Hôm nay,  

Nếu Ngày Nào Người Máy Có Quá Nhiều...

07/11/202608:34:00(Xem: 1227)
blank

NẾU NGÀY NÀO NGƯỜI MÁY CÓ QUÁ NHIỀU...
 
Thích Nhuận Hùng

Có những buổi chiều, khi hoàng hôn sắp tan dần, ngồi nhìn tia nắng cuối nhạt nhòa rơi qua khe lá, tôi chợt nghĩ đến một chuyện xa xôi: rồi sẽ có một ngày nào đó nếu người máy (robot) xuất hiện khắp mọi nẻo đường, làm đủ mọi việc, biết nói những lời rất hay, biết trả lời những câu hỏi hóc búa, thậm chí có thể múa võ thật đẹp chẳng hạn, khiến người đời phải ngẩn ngơ. Hay là một ngày nào đó, con người phải học lại cách làm người - giữa thế giới của những cỗ máy thông minh – trí tuệ như vậy. Thật oái ăm thay! Mong rằng chẳng bao giờ xảy ra… điều đó.

Chúng (Robot) nó sẽ thông minh đến đâu, tôi không biết. Nhưng có một điều khiến tôi tò mò hơn cả: khi thế gian có quá nhiều (trí tuệ - nhân tạo) còn gọi là (AI) xuất hiện liệu con người có còn giữ được chút ngây ngô, chút vụng về, chút chân tình vốn làm nên vẻ đẹp của một kiếp người này chăng?
Nghĩ cũng lạ thật. Thế giới này quá đảo điên rồi…! Người máy lấn áp tất cả. Vậy thế giới này loài người thật sẽ đi về đâu??? Khi hàng giả xuất hiện quá nhiều…! Thời đại điện tử cũng có thể làm đủ thứ việc, nhưng đó chỉ là cổ máy không có chút cảm xúc – tình người hay biết thương xót cho một ai cả…
Ngày trước, người ta đi xa để tìm một người tri kỷ. Bây giờ, chỉ cần một chiếc màn hình hay là chiếc (phone) điện thoại cầm tay là có thể trò chuyện với cả thế giới. Ngày trước, muốn biết một điều gì, phải tìm hiểu qua sách vở, qua những tháng năm học hỏi – mài mòn ghế nhà trường. Bây giờ, thì khác hẳn, giới trẻ quá tinh vi, chúng chỉ cần một câu hỏi vừa cất lên trên chiếc điện thoại là đã có hàng trăm câu trả lời chờ sẵn, đáp lại rất đúng. Nào nhà hàng, tiệm ăn, nhà ga, khách sạn – hay chỗ bán đồ linh tinh… Thật là thế giới máy móc quá tối tân, khiến cho những người lớn tuổi phải ngỡ ngàng trước đám trẻ…

Thời đại bây giờ hiện đại hóa – máy tính đã nâng cấp, lãnh vực Internet cung cấp dữ liệu nhưng công (AI) cũng phát triển không kém…Cho nên các môn học tiêu biểu có thể kể đến khi theo học ngành này như: Nhập môn khoa học dữ liệu, Nhập môn Trí tuệ nhân tạo, Lập trình Python, Học máy vi tính (điện tóa) , Khai phá dữ liệu, Trực quan hóa dữ liệu, Xử lý ngôn ngữ tự nhiên, Công nghệ Blockchain, Xử lý dữ liệu lớn, Phân tích dữ liệu với Python, Học sâu, Thị giác máy tính và ứng dụng, Hệ QTCSDL MongoDB, Các hệ tri thức, Trí tuệ nhân tạo nâng cao, Lập trình AI trên Java.
Cuộc đời này quả thật đã thay đổi, quá nhanh hơn sức tưởng tượng. Nhanh đến mức đôi khi chưa kịp ngắm một bông hoa nở, người ta đã phải lo đến mùa hoa kế tiếp phải trồng loại hoa gì cho hợp thị hiếu người tiêu dùng...!
Tôi không chống lại những bước tiến thời đại (5.0) còn cao hơn thế nữa. Trái lại, tôi vẫn nghĩ máy móc chế tạo ra để giúp con người bớt nhọc nhằn, để đôi vai vốn đã mang nhiều gánh nặng có thể nhẹ đi đôi chút. Nếu một cỗ máy có thể cứu người, giúp người bệnh, nâng đỡ người già, thay con người làm những công việc nguy hiểm, thì đó là một điều đáng mừng.
Công nghệ có thể là đôi cánh. Nhưng xin đừng để nó trở thành đôi chân vững vàn khiến con người quên mất cách bước, từng bước đi…Thong thả trên con đường làng đầy hoa lá nở rộ. Một cảm nhận hít thở với đất trời…
Bởi có những thứ trong cuộc đời, càng tiện lợi chưa chắc đã càng quý giá. Đúng là: Lợi bất cập hại giữa thế giới máy móc này. Khiến cho bộ óc con người ỷ lại, không muốn mở mang ra vận hành trí tuệ sẵn có của mình mà nương vào máy móc quá nhiều…! Con người trở nên lạnh cảm thờ ơ với những người thân chung quanh. Có nhiều bạn trẻ, chỉ ôm chiếc điện thoạt sau khi đi học về hay đi làm về cũng vậy. Ít năng nổ hoạt động hay trò chuyện với người thân. Từ đó khoảng cách giữ người thân thiết trong gia đình, ông- bà – cha – mẹ …càng xa thêm. Bởi thế, giới trẻ thường hay bị trầm cảm…
Đó cũng là một trong nhiều vấn đề xã hội bên ngoài tác động vào…! Cho dù, một lời hỏi thăm có thể gửi đi trong một giây, nhưng lòng quan tâm phải được nuôi dưỡng qua năm tháng. Một lời xin lỗi có thể nói ra, nhưng sự ăn năn phải đi qua tận đáy lòng. Một bài thơ có thể được tạo ra trong chốc lát, nhưng nỗi nhớ làm nên thơ đôi khi phải trải qua cả một đời người, thì bài thơ ấy mới có giá trị bằng cảm xúc của người trong cuộc mang bao nổi buồn hay vui thể hiện ra. Chớ không phải máy móc làm thay mình, thì bài thơ ấy gọi là (vô hồn) không đáng được ai nhắc đến…!
Thật lòng mà nói, khi Robot có thể học cách nói về lòng nhân ái. Nhưng con người phải học cách sống nhân ái, đối nhân xử thế như thế nào cho phải đạo. Không thể cứng nhắc như (Robot) được…!
Bởi tương lai không nhất thiết phải là nơi máy móc thay thế con người. Nó có thể là nơi con người và máy móc cùng tồn tại, cùng tạo ra những giá trị mới.

Robot có thể giúp người bác sĩ cứu thêm nhiều sinh mạng. Có thể giúp người khuyết tật có thêm khả năng tự chủ. Có thể giúp một người già cô đơn tiếp cận thông tin, chăm sóc sức khỏe và kết nối với gia đình.
Đó cũng là tình người, nhưng được mở rộng bằng công nghệ.
Vì vậy, điều chúng ta cần lo ngại không phải là máy móc trở nên quá giỏi, mà là con người quên mất mục đích của sự tiến bộ.
Công nghệ phải phục vụ sự sống, chứ sự sống không nên bị biến thành công cụ phục vụ công nghệ.
Một xã hội đáng mơ ước không phải là xã hội có những cỗ máy thông minh nhất, mà là xã hội trong đó những tiến bộ ấy giúp con người bớt đau khổ, có thêm cơ hội, được đối xử công bằng và sống với phẩm giá của mình.


Đó là hai chuyện không hẳn giống nhau.

Tôi vẫn thích hình ảnh một người đàn ông đi qua bao nhiêu giông gió mà lòng không hóa đá. Từng trải nhưng không cay nghiệt. Có bản lĩnh nhưng không lấy sự hơn thua làm thước đo. Có thể đứng thẳng trước phong ba, nhưng cũng biết cúi xuống đỡ một người đang vấp ngã.
Cái hào hiệp của con người, theo tôi, không nằm ở thanh gươm sắc hay tiếng nói át người khác. Nó nằm ở chỗ mình có sức mạnh mà không dùng sức mạnh để làm tổn thương ai; có lý lẽ mà không dùng lý lẽ để dồn người khác vào đường cùng; biết mình có thể thắng, nhưng đôi khi chọn nhường một bước để giữ lại một chút tình người.
Giữa chốn nhân gian, thắng một người chưa chắc đã là bản lĩnh. Giữ được lòng tử tế sau những lần bị phụ bạc, ấy mới là chuyện đáng nể.
Vậy nên, nếu một ngày robot có thể làm thay chúng ta rất nhiều việc, tôi chỉ mong chúng đừng làm mất đi những khoảng trời riêng của con người.
Đừng để một đứa trẻ lớn lên mà chỉ biết hỏi máy móc, quên hỏi ông bà những chuyện ngày xưa. Đừng để những bữa cơm gia đình chỉ còn tiếng thông báo từ điện thoại.
Đừng để người ta gửi cho nhau hàng ngàn biểu tượng yêu thương, nhưng khi gặp một người đang buồn lại không biết ngồi xuống bên cạnh. Và cũng đừng để những tâm hồn vốn đã cô đơn lại càng cô đơn hơn giữa một thế giới kết nối không ngừng.

Có lẽ, điều con người cần học trong thời đại mới không phải là chạy đua với robot. Chúng ta không cần phải chứng minh, mình thông minh hơn một cỗ máy. Chúng ta đừng đánh mất lương tri hay cảm xúc mang tính tình người – bao dung. Đó là hơn hẳn một cỗ máy biết đi…!
Biết thương một người không vì họ có ích cho mình.
Biết giữ một lời hứa dù chẳng có ai kiểm chứng.
Biết đưa tay ra khi thấy người khác khó khăn, không cần nhận một lời cảm ơn. Biết đi qua những bất đồng mà không biến người đối diện thành kẻ thù.
Đời người ngắn ngủi lắm, vô thường luôn luôn ở kề cận ta. Mỗi người chỉ mang theo một chút thời gian, một chút vui buồn, một vài cuộc gặp gỡ và những kỷ niệm chẳng biết gửi cho ai khi bóng chiều xuống núi.
Hà tất, phải làm khổ đau cho nhau?
Nếu có thể, hãy sống như một người lữ khách hào sảng. Đi qua cuộc đời với đôi mắt rộng mở, trái tim đủ ấm và đôi bàn tay không nắm quá chặt. Gặp người tốt thì trân trọng, gặp người chưa hiểu mình thì nhẹ nhàng bước tiếp. Không cần cúi đầu trước điều sai trái, nhưng cũng không nhất thiết phải biến mọi bất đồng thành một cuộc chiến. Luôn luôn tìm ra lẽ công bằng mà xử sự với nhau.
Đó không phải là yếu mềm. Đó là sự từng trải của một tâm hồn đã hiểu rằng trên đời, có những chiến thắng càng lớn thì mất mát càng nhiều.

Rồi mai này, robot có thể biết nhiều hơn, nhớ lâu hơn, tính toán nhanh hơn. Chúng có thể dựng nên những thành phố không ngủ, những con đường không tắc nghẽn, những căn nhà không thiếu tiện nghi.
Nhưng tôi vẫn mong trong một góc nhỏ nào đó của thế giới, con người còn giữ thói quen ngồi bên nhau uống một tách trà, kể vài câu chuyện không đầu không cuối, cười với nhau một vài chuyện hài chẳng đáng cười.
Vẫn còn những người biết nhường ghế cho người già, che mưa cho người lạ, và lặng lẽ giúp một người qua cơn hoạn nạn mà không cần ghi tên mình lên lòng biết ơn của họ. Bởi có những giá trị càng âm thầm lại càng bền lâu.
Chiều đã xuống. Gió vẫn thổi qua hàng cây. Một chiếc lá lìa cành, bay một vòng rồi nằm yên trên mặt đất. Chẳng ai hỏi nó đã đi được bao xa, cũng chẳng ai đo xem nó đã hoàn thành bao nhiêu phần trăm cuộc đời.
Nó chỉ đơn giản là đã sống trọn một mùa.
Tôi nghĩ, con người cũng vậy.
Chúng ta có thể đi thật xa bằng trí tuệ, nhưng xin đừng đi quá xa khỏi lòng nhân hậu. Có thể chế tạo những cỗ máy phi thường, nhưng đừng quên vun đắp một tâm hồn bình thường mà ấm áp.
Nếu một mai robot có quá nhiều trí tuệ, xin cứ để chúng thông minh.
Còn chúng ta, hãy cố gắng sống cho có tình.
Bởi sau tất cả những phát minh làm thay đổi thế giới, điều khiến một con người được nhớ đến có khi chỉ là một lần họ đã không quay lưng trước nỗi đau của người khác.
Và giữa cõi nhân gian rộng lớn này, tôi vẫn tin: Một người có thể không biết hết mọi điều, nhưng nếu biết thương người, biết trọng nghĩa, biết giữ lòng ngay thẳng mà không làm đau ai, thì người ấy đã sở hữu một thứ trí tuệ rất đẹp.
Thứ trí tuệ ấy không cần cập nhật. Không cần nâng cấp. Và cũng chẳng bao giờ lỗi thời. Một chút suy ngẫm cuối ngày...

Máy móc có thể giúp con người chạm đến những vì sao, nhưng xin đừng để con người quên cúi xuống nâng một người đang ngã.
Trí tuệ có thể đưa chúng ta đi rất xa, nhưng chỉ có lòng nhân ái mới khiến hành trình ấy đáng để đi.
Và nếu một ngày thế gian có quá nhiều robot thông minh, tôi chỉ mong vẫn còn thật nhiều con người biết sống hào hiệp, biết trọng nghĩa, biết thương nhau mà không cần điều kiện.
Bởi tương lai có thể thuộc về trí tuệ nhân tạo, nhưng phẩm giá và trách nhiệm đối với sự sống vẫn phải là điều con người gìn giữ.
Mình muốn giữ phong độ gã lãng tử đã đi qua nhiều cuộc phong ba: không sợ thời đại, không bài xích cái mới, nhưng cũng không để những điều hào nhoáng lấy mất tình cảm vốn quý nhất của con người. Thông minh là chuyện của trí óc. Hào hiệp là chuyện của khí phách. Còn tử tế, ấy là chuyện của một đời người.

--- California – Santa Ana ngày 20/6/2025
Thích Nhuận Hùng



Bài này [Matthieu Ricard: “Reducing all of Buddhism to mindfulness is far too simplistic”] in trên báo Hindustan Times hôm 4/3/2025, là cuộc phỏng vấn do nhà văn Chintan Girish Modi thực hiện, trong đó nhà sư gốc Pháp Matthieu Ricard, người theo học nhiều năm với Đức Đạt Lai Lạt Ma và một số vị sư Tây Tạng, trả lời những câu hỏi về chánh niệm, ứng dụng chánh niệm, bất toàn của chánh niệm nếu không có giới, nghi lễ Phật giáo, biểu tượng với các vị Bồ Tát như Văn Thù, Quan Âm, chánh niệm thế tục [không có yếu tố giải thoát]...
- Thủ tướng Pháp: Mỹ dừng cấp vũ khí cho Ukraine là dấu hiệu Mỹ từ bỏ Ukraine và để Nga chiến thắng - Phòng Thương mại Quốc tế ICC: thuế quan của Trump đối với Canada và Mexico có thể đưa kinh tế toàn cầu suy thoái như thời 1930s. - Trump bị Thủ Tướng Canada mắng là ngu vì chiến tranh thương mại sẽ hại cả các gia đình Mỹ - Tỉnh Ontario (của Canada) áp thuế 25% đối với điện truyền vào 1,5 triệu hộ gia đình ở Minnesota, Michigan và New York - Khí đốt tự nhiên tại Mỹ tăng 10% vì thuế quan
Một nghiên cứu UCLA vào năm 2023 cho thấy nếu LA có thêm không gian xanh ở trên mức trung bình, thành phố có thể tăng thêm 908,800 năm tuổi thọ chung cho cư dân thuộc các cộng đồng nghèo.
(WASHINGTON, ngày 5 tháng 3, AP) – Dù tuyệt chủng vẫn là một dấu chấm hết vĩnh viễn, các khoa học gia tại công ty công nghệ sinh học Colossal Biosciences đang thử nghiệm một hướng đi gần nhất với việc “hồi sinh” các loài động vật cổ đại: chỉnh sửa gene của động vật sống để chúng có những đặc điểm giống với các loài đã tuyệt chủng, chẳng hạn như voi ma mút lông xoăn (woolly mammoth).
(NEW YORK, ngày 5 tháng 3, AP) – Chính quyền Trump vừa công bố danh sách hơn 440 tòa nhà liên bang có thể bị đóng cửa hoặc rao bán, bao gồm cả trụ sở chính của Cơ quan Điều tra Liên bang (FBI) và Bộ Tư pháp Hoa Kỳ (DOJ). Theo đánh giá của chính quyền Trump, các tòa nhà này bị xem là “không thuộc hoạt động cốt lõi của chính phủ.”
PHÂN ƯU Nhận được tin buồn cụ ông Phanxico Nguyễn Mộng Thuyên sinh ngày 31 tháng 12 năm 1929
Ngân Hàng Dự Trữ Liên Bang Atlanta cho biết ước tính về Tổng Sản Phẩm Nội Địa (gross domestic product - GDP) của Hoa Kỳ trong quý đầu tiên năm 2025 sẽ giảm -2.8 %, một dấu hiệu đáng lo ngại cho nền kinh tế. Vào cuối tháng 2, Ngân Hàng Dự Trữ Liên Bang Atlanta dự đoán GDP chỉ giảm -1.5% trong quý 1, 2025. Tuy nhiên sau khi US Census Bureau và Institute for Supply Management công bố dự đoán về chi tiêu tiêu dùng cá nhân và đầu tư cố định tư nhân trong quý đầu tiên đã giảm từ 1.3 % và 3.5 % xuống còn 0.0 % và 0.1 %, Ngân Hàng Dự Trữ đã tiên đoán GDP giảm -2.8%, một con số đáng kể. Kinh tế Hoa Kỳ sẽ còn suy thoái tệ hơn nữa sau khi chính quyền Trump hủy bỏ một số cơ quan, sa thải hàng loạt công chức liên bang, cắt giảm chi tiêu các chương trình an sinh xã hội. Tổng cộng là $2,000 tỉ.
Tân Bộ trưởng Giáo dục gửi email chỉ thị bắt đầu công tác cuối cùng của Bộ: Xóa sổ Bộ Giáo Dục, trao quyền giáo dục về các tiểu bang. - Hôm nay Trump đọc diễn văn trước lưỡng viện về hướng đi tương lai. - TNS Elissa Slotkin sẽ đưa ra phản bác của đảng Dân chủ đối với Trump. Khách do Dân Chủ mời dự diễn văn lưỡng viện là cựu chiến binh TQLC Andrew Lennox bị sa thải tại 1 bệnh viện Cựu chiến binh
(BOULDER, Colorado, ngày 3 tháng 3, Reuters) – Sáng thứ Hai, hơn 1,000 người tập trung bên ngoài tòa nhà của Cơ quan hải dương và khí quyển (NOAA) tại Boulder, Colorado, để biểu tình phản đối việc chính quyền Trump sa thải hàng loạt khoa học gia của cơ quan này. Theo lời hai nhân viên của NOAA, số lượng nhân sự bị cắt giảm có thể lên tới hơn 10% tổng số khoa học gia đang làm việc tại đây.
(SEOUL, ngày 4 tháng 3, Reuters) – Kim Yo Jong, cô em gái đầy quyền lực của Kim Jong Un, chỉ trích chính quyền Trump ngày càng “kiếm chuyện,” và tuyên bố đó là lý do để Bắc Hàn tiếp tục củng cố năng lực răn đe hạt nhân của mình.
Gặp nhau rồi cũng tới lúc từ biệt. Tết qua rồi. Đã hoàn tất mỹ mãn những buổi ngồi viết thư pháp trong Phố Hoa Garden Grove và tại Tịnh Xá Giác Lý trong những ngèy Tết Ất Tỵ. Một buổi hội ngộ để tiễn nhà thư pháp Thích Nhuận Tâm, Trụ trì Chùa Lá Gò Vấp, đã thực hiện nồng ấm và xúc động chiều Chủ Nhật 2/3/2025 tại thị trấn Stanton, Quận Ca
Bộ Trưởng Quốc Phòng Mỹ ra lệnh cơ quan điện tử tác chiến ngưng mọi hành động chống Nga. // Bị dọa ám sát: Dân biểu Maxine Dexter (D-OR) đã nói với cử tri vào thứ Bảy rằng các nhà lập pháp Cộng hòa đang đứng về phía Donald Trump một phần vì họ đang nhận được "lời đe dọa giết người".
(LONDON, ngày 2 tháng 3, Reuters) – Thủ tướng Canada Justin Trudeau cho biết ưu tiên hàng đầu của ông trong cuộc gặp với King Charles vào thứ Hai (3/3) sẽ là về việc bảo vệ chủ quyền của Canada. Gần đây, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tự nhiên đưa ra ý tưởng biến Canada thành tiểu bang thứ 51 của Hoa Kỳ.
(LONDON, ngày 2 tháng 3, Reuters) – Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết các nhà lãnh đạo Âu Châu đã đồng thuận xây dựng một kế hoạch hòa bình cho Ukraine để gửi đến Hoa Kỳ, một bước đi quan trọng nhằm thuyết phục Washington đưa ra những cam kết an ninh giúp răn đe Nga.
Xuân đã đến và xuân sắp đi qua. Lòng buồn vời vợi theo tiếng chim kêu. Nắng ấm đôi ngày rồi lại có mưa phùn. Hàng cây trước sân tuôn những đợt hoa trắng, bàng bạc rơi theo gió, như mưa tuyết. Nhớ nhà, nhớ quê, nhớ những người bạn hiền một thời chia sẻ bao kỷ niệm buồn-vui bên cữ trà hôm-sớm.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.