Rachel Maddow kêu gọi luận tội Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche vì đã khai tử Bộ Tư Pháp
.
---- Bài viết sau đây trên báo The Advocate, của phóng viên Christopher Wiggins, có nhan đề "Rachel Maddow says Trump killed the Justice Department. Now she wants his attorney general impeached" (Nhà bình luận Rachel Maddow nói rằng Trump đã “giết chết” Bộ Tư pháp. Giờ đây, bà muốn vị Bộ trưởng Tư pháp dưới thời ông phải bị luận tội). Bài khá dài, khá phức tạp vì duyệt lại các trường hợp Bộ tư pháp lạm quyền trong quá khứ, và sẽ được dịch sau đây.
Ngay cả trước khi Rachel Maddow bước lên sân khấu vào tối Chủ nhật tại khán phòng Lisner Auditorium thuộc Đại học George Washington (thủ đô Washington, D.C.) — nơi đã bán sạch vé — người ta có thể nhận thấy đám đông khán giả đang trải qua một tuần vô cùng phấn khởi.
Đảng Dân chủ vừa giành chiến thắng vang dội trước Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, qua đó nắm quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội. Không khí trong khán phòng trở nên vô cùng sôi nổi. Hiệu trưởng trường đại học, bà Ellen Granberg, cũng nhận ra điều đó.
“Một đám đông thật tuyệt vời!” bà nói. “Mọi người đang rất phấn chấn. Tôi tự hỏi tại sao nhỉ?”
Thế nhưng, một trong những tràng pháo tay lớn nhất đêm đó lại không dành cho người chiến thắng trong cuộc bầu cử.
.
Tràng pháo tay ấy vang lên khi Maddow — xuất hiện cùng người đồng nghiệp tại đài MSNBC, Chris Hayes — nhắc đến David Hearn, một cựu vận động viên đua thuyền canoeing từng tham dự Olympic. Ông từng bị chính quyền Trump truy tố với cáo buộc gây hư hại cho hồ phản chiếu (Reflecting Pool) tại Đài tưởng niệm Lincoln.
Hearn phải đối mặt với một cáo buộc trọng tội chỉ vì chạm vào một mảnh vật liệu lót hồ bị bong ra. Sau đó, các công tố viên thừa nhận rằng bằng chứng cho thấy hư hại này xuất phát từ một quá trình cải tạo kém chất lượng, chứ không phải do hành vi phá hoại. Vào tháng 10, Thẩm phán Todd Edelman của Tòa án Thượng thẩm D.C. đã bác bỏ vụ án vĩnh viễn.
Khi Maddow gọi tên mình, Hearn đứng dậy. Ngay lập tức, cả khán phòng cùng đứng lên và dành cho ông một tràng pháo tay nồng nhiệt.
Đây là một minh chứng bất ngờ cho câu hỏi xuyên suốt cuốn sách mới nhất của Maddow: Điều gì sẽ xảy ra khi những người Mỹ bình thường phải đối mặt với quyền lực từ chính chính phủ của mình?
Cuốn sách mới của bà, có tựa đề "Department of Fate: The Promise, the Power, and the Collapse of America’s Most Consequential Institution" (tạm dịch: Bộ Định mệnh: Lời hứa, quyền lực và sự sụp đổ của thể chế quan trọng nhất nước Mỹ), sẽ chính thức ra mắt vào thứ Ba. Tờ báo The Advocate là một trong số ít những đơn vị nhận được bản in sớm của tác phẩm này.
Ba tuần trước đó, trong một cuộc phỏng vấn độc quyền với The Advocate, Maddow đã đưa ra nhận định đầy gay gắt về cơ quan từng truy tố Hearn.
“Về cơ bản, nó [Bộ Tư Pháp] đã chết và cần phải được xây dựng lại từ đầu; đó chính là nội dung mà cuốn sách này đề cập đến,” bà nói về Bộ Tư pháp.
.
Những người Mỹ đáng kinh ngạc mà Maddow muốn chúng ta ghi nhớ
Bất cứ ai quen thuộc với cách kể chuyện của Maddow đều hiểu rõ tư duy của bà vận hành như thế nào. Các nhân vật lịch sử đôi khi xuất hiện ở những nơi không ngờ tới, kết nối các sự kiện cách nhau cả nhiều thế hệ.
