Texas: Tân Thống Đốc Hinojosa sẽ giám sát các ưu đãi thuế 1,6 tỷ USD cho các hãng của Musk, và sẽ tạm dừng phê duyệt các trung tâm dữ liệu mới.
05/11/202613:06:00(Xem: 65)
- Texas: Tân Thống Đốc Hinojosa sẽ giám sát các ưu đãi thuế 1,6 tỷ USD cho các hãng của Musk, và sẽ tạm dừng phê duyệt các trung tâm dữ liệu mới.
- Các quan Cộng Hòa lâu nay tài trợ và ưu đãi thuế cho các hãng của Musk, được Musk tặng nửa tỷ USD để vận động bầu cử
- Musk từng hăm dọa sẽ trả thù nếu bị điều tra. Tân Thống Đốc nói sẽ thông qua các đạo luật nhằm bảo vệ người dân Texas
- Tân Bộ trưởng Tư pháp Texas: sẽ không ưu ái cho kẻ [ám chỉ Musk] đã ra sức để kiểm soát chính phủ và gây hại to lớn trên toàn cầu
.
---- Bài sau đây dịch theo báo Newsweek, ấn bản 5/11/2026, có tựa đề "What a blue Texas means for Elon Musk’s future" của tác giả Jesus Mesa.
Những điểm chính:
- Sự chuyển dịch quyền lực sang phe Dân chủ: Đảng Dân chủ đã giành chiến thắng ở tất cả các vị trí điều hành cấp tiểu bang ở Texas, giành quyền kiểm soát Hạ viện tiểu bang và bầu bà Gina Hinojosa làm thống đốc – một diễn biến báo hiệu những thay đổi tiềm tàng đối với các ưu đãi kinh doanh dành cho Elon Musk.
. Các dự án của Musk tại Texas: Musk đã chuyển trụ sở Tesla, SpaceX và X đến Texas, tạo việc làm cho hơn 20.000 người, với các dự án lớn như Starbase và nhà máy sản xuất chip Terafab trị giá 119 tỷ USD.
. Trung tâm dữ liệu (data center) và các ưu đãi: Bà Hinojosa dự định tạm dừng phê duyệt các trung tâm dữ liệu và chấm dứt chính sách ưu đãi doanh nghiệp (corporate welfare), điều này có thể ảnh hưởng đến các ưu đãi thuế và các dự án tương lai của Musk.
.
Elon Musk từng rời California để đến Texas với hy vọng thoát khỏi sự kiểm soát từ các cơ quan quản lý thuộc Đảng Dân chủ. Tuy nhiên, sau cuộc bầu cử hôm thứ Ba, vị CEO của Tesla có thể nhận ra rằng môi trường chính trị mà ông từng muốn tránh xa nay lại đang xuất hiện ngay tại tiểu bang mà ông hiện coi là nhà.
Đảng Dân chủ đã giành chiến thắng ở tất cả các vị trí điều hành cấp tiểu bang tại Texas, giành quyền kiểm soát Hạ viện tiểu bang lần đầu tiên sau hơn hai thập kỷ, đồng thời bầu bà Gina Hinojosa làm thống đốc – thành viên Đảng Dân chủ đầu tiên đảm nhận vị trí này kể từ thời bà Ann Richards vào năm 1990. Dân Biểu tiểu bang James Talarico đã đánh bại ứng viên Đảng Cộng hòa Ken Paxton trong cuộc đua vào Thượng viện Hoa Kỳ với cách biệt hơn 12 điểm phần trăm.
Musk, người giàu nhất thế giới và là nhà tài trợ lớn nhất cho Đảng Cộng hòa trong chu kỳ bầu cử này, đã chi mạnh tay để ngăn chặn kịch bản trên. Ông đã đóng góp gần nửa tỷ USD cho các nhóm ủng hộ Đảng Cộng hòa trên toàn quốc, trong đó ít nhất 168 triệu USD được dùng cho các quảng cáo ủng hộ ông Paxton. Riêng chiến dịch tranh cử của Thống đốc Greg Abbott đã nhận được 5,5 triệu USD từ ông.
.
Bà Hinojosa giờ đây sẽ tiếp quản vị trí từng giám sát các gói ưu đãi thuế trị giá hơn 1,6 tỷ USD dành cho các công ty của Musk, đồng thời bà cũng cam kết sẽ tạm dừng việc phê duyệt các trung tâm dữ liệu mới.
