Nhiều người dân từng có việc làm, có nhà, có xe. Rồi thê thảm trong 2 năm qua trong thời Trump, họ xếp hàng lãnh thực phẩm cứu trợ
10/11/202617:40:00(Xem: 133)
- Nhiều người dân từng có việc làm, có nhà, có xe. Rồi thê thảm trong 2 năm qua trong thời Trump, họ xếp hàng lãnh thực phẩm cứu trợ
- Hunger Report: có tới 1/4 gia đình trung lưu đã rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực trong năm qua
- USDA: tình trạng mất an ninh lương thực tại Mỹ đã tăng từ 10,2% lên 13,5% trong thời đại dịch 2021-2023
.
---- Bài sau đây sẽ dịch theo bài viết tựa đề "They had jobs, homes and cars. Now they're in line at the food bank" (Họ từng có việc làm, nhà cửa và xe cộ. Giờ đây, họ phải xếp hàng tại các điểm phát thực phẩm cứu trợ). Bài của phóng viên Jessica Guynn, trên báo USA TODAY.
Trong nhiều năm, Dave Poniatowski không gặp khó khăn gì trong việc quản lý ngân sách gia đình. Thế rồi, một chuỗi ba cú sốc tồi tệ ập đến: hai năm qua không có công việc toàn thời gian ổn định, chi phí sinh hoạt tăng vọt và nợ nần chồng chất.
Đột nhiên, người cha 54 tuổi có ba con đến từ Bailey, Colorado này thấy mình đứng bên bờ vực khủng hoảng tài chính. Khi một người hàng xóm gợi ý ông đến một điểm phát thực phẩm cứu trợ do nhà thờ địa phương điều hành, Poniatowski đã từ chối.
"Tôi chưa bao giờ nghĩ mình lại là người cần đến sự trợ giúp từ các điểm phát thực phẩm," Poniatowski chia sẻ. Ông thậm chí từng khởi nghiệp kinh doanh dịch vụ phòng chống cháy rừng ở vùng cao để xoay xở trả nợ.
.
Từ lần đầu tiên miễn cưỡng tìm đến, giờ đây việc này đã trở thành thói quen hàng tuần của ông trong lúc gia đình dần phục hồi về mặt tài chính.
Poniatowski không phải là trường hợp duy nhất. Mặc dù lạm phát chung đã hạ nhiệt, nhưng sự tích tụ của việc tăng giá suốt nhiều năm qua đang gây áp lực nặng nề lên thu nhập từ tiền lương cũng như trợ cấp thất nghiệp, đẩy nhiều người – những người chưa từng nghĩ mình sẽ cần giúp đỡ – phải tìm đến các điểm phát thực phẩm.
Theo Báo cáo về Nạn đói (Hunger Report) thường niên của Capital Area Food Bank, cứ 4 gia đình có thu nhập trung bình thì có 1 gia đình rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực trong năm qua; đây là nhóm ghi nhận mức tăng nhu cầu hỗ trợ lớn nhất trong tầng lớp trung lưu.
Báo cáo mới nhất "Map the Meal Gap" (Bản đồ khoảng cách lương thực) của tổ chức Feeding America đã làm rõ áp lực này. Những người Mỹ rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực cho biết họ cần thêm 23,16 USD mỗi người mỗi tuần chỉ để đảm bảo nhu cầu dinh dưỡng cơ bản. Khảo sát mới nhất từ các điểm phát thực phẩm thuộc mạng lưới Feeding America cho thấy, khoảng một nửa số đơn vị tham gia khảo sát ghi nhận số lượng người đến nhận hỗ trợ tăng trung bình 15% so với năm trước.
Xét về tổng thể, nhân khẩu học của những người tìm đến các điểm phát thực phẩm không có sự thay đổi căn bản. Phần lớn người đến nhận hỗ trợ vẫn là những người có thu nhập rất thấp; theo ông John Obrecht, giám đốc điều hành điểm phát thực phẩm mà ông Poniatowski thường xuyên lui tới, có tới 95% người nhận hỗ trợ tại đây thuộc nhóm này.
.