Trong cuộc phỏng vấn, tờ The Advocate đề cập đến sự trở lại của Hamilton Fish – một nghị sĩ Đảng Cộng hòa từng gắn liền với các hoạt động tuyên truyền ủng hộ Đức Quốc xã, nhân vật xuất hiện nổi bật trong cuốn sách "Prequel" (2023) của Maddow. Maddow cũng nhắc đến O. John Rogge, một công tố viên thuộc Bộ Tư pháp từng điều tra các mạng lưới phát xít tại Mỹ. Cả hai đều là những nhân vật quen thuộc trong các công trình nghiên cứu lịch sử trước đây của bà.
Tuy nhiên, trong quá trình nghiên cứu, Maddow nhận thấy một khía cạnh mang tính cá nhân hơn. Bà cho biết mình ngày càng nhận thức rõ rằng các câu chuyện mà bà khai thác thường xoay quanh những cá nhân dám mạo hiểm sự nghiệp, danh tiếng, thậm chí là cả mạng sống để đối đầu với sự lạm dụng quyền lực.
Chủ đề này xuyên suốt các tác phẩm của bà: từ loạt podcast "Ultra" và cuốn "Prequel" (khám phá các phong trào phát xít tại Mỹ), cho đến "Burn Order" (xem xét việc giam giữ người Mỹ gốc Nhật), hay bộ phim tài liệu "Kill. Bury. Print." (kể về các nhà báo tại Oklahoma phải đối mặt với những lời đe dọa sau khi điều tra các quan chức địa phương).
Trong cuộc phỏng vấn, Maddow nhắc đến phóng viên Chris Willingham – người đã thay đổi hoàn toàn cuộc đời mình khi phanh phui các hành vi sai phạm bị cáo buộc liên quan đến cơ quan thực thi pháp luật địa phương. Bà cũng tưởng nhớ những quan chức chính phủ từng lên tiếng phản đối việc giam giữ người Mỹ gốc Nhật, chấp nhận hy sinh cả sự nghiệp và danh tiếng của bản thân.
Bà nhấn mạnh rằng những con người này không chỉ đơn thuần là dũng cảm. Bà tôn vinh lòng dũng cảm theo cách hiểu rằng: đó là việc thừa nhận những cái giá phải trả và ủng hộ những người đang gánh chịu cái giá đó.
“Chúng ta cần phải trung thực và nhìn nhận thẳng thắn về những gì cần thiết để thực hiện điều đúng đắn dù khó khăn, thay vì chọn con đường sai trái nhưng lại dễ dàng,” Maddow chia sẻ với The Advocate.
Bà dần nhận ra rằng, những câu chuyện này không chỉ đơn thuần là các chủ đề mà bà tình cờ thấy thú vị; chúng đang trở thành chủ đề định hình nên toàn bộ công việc của bà.
“Sự hy sinh của những người Mỹ bình thường, lòng quả cảm của họ, và việc yêu cầu mọi người đứng lên làm điều đúng đắn cho đất nước trong những thời điểm đầy hiểm nguy là một vấn đề vô cùng nghiêm túc và trọng đại – tôi cảm thấy đó chính là sứ mệnh trong công việc của mình hiện nay,” bà nói.
.
Tác phẩm "Department of Fate" đưa vấn đề này trở về thời điểm Bộ Tư pháp Mỹ được thành lập vào năm 1870, khi chính phủ liên bang đang chật vật trong việc thực thi các bảo đảm hiến pháp thời kỳ Tái thiết (Reconstruction). Tại Nam Carolina, tổ chức Ku Klux Klan đã gieo rắc nỗi kinh hoàng cho các cộng đồng người da đen. Một trong những nạn nhân là Jim Williams, một nhà tổ chức chính trị người da đen bị sát hại vào năm 1871.
Bộ trưởng Tư pháp Amos Akerman – bản thân từng là một chủ nô – đã truy lùng các thành viên Ku Klux Klan chịu trách nhiệm cho những hành vi bạo lực này.
Điều khiến Akerman trở nên phi thường trong mắt Maddow chính là việc ông luôn kiên quyết tôn trọng các quyền hiến định của những người mà ông truy tố, ngay cả khi các quyền hạn liên bang đặc biệt cho phép ông có thể phớt lờ những quyền đó.
“Quy trình pháp lý công bằng không phải là một ân huệ,” Maddow phát biểu hôm Chủ nhật. “Quy trình pháp lý công bằng không phải là thứ mà bạn ban phát cho người khác chỉ vì bạn có cảm tình với họ.”
Tại Lisner, bà đọc một bức thư mà Akerman viết cho con trai nhỏ của mình vào thời điểm những áp lực chính trị đe dọa sự nghiệp của ông.