“Tôi muốn gửi một thông điệp đến những nhân vật đầy quyền lực vốn đã quá thoải mái với việc điều hành tiểu bang này,” bà phát biểu khi tuyên bố chiến thắng. “Các cử tri đã đưa ra yêu cầu về sự thay đổi, và đó chính xác là điều họ sẽ nhận được.” Cổ phiếu SpaceX đóng cửa giảm 3,8% vào thứ Tư, trong khi cổ phiếu Tesla giảm 3,3%, bất chấp đà tăng của thị trường chung.
Hôm thứ Tư, Newsweek đã liên hệ với văn phòng tranh cử của Hinojosa và Musk (thông qua Tesla) để yêu cầu bình luận.
.
Những gì Musk đạt được từ Texas
Musk bắt đầu chuyển các hoạt động của mình từ năm 2020 sau khi xảy ra bất đồng với chính quyền California về các hạn chế phòng dịch tại nhà máy Tesla ở bang này. Năm 2024, ông tiếp tục chuyển SpaceX và X sang Texas, với lý do phản đối một đạo luật về bản dạng giới do Thống đốc Đảng Dân chủ Gavin Newsom ký ban hành.
Hiện nay, các công ty của ông đang sử dụng hơn 20.000 lao động tại tiểu bang này. SpaceX chế tạo và phóng tên lửa Starship tại Starbase – một khu vực do công ty xây dựng và đã được chính thức công nhận là một thành phố vào năm ngoái. Công ty cũng đang bắt đầu triển khai dự án Terafab, một nhà máy sản xuất chip tại Quận Grimes, với tổng vốn đầu tư dự kiến có thể lên tới 119 tỷ USD.
Theo tờ Houston Chronicle, văn phòng của Thống đốc Abbott đã giám sát việc cấp hàng chục triệu USD tiền tài trợ cùng các ưu đãi thuế, phần lớn trong số đó dành cho dự án Terafab. Trong đơn kiện chống lại ông Abbott, Hinojosa đã liệt kê hơn 54 triệu USD tiền tài trợ từ tiểu bang dành cho SpaceX.
Sau khi một thẩm phán tại Delaware hủy bỏ gói thù lao của Musk tại Tesla, ông đã chuyển nơi đăng ký kinh doanh của Tesla và SpaceX sang Texas. Tiếp đó, vào năm 2025, các nhà lập pháp Texas đã thông qua một đạo luật cho phép các công ty yêu cầu cổ đông phải sở hữu tới 3% cổ phần mới được quyền khởi kiện các giám đốc. (Nhà đầu tư từng khởi kiện Musk tại Delaware chỉ nắm giữ 9 cổ phiếu).
Cơ quan lập pháp bang cũng trao cho các quan chức tại Starbase thẩm quyền đóng cửa bãi biển Boca Chica phục vụ cho các vụ phóng tên lửa – quyền hạn trước đây vốn thuộc về chính quyền Quận Cameron.
.
Các trung tâm dữ liệu: Phép thử đầu tiên
Hinojosa sẽ chính thức nhậm chức vào ngày 19 tháng 1, nhưng bà đã sớm hé lộ kế hoạch của mình với Musk và các lãnh đạo công nghệ khác. Trong một video vận động tranh cử hồi tháng 10, bà cam kết sẽ “áp đặt lệnh tạm dừng” và “cấm” phê duyệt mọi trung tâm dữ liệu mới “cho đến khi cơ quan lập pháp thông qua các đạo luật nhằm bảo vệ người dân Texas”.
Đề xuất của bà đi xa hơn cả lệnh tạm dừng mà ông Abbott đưa ra vào mùa thu năm nay – vốn đang tạm ngưng cấp các giấy phép môi trường và kết nối lưới điện trong thời gian chờ đợi kết quả một cuộc kiểm toán (dự kiến hoàn tất trong năm nay). Wells Fargo ước tính rằng 27% công suất trung tâm dữ liệu dự kiến tại Hoa Kỳ nằm ở tiểu bang Texas.
Hoạt động kinh doanh trí tuệ nhân tạo (AI) của Musk chủ yếu dựa vào hai trung tâm dữ liệu gần Memphis, nằm ngoài phạm vi kiểm soát của chính quyền bang Texas. Tuy nhiên, hãng tin Reuters đưa tin rằng SpaceX đặt mục tiêu tăng công suất từ 1,7 gigawatt vào tháng 9 lên 13 gigawatt vào năm tới; công ty nghiên cứu SemiAnalysis cũng đã xác định được các cơ sở mới tại Starbase.
“Các trung tâm dữ liệu trong không gian có vẻ khá hấp dẫn vào lúc này,” Musk viết trên nền tảng X sau khi các thông tin trên được công bố.
Các quan chức tại Quận Grimes chia sẻ với đài KBTX vào tháng 9 rằng Terafab được phân loại là nhà máy sản xuất chip, do đó không chịu ảnh hưởng từ quyết định tạm dừng của Thống đốc Abbott; điều này cũng có nghĩa là dự án này có thể nằm ngoài phạm vi của lệnh tạm dừng (moratorium). Phạm vi áp dụng của bất kỳ lệnh nào từ Hinojosa sẽ phụ thuộc vào cách định nghĩa “trung tâm dữ liệu” trong văn bản đó.
Lệnh của bà cũng sẽ được thực thi thông qua các cơ quan vốn đang do những người được ông Abbott bổ nhiệm nắm giữ. Các ủy viên của Ủy ban Chất lượng Môi trường Texas (Texas Commission on Environmental Quality) phục vụ theo nhiệm kỳ sáu năm so le nhau, và việc cách chức một người được bổ nhiệm đòi hỏi phải có sự đồng ý của Thượng viện. Tuy nhiên, ông Abbott đã mở rộng phạm vi sử dụng các sắc lệnh hành pháp và quyền hạn khẩn cấp; chuyên gia vận động hành lang kỳ cựu Bill Miller chia sẻ với tờ Tribune rằng những người kế nhiệm hiếm khi từ bỏ các quyền hạn như vậy.
.
Thuế và Các ưu đãi
Bà Hinojosa cho biết bà sẽ thúc đẩy cơ quan lập pháp “chấm dứt các chính sách ưu đãi doanh nghiệp” (corporate welfare) và chuyển nguồn ngân sách đó sang việc cắt giảm thuế bất động sản. Texas không áp thuế thu nhập cá nhân và hiến pháp tiểu bang cũng cấm loại thuế này, vì vậy trọng tâm của cuộc tranh luận nằm ở các khoản ưu đãi dành cho doanh nghiệp.
Ông Abbott cũng cam kết xem xét lại chính sách miễn thuế bán hàng đối với các trung tâm dữ liệu; tờ Houston Chronicle đưa tin rằng nhiều nhà lập pháp cũng ủng hộ việc bãi bỏ ưu đãi này.
Một lượng ngân sách đáng kể khác nằm trong JETI – chương trình của tiểu bang nhằm cắt giảm thuế bất động sản học đường cho các dự án quy mô lớn. Theo đài KBTX, dự án Terafab sẽ chỉ phải đóng thuế vận hành học đường trên một nửa giá trị tài sản trong thời hạn 10 năm cho mỗi giai đoạn.
Các thỏa thuận này đã hoàn tất quy trình phê duyệt, và hiện chưa rõ liệu bà Hinojosa có thể xem xét lại chúng hay không. Tờ The American Prospect đưa tin rằng bà đã cam kết sẽ rà soát lại các thỏa thuận này.
Mọi thỏa thuận JETI đều cần sự phê duyệt của cả thống đốc lẫn học khu, vì vậy bà sẽ có quyền quyết định đối với các thỏa thuận mới. Dự án nhà máy năng lượng mặt trời trị giá 10,1 tỷ USD của Tesla tại Quận Fort Bend đã vượt qua các cuộc bỏ phiếu tại địa phương vào mùa thu này, nhưng theo các báo cáo cuối tháng 10, dự án vẫn cần sự chấp thuận từ phía tiểu bang. Tesla cho biết họ vẫn đang cân nhắc một địa điểm khác ngoài Texas.
Người sắp nhậm chức Kiểm soát viên tiểu bang (Comptroller), bà Sarah Eckhardt – một đảng viên Dân chủ – sẽ chịu trách nhiệm xem xét các đơn đăng ký JETI mới và thu thập dữ liệu việc làm từ các công ty đang tham gia các thỏa thuận này. Văn phòng Thống đốc cũng kiểm soát Quỹ Doanh nghiệp Texas (Texas Enterprise Fund) – quỹ từng cấp 30 triệu USD cho SpaceX để thực hiện dự án Terafab.
.
Một vị Bộ trưởng Tư pháp đã “gọi tên” ông Musk
Thượng nghị sĩ tiểu bang Nathan Johnson, người sẽ kế nhiệm Ken Paxton ở vị trí Bộ trưởng Tư pháp Texas, đã đưa ra lời cảnh báo đối với ông Musk trong một cuộc phỏng vấn với đài NBC News hôm thứ Tư.