Tuy nhiên, các điểm phát thực phẩm ngày càng tiếp nhận nhiều hộ gia đình có thu nhập trên ngưỡng nghèo – những người vừa trải qua các cú sốc tài chính bất ngờ. Nhờ việc lấy các nhu yếu phẩm như trứng, sữa, bánh mì và thịt tại kho thực phẩm LifeBridge vào các ngày thứ Bảy, Poniatowski cho biết anh đã giảm được hóa đơn thực phẩm hàng tháng từ 650 đô la xuống còn 272 đô la. Điều này đã giúp ổn định tài chính gia đình sau khi anh có được công việc mới trong lĩnh vực kinh doanh phần mềm.
“Đây thực sự là một sự cứu giúp kịp thời,” anh chia sẻ. “Hoàn cảnh của chúng tôi đã cải thiện hơn, nhưng chúng tôi vẫn đang chật vật thoát khỏi một khoản nợ lớn.”
.
Từ giải pháp tạm thời đến chiến lược sinh tồn hàng ngày
Theo Elaine Waxman, chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại Viện Đô thị (Urban Institute), một biện pháp ứng phó khẩn cấp trong thời kỳ đại dịch nay đã trở thành chiến lược đối phó hàng ngày của một số gia đình.
Theo Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), tình trạng mất an ninh lương thực tại Mỹ đã tăng từ 10,2% lên 13,5% trong thời đại dịch từ năm 2021 đến 2023 – mức tăng lớn nhất kể từ thời kỳ Đại suy thoái. Mặc dù tỷ lệ mất an ninh lương thực ở các hộ gia đình dưới ngưỡng nghèo tăng nhanh gấp đôi, nhưng sự gia tăng chung trên toàn quốc chủ yếu đến từ nhóm dân cư có thu nhập trên ngưỡng nghèo, do đây là nhóm chiếm đa số trong dân số.
Dù các chính sách hỗ trợ thời đại dịch đã kết thúc, giá thực phẩm vẫn duy trì ở mức gần cao kỷ lục. Các hộ gia đình thu nhập thấp là đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, nhưng Khảo sát về Phúc lợi và Nhu cầu Cơ bản năm 2025 của Viện Đô thị cho thấy những khó khăn cũng đang gia tăng ở các nhóm có thu nhập trung bình.
.
“Luôn có một bộ phận dân cư đáng kể phải tìm đến các nguồn thực phẩm từ thiện như một cách xoay xở khi ngân sách cá nhân không đủ chi trả cho các nhu cầu cơ bản,” bà Waxman cho biết. “Điều chúng tôi nhận thấy là trong vài năm qua, nhu cầu sử dụng thực phẩm từ thiện vẫn duy trì ở mức cao, chắc chắn là cao hơn so với thời điểm trước đại dịch COVID-19.”
Nguyên nhân dẫn đến nhu cầu tăng cao này nằm ở thực tế khắc nghiệt trong việc quản lý tài chính gia đình: chi phí thực phẩm là một trong số ít các khoản mục linh hoạt trong một ngân sách eo hẹp.
“Ngân sách dành cho thực phẩm là thứ duy nhất bạn có thể điều chỉnh,” bà Waxman giải thích. “Bạn không thể không trả đủ tiền thuê nhà trong thời gian dài nếu muốn giữ chỗ ở của mình. Các khoản trả góp mua xe cũng không thể thay đổi được. Vì vậy, thực phẩm trở thành khoản chi tiêu mà mọi người buộc phải cắt giảm.”
Kết quả là, nhiều gia đình thường xuyên phải thanh toán tiền thực phẩm bằng thẻ tín dụng hoặc thông qua các dịch vụ “mua trước, trả sau”. Mặc dù có thể xoay xở được trong ngắn hạn, nhiều người nhanh chóng rơi vào tình trạng không đủ khả năng thanh toán các khoản nợ tối thiểu; điều này vừa gây ra tình trạng thiếu an ninh lương thực trước mắt, vừa dẫn đến gánh nặng nợ nần lâu dài. Theo Waxman, khi hạn mức tín dụng đã cạn kiệt, các gia đình thường chọn cách vay mượn từ bạn bè, người thân hoặc bán bớt tài sản trước khi tìm đến các nguồn hỗ trợ từ cộng đồng.
Dẫu vậy, không ít người vẫn ngần ngại khi cần tìm kiếm sự giúp đỡ. Sự kỳ thị và những quan niệm sai lệch từ xã hội tạo ra cảm giác xấu hổ, trong khi các gia đình mới rơi vào cảnh túng quẫn thường không biết phải tìm đến đâu. Ngoài ra, các rào cản khác còn bao gồm lịch làm việc không trùng khớp với giờ mở cửa của các điểm phát thực phẩm, khoảng cách di chuyển xa ở những vùng nông thôn, hay các yêu cầu đặc thù về chế độ ăn uống.
Waxman cho biết: "Đặc biệt là với những người mới gặp khó khăn về tài chính, họ có thể chưa biết đến các nguồn lực hỗ trợ sẵn có trong cộng đồng của mình. Một phần nguyên nhân nằm ở sự kỳ thị – cảm giác xấu hổ khi nghĩ rằng 'mình không thể nuôi sống gia đình theo cách mà bản thân mong muốn'."
.
Vượt qua định kiến để duy trì cuộc sống gia đình
Trong suốt hai thập kỷ, Cara Arnold, một người mẹ 40 tuổi có ba con tại Dayton, Ohio, đã làm việc ở tuyến đầu trong lĩnh vực vận động chính sách y tế, xây dựng các mạng lưới hỗ trợ cho trẻ em dễ bị tổn thương, cho đến khi một thương vụ sáp nhập khiến cô mất việc.
"Đó là công việc mang lại cho tôi nhiều sự thỏa mãn nhất từ trước đến nay," Arnold chia sẻ. "Điều khiến cú sốc mất việc trở nên nặng nề hơn chính là việc phải tìm cách tiếp tục theo đuổi đam mê của mình, đồng thời vẫn đảm bảo cuộc sống cho gia đình."
Kinh nghiệm điều hướng các hệ thống y tế của cô trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết khi con gái lớn của cô mắc phải tình trạng thiếu hụt năng lượng tế bào nghiêm trọng sau một đợt viêm họng do liên cầu khuẩn và viêm phổi.
Hiện tại, con gái cô đã vượt qua nghịch cảnh, tốt nghiệp trung học với thành tích xuất sắc và vừa bắt đầu hành trình đại học. Tuy nhiên, các dịch vụ chăm sóc y tế chuyên biệt đã tạo ra gánh nặng tài chính lớn cho gia đình trong lúc Arnold đang tìm kiếm công việc mới.
Để trang trải cho gia đình mình và hỗ trợ cả gia đình người chị gái, Arnold đã tìm đến các điểm phân phối thực phẩm cứu trợ tại địa phương. Sự chuyển đổi từ một người làm công tác hỗ trợ y tế sang một người nhận thực phẩm cứu trợ là một cú sốc không nhỏ.
"Khi làm trong ngành nghề hỗ trợ người khác, bạn thường nghĩ rằng mình không nên cần đến những dịch vụ này, hoặc cho rằng có những người khác cần chúng hơn mình," cô nói. "Nhưng suy cho cùng, khi nhìn vào gia đình mình, bạn đặt nhu cầu của họ lên hàng đầu và tự nhủ: 'Không gì quan trọng hơn họ cả', rồi quyết định lên tiếng nhờ giúp đỡ. Có lẽ điều đó trở nên dễ dàng hơn khi bạn phải đứng trước lựa chọn giữa việc mua thực phẩm hay mua thuốc cứu mạng cho người thân."
Phương châm của cô là gì? "Nhà cửa ấm êm, bụng no đủ, và trái tim tràn đầy yêu thương."
Tại các điểm phân phối thực phẩm địa phương – nơi cung cấp nông sản và hàng hóa dư thừa trong ngày – Arnold đã sáng tạo ra những cách chế biến độc đáo. Vì con gái cô cần tuân thủ chế độ ăn không chứa gluten (gluten-free), cô sử dụng các ứng dụng công thức nấu ăn trên điện thoại để kết hợp những nguyên liệu được tặng – như mì làm từ đậu nành Nhật (edamame), cải xoăn tươi, xúc xích Ý và sốt cà chua – thành những bữa ăn bổ dưỡng cho cả gia đình.
"Khi nghĩ về tất cả những gì chúng tôi đã trải qua và nhận ra mọi thứ mong manh đến nhường nào, điều tôi hy vọng nhất là chúng tôi sẽ có thật nhiều ngày mai phía trước, để có thể trao đi lòng tốt mà chúng tôi từng nhận được cho những người khác," Arnold tâm sự.
.
Một sự thay đổi về nhân khẩu học hay một cuộc khủng hoảng đang ngày càng trầm trọng hơn? Second Harvest Heartland là ngân hàng thực phẩm từ thiện lớn thứ hai tại Hoa Kỳ xét theo khối lượng thực phẩm được phân phối. Trong bối cảnh chính phủ liên bang cắt giảm chương trình SNAP (chương trình hỗ trợ dinh dưỡng bổ sung) cùng với chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, ông Zach Rodvold, Giám đốc phụ trách quan hệ đối ngoại của tổ chức này, cho biết các điểm phát thực phẩm tại Minnesota đang trên đà ghi nhận năm thứ năm liên tiếp đạt mức cao kỷ lục.
"Người dân không có nơi nào để nhận xăng dầu hay tiền thuê nhà miễn phí, nhưng hầu hết cư dân Minnesota đều có thể tìm thấy một điểm phát thực phẩm ngay trong cộng đồng của mình để nhận thực phẩm miễn phí khi cần," ông Rodvold chia sẻ. "Nhiều người lần đầu tìm đến các điểm phát thực phẩm không đủ điều kiện tham gia chương trình SNAP (tem phiếu trợ cấp thực phẩm, tên cũ là food stamp), dù thu nhập của họ vẫn không đủ để trang trải các nhu cầu cơ bản của gia đình. Khi tiết kiệm được chi phí mua thực phẩm, họ có thể dùng số tiền đó để trả tiền thuê nhà, trả góp mua nhà, chi trả các khoản phí y tế hoặc các nhu cầu thiết yếu khác."
Ông Rodvold cho biết ông không có số liệu cụ thể về số lượng người lần đầu tìm đến các điểm phát thực phẩm. "Tuy nhiên, điều chắc chắn là có những người tìm đến các điểm phát thực phẩm mà trước đây họ chưa từng nghĩ mình sẽ rơi vào hoàn cảnh này," ông nói.
Mặc dù có những trường hợp người dân dù có thu nhập trên ngưỡng nghèo vẫn phải đối mặt với khó khăn, các nhà nghiên cứu cho biết đặc điểm nhân khẩu học cơ bản của những người sử dụng dịch vụ tại các ngân hàng thực phẩm vẫn không thay đổi.
.
Craig Gundersen, giáo sư tại Đại học Baylor – người chuyên nghiên cứu về tình trạng mất an ninh lương thực – cho biết khoảng 13% hộ gia đình tại Hoa Kỳ rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực mỗi năm, nhưng chỉ khoảng 7% trong số đó tìm đến các điểm phát thực phẩm. Trong nhóm người tìm đến các điểm phát thực phẩm, tỷ lệ các hộ gia đình có thu nhập thấp cao hơn nhiều so với tổng thể những người đang đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực.
Ông Gundersen nhận định: "Khi giá thực phẩm tăng vọt, chủ yếu là các gia đình có thu nhập thấp tìm đến thường xuyên hơn, hoặc lần đầu tiên phải tìm đến các điểm phát thực phẩm. Nhìn chung, chúng tôi không thấy sự gia tăng đáng kể số lượng các gia đình có thu nhập cao hơn tìm đến các điểm phát thực phẩm."