“Hãy tự hỏi điều gì là đúng, thay vì điều gì đang được số đông ủng hộ,” Akerman khuyên. “Khi đã xác định được điều đúng đắn, hãy cố gắng làm cho nó trở nên phổ biến; nhưng dù nó có được ủng hộ hay không, hãy vẫn kiên định với nó.”
Maddow cho biết bà đã suy ngẫm về những lời này gần như mỗi ngày kể từ khi tìm thấy chúng trong các tài liệu của Akerman. Chúng đã tiếp thêm sức mạnh cho bà trong năm nay.
Điều khiến bà đặc biệt tâm đắc chính là quan điểm của Akerman rằng: làm điều đúng đắn thôi là chưa đủ. Mỗi người còn có trách nhiệm thuyết phục người khác. Và khi sự thuyết phục không thành công, họ phải tự quyết định xem liệu mình có tiếp tục giữ vững lập trường hay không.
.
Trong số những thanh niên chứng kiến các vụ truy tố do Akerman thực hiện có Louis Post, một thư ký tốc ký chuyên ghi lại lời khai. Gần 50 năm sau, khi đang làm việc tại Bộ Lao động, Post chứng kiến cảnh chính quyền liên bang bắt giữ hàng loạt người nhập cư và những cá nhân bị nghi là phần tử cấp tiến trong chiến dịch “Palmer Raids”.
Post từng học được cách thực thi Hiến pháp dưới thời Akerman. Giờ đây, ông lại chứng kiến Bộ Tư pháp từ bỏ chính những nguyên tắc đó.
Tận dụng thẩm quyền hạn hẹp của mình đối với các thủ tục trục xuất, Post đã thách thức các hành động của chính phủ, qua đó ngăn chặn việc trục xuất hàng ngàn người.
Cuốn sách không đơn thuần là lời ca ngợi cơ quan thực thi pháp luật liên bang. Maddow cũng kể lại việc Bộ trưởng Tư pháp Richard Olney đã sử dụng quyền lực liên bang để chống lại các công nhân đường sắt đang đình công (trong cuộc đình công Pullman), trong khi lại từ chối hành động chống lại các thế lực đường sắt đầy quyền thế.
Bà cho thấy, Bộ Tư pháp từng có khả năng thực thi công lý phi thường, nhưng cũng có khả năng gây ra những hành vi lạm quyền nghiêm trọng.
“Lý do tôi tiếp tục nghiên cứu lịch sử, lý do tôi vẫn theo đuổi công việc này, là vì tôi cảm mến những thế hệ người Mỹ đi trước – những người đã hành xử đúng đắn,” Maddow chia sẻ hôm Chủ nhật.
Câu chuyện quan trọng nhất tại Mỹ không phải là Trump.
Trong một cuộc phỏng vấn với tờ The Advocate vào tháng 6 năm 2025, Maddow nhận định rằng phản ứng của công chúng trước nhiệm kỳ tổng thống của Trump chính là diễn biến chính trị quan trọng nhất của đất nước.
“Bản chất của phe đối lập với Trump mới là câu chuyện quan trọng nhất tại quốc gia này,” bà nói khi đó.
Liệu điều đó có thay đổi không?
“Đánh giá của tôi về vấn đề đó vẫn không thay đổi,” bà khẳng định trong cuộc phỏng vấn vào tháng 10. Điều khiến bà thấy ấn tượng là những người Mỹ bình thường vẫn tiếp tục tổ chức các hoạt động và biểu tình, ngay cả khi các thể chế có tầm ảnh hưởng lớn hơn nhiều – theo đánh giá của bà – lại chọn cách thỏa hiệp với chính quyền.
“Tôi không quá quan tâm đến những gì ông Trump đang cố gắng thực hiện, mà chú trọng hơn vào cách người dân Mỹ hành động để kiềm chế ông ấy,” bà nói.
Đối với Maddow, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3 tháng 11 là phép thử xem liệu sự phản kháng đó có thể chuyển hóa thành quyền lực chính trị hay không. Kết quả bầu cử đã mang lại cho đảng Dân chủ quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội; và vào Chủ nhật, bà đặc biệt cảm thấy phấn khởi trước sự tham gia của các cử tri người da đen, người gốc Mỹ Latinh và cử tri trẻ tuổi.
Tuy nhiên, bà lập luận rằng vấn đề cốt lõi còn lớn hơn cả việc đảng nào giành chiến thắng. Đó là liệu người Mỹ có còn tin rằng họ có thể sử dụng các thể chế dân chủ để thay đổi cuộc sống của chính mình hay không.