“Tôi không có danh sách nhắm mục tiêu cụ thể nào cả, nhưng tôi sẽ không dành bất kỳ sự ưu ái nào cho một cá nhân đã nỗ lực hết sức để kiểm soát chính phủ và gây ra những thiệt hại to lớn trên phạm vi toàn cầu,” ông Johnson khẳng định.
Cho đến nay, ông Johnson chủ yếu tập trung vào vấn đề băng thông rộng. Starlink dự kiến nhận khoảng 110 triệu USD từ nguồn ngân quỹ liên bang do tiểu bang quản lý. Giám đốc phụ trách băng thông rộng của tiểu bang thông báo với các nhà lập pháp rằng những thay đổi về quy định được thực hiện theo yêu cầu từ văn phòng của Thống đốc Abbott; các lãnh đạo Đảng Cộng hòa sau đó đã ra lệnh tiến hành kiểm toán. Việc giải ngân đã bị tạm dừng vào tháng 8.
Vào tháng 7, vị giám đốc này cho biết 99% số tiền tài trợ đã được chuyển cho SpaceX. Tuy nhiên, trang tin Broadband Breakfast bác bỏ thông tin này, khẳng định rằng SpaceX thực tế chỉ nhận được chưa đầy 1/10 trong tổng số 1,2 tỷ USD ngân sách của tiểu bang, tương ứng với việc cung cấp dịch vụ cho khoảng 27% số địa điểm được nhắm đến.
“Tôi không khẳng định rằng đã có hành vi tham nhũng trong trường hợp này. Tôi chỉ nói rằng mọi thứ trông rất giống như vậy,” Johnson phát biểu vào thời điểm đó.
Trong một diễn biến khác, Hinojosa đang theo đuổi vụ việc liên quan đến 1.374 trang tài liệu trao đổi giữa văn phòng của ông Abbott và các công ty của Elon Musk. Một thẩm phán tại Quận Travis đã đưa ra phán quyết có lợi cho bà vào tháng 10, nhưng một tòa kháng án sau đó đã tạm hoãn thi hành lệnh này. Văn phòng của ông Abbott gọi vụ kiện này chỉ là một chiêu để quậy. Bà Hinojosa sẽ chính thức tiếp quản văn phòng đó vào tháng 1 tới.
.
Starbase và Đất công
Hinojosa lớn lên tại Thung lũng Rio Grande và thường dành những mùa hè ở bãi biển Boca Chica, ngay cạnh Starbase. Vào tháng 10, tạp chí Texas Monthly đưa tin rằng các ủy viên công viên tiểu bang đã thảo luận về việc bán Công viên Tiểu bang Boca Chica, với SpaceX là bên mua tiềm năng. Cơ quan này phủ nhận việc bán đất nằm trong chương trình nghị sự tháng 11, và Thống đốc Abbott cho biết điều đó sẽ không sớm xảy ra.
“Giống như bao gia đình khác tại Thung lũng, tôi đã dành những mùa hè của mình ở bãi biển Boca Chica,” Hinojosa phát biểu trong một tuyên bố do chiến dịch tranh cử của bà đưa ra. “Giờ đây, sau 12 năm bán rẻ Texas cho các nhà tài trợ doanh nghiệp và bắt người lao động phải gánh chi phí, Greg Abbott lại đang trao đất đai của chúng ta cho tỷ phú nghìn tỷ đô duy nhất trên thế giới. Tôi xin khẳng định rõ ràng: Texas không phải để bán.”
Ủy ban Công viên và Động vật hoang dã (Parks and Wildlife Commission) gồm chín thành viên do Thống đốc bổ nhiệm với các nhiệm kỳ so le nhau, vì vậy ông ấy có thể thay đổi cơ cấu ủy ban này theo thời gian.
Về vấn đề đóng cửa bãi biển, các tòa án đã đưa ra phán quyết có lợi cho SpaceX. Vào tháng 6, Tòa án Tối cao Texas nhất trí phán quyết rằng các nhóm tư nhân không có quyền kiện để thực thi cam kết của tiểu bang về việc giữ các bãi biển mở cửa cho công chúng; trách nhiệm thực thi này thuộc về các cơ quan chính phủ. Luật sư Marisa Perales, đại diện cho các nhóm phản đối SpaceX, chia sẻ với tờ Chronicle rằng sự thay đổi nhân sự lãnh đạo tại văn phòng Bộ trưởng Tư pháp và Văn phòng Đất đai Tổng quát (General Land Office) có thể giúp bảo vệ quyền tiếp cận bãi biển.
Hiện tại, các thành viên Đảng Dân chủ đang nắm giữ cả hai vị trí này, với việc Benjamin Flores đánh bại ứng viên Đảng Cộng hòa Dawn Buckingham trong cuộc đua vào vị trí Ủy viên Đất đai. Tuy nhiên, việc sửa đổi các đạo luật liên quan đến việc đóng cửa bãi biển vẫn cần thông qua cơ quan lập pháp.
.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Đảng Dân chủ cũng đã giành chiến thắng tại cả hai viện của Quốc hội. Dân Biểu Robert Garcia từ California, người sẽ đảm nhận vai trò chủ tịch Ủy ban Giám sát Hạ viện, từng giám sát chặt chẽ Musk; Đảng Dân chủ có thể gây trở ngại cho một thương vụ sáp nhập tiềm năng giữa Tesla và SpaceX.
Trên nền tảng X, Musk đã đe dọa sẽ trả đũa các cuộc điều tra từ Quốc hội. Hinojosa dự định công bố các bước tiếp theo trong một cuộc họp báo vào thứ Năm, và các nhà lập pháp có thể bắt đầu đệ trình các dự luật từ tuần tới.
Mặc dù Đảng Dân chủ đạt được một số thắng lợi, Đảng Cộng hòa vẫn duy trì quyền kiểm soát Thượng viện tiểu bang với tỷ lệ 19-12 (theo dự báo của hãng tin AP), qua đó nắm quyền ngăn chặn các dự luật. Kết quả này dẫn đến tình trạng chính quyền bị chia rẽ lần đầu tiên tại Texas trong gần ba thập kỷ qua. “Texas vẫn sẽ vững vàng chừng nào nhóm nghị sĩ Cộng hòa tại Thượng viện bang Texas còn giữ vững lập trường,” Thượng nghị sĩ bang thuộc đảng Cộng hòa, ông Charles Schwertner, viết trên nền tảng X. Phó Thống đốc đắc cử Vikki Goodwin, một thành viên đảng Dân chủ, sẽ chủ trì cơ quan lập pháp này, nhưng các nghị sĩ Cộng hòa đang cân nhắc thay đổi quy định để hạn chế quyền hạn của bà.
Bà Hinojosa vẫn có quyền phủ quyết các dự luật, triệu tập các phiên họp đặc biệt, ban hành các sắc lệnh hành pháp, cũng như bổ nhiệm nhân sự vào các hội đồng và ủy ban. Đảng Dân chủ dự kiến giành được khoảng 83 ghế tại Hạ viện; điều này sẽ giúp các đồng minh của bà kiểm soát các ủy ban và các phiên điều trần tại cơ quan này.
Theo một số chuyên gia, thách thức đối với đảng Dân chủ là làm sao chuyển đổi những chỉ trích nhắm vào giới tỷ phú thành một thông điệp kinh tế bao quát hơn, mà không gây xa lánh cử tri hay các doanh nghiệp.
Ông Jim Kessler, phó chủ tịch điều hành phụ trách chính sách tại tổ chức tư vấn trung dung Third Way, chia sẻ với Newsweek: “Việc đảng Dân chủ đối đầu với tầng lớp tỷ phú thì không sao, nhưng đừng kỳ vọng điều đó sẽ mang lại thêm nhiều phiếu bầu mới. Chỉ tập trung vào việc chỉ trích giới tỷ phú mà không giải quyết những mối quan tâm thường nhật của người dân thì vẫn chưa đủ.”
Tuy nhiên, một số nhà phân tích cảnh báo rằng đảng Dân chủ có thể đối mặt với phản ứng chính trị tiêu cực nếu các công ty lớn bắt đầu rời bỏ những bang do đảng Dân chủ lãnh đạo, kéo theo sự mất mát về việc làm. Đây có thể trở thành một trong những điểm yếu lớn nhất của đảng này khi hướng tới cuộc bầu cử năm 2028.
Ông Brandon Rottinghaus, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Houston, từng nhận định với Newsweek rằng các nhà lãnh đạo đảng “sẽ phải giữ thế cân bằng mong manh giữa việc kiểm soát các hoạt động kinh doanh và duy trì nguồn tài trợ chính trị từ những cá nhân giàu có.”
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình