tiền thưởng và danh hiệu ‘The Voice of Garden Grove 2020’. Hơn nữa, $500 sẽ được quyên vào ban hợp ca của trường thí sinh giành giải quán quân cuộc thi. Nếu quán quân là học sinh học tại nhà hoặc trường tư thục (private school), số tiền sẽ được quyên tặng vào chương trình văn nghệ của Học Khu Garden Grove.
Các cuộc khủng hoảng lớn lao có các hậu quả trầm trọng, thường không tiên đoán được. Cuộc Đại Khủng hoảng trong thập niên 1930 đã thúc đẩy trào lưu cô lập, tinh thần dân tộc, chủ nghĩa phát xít và Đệ nhị Thế chiến, nhưng cũng dẫn đến biện pháp hồi phục kinh tế New Deal, sự trỗi dậy của Hoa Kỳ như một siêu cường toàn cầu, và cuối cùng là tiến trình xoá bỏ thực dân. Các cuộc tấn công trong ngày 11 tháng 9 đã tạo ra cho Mỹ hai sự can thiệp thất bại, sự trỗi dậy của Iran và các hình thức mới của chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan. Cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 đã tạo ra một sự đột biến trong trào lưu dân tuý chống các định chế chính trị lâu đời để thay thế cho các nhà lãnh đạo trên toàn cầu. Các nhà sử học trong tương lai sẽ theo dõi và so sánh những ảnh hưởng lan rộng đến cơn đại dịch virus corona hiện nay; thách thức cho họ là hình dung ra trước được các ảnh hưởng.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.