.
Điều gì sẽ xảy ra khi chính phủ trở thành mối đe dọa?
Trong cuộc phỏng vấn vào tháng 10, tờ The Advocate đã nêu trường hợp của Andry Hernández Romero, một chuyên gia trang điểm người Venezuela là người đồng tính, người đã bị trục xuất đến nhà tù CECOT ở El Salvador.
Các bài tường thuật của Maddow đã góp phần thu hút sự chú ý của cả nước vào hoàn cảnh ngặt nghèo của anh. Sau đó, The Advocate đã thực hiện một cuộc phỏng vấn với anh về quãng thời gian bị giam giữ cũng như những nỗ lực xây dựng lại cuộc sống tại Tây Ban Nha.
“Trong bất kỳ nền dân chủ hay nước cộng hòa hiến định nào, những nơi mà các biện pháp bảo vệ theo hiến pháp yếu kém nhất thường sẽ là nơi nảy sinh nhiều vấn đề hơn,” Maddow cảnh báo.
Bà cho rằng những hành vi vốn bị coi là bình thường khi áp dụng lên người nhập cư cuối cùng có thể lan rộng sang các nhóm người Mỹ khác. Bà dẫn chứng các chiến dịch thực thi chính sách nhập cư có liên quan đến cả công dân Hoa Kỳ, đồng thời cảnh báo về nguy cơ khi để các hệ thống giam giữ vận hành mà thiếu đi những cơ chế bảo vệ hiến định thực chất.
Bà cũng nhận thấy một sự đi ngược lại hoàn toàn với mục đích ban đầu của Bộ Tư pháp thông qua cách chính quyền đối xử với người chuyển giới.
Bộ Tư pháp đã tiến hành điều tra các bệnh viện cung cấp dịch vụ chăm sóc khẳng định giới tính (gender-affirming care) và yêu cầu cung cấp hồ sơ bệnh nhân. Nhiều bệnh viện lớn tại Hoa Kỳ đã tạm dừng cung cấp dịch vụ chăm sóc cho trẻ vị thành niên chuyển giới mà không thông báo khi nào các chương trình này sẽ hoạt động trở lại, mặc dù các phương pháp điều trị đó vẫn hợp pháp theo luật tiểu bang. Bên cạnh đó, các quân nhân chuyển giới cũng đang khởi kiện để thách thức những hạn chế của liên bang đối với việc phục vụ trong quân đội.
“Bộ Tư pháp đã hoàn toàn từ bỏ sứ mệnh bảo vệ các quyền hiến định cho những nhóm thiểu số vốn không được ưu ái; thay vào đó, họ chỉ đang cố gắng biến mình thành một thứ vũ khí phục vụ cho ông Trump nhiều nhất có thể,” Maddow nhận định. Đối với bà, việc khôi phục sứ mệnh của bộ này đồng nghĩa với việc chấm dứt điều mà bà mô tả là hành vi của chính phủ: “săn lùng người chuyển giới, săn lùng người nhập cư và ngược đãi những người bị chính quyền coi là kẻ thù chính trị”.
.
Từ lòng trung thành với tổng thống đến trách nhiệm giải trình trước công chúng
Những chương cuối của cuốn sách xem xét nhiệm kỳ thứ hai của William Barr trên cương vị Bộ trưởng Tư pháp, bao gồm cách ông xử lý cuộc điều tra của cựu công tố viên đặc biệt Robert Mueller cùng các vụ truy tố nhạy cảm về mặt chính trị.
Maddow lập luận rằng Barr đã cho thấy quyền tự quyết to lớn của Bộ Tư pháp có thể được sử dụng để phục vụ lợi ích chính trị của một vị tổng thống như thế nào.
Bà từng dự đoán xu hướng này sẽ còn gia tăng trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump. Tuy nhiên, theo bà, các cơ quan an ninh nội địa và lực lượng thực thi chính sách nhập cư đã trở thành công cụ cưỡng chế chính của chính quyền, trong khi Bộ Tư pháp thì đánh mất phần lớn sự độc lập về mặt thể chế.
Điều đó không có nghĩa là các cuộc điều tra của Bộ này là vô hại.
“Tôi cho rằng bản thân quá trình điều tra đã là một hình phạt rồi,” bà nhận định khi bàn về các vụ nhắm vào những người bị ông Trump coi là đối thủ.
.
Hôm Chủ nhật, Maddow đã trực tiếp kêu gọi luận tội Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche, viện dẫn cuộc phỏng vấn của ông với Ghislaine Maxwell – đồng phạm của Jeffrey Epstein đã bị kết án – cùng các quyết định liên bang khác mà bà cho rằng cần phải được xem xét kỹ lưỡng.
“Ý tôi là, Todd Blanche nên bị luận tội,” bà nói, đồng thời nhấn mạnh rằng mình đang phát biểu “không phải với tư cách một người dẫn chương trình tin tức, mà với tư cách là tác giả của một cuốn sách mới về Bộ Tư pháp.”
Blanche đã lên tiếng bảo vệ vai trò lãnh đạo của mình tại Bộ Tư pháp và bác bỏ các cáo buộc cho rằng cơ quan thực thi pháp luật liên bang đang bị biến thành vũ khí để chống lại các đối thủ của ông Trump. Ông cũng cảnh báo đảng Dân chủ về những gì mà ông mô tả là các cuộc điều tra mang động cơ chính trị.
Tuy nhiên, Maddow mong muốn nhiều hơn là chỉ thay đổi nhân sự lãnh đạo. Cuốn sách của bà đưa ra các đề xuất như: hạn chế việc các cựu luật sư cá nhân hoặc nhân viên chiến dịch tranh cử của tổng thống tham gia làm việc tại Bộ Tư pháp; đặt ra các tiêu chuẩn chuyên môn khắt khe hơn đối với những người đứng đầu cơ quan này; và nâng cao ngưỡng phê chuẩn tại Thượng viện đối với các vị trí bổ nhiệm chính trị.
Bà cũng đề xuất trao cho các thẩm phán liên bang tầm ảnh hưởng lớn hơn trong việc lựa chọn các công tố viên liên bang tại khu vực của họ. Mục tiêu là đặt sự độc lập và kinh nghiệm chuyên môn lên trên lòng trung thành đối với tổng thống.
Trách nhiệm giải trình cũng cần phải kéo dài ngay cả khi một quan chức đã rời nhiệm sở. Maddow kêu gọi cung cấp thêm nguồn lực cho tổng thanh tra của Bộ Tư pháp, đồng thời trao cho cơ quan này quyền buộc các cựu quan chức phải đưa ra lời khai. Bà lấy trường hợp của Barr làm ví dụ cho thấy tại sao thẩm quyền này lại quan trọng, đồng thời lập luận rằng việc rời khỏi chức vụ không đồng nghĩa với việc những câu hỏi về hành vi của một cá nhân có thể bị bỏ ngỏ mà không cần lời giải đáp. Các đề xuất của bà sẽ trao cho cơ quan giám sát vai trò mạnh mẽ hơn trong việc đảm bảo rằng các cải cách được khuyến nghị sẽ được thực thi, đồng thời đảm bảo rằng mọi hành vi sai trái đều phải chịu hậu quả.
“Tôi không nghĩ cần phải xây dựng lại từ đầu,” bà chia sẻ hôm Chủ nhật. “Tôi nghĩ cần phải tái thiết lập nền tảng cho nó.”
.
Những người mà Maddow vẫn đặt niềm tin
Đối với Maddow, cuộc bầu cử là minh chứng đầy khích lệ cho thấy người dân Mỹ vẫn tin rằng họ có thể sử dụng nền dân chủ của mình để thay đổi hướng đi của đất nước.
Tuy nhiên, bà cho rằng chiến thắng trong một cuộc bầu cử mới chỉ là sự khởi đầu.
“Sẽ đến một ngày đất nước cần đến bạn,” bà nói với khán giả vào Chủ nhật.
Đó là bài học mà bà đúc kết được từ Akerman, Post và vô số những cá nhân khác mà lịch sử suýt chút nữa đã lãng quên. Chẳng ai trong số họ có thể biết trước chính xác khi nào hoàn cảnh sẽ đòi hỏi họ phải thực hiện những điều phi thường.
Maddow không tin rằng bất kỳ ai có thể tự mình làm được điều đó.
“Tôi cho rằng khi bạn thấy những trường hợp ‘David chống lại Goliath’ tưởng chừng bất khả thi lại thực sự mang lại kết quả, khiến gã khổng lồ Goliath phải gục ngã, thì đó thường là vì David có những người bạn đồng hành,” bà chia sẻ với tờ The Advocate.
Dù niềm tin của bà vào các thể chế đã suy giảm, nhưng niềm tin vào những người dân Mỹ bình thường thì vẫn còn đó.
“Tôi đặt niềm tin vào con người nhiều hơn hẳn so với các thể chế của chúng ta,” bà khẳng định.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình