Texas: Tân Thống Đốc sẽ đảo ngược chính sách giáo dục bảo thủ, sẽ sa thải sếp Giáo dục tiểu bang, dự kiến sẽ ngưng dạy Kinh Thánh Ky tô cho học sinh trường công

- Texas: Tân Thống Đốc sẽ đảo ngược chính sách giáo dục bảo thủ, sẽ sa thải sếp Giáo dục tiểu bang, dự kiến sẽ ngưng dạy Kinh Thánh Ky tô cho học sinh trường công
- Thượng Viện Texas trong tay Cộng Hòa sẽ dựng rào cản; các nhà giáo dục toàn quốc đang theo dõi cách Hinojosa gỡ rào bảo thủ
.
---- Một câu hỏi nhức nhối rằng trước giờ trường công Texas cần phải trưng bày bảng 10 Điều Răn của Chúa Trời Ky Tô, nhưng theo bản Kinh Thánh nào, của Công Giáo hay của Tin Lành, theo theo bản Do Thái Giáo. Và tại sao không trưng bày bản 5 Giới Cấm của Phật tử? Bây giờ bạn không cần suy nghĩ cho mệt đầu nữa.
Sau đây là dịch theo báo The Washington Post, bản tin "Texas remade education in the GOP's image. Hinojosa plans to undo it" (Texas đã cải tổ giáo dục theo định hướng của Đảng Cộng hòa. Tân Thống Đốc Hinojosa dự định đảo ngược điều đó). Bài viết của Lauren Lumpkin đăng ngày 7 tháng 11/2026.
Gina Hinojosa, người vừa đắc cử chức Thống đốc tiểu bang Texas từ Đảng Dân chủ, đang chuẩn bị nhậm chức với cam kết thay đổi các chính sách giáo dục bảo thủ — những chính sách vốn đã tạo nên sự khác biệt của Texas so với các tiểu bang do Đảng Cộng hòa kiểm soát khác, cũng như so với phần còn lại của nước Mỹ.
Chỉ vài giờ sau khi các điểm bỏ phiếu đóng cửa trong tuần này, Hinojosa đã nhắc lại một trong những lời hứa trọng tâm trong kế hoạch cải tổ giáo dục tại Texas của bà: “Nếu quý vị chưa biết, thì ngay ngày đầu tiên nhậm chức, tôi sẽ sa thải Mike Morath.”
Morath, quan chức giáo dục cấp cao nhất của tiểu bang — người được Thống đốc Đảng Cộng hòa Greg Abbott bổ nhiệm — đã dành 10 năm qua để cải tổ hệ thống giáo dục cho 5,4 triệu học sinh tại tiểu bang này.
.
Trong nhiệm kỳ của Morath và Abbott, Texas đã trở thành “phòng thí nghiệm” cho các chính sách giáo dục bảo thủ. Dù nhiều chính sách trong số đó đã được các tiểu bang khác học theo, nhưng không nơi nào thực hiện một cách quyết liệt như tại Texas. Những năm gần đây, các quan chức Texas đã khuyến khích hoạt động cầu nguyện trong trường học, thông qua luật yêu cầu các lớp học phải trưng bày “Mười Điều Răn”, đồng thời cho phép các tuyên úy cung cấp tư vấn tâm linh cho học sinh tại các trường công lập. Các học khu thậm chí có thể nhận thêm ngân sách nếu áp dụng chương trình giảng dạy bao gồm các đoạn trích từ Kinh Thánh.
Tại các trường đại học công lập trong tiểu bang Texas, Đảng Cộng hòa đã tận dụng quyền kiểm soát của mình để cấm các chương trình về đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI). Một số cơ sở giáo dục đại học đã cắt giảm các khóa học, thậm chí loại bỏ hoàn toàn các chuyên ngành liên quan đến nghiên cứu sắc tộc, phụ nữ và giới tính.
Bên cạnh đó, Cơ quan Giáo dục Texas (Texas Education Agency) đã giành quyền kiểm soát bảy học khu với lý do kết quả học tập kém; phần lớn các học khu này nằm tại những khu vực có đông người da đen, người gốc Mỹ Latinh và cử tri ủng hộ Đảng Dân chủ.
Morath cũng là người đứng sau một chương trình được công nhận trên toàn quốc — chương trình trả lương cao hơn cho giáo viên nếu họ giúp học sinh cải thiện điểm số trong các bài kiểm tra — đồng thời góp phần triển khai chương trình phiếu xuất ngân cho học phí (voucher) trị giá 1 tỷ USD.
.
Khi chính thức nhậm chức vào tháng 1 tới, Hinojosa sẽ bắt đầu nỗ lực đảo ngược phần lớn những thay đổi này. Theo các chuyên gia, một số thay đổi sẽ dễ thực hiện hơn những thay đổi khác. Vị đại diện tiểu bang, đồng thời là cựu thành viên hội đồng nhà trường Austin, đã không đề cập nhiều đến cách bà sẽ giải quyết các vấn đề trong "cuộc chiến văn hóa" — chẳng hạn như sự hiện diện của tôn giáo trong lớp học hay các chính sách về sự đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI). Tuy nhiên, bà cam kết sẽ đảo ngược một số trọng tâm trong kế hoạch giáo dục của Thống đốc Abbott, bao gồm việc chấm dứt các vụ tiếp quản học khu gây tranh cãi do tiểu bang thực hiện, cũng như dừng chương trình phiếu mua dịch vụ giáo dục (voucher) — một sáng kiến ​​mang dấu ấn của ông Abbott. Hinojosa cũng hứa hẹn sẽ loại bỏ các bài kiểm tra chuẩn hóa tại Texas, tạm dừng hệ thống đánh giá trách nhiệm giải trình của các trường học trên toàn tiểu bang, đồng thời tăng lương cho giáo viên.
“Chúng ta đang giành lại quyền kiểm soát nền giáo dục của con em mình từ tay một chính quyền đã phụ lòng các em,” bà phát biểu trước đám đông người ủng hộ đang reo hò vào thứ Ba. “Các trường học sẽ không bị tước khỏi tầm kiểm soát của chúng ta. Chúng sẽ không bị đóng cửa hay bị bóp nghẹt.”
.
Trong tương lai gần, bà sẽ có quyền bổ nhiệm các thành viên vào hội đồng quản trị của các trường đại học công lập — một nhiệm vụ đòi hỏi sự phê chuẩn từ Thượng viện tiểu bang, nơi Đảng Cộng hòa đang chiếm đa số. Cùng với việc Đảng Dân chủ giành thế đa số tại Hạ viện Texas và sự thay đổi tại Hội đồng Giáo dục Tiểu bang (nơi Đảng Cộng hòa sắp mất thế đa số), một thế hệ lãnh đạo mới có thể sẽ đảo ngược các chính sách từng được chính quyền Abbott thúc đẩy.
David DeMatthews, giáo sư tại khoa lãnh đạo và chính sách giáo dục thuộc Đại học Texas tại Austin, nhận định: “Tôi cho rằng trong thời gian tới, chúng ta sẽ thấy các chính sách và hoạt động chính trị liên quan đến ‘cuộc chiến văn hóa’ giảm bớt đáng kể. Những vấn đề như cấm sách, tranh cãi về nhà vệ sinh cho người chuyển giới hay việc đưa Mười Điều Răn vào trường học — tôi kỳ vọng rằng những xu hướng này sẽ dần biến mất.”
Dẫu vậy, bà Hinojosa có thể sẽ đối mặt với nhiều thách thức lớn, và hiện vẫn chưa rõ chính xác bằng cách nào bà sẽ thực hiện các cam kết tranh cử của mình.
Văn phòng của bà Hinojosa không phản hồi các yêu cầu bình luận.
.
Libby Cohen, giám đốc điều hành của Raise Your Hand Texas — một tổ chức vận động vì giáo dục — cho biết Thượng viện tiểu bang sẽ là một rào cản đáng kể.
“Chắc chắn rằng, khả năng thúc đẩy chương trình nghị sự lập pháp của bà ấy sẽ phụ thuộc phần lớn vào việc liệu bà có thể tìm được tiếng nói chung với phe đa số Đảng Cộng hòa tại Thượng viện hay không,” bà Cohen nói. Những cam kết của Hinojosa về việc chấm dứt tình trạng tiểu bang tiếp quản các trường công lập đã nhen nhóm hy vọng tại Học khu Độc lập Austin (Austin Independent School District). Tại đây, các gia đình có con em theo học tại hai trường trung học cơ sở đã đề xuất một kế hoạch gây tranh cãi: tự đóng cửa trường học của chính mình thay vì để các quan chức tiểu bang giành quyền kiểm soát học khu.
Tại Texas, tiểu bang có quyền tiếp quản một học khu nếu chỉ cần một trường học trong hệ thống đó bị cơ quan giáo dục tiểu bang xếp hạng “F” (kém nhất) trong năm năm liên tiếp. Trong quá trình tiếp quản, ủy viên giáo dục tiểu bang có thể thay thế hội đồng nhà trường do địa phương bầu chọn bằng một hội đồng quản lý, đồng thời bổ nhiệm một giám đốc học khu mới, cùng nhiều thay đổi khác.
Hai trường trung học cơ sở Burnet và Webb – nơi phần lớn học sinh là người gốc Tây Ban Nha (Hispanic) và đến từ các khu dân cư có thu nhập thấp nhất tại Austin – đã nhận mức xếp hạng “F” lần thứ năm liên tiếp vào mùa hè này. Suốt nhiều tháng qua, các gia đình tại đây luôn lo sợ rằng các quan chức tiểu bang sẽ tiến hành tiếp quản học khu.
.

Theo Ken Zarifis, một phụ huynh tại trường Burnet kiêm chủ tịch công đoàn giáo viên của học khu, kịch bản này khó có khả năng xảy ra khi Hinojosa nắm quyền.
“Tôi vô cùng phấn khích,” Zarifis chia sẻ. “Toàn bộ chiến dịch tranh cử của bà ấy đều tập trung vào các trường học, vào việc chăm lo cho nhà trường và các em học sinh.”
Cơ quan Giáo dục Texas (Texas Education Agency) không phản hồi các câu hỏi về việc liệu họ có tiếp quản các trường học tại Austin trước khi Hinojosa nhậm chức hay không. Trong một thông điệp gửi tới các gia đình, Giám đốc Học khu Austin, ông Matias Segura, cho biết các nhà lãnh đạo nhà trường đang đánh giá xem cuộc bầu cử này sẽ tác động như thế nào đến học khu.
Theo luật định, Hinojosa bắt buộc phải can thiệp vào các học khu đang gặp khó khăn; do đó, việc chấm dứt các đợt tiếp quản của tiểu bang thông qua quy trình lập pháp sẽ đòi hỏi sự ủng hộ từ cả hai đảng. Tuy nhiên, người được bà bổ nhiệm làm ủy viên giáo dục tiếp theo sẽ có quyền quyết định rất lớn đối với tiến trình này.
DeMatthews nhận định: “Việc tiếp quản không nhất thiết phải diễn ra theo cách thức hay hình thức như dưới thời Morath.”
Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng, nhìn chung, việc tiếp quản các học khu có thể gây xáo trộn cho học sinh và không mang lại nhiều cải thiện về điểm số môn toán hay khả năng đọc hiểu. Những người ủng hộ cho rằng sự can thiệp này — vốn đang gia tăng tại Texas — tạo áp lực buộc các học khu phải vực dậy những trường học có kết quả kém kéo dài.
Ngược lại, những người chỉ trích lập luận rằng sự tiếp quản của tiểu bang chỉ khiến tình hình tại các trường học trở nên tồi tệ hơn. Kể từ khi tiểu bang tiếp quản Học khu Độc lập Houston (Houston Independent School District) — hệ thống trường học lớn nhất Texas — vào năm 2023, học khu này đã chứng kiến ​​làn sóng rời đi của 21.000 học sinh, tỷ lệ giáo viên nghỉ việc gia tăng, cùng một cuộc điều tra liên bang về cách thức học khu này xử lý các vấn đề liên quan đến học sinh giáo dục đặc biệt.
.
F. Mike Miles, giám đốc học khu tại Houston do tiểu bang bổ nhiệm, cho biết điểm thi đã cải thiện kể từ khi ông tiếp quản. Ông dẫn dữ liệu từ tiểu bang cho thấy khoảng cách thành tích giữa học sinh da đen và da trắng, cũng như giữa học sinh gốc Tây Ban Nha và da trắng đã thu hẹp lại; đồng thời lưu ý rằng số lượng học sinh theo học cũng đang giảm dần tại các học khu trên khắp cả nước. “Tôi không cho rằng mọi người nên buông xuôi rồi biện minh bằng cụm từ ‘quyền tự chủ địa phương’. Tôi nghĩ đến một thời điểm nào đó, nếu hội đồng quản trị do dân bầu và bộ máy điều hành không hoàn thành trách nhiệm đối với học sinh, thì cần phải có sự can thiệp,” Miles nói. “Điều này đã mang lại kết quả tích cực cho học sinh tại Texas.”
Miles cho biết ông đã cắt giảm hàng trăm vị trí giảng dạy để loại bỏ những giáo viên mà ông đánh giá là không hiệu quả, đồng thời điều chỉnh quy mô nhân sự cho phù hợp sau khi số lượng học sinh theo học sụt giảm. Ông nói thêm rằng 87% giáo viên đã tiếp tục công tác trong năm học này.
Theo một phân tích từ tờ Texas Tribune, ít nhất 14 học khu khác tại Texas cũng đang đối mặt với nguy cơ bị chính quyền tiểu bang tiếp quản.
.
Hinojosa cũng đang nhắm đến chương trình phiếu học phí (voucher) – một sáng kiến ​​trọng điểm của Thống đốc Abbott.
Chương trình “Tài khoản Tự do Giáo dục Texas” (Texas Education Freedom Accounts) cung cấp cho mỗi gia đình 10.474 USD cho mỗi học sinh; số tiền này có thể được sử dụng để chi trả học phí tại các trường tư thục hoặc các khoản chi phí liên quan đến giáo dục khác. Trẻ em khuyết tật và học sinh học tại nhà cũng đủ điều kiện nhận khoản hỗ trợ này.
Dữ liệu từ tiểu bang cho thấy chương trình hiện có hơn 111.000 người tham gia trong năm nay.
Việc hủy bỏ hệ thống phiếu học phí này đòi hỏi phải có văn bản luật. Tuy nhiên, Hinojosa có thể sử dụng quyền phủ quyết từng khoản mục ngân sách (line-item veto) để cắt bỏ nguồn tài trợ cho chương trình, hoặc phủ quyết các dự luật liên quan đến phiếu học phí trong tương lai.
“Đây chắc chắn là một lợi thế rất đáng kể mà bà ấy nắm giữ khi chuẩn bị nhậm chức,” Cohen nhận định.
.
Những thay đổi trong Hội đồng Giáo dục Tiểu bang cũng có thể tạo đà cho chương trình nghị sự của Hinojosa.
Trong tuần này, Đảng Dân chủ đã củng cố vị thế của mình trong hội đồng, nơi Đảng Cộng hòa từng chiếm ưu thế áp đảo với tỷ lệ 11-4. Theo Texas Tribune, cán cân quyền lực hiện đã chuyển sang thế cân bằng 7-7; kết quả của một cuộc đua cuối cùng vẫn chưa được công bố tính đến thứ Sáu.
Gustavo Reveles, một thành viên hội đồng từ năm 2025, cho biết dù kết quả cuối cùng ra sao, người dân Texas có thể kỳ vọng vào một hội đồng giáo dục ít bị sa lầy vào các cuộc xung đột xoay quanh các vấn đề xã hội hơn.
“Đây là tiếng nói từ người dân – phần lớn trong số họ là cử tri Đảng Cộng hòa – những người cho rằng chủ nghĩa cực đoan đã đi quá xa. Chủ nghĩa cực đoan chẳng giúp ích gì cho chúng ta cả,” Reveles chia sẻ. Vì vậy, đây không phải là thời điểm thích hợp để chúng ta, với tư cách là những người thuộc Đảng Dân chủ, chuyển hướng sang phía đối diện. Đã đến lúc chúng ta thực sự tiến về phía trung dung và hợp tác với nhau.
.
Các nhà giáo dục toàn quốc Hoa Kỳ đang theo dõi Texas. Năm nay, hội đồng nhà trường đã thông qua các tiêu chuẩn môn khoa học xã hội – một vấn đề gây tranh cãi gay gắt – trong đó nhấn mạnh ảnh hưởng của Kinh Thánh đối với sự hình thành nước Mỹ, đồng thời đưa vào danh mục đọc bắt buộc các câu chuyện trích từ Kinh Thánh.
Trên phạm vi toàn quốc, những người ủng hộ giáo dục đang theo dõi sát sao các diễn biến tại Texas. Michael Petrilli, chủ tịch Viện Thomas B. Fordham – một tổ chức tư vấn theo khuynh hướng bảo thủ – dự đoán rằng “những trò gây rối trong cuộc chiến văn hóa sẽ giảm bớt”, nhưng ông cũng bày tỏ lo ngại rằng Texas có thể mất đà đối với các chính sách vốn đã cho thấy nhiều triển vọng.
Ông gọi “Chương trình Phân bổ Khuyến khích Giáo viên” (Teacher Incentive Allotment) – một sáng kiến ​​triển khai từ năm 2019 nhằm tăng lương cho các giáo viên có thành tích xuất sắc – là “một trong những chính sách giáo dục hứa hẹn nhất hiện nay”. Ông nói thêm rằng dù việc chính quyền tiểu bang can thiệp trực tiếp vào các trường học vẫn gây nhiều tranh cãi, nhưng đây là bước đi cần thiết để vực dậy các cơ sở giáo dục này.
“Tôi cho rằng thống đốc và ủy viên giáo dục xứng đáng được ghi nhận vì đã có đủ bản lĩnh chính trị để thực hiện những thay đổi đó,” Petrilli nhận định.
Hướng đi cho các phần còn lại trong kế hoạch của Hinojosa hiện vẫn chưa rõ ràng. Trong cương lĩnh tranh cử, vị thống đốc đắc cử này đề xuất thay thế các bài kiểm tra chuẩn hóa của tiểu bang, đồng thời tạm dừng hệ thống đánh giá trách nhiệm – vốn xếp hạng mỗi trường học và học khu theo thang điểm từ A đến F. Các mức xếp hạng này được dùng làm căn cứ để quyết định xem một trường học có nên đóng cửa hay một học khu có cần bị chính quyền tiểu bang tiếp quản hay không.
Theo luật liên bang, các trường công lập nhận ngân sách từ chính phủ liên bang bắt buộc phải tổ chức một hình thức kiểm tra chuẩn hóa nào đó.
Đội ngũ tranh cử của Hinojosa đã không phản hồi câu hỏi về việc vị thống đốc đắc cử đang cân nhắc những phương thức đánh giá nào khác để thay thế.

• Sinh Hoạt Thiếu Nhi: 2 Học Sinh Gốc Việt Thắng Giải ISEF
• Tq: Qua Mặt Mỹ, Đứng Đầu Thế Giới Tiêu Thụ Năng Lượng
• Nhật Ký Biển Đông: Một Thế Giới Hận Thù và Chia Rẽ
• Giã Từ Năm 2011