Angela Rachidi, chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại Viện Doanh nghiệp Mỹ (American Enterprise Institute), cho biết các hộ gia đình có thu nhập cao hơn thường sẽ tận dụng các nguồn dự phòng khác trước khi tìm đến sự hỗ trợ này. "Thay đổi lựa chọn thực phẩm, hạn chế ăn ngoài, giảm tần suất lái xe, cắt giảm các khoản chi tiêu không thiết yếu khác như giải trí, du lịch, mua sắm đồ mới, trì hoãn các dự án lớn hay việc nâng cấp, ngừng sử dụng các dịch vụ như làm tóc, v.v.," Rachidi chia sẻ với tờ USA TODAY. "Có thể nói, việc tìm đến các nguồn hỗ trợ thực phẩm từ thiện là một trong những phương án ứng phó cuối cùng mà một người phải cân nhắc."
.
Từ mức lương 6 con số đến các ngân hàng thực phẩm: Đối với Kristin Brandenburg, đây là lựa chọn cuối cùng.
Trong khoảng thời gian từ năm 2022 đến 2023, Brandenburg đã phải đối mặt với những mất mát không thể tưởng tượng nổi: ông bà, người anh/em duy nhất và cả mẹ của cô đều lần lượt qua đời trong một khoảng thời gian ngắn.
"Tôi gần như mất đi tất cả những người thân yêu nhất," Brandenburg, 44 tuổi, cho biết. Cha cô – một cựu chiến binh từng tham gia Chiến tranh Việt Nam – cũng đã qua đời khi cô mới 19 tuổi.
Sau đó, một cú sốc khác lại ập đến. Đầu năm 2025, cô bị sa thải khỏi vị trí quản lý khách hàng trong lĩnh vực công nghệ. Suốt nhiều tháng tìm kiếm việc làm, cô không nhận được bất kỳ lời mời nào – ngay cả những công việc cấp thấp với mức lương tối thiểu 11 đô la một giờ. Khi tiền tiết kiệm và trợ cấp thất nghiệp cạn kiệt, tủ bếp nhà cô cũng chẳng còn gì.
Từng tham gia tổ chức các đợt quyên góp thực phẩm cho cộng đồng tại Denver trong thời kỳ đại dịch, Brandenburg chưa bao giờ nghĩ rằng chính mình lại rơi vào hoàn cảnh cần được giúp đỡ.
"Điều đó không dành cho tôi," cô nhớ lại khi nói với một người bạn. "Đó là dành cho những người khác."
Người bạn đáp: "Hãy nhìn vào gương đi, vì chính bạn mới là người cần sự giúp đỡ đó."
Brandenburg đã tận dụng nền tảng kiến thức công nghệ của mình để xây dựng một cơ sở dữ liệu tùy chỉnh, giúp theo dõi các điểm phát thực phẩm trong khu vực, phân loại dựa trên giờ hoạt động, quy định về đối tượng thụ hưởng và địa điểm.
"Tôi có thể rất nghèo, nhưng tôi thực sự rất thông minh và tháo vát," Brandenburg – người vẫn đi nhận thực phẩm hàng tuần – chia sẻ.
Sự tháo vát đó còn được cô áp dụng ngay trong căn bếp của mình. Vận dụng những kỹ năng được mẹ truyền dạy, cô biến các loại thực phẩm đóng hộp thông thường thành những món ăn hảo hạng, chẳng hạn như đùi gà sốt nam việt quất và mù tạt Dijon (cranberry-Dijon chicken drumsticks), ớt chuông nhồi thức ăn thừa, hay món mà cô gọi là "súp dọn tủ lạnh ngẫu hứng".
Gần đây, sau gần hai năm thất nghiệp, người phụ nữ từng có thu nhập hàng trăm nghìn đô la trong môi trường doanh nghiệp này đã bắt đầu công việc mới tại một nhà máy, nơi cô mang đôi giày bảo hộ mũi thép để tham gia tân trang các thiết bị xây dựng hạng nặng.
Dù đã có thu nhập trở lại, cô vẫn luôn dành lòng biết ơn sâu sắc đối với mạng lưới an sinh cộng đồng đã giúp cô trụ vững.
"Nếu không có họ (các ngân hàng thực phẩm trợ cấp), tôi thực sự đã không có gì để ăn," Brandenburg nói. "Đã có suốt tám tháng ròng rã mà nếu không có họ, tôi chắc chắn sẽ không có thức ăn."
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình